Η κατά σάρκα περιτομή του Κυρίου(1) ημών Ιησού Χριστού. Βασιλείου(2) αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας (†379) και Εμμελείας της μητρός αυτού. Μάρτυρος Θεοδότου. Μαρτύρων Κυράννης (†1745/51) και Πέτρου, του εκ Τριπόλεως της Πελοποννήσου, και εν Τεμίσι της Μικράς Ασίας αθλήσαντος (†1776). Οσίου Θεοδοσίου, ηγουμένου εν Τριγλία.
(1)Οκτώ ημέρες μετά την αγία γέννηση εκ Παρθένου, οι γονείς του Χριστού τον οδήγησαν στον τόπο όπου οι Ιουδαίοι να τελούσαν την περιτομή. Κατά την περιτομή έλαβε και το όνομα Ιησούς, το οποίο έδωσε ο άγγελος πριν ακόμη συλληφθεί από την Παναγία μητέρα Του. Η περιτομή την οποία εορτάζουμε και τιμούμε ως Δεσποτική εορτή είναι η απάντηση σε όσους ισχυρίζονταν ότι ο Ιησούς εγεννήθη κατά φαντασίαν. Μετά την περιτομή επέστρεψε στην οικία Του, ζώντας ανθρώπινα και “ προκόπτων εν ηλικία και σοφία και χάριτι”.
(2) Γεννήθηκε το 329 από ευσεβείς γονείς, τον εκ Πόντου Βασίλειο και την εκ Καππαδοκίας Εμέλλεια. Έζησε και ήκμασε στους χρόνους του Ουάλεντα, στον οποίο και απέδειξε την κακοδοξία του Αρείου. Έλαβε πολύπλευρη μόρφωση και δίδαξε φιλοσοφία την οποία και έθεσε στην υπηρεσία της Ορθοδοξίας. Το 370 ανήλθε στον αρχιερατικό θρόνο της Καισαρείας της Καππαδοκίας όπου και έδωσε πολλούς αγώνες υπέρ της ορθόδοξης πίστης. Συνέγραψε πλήθος θεολογικών, φιλοσοφικών, ηθικών έργων με τα οποία πολέμησε τις δοξασίες των αιρετικών και δίδαξε το ορθό χριστιανικό φρόνημα και το χριστιανικό τρόπο ζωής. Ένα από τα μεγαλύτερα έργα του στον τομέα της φιλανθρωπίας ήταν η ίδρυση της “ Βασιλειάδας”, συγκροτήματος με ευαγή ιδρύματα. Όντας τύπος ασθενικός εκοιμήθη πρόωρα στα 49 του χρόνια.
2Ιανουαρίου
Προεόρτια των Φώτων. Σιλβέστρου πάπα Ρώμης (†335) και Κοσμά Α` αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, του θαυματουργού (1075-1081). Ιερομάρτυρος Θεαγένους, επισκόπου Παρίου (†320).Μαρτύρων Βασιλείου του εξ Αγκύρας (1), Θεοπέμπτου, Θεοπίστου, Σεργίου. Νεομάρτυρος Γεωργίου του Ίβηρος, του εν Μυτιλήνη (†1770), Σεραφείμ οσίου εν Σαρώφ (†1833). Οσίων Θεοδότης (μητρός αγ. Αναργύρων), Μάρκου του κωφού και Νείλου.
Καταγόταν από την Άγκυρα της Μ. Ασίας και έδρασε στους χρόνους του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη. Για τη μεγάλη του δράση στο δημόσιο κήρυγμα συνελήφθη και παρουσιάστηκε στον ηγεμόνα Σατορνίλο όπου με θαυμαστή παρρησία ομολόγησε τον Χριστό. Για την ομολογία του αυτή μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου υπέστη φρικτά βασανιστήρια αλλά εξήλθε σώος. Οδηγήθηκε και πάλι δέσμιος στην Καισαρεία όπου καταδικάστηκε από τον άρχοντα σε θηριομαχία, κατά τη διάρκεια ειδωλολατρικής εορτής. Τον φόνευσε λέαινα και έτσι έλαβε τον στέφανο της άθλησης. Τα ιερά λείψανα του κηδεύτηκαν με την πρέπουσα τιμή σε επίσημο τόπο όπου και ανηγέρθη ναός στο όνομά του.
3Ιανουαρίου
Προεόρτια των Φώτων. Προφήτου Μαλαχίου. Μαρτύρων Γόρδιου του κόμητος (1), του Οσίου Ακακίου, του εν τω Λάτρω. Οσίων Θωμαΐδος της Λεσβίας και Πέτρου του «σημειοφόρου».
(1) Γεννήθηκε στην Καισαρεία της Καππαδοκίας επί των ημερών του βασιλιά Λικινίου. Ήταν κόμης στην τάξη και επικεφαλής εκατό στρατιωτών. Επειδή δεν μπορούσε να ανεχθεί τις βλασφημίες κατά του Χριστού έφυγε από την πόλη και ζούσε με τα θηρία στο δάσος. Παρακινούμενος από την αγάπη του για το Χριστό επέστρεψε στην πόλη και εμφανίσθηκε στο κατάμεστο θέατρο την ώρα των αγώνων όπου και ομολόγησε την πίστη του σ’ Αυτόν. Από την ομολογία του πολλοί πίστεψαν στο Χριστό, ο άρχοντας, όμως, έξαλλος από οργή διέταξε τον αποκεφαλισμό του.
4Ιανουαρίου
Σύναξις των αγίων και ενδόξων Εβδομήκοντα Αποστόλων. Οσιομαρτύρων Θεοκτίστου ηγουμένου μονής Κουκουμίου, Ευθυμίου ηγουμένου «Βατοπεδίου» και Ονουφρίου, του εκ Βουλγάρων και εν Χίω αθλήσαντος (†1818). Μαρτύρων Χρυσάνθου και Ευφημίας. Οσίων Απολλιναρίας της συγκλητικής (1), Αθανασίου του κομενταρησίου, Ζωσίμου του ομολογητού (2), Μιχαήλ του Συγκέλλου, Ευθυμίου του νέου. Θεοπρόβου και Φίλωνος επισκόπου Καρπασίας.
(1) Η Απολλιναρία η Συγκλητική ήταν κόρη του Ανθεμίου του χειροτονηθέντα από τον Λέοντα τον Μέγα. Από την παιδική της ηλικία επιθύμησε την παρθενία και ικέτευε το Θεό να επιτύχει τον σκοπό της. Παρακάλεσε τους γονείς της να της επιτρέψουν να επισκεφθεί τα Ιεροσόλυμα όπου και μοίρασε στους φτωχούς όλα τα υπάρχοντά της και απελευθέρωσε τους δούλους της. Στην συνέχεια επισκέφθηκε την Αλεξάνδρεια όπου με το όνομα Δωρόθεος και τις ευχές του θαυμαστού Μακαρίου μόνασε σε κελί ασκούμενη ημέρα και νύχτα. Όταν δε μετά την κοίμησή της ανακάλυψαν οι πατέρες το φύλο της εξεπλάγησαν και ευχαρίστησαν το Θεό.
(2)Έδρασε στην Κιλικία όπου κατοικούσε στην έρημο. Επειδή ομολόγησε την πίστη του στον Χριστό ενώπιον του Δομητιανού υπέστη φρικτά βασανιστήρια από τα οποία κατά παράδοξο τρόπο διασώθηκε. Τέλος, κατά την διάρκεια κάποιας εορτής ρίχθηκε στα άγρια θηρία εκ των οποίων ένα λιοντάρι άρχισε με ανθρώπινη φωνή να ομιλεί περί του Χριστού. Από το θαύμα αυτό πίστεψε στο Χριστό ο κομενταρήσιος Αθανάσιος. Μετά από αυτό το θαυμαστό γεγονός και αφού αφέθηκε ελεύθερος από τον τύραννο, επέστρεψε στο όρος της άσκησης όπου κατήχησε και βάπτισε τον Αθανάσιο. Εκεί κατά την διάρκεια μίας συνομιλίας τους, αποκολλήθηκε ένας βράχος και τους καταπλάκωσε. Κατ’ αυτόν τον τρόπο παρέδωσαν τις ψυχές τους στον Κύριο.
5Ιανουαρίου
Τελευταία Προεόρτιος των Φώτων. Θεοπέμπτου επισκόπου (1) και Θεωνά (†305), Θεόειδος και Σάϊς. Οσίων Γρηγορίου «του εν τω Ακρίτα» (2), Δομνίνης, Συγκλητικής (†350), Τατιανής και Φωστηρίου. Οσιομάρτυρος Ρωμανού, του από Καρπενησίου του εν Βυζαντίω (†1694).
(1)Ήταν επίσκοπος επί Διοκλητιανού. Για την παρρησία του, την πίστη του και την ομολογία του συνελήφθη και υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια, από τα οποία με τη χάρη του Θεού βγήκε σώος. Στην συνέχεια του έδωσαν ισχυρό δηλητήριο το οποίο όμως δεν προξένησε ουδεμία βλάβη στον άγιο, αντίθετα είχε ως αποτέλεσμα την μεταστροφή στην πίστη του μάγου Θεωνά, ο οποίος κατασκεύασε το δηλητήριο. Τελικά οι βασανιστές αποκεφάλισαν τον Θεόμεμπτο και έθαψαν ζωντανό το Θεωνά. Έτσι έλαβαν το στεφάνι του μαρτυρίου.
(2)Γεννήθηκε στη νήσο Κρήτη και ήταν γόνος ευσεβών γονέων, του Θεοφάνη και της Ιουλιανής. Παρακινούμενος από θείο ζήλο και μετά από πολλές περιπέτειες φθάνει στη Ρώμη όπου μετά από θαυμαστή εγκράτεια και άσκηση λαμβάνει το αγγελικό σχήμα. Όταν επισκέφθηκε τη Ρώμη ο επίσκοπος Συνάδων Μιχαήλ, έπεισε τον μακάριο Γρηγόριο να τον ακολουθήσει στη Βασιλεύουσα και να συνεχίσει την άσκησή του στην Ι. Μονή του Ακρίτα. Εκεί πέρασε την υπόλοιπη ζωή του με ένα μόνο χιτώνα, ενώ κοιμόταν πάνω σ’ ένα σπαθί και λάμβανε ελάχιστο φαγητό και νερό κάθε δύο ημέρες. Αφού με αυτό το θαυμαστό τρόπο πέρασε όλη τη ζωή του παρέδωσε τη ψυχή του στον Κύριο.
7Ιανουαρίου
Του αγίου, προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου. Ιερομάρτυρος Ρωμανού του εκ Δημινίτσης Λακεδαίμονος (†1695). Νεομάρτυρος Αθανασίου (1) του εκ Σπάρτης Ατταλείας (†1700). Μάρτυρος Ιουλιανού του εξ Αιγίνης και της δι` αυτού πιστευσάσης μάρτυρος γυναικός.
(1) Γεννήθηκε στην Αττάλεια και ζούσε στη Σμύρνη, όπου συναναστρεφόταν Οθωμανούς, οι οποίοι τον ειρωνεύονταν για την πίστη του. Ο Αθανάσιος, αν και αγράμματος έδινε καίριες και εύστοχες απαντήσεις ώστε πολλές φορές, οι εχθροί της πίστης να τον θαυμάζουν. Όταν όμως ο άγιος είπε στα τουρκικά τη φράση “ Δόξα τω Θεώ”, οι Οθωμανοί τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν στον κριτή. Ο άγιος όμως, παρά τις πιέσεις, τη φυλάκιση και τα φρικτά βασανιστήρια αρνήθηκε να εξισλαμιστεί. Αποκεφαλίσθηκε στις 7 Ιανουαρίου του 1700 στη Σμύρνη.
8Ιανουαρίου
Αττικού και Κύρου, πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως. Ιερομάρτυρος Καρτερίου. Μαρτύρων Αντωνίου, Ιουλιανού, Βασιλίσσης και των συν αυτοίς. Ελλαδίου και Θεοφίλου διακόνου, Νεολλίνας, Κελεσίου, Παρθένας.Οσίων Αγάθωνος, Γεωργίου και Ιωάννου των «Χοζεβιτών». Δομνίκης (1), Μακαρίου του Μάκρη, ηγουμένου της εν Κων/πόλει ιεράς Μονής Παντοκράτορος.Προφήτου Σαμέα, του Ελαμίτου.
Παρθενομαρτύρων Νεολλίνας, Δομνίνης και Παρθένας της Έδεσσαίας (†1375).
(1) Γεννήθηκε στην Καρθαγένη της Αφρικής. Σε νεαρή ηλικία μαζί με άλλες σαράντα συνομήλικες της πήγε στην Κωνσταντινούπολη το 384 επί αυτοκρατορίας Μ. Θεοδοσίου. Όταν ο πατριάρχης Νεκτάριος κινούμενος από θεία φώτιση γνώρισε την νεαρή Δομνίκη, εντυπωσιάστηκε από την αγνότητα και τα πλούσια πνευματικά της χαρίσματα και δέχθηκε να τη βαπτίσει αμέσως και να την κάρει μοναχή. Στην μοναχική της ζωή, η αγία διακρίθηκε νωρίς για την αφοσίωση, το ζήλο, την ανεξάντλητη φιλανθρωπία, το υψηλό ηθικό και πνευματικό της επίπεδο. Εκοιμήθη εν ειρήνη σε ηλικία 95 ετών.
9Ιανουαρίου
Ιερομάρτυρος Θεοκτίστου, του ομολογητού. Μαρτύρων Πολυεύκτου (1) (†295) και Λαυρεντίου.Νεομάρτυρος Κυράννης (Κυρήνης) εκ Βυσώκας Θεσσαλονίκης. Οσίων Αντωνίνης της εν Νικομήδεια και Ευστρατίου του θαυματουργού (2) († θ΄αι.).
(1) Καταγόταν από τη Μελιτηνή της Μεσοποταμίας και ήταν στρατιωτικός. Όταν μεταξύ των ετών 253- 256 ο αυτοκράτορας Ουλεριανός διέταξε σκληρό διωγμό κατά των Χριστιανών, ο Πολύευκτος δεν διστάσε να ομολογήσει την πίστη του δημόσια. Όταν το πληροφορήθηκε ο αυτοκράτορας τον κάλεσε σε απολογία. Στον πεθερό του που τον συμβουλεύσε να πειθαρχήσει στην αυτοκρατορική προσταγή, ο Πολύευκτος του υπενθυμίσε ότι οφείλουμε να πειθαρχούμε στο Θεό παρά στους ανθρώπους. Δεν λύγισε ακόμη και στις ικεσίες και τα δάκρυα της νεαρής συζύγου του. Παρέμεινε σταθερός στην πίστη του και αποκεφαλίστηκε κερδίζοντας το στέφανο του μαρτυρίου.
(2) Γεννήθηκε στο χωριό Βιρτζινιανή από ευσεβείς γονείς, τον Γεώργιο και τη Μεγεθώ. Σε νεαρή ηλικία επισκέφθηκε την μονή Αγάρων στο όρος Όλυμπος της Βιθυνίας, όπου μόναζαν τ’ αδέλφια της μητέρας του, Γρηγόριος και Βασίλειος. Εκεί εκάρη μοναχός. Αργότερα λόγω του ταπεινού και αυστηρού του βίου και της πνευματικής μεγαλοσύνης του εξελέγη ηγούμενος. Λόγω της εχθρικής στάσης του αυτοκράτορα Λέοντα Γ΄ του Ισαύρου έναντι των αγίων εικόνων και μετά από προτροπή του Αγίου Ιωαννίκου εγκατέλειψε τη μονή και επανήλθε στην πατρίδα του απ’ όπου μαχόταν για την αναστήλωση των εικόνων. Εκοιμήθη ειρηνικά σε ηλικία 95 ετών, αφού έκανε πολλά θαύματα.
10Ιανουαρίου
Οσίων Γρηγορίου επισκόπου Νύσσης (1) (†395), Δομετιανού (2)επισκόπου Μελιτινής (†602), Μαρκιανού πρεσβυτέρου και οικονόμου της Μεγάλης Εκκλησίας και Αμμωνίου.
(1)Γεννήθηκε στην Νεοκαισάρεια του Πόντου το 332 και ήταν αδελφός του Μ. Βασιλείου. Διακρίθηκε για την μεγάλη του μόρφωση, την επιμέλειά του και την φιλοσοφική του κλίση. Νυμφεύθηκε την ενάρετη Θεοσεβία, η οποία όμως γρήγορα εκοιμήθη. Μετά την κοίμησή της εντάχθηκε στον κλήρο και σαράντα ετών χειροτονείθηκε επίσκοπος Νύσσης και Καππαδοκίας. Όταν το 381 συνήλθε στην Κωνσταντινούπολη η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος για να καταδικάσει την αίρεση των Πνευματομάχων, ο Γρηγόριος υπήρξε ο κατ’ εξοχήν υπέρμαχος της ορθόδοξης διδασκαλίας και κατατρόπωσε τους οπαδούς του πνευματομάχου Μακεδόνιου. Τόσο μεγάλη υπήρξε η συμβολή του και το αγωνιστικό του φρόνημα ώστε εκλήθη “ Πατήρ Πατέρων και Νυσσαέων Φωστήρ”, ο δε Μ. Θεοδόσιος τον ονόμασε “ Στύλο της Ορθοδοξίας”. Υπήρξε πολυγραφότατος. Έγραψε πολύ αξιόλογα έργα: κατηχητικά, δογματικά, ερμηνευτικά, ποιητικά, σημαντικούς εορταστικούς, ηθικούς, εγκωμιαστικούς και επιταφίους λόγους και έναν επιμνημόσυνο λόγο στον αδελφό του Μ. Βασίλειο.
(2)Έζησε στον 6ο αιώνα. Μετά το θάνατο της συζύγου του έγινε κληρικός και αφοσιώθηκε στην διακονία της Εκκλησίας, το πλήρωμα της οποίας αναγνωρίζοντας την μεγάλη προσωπική του αξία τον εξέλεξε επίσκοπο Μελιτηνής. Άνθρωπος ενάρετος και εξαιρετικά φιλάνθρωπος εκοιμήθη ειρηνικά τον Ιανουάριο του 602 στην Κωνσταντινούπολη.
11Ιανουαρίου
Η Σύναξις των Μυρίων αγίων Αγγέλων. Μάρτυρος Μάϊρος. Οσίου Θεοδοσίου του κοινοβιάρχου (†529). Αγαπίου του αρχιμανδρίτου, Θεοδώρου και Στεφάνου, του εν Πλακιδιναίς. Βιταλίου. Θεοδοσίου επισκόπου Τραπεζούντας(1) και Θεοδοσίου ηγουμένου (2) της εν Άθω ιεράς Μονής του Φιλόθεου, του Θεσσαλονικέως.
(1) Γεννήθηκε στο χωριό Μωγαρισσού της Καππαδοκίας από πολύ πιστούς και ενάρετους γονείς, τον Προαιρέσιο και την Ευλογία. Διέπρεψε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λέοντα του Μεγάλου. Αρνήθηκε την έγγαμη ζωή και σε νεαρή ηλικία έγινε μοναχός. Από πολύ νωρίς διακρίθηκε για την εγκράτεια και την ηθική του τελειότητα. Αφού ασκήτεψε κοντά σε μεγάλους ασκητές, όπως ο Συμεών ο Στυλίτης και ο ησυχαστής Λογγίνος, αποσύρθηκε σε ησυχαστήριο όπου δίδασκε το λόγο του Θεού στους περαστικούς διαβάτες. Η φήμη του για την αγία ζωή του έγινε γρήγορα γνωστή στα πέρατα της αυτοκρατορίας και έφερε στο ησυχαστήριό του δεκάδες αδελφούς αναγκάζοντας τον Θεοδόσιο να ιδρύσει ένα ευρύχωρο μοναστήρι όπου ο άγιος εφάρμοσε πιστά τα πρότυπα του ασκητικού βίου. Έκανε πολλά θαύματα και, αφού δίδαξε τις αρετές της ασκητικής ζωής στους εκατοντάδες μαθητές του, εκοιμήθη σε βαθύ γήρας.
(2) Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, την οποία εγκατέλειψε σε ηλικία 18 ετών για να γίνει μοναχός στη Μονή Φιλοθέου του Αγίου Όρους, στην οποία έγινε ηγούμενος. Αργότερα ανέλαβε την ηγουμενία της Μονής Μαλάνων και ακολούθως εκλέχθηκε επίσκοπος Τραπεζούντος. Εκοιμήθη ειρηνικά, αφού διακρίθηκε για την ενάρετη ζωή του.
12Ιανουαρίου
Μαρτύρων Τατιανής (1) (†226), Ευθασίας, Μερτίου (2)(†305), Πέτρου, Αθανασίου, του ομολογητού. Οσίων Ηλιού του θαυματουργού, του εν τω «Παραδείσω» και Αλεξάνδρου.
(1)Γεννήθηκε επί αυτοκρατορίας Αλεξάνδρου Σεβήρου από επιφανείς γονείς και κατείχε το αξίωμα της διακόνισσας. Όταν ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε την πλούσια φιλανθρωπική δράση της Τατιανής διέταξε να τη συλλάβουν και την ανάγκασε να τον συνοδεύσει σε ειδωλολατρικό ναό όπου η αγία με την προσευχή της γκρέμισε τα είδωλα. Επειδή η Τατιανή δεν πείστηκε ν’ απαρνηθεί την χριστιανική της πίστη, υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια απ’ τα οποία εξήλθε σώα και αβλαβής. Τελικά αποκεφαλίστηκε και έλαβε το αμαράντινο στεφάνι του μαρτυρίου.
(2) Ήταν στρατιωτικός στους χρόνους του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Για την χριστιανική του πίστη καταγγέλθηκε στον αυτοκράτορα, ο οποίος διέταξε να συλληφθεί και να οδηγηθεί ενώπιον του. Ο άγιος παρουσιάσθηκε μπροστά του με την αρμόζουσα σεμνότητα, αλλά με ακμαίο αγωνιστικό φρόνημα αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα. Ο αυτοκράτορας προέβη τότε σε μία ταπεινωτική πράξη. Διέταξε να του αφαιρέσουν τη στρατιωτική ζώνη. Στη συνέχεια υποβλήθηκε σε φριχτά βασανιστήρια και οχτώ ημέρες αργότερα παρέδωσε την αγία ψυχή του, ευχαριστώντας τον Θεό που τον αξίωσε με την ύψιστη τιμή να γίνει μάρτυράς Του.
13Ιανουαρίου
Μαρτύρων Ερμύλου και Στρατονίκου (1) (†315). Αθανασίου. Παχωμίου και Παπυρίνου. Οσίων Ιακώβου του από της Νισίβεως και Μαξίμου του Καυσοκαλυβίτου (2).
(1)Έζησαν στα χρόνια του αυτοκράτορα Λικινίου. Όταν ο αυτοκράτορας για να ευχαριστήσει τους ειδωλολάτρες αντιπάλους του Μ. Κωνσταντίνου διέταξε διωγμούς κατά των χριστιανών και έλαβε σκληρά μέτρα εναντίον τους, ο διάκονος Ερμύλος τόλμησε να διαμαρτυρηθεί φανερά και να ομολογήσει την πίστη του. Ο αυτοκράτορας οργίσθηκε και διέταξε το βασανισμό του. Ωστόσο ο Ερμύλος δεν αρνήθηκε την πίστη του και βασανίστηκε με τον φρικτότερο τρόπο μπροστά στον επιστήθιο φίλο του Στρατόνικο, ο οποίος δεν κρατήθηκε και αναλύθηκε σε δάκρυα τα οποία για τους διώκτες του ήταν δηλωτικά της πίστης του. Ο Στρατόνικος συνελήφθη κι έτσι και οι δύο φίλοι υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια. Στο τέλος τους έρριψαν στα νερά του ποταμού Δούναβη λαμβάνοντας έτσι από κοινού το στέφανο του μαρτυρίου.
(2) Κατά κόσμο Μανουήλ, γεννήθηκε στην πόλη Λάμψακο από ευσεβείς γονείς οι οποίοι τον ανέθρεψαν με παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Εκάρη μοναχός σε μοναστήρι του όρους Γάνου και μετά από σύντομη παραμονή σε Κωνσταντινούπολη και Θεσσαλονίκη, κατέληξε στην Μονή της Λαύρας στο Άγιο Όρος. Λόγω των συχνών μετακινήσεων του έκαιγε την καλύβα του για να ασκείται στην πλήρη ακτημοσύνη. Γι αυτό το λόγο ονομάσθηκε Καυσοκαλύβης. Εκοιμήθη ειρηνικά το 1320 σε ηλικία 95 ετών.
14Ιανουαρίου
Απόδοσις εορτής των Θεοφανείων. Των εν Σινα και και Ραϊθώ οσιομαρτύρων Παύλου του εκ Παλαιών Πατρών, Αδάμ καί των συν αυτοίς 31 (1). Μάρτυρος Αγνής. Νεομάρτυρος Ιωάννου, του Χρυσοχόου (†1802). Οσίων των εν ασκήσει λαμψάντων Νείλου Σιναΐτου και Θεοδούλου του υιού αυτού. Σάββα (2) πρώτου αρχιεπισκόπου Σερβίας και Συμεώνος, των κτιτόρων της εν Άθω σεβασμιότατης Μονής του Χιλανδαρίου και Στεφάνου, του κτίσαντος την Μονήν του Χηνολάκκου.
(1)Ήταν ασκητές σε σπηλιές του όρους Σινά, ονομαστοί για το μοναστικό τους βίο. Κοντά τους κατοικούσαν και Σαρακηνοί, οι οποίοι όταν επί πατριαρχίας Πέτρου Αλεξανδρείας πέθανε ο αρχηγός τους, ξεσηκώθηκαν και άρχισαν να σφάζουν και να σκοτώνουν τους αναχωρητές πατέρες, οι οποίοι επέδειξαν θαυμαστή καρτερία. Πέθαναν προσευχόμενοι και ευχαριστώντας το δίκαιο μισθαποδότη Θεό, ο οποίος τους αξίωσε να γίνουν μάρτυρές Του. Λίγες μέρες μετά την σφαγή των πατέρων του όρους Σινά, οι αλλόθρησκοι αποφάσισαν και το θάνατο των αναχωρητών που ασκούνταν στην έρημο της Ραϊθούς. Όταν ο ηγούμενος της μονής, Παύλος, διαισθάνθηκε τον κίνδυνο, συγκέντρωσε όλους τους αδελφούς στον καθολικό της μονής και προσπάθησε να τους ετοιμάσει με λόγια συγκινητικά και γενναιόφρονα για το επερχόμενο μαρτύριο. Την ώρα της προσευχής οι βάρβαροι μπήκαν στην εκκλησία και σκότωσαν και τους τριάντα τρεις πατέρες χαρίζοντάς τους το στέφανο του μαρτυρίου.
(2) Ήταν δευτερότοκος γιος του βασιλιά της Σερβίας Συμεών. Σε ηλικία 17 ετών εκάρη μοναχός στη Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους. Αργότερα έφθασε στο Άγιο Όρος και ο πατέρας του Συμεών μαζί με άλλους Σέρβους ιδιώτες οι οποίοι έκτισαν το σερβικό μοναστήρι του Χιλανδαρίου. Λόγω της αγίας βιωτής του και των πολλών χαρισμάτων εξελέγη πρώτος αρχιεπίσκοπος Σερβίας. Παρέδωσε το πνεύμα του θεάρεστα και ειρηνικά στο δίκαιο Θεό.
15Ιανουαρίου
Μαρτύρων Ελένης, Ελπιδίου, Δάνακτος και Πανσοφίου. Οσίων Παύλου του Θηβαίου (1) και Ιωάννου του «Καλυβίτου» (2). Γερασίμου Παλλαδά, πατριάρχου Αλεξανδρείας.
(1) Καταγόταν από πλούσια οικογένεια της κάτω Θηβαίδος της Αιγύπτου. Σε ηλικία 15 ετών, όταν έχασε και τους δύο γονείς του κατά τον διωγμό του αυτοκράτορα Δεκίου, κατέφυγε στην έρημο. Λόγω της μεγάλης πνευματικότητας, της ταπεινοφροσύνης και της μόρφωσής του, πλήθη μοναχών αλλά και λαού προσέρχονταν να τον ακούσουν και να τον συμβουλευθούν. Ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν και ο Μέγας Αντώνιος. Όταν όμως αυτός επέστρεψε ύστερα από σύντομο χρονικό διάστημα για να τον ξανασυναντήσει βρήκε τον όσιο πεθαμένο και δύο λιοντάρια να στέκουν κοντά στο τάφο του και να τον σκάβουν με τα νύχια τους.
(2) Γεννήθηκε στα μέσα του 5ου αιώνα. Γονείς του ήταν ο συγκλητικός Ευτρόπιος και η Θεοδώρα. Σε νεαρή ηλικία και μη θέλοντας να ακολουθήσει τη λαμπρή καριέρα των δύο μεγαλύτερων αδελφών του, εγκατέλειψε κρυφά το πατρικό του σπίτι και ήλθε στην μονή των Ακοιμήτων όπου έγινε μοναχός. Αργότερα, όταν πληροφορήθηκε τη μεγάλη πίκρα της μητέρας του επειδή ο πατέρας του διήγε κοσμική ζωή, αποφάσισε με την συγκατάθεση του ηγουμένου της μονής να επιστρέψει στους γονείς του. Στους γονείς του παρουσιάσθηκε ως απλός μοναχός. Υπέκυψε όμως στις παρακλήσεις τους να μείνει κοντά τους υπό τον όρο να του κατασκευάσουν ένα καλύβι στο βάθος του πατρικού του περιβολιού. Εκεί παρέμεινε τρία χρόνια και με τη χάρη του Θεού και τις δικές του αγνές προσπάθειες κατόρθωσε να επαναφέρει τους γονείς του στο δρόμο του Θεού. Όταν αποκάλυψε στη μητέρα του την αληθινή του ταυτότητα παρέδωσε στον Κύριο την μακάρια ψυχή του.
16Ιανουαρίου
Η προσκύνησις της τίμιας αλύσεως του αγίου και ενδόξου αποστόλου Πέτρου. Μαρτύρων Ελασίππου, Μεσίππου και Πευσίππου των αυταδέλφων και Νεονίλλης (1) (†161-180). Δάνακτος του αναγνώστου, εξ Αυλώνας Βορείου Ηπείρου.Νεομαρτύρων Δαμασκηνού του μοναχού (2) και πρεσβυτέρου, του εν Γαμπρόβω Τυρνόβου (†1771) και Νικολάου του Μυτιληναίου.
(1) Ήταν αδέλφια και κατάγονταν από την Καππαδοκία. Ήταν ειδωλολάτρες και το επάγγελμά τους ήταν να εξημερώνουν και να ιππεύουν άγρια άλογα. Η γιαγιά τους όμως, Νεονίλλη, ήταν χριστιανή. Με την συνεχή προσευχή της και την επιρροή που ασκούσε στα εγγόνια της κατόρθωσε να τα φέρει κοντά στο Χριστό. Όμως αυτή η αλλαγή στην πίστη δεν άργησε να γίνει γνωστή. Τους ασκήθηκαν πιέσεις για να αρνηθούν το Χριστό, αυτοί όμως ομολόγησαν με θάρρος τη πίστη τους. Για να τους βασανίσουν άναψαν τεράστιες φωτιές και τους οδήγησαν μπροστά στις φλόγες για να φοβηθούν. Οι άγιοι, όμως, ομολογόγησαν με ακόμη περισσότερη δύναμη την πίστη τους. Τότε οι βασανιστές τους έριξαν στη φωτιά κι έτσι έλαβαν τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου. Η γιαγιά τους όταν πληροφορήθηκε το μαρτύριο των εγγονών της δάκρυσε και παρακάλεσε τον Πανάγαθο Θεό να τελειώσει κι εκείνη την επίγεια ζωή της θεάρεστα.
(2)Καταγόταν από το χωριό Γράμποβο της Βουλγαρίας. Νέος ήλθε στο Άγιο Όρος, όπου μόνασε στην μονή Χιλανδαρίου. Οι πατέρες της μονής εκτιμώντας την αρετή και τις ικανότητές του, τον έστειλαν στην πόλη Σφιστόβ της Βουλγαρίας για να διευθετήσει κάποια υπόθεση της μονής, δηλ. την απόδοση της οφειλής κάποιου τούρκου σε αυτήν. Ο τούρκος όμως κατηγόρησε τον άγιο και τον έσυρε βίαια στον κριτή για να πετύχει την καταδίκη του σε θάνατο με αγχόνη. Έτσι στις 16 Ιανουαρίου 1771, παρέδωσε με μαρτυρικό τρόπο την μακάρια του ψυχή.
17Ιανουαρίου
Αντωνίου του Μεγάλου (1) (†356) και Αντωνίου του νέου (2), του εν Βερροία ασκήσαντος. Αριστοτέλους και Αχιλλέως (Αχιλλά). Θεοδοσίου του ευσεβούς βασιλέως, του Μεγάλου. Ιουνίλλας και Τουρβώνος, του νοταρίου. Νεομάρτυρος Γεωργίου του εξ Ιωαννίνων (†1838).
(1)Γεννήθηκε το 251 στην Άνω Αίγυπτο από πλούσιους και ενάρετους γονείς, τους οποίους έχασε σε νεαρή ηλικία. Συγκεντρώσε όμως την προσοχή του στην μυστική θεωρία των μοναχών της ερήμου και στην φροντίδα της μικρής αδελφής του. Γρήγορα αποφάσισε να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και αναχώρησε για την έρημο, αφού πρώτα τακτοποίησε την μικρότερη αδελφή του και μοίρασε την μεγάλη πατρική περιουσία στους φτωχούς της περιοχής του. Στην έρημο παίδευσε την ψυχή του και τιθάσευσε τα πάθη του φθάνοντας στα ανώτατα όρια της άσκησης ώστε η ψυχή του αγίου μπορούσε να εξέρχεται του σώματός του ενώ βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Έγινε το πρότυπο των ασκητών. Πολλοί εξ αυτών έφθαναν στην έρημο για να τον ακούσουν και να τον συμβουλευθούν. Παρέδωσε την μακάρια ψυχή του στον μισθαποδότη Θεό σε ηλικία 105 ετών.
(2)Καταγόταν από τη Βέροια της Μακεδονίας. Νέος ακόμη πήγε στην Μονή της Πιερίας όπου έγινε υποδειγματικός μοναχός. Στη συνέχεια αποχώρησε από την μονή και με την άδεια του ηγουμένου εγκαταστάθηκε σε μια κοντινή σπηλιά. Εκεί ασκήτεψε για 50 χρόνια με αυστηρή προσευχή και άσκηση και κοιμήθηκε ειρηνικά μένοντας άταφος. Κατά τύχη τα σκυλιά κάποιου κυνηγού βρήκαν το άγιο λείψανό του. Το περισυνέλεξαν και το έθαψαν με ευλάβεια και τιμές στη Βέροια, ενώ στον τόπο της ταφής του έκτισαν ναό στ’ όνομά του, ο οποίος σώζεται μέχρι σήμερα.
18Ιανουαρίου
Αθανασίου (1) (†373) και Κυρίλλου (2) (†444) πατριαρχών Αλεξανδρείας. Μάρτυρος Θεοδούλης και των συν αυτή Ελλαδίου του κομενταρησίου, Βοηθού, Ευαγρίου, Μακαρίου. Ξένης. Οσίων Εφραιμίου επισκόπου Μηλασσών και Μαρκιανού του από Κύπρου.
(1)Γεννήθηκε το 295 από φτωχούς αλλά ενάρετους γονείς, γεγονός που του στέρησε τη δυνατότητα για ανώτερες σπουδές. Όμως ο πανάγαθος Θεός τον προίκισε με πλούσια πνευματικά προσόντα. Έλαβε τη στοιχειώδη εκπαίδευση και στη συνέχεια μελέτησε μόνος του για να φθάσει σε υψηλότατα επίπεδα γνώσης και σοφίας. Από πολύ νέος έδειξε την κλίση του προς την Εκκλησία. 25 ετών χειροτονείθηκε διάκονος από τον πατριάρχη Αλεξανδρείας Αλέξανδρο, τον οποίο ακολούθησε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο το 325, στη Νίκαια της Βιθυνίας. Εκεί αναδείχθηκε πρωτεργάτης στην καταδίκη της αιρετικής διδασκαλίας του Αρείου. Το 328 και σε ηλικία 33 ετών εξελέγη πανηγυρικά πατριάρχης Αλεξανδρείας. Από τη θέση αυτή αντιμετώπισε ένα φοβερό πόλεμο εκ μέρους των αιρετικών οπαδών του Αρείου. Όμως ο άγιος, χάρη στην μεγάλη πνευματικότητά του και τη ζέουσα πίστη στο Θεό, κατόρθωσε να βγει νικητής απ’ όλες αυτές τις δοκιμασίες ακόμη και από τις πέντε εξορίες που του επιβλήθηκαν, καθώς ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Β΄ ήταν οπαδός του Αρειανισμού. Εκοιμήθη εν ειρήνη το 373.
(2)Έζησε επί αυτοκρατορίας Θεοδοσίου του Μικρού. Ανιψιός του πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόφιλου και κάτοχος μεγάλης θεολογικής και φιλολογικής μόρφωσης, διαδέχθηκε το θείο του στον πατριαρχικό θρόνο. Προήδρευσε στη Γ’ Οικουμενική Σύνοδο το 431 στην Έφεσο, οι αποφάσεις της οποίας καταδίκασαν τις κακοδοξίες του αιρετικού Νεστόριου σχετικά με το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου. Ήταν παράδειγμα αρετής και άσκησης σε όλη τη διάρκεια του βίου του.
19Ιανουαρίου
Οσίων Μακαρίου του Αιγυπτίου (1)και Μακαρίου του Αλεξανδρέως. Αρσενίου αρχιεπισκόπου Κερκύρας, Μάρκου του Ευγενικού (2), επισκόπου Εφέσου (†1444). Μαρτύρων Ευφρασίας, Λουκιανού, Παύλης και των νηπίων Κλαυδίου, Υπατίου, Παύλου και Διονυσίου. Κοσμά του «Χρυσοστομάτου», Θεοδότου επισκόπου Κυρήνειας, των εν Κύπρω. Μελετίου ομολογητού του Γαλησιώτου. Μακαρίου (Καλογερά) οσίου ιεροδιακόνου του Πατμίου.
(1)Ήταν ένας εκ των ασκητικοτέρων αναχωρητών της Αιγύπτου. Πέρασε σχεδόν όλα τα χρόνια της ζωής του σ’ ένα κελί στην έρημο όπου με θαυμαστό τρόπο ασκούταν στην αρετή με πόνους και υποδειγματική καρτερία. Για τα πολλά πνευματικά και ηθικά του χαρίσματα, συνέρεε πλήθος κόσμου επιζητώντας ν’ ακούσει το πύρινο κήρυγμά του και να τον συμβουλευθεί. Εκείνος όμως απέφευγε τα πλήθη και απομονωνόταν σε μία σπηλιά στην οποία έφθανε με σήραγγα που είχε σκάψει ο ίδιος με τα χέρια του. Με την επίμονη άσκηση και την αγιότητα του βίου του, αξιώθηκε να επιτελεί εξαίσια κατορθώματα και κατά τον Παλλάδιο ακόμη και αναστάσεις νεκρών. Εκοιμήθη εν ειρήνη σε βαθύ γήρας στα χρόνια του Μ. Θεοδοσίου.
(2)Γεννήθηκε από ευσεβείς και πιστούς γονείς, το διάκονο Γεώργιο και τη Μαρία. Λόγω των πολλών του πνευματικών χαρισμάτων έκανε περίλαμπρες θεολογικές και φιλοσοφικές σπουδές και διακρίθηκε ως διδάσκαλος της ρητορικής. Ακολούθησε το δρόμο του πατέρα του και έγινε και ο ίδιος κληρικός. Το 1436 εκλέχθηκε αρχιεπίσκοπος Εφέσου. Ακολούθησε τον αυτοκράτορα Ιωάννη Παλαιολόγο στη Φεράρα και τη Φλωρεντία, όπου πραγματοποιήθηκε Σύνοδος για την ένωση της Ανατολικής και της Δυτικής Εκκλησίας. Εκεί ο Μάρκος ανεδείχθη ο θερμότερος και στερεότερος υπέρμαχος της Ορθοδοξίας, αρνούμενος να υπογράψει τον όρο της ψευδοενώσεως, έτσι που όταν ο πάπας πληροφορήθηκε την εμμονή στην άρνηση του είπε: “ Λοιπόν, εποιήσαμεν ουδέν”. Συνέγραψε πολλές πραγματείες κατά των λατινικών πλανών και καινοτομιών. Ο αυτοκράτορας τον περιόρισε στην Μονή Μαγγάνων όπου εκοιμήθη το 1444.
20Ιανουαρίου
Μαρτύρων Βασιλίδου, Βάσσου, Ευσεβίου και Ευτυχίου, των Συγκλητικών. Αγνής και Θύρσου. Άννης. Ιννά, Πιννά και Ριμμά «των κρυσταλλίνων». Νεομάρτυρος Ζαχαρίου του Αρταίου(1), του εν παλαιαίς Πάτραις (†1782)• Οσίων Ευθυμίου του δικαίου (2), του μακαρίου Πέτρου του τελώνου, και Λέοντος του ευσεβέστατου βασιλέως, του καλουμένου Μακέλλη, του Θρακός.
(1)Καταγόταν από την Άρτα και στο επάγγελμα ήταν γουναράς. Σε μικρή ηλικία εξισλαμίσθηκε, αργότερα όμως μετανόησε ειλικρινά, εξομολογήθηκε τη βαριά αμαρτία του και ζήτησε από τον πνευματικό του την άδεια να μαρτυρήσει για την πίστη του. Αφού κοινώνησε των αχράντων μυστηρίων και μοίρασε όλα τα υπάρχοντά του στους φτωχούς, παρουσιάσθηκε στον κριτή και με θαυμαστή τόλμη ομολόγησε την πίστη του στο Χριστό. Οι αγάδες τον φυλάκισαν και τον βασάνισαν για πολλές ημέρες. Υπέμεινε με καρτερικότητα όλα τα βασανιστήρια και παρέδωσε το πνεύμα του στον μισθαποδότη Κύριο στις 20 Ιανουαρίου 1782 στην Πάτρα.
(2)Γεννήθηκε με θαυμαστό τρόπο, αφού η μητέρα του ήταν στείρα. Οι γονείς του Παύλος και Διονυσία υπήρξαν πολύ ευσεβείς. Έμεινε σε πολύ μικρή ηλικία ορφανός από τον πατέρα του, αλλά ο ευσεβής επίσκοπος Ευτρώιος διέκρινε τα πλούσια χαρίσματα του παιδιού και το βοήθησε να σπουδάσει. Στη συνέχεια χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος. Για τον ενάρετο και ανεπίληπτο βίο του, την εγκράτεια και την άσκησή του κρίθηκε άξιος να αναλάβει τη διοίκηση του μοναστηριού της Μελιτηνής. Το 406 ολοκληρώθηκε ο πόθος του να επισκεφθεί τους Αγίους Τόπους όπου κι εκεί διακρίθηκει για τα πνευματικά του χαρίσματα, με αποτέλεσμα οι μοναχοί των ησυχαστηρίων να τον εκλέξουν ηγούμενο. Ο άγιος χρησιμοποίησε τη νέα θέση του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ξεκινώντας συστηματική ιεραποστολική δράση μεταξύ των αραβικών πληθυσμών, καρπός της οποίας ήταν η ένταξη πολλών Αράβων στην ορθόδοξη πίστη. Αξιώθηκε να κάνει πολλά θαύματα και κοιμήθηκε οσιακά σε βαθύ γήρας. Για την όλη του πνευματική παρουσία ονομάσθηκε Μέγας.
21Ιανουαρίου
Πάντων των αγίων Μαρτύρων, «οίτινες εμαρτύρησαν από του χρόνου του Στεφάνου μέχρι της παρούσης ημέρας». Μαξίμου του ομολογητού (1) (†662), αναμορφωτού της εκκλησίας Ρωσίας. Μαξίμου του Γραικού. Ακύλα, Ευγενίου, Κανδίδου και Ουαλλεριανού. Αγνής(2) και Νεοφύτου (†303-305). Πατρόκλου. Ζωσίμου επισκόπου Συρακούσης και Νεοφύτου του προσμοναρίου, του εν Βατοπεδίω.
(1)Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 580 από πλούσιους και ευγενείς γονείς. Πραγματοποίησε λαμπρές θεολογικές, φιλολογικές και φιλοσοφικές σπουδές. Για τα πνευματικά αλλά και τα διοικητικά του χαρίσματα προσελήφθη αρχιγραμματέας του αυτοκράτορα Ηρακλείου. Παραιτήθηκε όμως γρήγορα για να υπερασπιστεί τις αλήθειες της πίστεώς του από την αίρεση των Μονοθελητών. Εκάρη μοναχός και άρχισε σκληρό και ανελέητο αγώνα κατά των αιρετικών. Στον αγώνα του αυτό συνάντησε πολλά εμπόδια, κυρίως από τον αυτοκράτορα Κώνστα, ο οποίος ήταν υπέρμαχος των Μονοθελητών και έφθασε στο σημείο να συγκαλέσει ψευδο-σύνοδο, η οποία καταδίκασε και αναθεμάτισε τον όσιο. Τέλος τον παρέδωσε στον έπαρχο της πόλης για να τιμωρηθεί. Μαστιγώθηκε και του έκοψαν τη γλώσσα και το δεξί του χέρι. Το ακρωτηριασμένο του σώμα άντεξε με θαυματουργικό τρόπο τρία χρόνια και ήταν η πιο εύγλωττη μαρτυρία της πίστεως και της αφοσιώσεώς του στο Θεό. Μετά από ολιγοήμερη ασθένεια άφησε τη μακάριά του ψυχή στον τόπο της εξορίας του το 662.
(2) Γεννήθηκε στη Ρώμη, από ευγενείς γονείς. Ως σκοπό της ζωής της έθεσε να φέρνει τις ψυχές στον δρόμο του Χριστού. Καταγγέλθηκε όμως σε κάποιον άρχοντα, ο οποίος την διέταξε ν’ αρνηθεί την πίστη της. Ο πανούργος άρχοντας για να σπιλώσει την τιμή της και να την κάμψει την έριξε σε κάποιο πορνείο. Όμως η αγία Αγνή, προσευχόμενη προκάλεσε σεισμό και οι γυναίκες του πορνείου την έβγαλαν έξω από αυτό. Για να ικανοποιήσει την μανία του ο άρχοντας την έριξε στη φωτιά και έτσι παρέδωσε τη ψυχή της με μαρτυρικό τρόπο.
22Ιανουαρίου
Τιμοθέου Αποστόλου (1) επισκόπου και μαρτύρος (†96). Οσιομάρτυρος Αναστασίου του Πέρσου (2) (†628). Γεωργίου επισκόπου Δεβελτού, Μανουήλ μητροπολίτου Αδριανουπόλεως και Πέτρου αρχιερέως. Λέοντος επισκόπου Νικαίας. Παρόδου πρεσβυτέρου. Λέοντος και Ιωάννου των στρατηγών. Γαβριήλ και Σιωνίου. Οσίου Ιωσήφ (Σαμάκου) ηγιασμένου, του εξ Αζοκεράμου της Κρήτης και νυν εν Ζακύνθω (†1511).
(1)Γεννήθηκε στα Λύστρα της Λυκαονίας από Έλληνα πατέρα και Ιουδαία μητέρα, την Συνίκη. Έμεινε πολύ μικρός ορφανός από πατέρα και η γιαγιά του, η Λωίδα, τον ανέθρεψε “ εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου”. Όταν ο απόστολος Παύλος επισκέφθηκε τα Λύστρα, εκτιμώντας τα πνευματικά του χαρίσματα και το φλογερό ιεραποστολικό του ζήλο, τον πήρε συνοδό του στην Β΄ αποστολική περιοδεία όπου έζησε όλες τις περιπέτειες του κορυφαίου αποστόλου για τη διάδοση του Ευαγγελικού μηνύματος. Μετά το μαρτυρικό θάνατο του Παύλου, επέστρεψε στην Έφεσο και συνέχισε την ιεραποστολική του δράση. Κατά τη διάρκεια μίας ειδωλολατρικής εορτής της Αρτέμιδος της Εφέσου, υπέστη άγριο ξυλοδαρμό και μαρτυρικό θάνατο από τον εξαγριωμένο ειδωλολατρικό όχλο επειδή κατέκρινε τα όργιά τους. Το σκήνωμά του μεταφέρθηκε τον 4ο αιώνα στην Κωνσταντινούπολη, στο ναό των Αγίων Αποστόλων.
(2)Έζησε τον 7ο αιώνα επί βασιλείας Χοσρόη και ήταν Πέρσης. Ήταν γιος του μάγου Βαβ και αρχικά ονομαζόταν Μαγουνδάτ. Όταν το 614 οι Πέρσες κυρίευσαν τα Ιεροσόλυμα πήραν μαζί τους τον Τίμιο Σταυρό. Λόγω των πολλών θαυμάτων που έγιναν στην Περσία από τον Τίμιο Σταυρό, πολλοί Πέρσες ενδιαφέρθηκαν να γνωρίσουν την νέα θρησκεία, μεταξύ αυτών και ο Μαγουνδάτ. Γι’ αυτό πήγε στα Ιεροσόλυμα, όπου βαπτίσθηκε και μετονομάσθηκε Αναστάσιος. Επισκέφθηκε εν συνεχεία την Καισαρεία, όπου ο διοικητής Μαρζαβανά πληροφορήθηκε ότι είναι χριστιανός και, επειδή απέτυχε να τον μεταπείσει, διέταξε τον βασανισμό του. Μετά από πολλά βασανιστήρια οι ειδωλολάτρες τον αποκεφάλισαν.
23Ιανουαρίου
Κλήμεντος ιερομάρτυρος, επισκόπου Αγκύρας (†312). Μάρτυρος Αγαθαγγέλου (†312). Αθανασίου αναγνώστου. Οσίων Διονυσίου του εν Ολύμπω (1) (†1540). Ευσεβίου ηγουμένου εν τη μονή του αββά Αμμωνίου, Μαυσιμά του Σύρου και Σαλαμάνη του ησυχαστού.
(1) Γεννήθηκε λίγο πριν το 1500 στο ορεινό χωριό Σκλάταινα της Καρδίτσας, την σημερινή Δρακότρυπα. Το όνομά του ήταν Δημήτριος και από παιδί επέδειξε ζήλο για την διδασκαλία του Χριστού και την ασκητική ζωή. Σε ηλικία 18 ετών μόνασε στα Μετέωρα λαμβάνοντας το όνομα Δανιήλ. Τρία χρόνια αργότερα, αναζητώντας πιο απομονωμένο τόπο και επειδή δεν του έδιναν την ευκαιρία ν’ αναχωρήσει, πήδηξε ως δια θαύματος κάτω από το βράχο των Μετεώρων και μετέβη στις Καρυές του Αγίου Όρους. Εκεί έγινε ιερεύς και μεγαλόσχημος μοναχός, μετονομασθείς σε Διονύσιο. Αργότερα εγκαταστάθηκε στην σκήτη Καρακάλου όπου έζησε ερημικά για δέκα έτη με αυστηρή άσκηση, προσευχή και νηστεία, βιώνοντας πολλές θαυματουργικές ενέργειες του Θεού. Η ισάγγελη ζωή του στάθηκε αιτία της εκλογής του ως ηγουμένου της βουλγαρικής, τότε, μονής Φιλοθέου. Συναντώντας μεγάλες αντιδράσεις για τον τρόπο ζωής που θέλησε να εφαρμόσει στην μονή εγκατέλειψε το Άγιο Όρος και εγκαταστάθηκε γύρω στο 1524 στην μονή Τιμίου Προδρόμου στη Βέροια. Θέλοντας ν’ αποφύγει την εκλογή του σε επίσκοπο που επεδίωκαν οι κάτοικοι της περιοχής, αναχώρησε κρυφά και μετέβη στον Όλυμπο. Εκεί ασκήτευσε σ’ ένα σπήλαιο που σώζεται μέχρι και σήμερα. Συκοφαντούμενος όμως εκδιώχθηκε από το ασκητήριό του και αναχώρησε για το Πήλιο, όπου το 1542 ίδρυσε τη μονή της Αγ. Τριάδος Σουρβίας έπειτα από θαυματουργική υπόδειξη του Θεού. Μετά από τρία έτη και λόγω της παντελούς ανυδρίας που έπληξε τον τόπο των διωκτών του, επέστρεψε επισήμως με πρόσκληση του διώκτη του Αγά Σάκου. Με την αγγελική βιωτή του γρήγορα προσείλκυσε πλήθος μοναχών, ο ίδιος όμως χρησιμοποιούσε τα πλησιόχωρα σπήλαια για προσευχή και ησυχία. Δεν παρέλειπε, ωστόσο, να περιέρχεται τα γύρω χωριά για να κηρύξει, να εξομολογήσει και να στηρίξει τους σκλαβωμένους Έλληνες. Είχε απέραντη αγάπη για το λαό. Εκοιμήθη εν ειρήνη, αφήνοντάς μας για ανεκτίμητο θησαυρό τα χαριτόβρυτα λείψανά του.
24Ιανουαρίου
Ιερομάρτυρος Βαβύλα του εν Σικελία (1) (γ’ αι.). Τιμοθέου και Αγαπίου. Νεοφύτου του Εγκλείστου και Φίλωνος επισκόπου Καρπασίας, των θαυματουργών.Μαρτύρων Θεοδοτίωνος, Παύλου και Παυσιρίου, Βαρσίμου, Ελλαδίου του κομενταρησίου. Ερμογένους και Μάμαντος. Οσίων Ζωσιμά και Μακεδονίου του «κριθοφάγου». Ξένης (2) (†ε΄αι.), Ερμογένους και Φιλήμονος επισκόπου Καρπάθου. Φιλιππικού του πρεσβυτέρου και Χρυσοπλόκης. Των επτά Οσίων της Μονής Φιλοθέου, Φιλόθεου πρωτίστου δομήτορος αυτής, Θεοδοσίου ηγουμένου και μητροπολίτου Τραπεζούντας, Διονυσίου και Συμεώνος, Δομετίου του ησυχαστού, Δαμιανού και ιερομάρτυρος Κοσμά του ισαποστόλου.
(1) Καταγόταν πιθανώς από την Αντιόχεια και έλαβε από τους ενάρετους γονείς του τη χριστιανική ανατροφή και παιδεία. Μετά το θάνατό τους μοίρασε τα υπάρχοντά του στους πτωχούς και αδυνάτους και αποσύρθηκε σε κάποιο ησυχαστήριο με δύο μαθητές του, τον Αγάπιο και τον Τιμόθεο. Ύστερα από πολλή πίεση χειροτονήθηκε ιερέας. Σε κάποιο ιεραποστολικό του ταξίδι στην Σικελία, ο εκεί διοικητής, αφού μάταια προσπάθησε να αποσπάσει από την πίστη τον άγιο και τους μαθητές του, τους υπέβαλλε σε φριχτά βασανιστήρια τα οποία αποδείχθηκαν αδύνατα να κάμψουν το αγωνιστικό τους φρόνημα και τη πίστη τους. Στο τέλος τους κατέσφαξε με μαχαίρια και έριξε τα σώματά τους στη φωτιά.
(2)Ονομαζόταν στην αρχή Ευσεβεία και καταγόταν από τη Ρώμη. Αρνούμενη τη πίεση των γονιών της να νυμφευθεί άνδρα της επιλογής τους, κατέφυγε κρυφά στην Αλεξάνδρεια όπου μετονομάσθηκε Ξένη για να χαθούν τα ίχνη της. Πήγε αρχικά στην Κω και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στα Μύλασσα της Καρίας. Εκεί, μαζί με δύο υπηρέτριές της που της είχαν μείνει πιστές, έκτισε ναό στο όνομα του αγίου πρωτομάρτυρα Στεφάνου και ησυχαστικά κελιά. Πολύ γρήγορα η φήμη της και η ενάρετη και ασκητική ζωή που διήγε έφεραν κοντά της νέες κοπέλες που ποθούσαν το βίο της άσκησης και της προσευχής, ενώ το μοναστήρι έγινε περίφημο πνευματικό κέντρο, όπου καθημερινά συνέρεαν πολλές πονεμένες γυναίκες για να πάρουν τις συμβουλές και να ζητήσουν τις προσευχές της αγίας. Η αγιοσύνη της αναγνωρίσθηκε και κατά τη διάρκεια του ενταφιασμού του σεπτού της σκηνώματος, όταν εμφανίσθηκε στον ουρανό σταυρός σχηματισμένος από αστέρια.
25Ιανουαρίου
Γρηγορίου (1) αρχιεπισκόπου Κων/πόλεως, του Θεολόγου(†390). Μάρτυρος Μεδούλης. Νεομάρτυρος Αυξεντίου του εκ Βελλάς (†1720). Οσίων Απολλώ, Δημητρίου του σκευοφύλακος, Καστίνου πρώτου επισκόπου Βυζαντίου και Μάρη του ψάλτου. Πουπλίου του εν τω Ευφράτη και Θεοδότου ηγουμένου της μονής «Πουπλίου».
(1) Γεννήθηκε το 329 στην Αριανζό της Καππαδοκίας από ειδωλολάτρες γονείς, το Γρηγόριο και τη Νόννα. Μετά τη γέννηση του Γρηγορίου και το φωτισμό του Αγ. Πνεύματος, γίνονται χριστιανοί και βαπτίζονται. Έκανε τις εγκύκλιες σπουδές στη Ναζιανζό, ενώ τη μέση εκπαίδευση στη Καισαρεία, όπου και γνωρίζεται με το συμμαθητή του Μ. Βασίλειο. Επιστρέφοντας στην πατρίδα του χειροτονήθηκε πρεσβύτερος από τον πατέρα του, επίσκοπο πλέον Ναζιανζού. Όμως ο άγιος προτίμησε τη γαλήνη και την ηρεμία και αναχωρεί για ένα ησυχαστήριο στον Πόντο κοντά στο φίλο του, τον Μ. Βασίλειο. Οι θερμές όμως παρακλήσεις των δικών του τον οδήγησαν και πάλι στη πατρίδα, όπου και τέθηκε εκ νέου στη διάθεση της Εκκλησίας. Μία σειρά όμως θανάτων, του αδελφού του Καισάρειου, της αδελφής του Γοργονίας, του πατρός και της μητρός του, πλήγωσαν την ευγενή ψυχή του. Στη συνέχεια η θεία πρόνοια οδήγησε τα βήματά του στην Κωνσταντινούπολη, όπου με τον πλέον μαχητικό τρόπο υπερασπίσθηκε την Ορθοδοξία και κατέφερε καίρια πλήγματα κατά των δυσεβών Αρειανών. Εκλέγεται πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, όμως στη Β΄ Οικουμενική Σύνοδο μια μερίδα επισκόπων τον αμφισβήτησε για ιδιοτελείς σκοπούς. Ο άγιος υπέβαλε την παραίτησή του και αναχωρεί για την πατρίδα του Αριανζό, όπου εκοιμήθη ειρηνικά το 391. Άφησε πλουσιότατο συγγραφικό έργο με έργα δογματικά, ερμηνευτικά, ηθικά και ασκητικά συγγράμματα, επιτάφιους λόγους, ύμνους και ποιήματα. Για την όλη παρουσία του η Εκκλησία τον αποκάλεσε “Θεολόγο”.
26Ιανουαρίου
Οσίου Ξενοφώντος (1) και της συνοδείας αυτού (†ς΄αι.) Ιερομάρτυρος Ανανίου, Πέτρου δεσμοφύλακος. Οσίων Αμμωνά (2) και Γαβριήλ. Ξενοφώντος κτίτορος της εν Άθω ομωνύμου μονής και Συμεώνος του «παλαιού».
(1)Η γυναίκα του Μαρία και τα παιδιά τους, Αρκάδιος και Ιωάννης έδρασαν στην Κωνσταντινούπολη στους χρόνους του αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Ο άγιος και η οικογένειά του ακολούθησαν κατά γράμμα τη θεία εντολή. Βρίσκονταν συνεχώς στο πλευρό των πτωχών και απόρων, τους οποίους περιέθαλπαν. Παράλληλα ο Ξενοφών, θέλησε λόγω και της ευγενικής του καταγωγής, να δώσει ανάλογη μόρφωση και στα παιδιά του και μάλιστα κοντά σε σοφούς διδασκάλους στη Βηρυτό της Φοινίκης. Στο δρόμο όμως για τη Βηρυτό, τα παιδιά του χάθηκαν σε ναυάγιο και ο όσιος με τη γυναίκα του έσπευσαν επί τόπου προκειμένου να τα αναζητήσουν. Μετά από κοπιαστική πολυήμερη αναζήτηση, ο όσιος βρήκε τους γιους του μοναχούς. Αμέσως μαζί με τη γυναίκα του ασπάσθηκαν τον μοναχισμό και άρχισαν μία νέα ευσεβή ασκητική ζωή. Εκοιμήθησαν σε βαθύ γήρας εν ειρήνη.
(2)Έζησε στα χρόνια του Μ. Αντωνίου τον οποίο και θαύμαζε. Έφθασε σε μεγάλα ύψη αρετής και απάθειας, ώστε να είναι αδιάφορος στις ύβρεις, ευλογώντας και ευεργετώντας μάλιστα τους υβριστές του. Ιδιαίτερη προσπάθεια κατέβαλε ο όσιος για την επάνοδο των παραστρατημένων γυναικών στο δρόμο του Θεού. Κι ενώ ο κόσμος τον κατηγορούσε για αυτή του την προσπάθεια, εκείνος αδιαφορούσε για τα σχόλιά τους και εργαζόμενος σκληρά πετύχαινε στο δύσκολο έργο του.
27Ιανουαρίου
Η επάνοδος του ιερού Χρυσοστόμου (1) ήτοι Ανακομιδή του σεβασμίου λειψάνου αυτού (438). Κλήμεντος οσίου του Αθηναίου (†1111). Νεομάρτυρος Δημητρίου οινοπώλου (2), του εν Κων/πόλη (†1784). Μαρκιανής της βασιλίσσης. Κλαυδίνου, Κλήμεντος του Στυλίτου και Πέτρου του Αιγυπτίου.
(1)Ο άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος εκοιμήθη από εξάντληση στις 14 Σεπτεμβρίου του 407 κατά τη διάρκεια της τρίτης του εξορίας από την αυτοκράτειρα Ευδοξία και τάφηκε στα Κόμανα του Πόντου. Το σεπτό λείψανό του παρέμενε επί τριάντα έτη, θαμμένο στον τόπο της εξορίας και του μαρτυρίου του. Όταν όμως το 434 πατριάρχης εξελέγη ο μαθητής του άγιος Πρόκλος, παρεκάλεσε τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο να ενεργήσει τα δέοντα, ώστε το λείψανο του μεγάλου αυτού πατέρα της Εκκλησίας να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη. Και πράγματι, τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 27 Ιανουαρίου του 438 η λάρνακα με το λείψανο του αγίου μεταφέρθηκε με λαμπρή και συγκινητική πομπή στην βασιλεύουσα και τοποθετήθηκε στο Άγιο Βήμα του ναού των Αγίων Αποστόλων, ενώ ο λαός έμπλεος χαράς φώναζε: “ Απόλαβε του θρόνου σου Άγιε”.
(2)Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Όταν έγινε είκοσι πέντε ετών εργαζόταν στο Γαλατά, στο οινοπωλείο του Χατζή Παναγιώτη ο οποίος ήταν χριστιανός. Εκεί σύχναζαν και κάποιοι μουσουλμάνοι από τον Πόντο, οι οποίοι προσπαθούσαν ανεπιτυχώς να παρασύρουν το Δημήτριο στη θρησκεία τους. Κάποια μέρα, μετά από πολύωρη οινοποσία, οι τουρκοπόντιοι διώχθηκαν από τον οινοπώλη με τη ρωμαλέα συνδρομή του Δημητρίου. Κατά τη διάρκεια όμως της συμπλοκής τραυματίσθηκε ένας από αυτούς και κατήγγειλε το γεγονός στον κριτή. Ο Δημήτριος δεν μπόρεσε να αποδείξει την αθωότητά του και του ετέθη το δίλημμα: ή γίνεσαι Μουσουλμάνος ή πεθαίνεις. Ο άγιος απέρριψε κάθε πρόταση να αλλαξοπιστήσει κι έτσι στις 27 Ιανουαρίου 1784 αποκεφαλίσθηκε μπροστά στο οινοπωλείο που εργαζόταν.
28Ιανουαρίου
Εφραίμ του Σύρου(1) (†373). Μάρτυρος Χάριτος. Οσίων Ιακώβου του ασκητού, Ιακώβου του Ιβηροσκητιώτου και Παλλαδίου του Μεγάλου(2) (†δ΄αι.). Μνήμη πάντων των ερημιτών.
(1)Γεννήθηκε στις αρχές του 4ου αιώνα στη Νίσιβη της Συρίας από ευσεβείς γονείς, οι οποίοι φρόντισαν ο γιος τους να μεγαλώσει με χριστιανικό ήθος και αρετή. Ανάμεσα στους διδασκάλους του εξέχουσα θέση κατείχε ο επίσκοπος Ιάκωβος, άνδρας μεγάλης θεολογικής και φιλολογικής παιδείας, ο οποίος και τον χειροτόνησε διάκονο. Εκείνος όμως του ζήτησε να μην προβιβασθεί σε ανώτερο βαθμό και προτίμησε τον ασκητικό βίο, αναδειχθείς για την εγκράτεια και τη ζέουσα πίστη του. Προικισμένος με σπάνια ηγετικά χαρίσματα ασκούσε μεγάλη επιρροή στους συμπατριώτες του, γι αυτό και κατέλαβε εξέχουσα θέση στην εκκλησιαστική ζωή του έθνους του. Ο όσιος υπήρξε συγχρόνως ονομαστός ρήτορας και αξιολογότατος συγγραφέας. Οι Σύριοι τον ονόμασαν προφήτη. Εκοιμήθη εν ειρήνη το 379.
(2) Έζησε το βίο του σ’ ένα μικρό κελί που έκτισε ο ίδιος στο όρος Ίμμη. Εκεί, ο μέγας αυτός ασκητής υποβαλλόταν σε αυστηρή και επίπονη άσκηση και εγκράτεια και ο Θεός του έδωσε το χάρισμα του θαυματουργού. Όταν κάποτε μπροστά στην πόρτα του κελιού του βρέθηκε σφαγμένος κάποιος έμπορος, τον οποίο είχε ληστέψει και σκοτώσει κάποιος ληστής, τότε όλοι καταδίκασαν τον όσιο και τον θεώρησαν υπεύθυνο για το φόνο του εμπόρου. Ο Παλλάδιος τότε προσευχήθηκε στο δίκαιο Θεό και ανάστησε τον έμπορο, ο οποίος υπέδειξε το φονιά του. Έτσι οσιακά τελείωσε η ζωή του.
29Ιανουαρίου
Ανακομιδή λειψάνων Ιερομάρτυρος Ιγνατίου του θεοφόρου. Ιερομαρτύρων Σιλουανού επισκόπου Εμέσης και Βαρσιμαίου επισκόπου Εδέσσης. Λουκά διακόνου, Μωκίου αναγνώστου.Μαρτύρων Αβίβου, Ιακώβου, Ιουλιανού, Παρηγορίου, Ρωμανού, Υπερεχίου και Φιλόθεου, των εν Σαμοσάτοις τελειωθέντων. Βεβαίας και Σαρβήλου, των αυταδέλφων. Νεομάρτυρος Δημητρίου (1), του εκ Χίου (†1802). Οσίων Ακεψιμά και Αφραάτου.
(1)Γεννήθηκε το 1780 στο χωριό Παλιόκαστρο της Χίου από ενάρετους γονείς, τον Αποστόλη και την Μαρουλού. Σε νεαρή ηλικία έφθασε στην Κωνσταντινούπολη και εργαζόταν κοντά στον αδελφό του Ζαννή, ο οποίος ήταν έμπορος. Όταν χωρίς την άδεια του αδελφού του αρραβωνιάστηκε κάποια νέα, ο Ζαννής τον έδιωξε από το κατάστημά του. Ευρισκόμενος σε μεγάλη φτώχεια θυμήθηκε ότι ο Σείχ- ουλ- Ιμαλήλ όφειλε στον αδελφό του κάποιο ποσό από αγορές υφασμάτων και πήγε στο σπίτι του για να το εισπράξει και να το χρησιμοποιήσει ο ίδιος. Εκεί γνώρισε μία νεαρή μουσουλμάνα η οποία τον αγάπησε και του δήλωσε ότι για να τον παντρευτεί έπρεπε να αλλαξοπιστήσει. Ο Δημήτριος δέχθηκε την πρόταση και παρέμεινε στο σπίτι των τούρκων για δύο μήνες. Γρήγορα όμως δραπέτευσε και κρύφθηκε προσωρινά σε μία χριστιανική οικογένεια στην περιοχή του Σταυροδρομίου. Εκεί τον συνάντησε ο αδελφός του Ζαννής. Ο Δημήτριος εξομολογήθηκε στον πνευματικό του αδελφού του και συγχρόνως έστειλε επιστολή στον πατέρα του εξιστορώντας τα έως τότε γεγονότα της ζωής του αλλά και τον πόθο του να μαρτυρήσει για το Χριστό. Αφού κοινώνησε τα άχραντα μυστήρια παρουσιάσθηκε στον τούρκο διοικητή και με παρρησία ομολόγησε την πίστη του. Παρά το γεγονός ότι οι Χιώτες της Κωνσταντινούπολης συγκέντρωσαν χρήματα για την απελευθέρωσή του, ο Δημήτριος παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του. Έτσι, μετά από φρικτά βασανιστήρια τα οποία υπέμεινε αγόγγυστα, αποκεφαλίστηκε στις 29 Ιανουαρίου 1802.
30Ιανουαρίου
Των Τριών Ιεραρχών (1) Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Ιππολύτου αντίπαπα Ρώμης και των συν αυτώ Κυριακού επισκόπου, Μαξίμου και Μαξίμου πρεσβυτέρων, Αρχελάου διακόνου, Αμανδίνου, Χρυσής (Αΰρας), Βενερίου, Ερκουλίου, Ερμού, Ευσεβίου, Θεοδώρου του «τριβουνίου», Κενσουρίνου, Κομόδου, Κύπρου, Μαύρου, Μήνα, Μοναγρίου, Ολυμπίνου, Ρουστικίου, Σαβαΐνου, Στυρακίου και Φήλικος. Θεοφίλου του Νέου. Νεομάρτυρος Θεοδώρου Χατζή, του Μυτιληναίου (†1784).
Ανάμνησις ευρέσεως εν Τήνω της ιεράς εικόνος της Ευαγγελιστρίας (1823).
(1)Στα χρόνια της βασιλείας του Αλέξιου Κομνηνού ξέσπασε μία έριδα, η οποία προς στιγμήν απείλησε την ενότητα της Χριστιανοσύνης. Η άρτια θεολογική κατάρτιση, οι αρετές, το ήθος, η μεγαλοφυΐα, τα ποιμαντικά και διοικητικά χαρίσματα, η βαθιά και ζέουσα πίστη καθώς και το πολύπλευρο και τεράστιο συγγραφικό έργο των Τριών Ιεραρχών, Μεγάλου Βασιλείου, Γρηγορίου Θεολόγου και Ιωάννου Χρυσοστόμου, έγιναν η αιτία φιλονικίας των χριστιανών για το ποιος εκ των τριών αγίων είναι σημαντικότερος. Η διαμάχη έλαβε γρήγορα μεγάλες διαστάσεις, ώστε τα πλήθη χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, τους Βασιλείτες, Γρηγορίτες και Ιωαννίτες. Οι ίδιοι οι άγιοι έδωσαν τέλος στη διαμάχη εμφανιζόμενοι στο θεοσεβή, ενάρετο και προικισμένο με πλούσια χαρίσματα ιεράρχη Ιωάννη Μαυρόποδα, επίσκοπο Ευχαϊτών, λέγοντάς του ότι μεταξύ τους δεν υπήρχε αντιδικία και να ενεργήσει τα δέοντα για να σταματήσει η επικίνδυνη για την ενότητα της Εκκλησίας διαμάχη. Ο Ιωάννης συνένωσε την μνήμη και των τριών Ιεραρχών σε μία κοινή εορτή στις 30 Ιανουαρίου και έγραψε γι αυτήν ειδική ακολουθία, η οποία ψάλλεται ως τις ημέρες μας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο έληξε η φιλονικία.
31Ιανουαρίου
Κύρου και Ιωάννου (1) των Αναργύρων. Μαρτύρων, Αθανασίας και των τριών αυτής θυγατέρων και παρθένων Θεοδότης, Θεοκτίστης και Ευδοξίας (†311). Βικτωρίνου, Βίκτωρος, Διόδωρου, Κλαυδίου, Νικηφόρου, Παππία και Σαραπίνου, των εν Κορίνθω (†251). Μάρτυρος Τρυφαίνης. Οσιομάρτυρος Ηλία (Αρδούνη), του εν Καλαμάτα (†1685).
(1)Έζησαν στα χρόνια του μέγα διώκτη των χριστιανών, Διοκλητιανού. Ο Κύρος καταγόταν από την Αλεξάνδρεια και σε νεαρή ηλικία πήγε σε κάποιο μοναστήρι στον αραβικό κόλπο και έγινε μοναχός. Όταν ο Ιωάννης έμαθε για την αγία και ενάρετη ζωή του, τους πνευματικούς και ασκητικούς αγώνες του και το θαυματουργικό του χάρισμα, έφθασε στο μοναστήρι για να τον συναντήσει και αποφάσισε να τον συντροφεύσει στον μοναχικό βίο. Με τη δύναμη της πίστης τους οι άγιοι θεράπευαν οποιονδήποτε πάσχοντα έφθανε στο ασκητήριό τους. Όταν κάποτε οι άγιοι πληροφορήθηκαν ότι σε κάποια πόλη οι ειδωλολάτρες συνέλαβαν μία χήρα γυναίκα, την Αθανασία, και τις τρεις θυγατέρες της, Θεοδότη, Θεοκτίστη και Ευδοξία με σκοπό να τις βασανίσουν, έφθασαν άφοβα στον τόπο του μαρτυρίου για να τις εμψυχώσουν στην άμυνά τους. Τότε οι ειδωλολάτρες συνέλαβαν και τους δύο αγίους και τους αποκεφάλισαν μαζί με τις τέσσερις γυναίκες.
1Φεβρουαρίου
Προεόρτια Υπαπαντής. Μαρτύρων Τρύφωνος (1) (†250), Περπετούας και των συν αυτή (†202), Θεΐωνος και των δύο παίδων. Καρίωνος, Ρευκάτου, Σατορνίλλου, Σατίρου, Σεκούνδου και Φηλικιτάτης. Νεομάρτυρος Αναστασίου του εκ Ναυπλίου (†1655). Οσίων Βασιλείου αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του ομολογητού του εξ Αθηνών (†870) και Βενδιμιανού. Πέτρου του εν Γαλατία και Τιμοθέου του ομολογητού. Αυταδέλφων Γεωργίου επισκόπου, Δαβίδ και Συμεώνος του νέου Στυλίτου, των εκ Μυτιλήνης. Αδριανού, Πολυεύκτου, Πλάτωνος και Γεωργίου των εν Μεγάροις μαρτύρων.
(1)O άγιος Τρύφων καταγόταν από τη Λάμψακο και έζησε στα χρόνια των αυτοκρατόρων Γορδιανού και Δεκίου. Προερχόταν από φτωχή οικογένεια και στη παιδική του ηλικία, έβοσκε χήνες για να ζήσει. Συγχρόνως όμως μελετούσε με ζήλο την Αγία Γραφή και εκτελούσε με ευλάβεια τα θρησκευτικά του καθήκοντα. Έτσι, σιγά σιγά ο Τρύφων με την ευσεβή φιλομάθεια του, κατόρθωσε όχι μόνο να διδαχθεί ο ίδιος, αλλά και να διδάσκει τις αιώνιες αλήθειες της πίστεώς του. Γρήγορα η ευσεβής ψυχή του δέχθηκε τη χάρη τού Αγίου Πνεύματος και ο Θεός αξίωσε τον Τρύφωνα να θαυματουργεί. Όμως ο άγιος θεράπευε όχι μόνο κάθε ασθένεια, αλλά και εξάγνιζε τις μολυσμένες από τα δαιμόνια ψυχές. Όταν ο αυτοκράτορας Γορδιανός, πληροφορήθηκε για τις θαυματουργικές ικανότητες του Τρύφωνα, τον παρακάλεσε να θεραπεύσει την άρρωστη κόρη του. O αυτοκράτορας προσπάθησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του, προσφέροντας στον άγιο αξιώματα και χρήματα, τα οποία όμως ο Τρύφων ευγενικά αρνήθηκε. Όταν αυτοκράτορας έγινε ο Δέκιος, εξαπέλυσε άγριο διωγμό κατά των Χριστιανών. O άγιος συνελήφθη και οδηγήθηκε στη Νίκαια της Βιθυνίας μπροστά στα ειδωλολάτρη έπαρχο, όπου ομολόγησε με θάρρος την πίστη του. Τότε υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια και τέλος αποκεφαλίστηκε.
2Φεβρουαρίου
Η Υπαπαντή τον Κυρίου (1) και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Αγαθοδώρου, νεομάρτυρος Ιορδανού του εκ Τραπεζούντας (2) (†1650) και Γαβριήλ οσίου (†1676).
(1)Το γεγονός της Υπαπαντής πού εξιστορεί ο Ευαγγελιστής Λουκάς (Β, 22-35) του Ευαγγελίου του, συνέβη σαράντα ημέρες μετά τη γέννηση τού Ιησού. Σύμφωνα με το μωσαϊκό νόμο, αν το πρώτο παιδί της οικογένειας ήταν αγόρι, αφιερωνόταν στο Θεό και συγχρόνως προσφερόταν μία μικρή θυσία από ένα ζευγάρι τρυγόνια η δύο μικρά περιστέρια. Το ζευγάρι υποδέχθηκε στο ναό ο υπερήλικας Συμεών, ο οποίος δέχθηκε τον Ιησού στην αγκαλιά του φωτισμένη από το Άγιο Πνεύμα. Η ολονυκτία της Υπαπαντής στην Κωνσταντινούπολη, τελούνταν στον Ναό των Βλαχερνών, όπου παρευρίσκονταν και οι βασιλείς.
(2)O άγιος Ιορδάνης ο Τραπεζούντιος (νεομάρτυρας), καταγόταν από την Καππαδοκία και μετά το γάμο του εγκαταστάθηκε στο Γαλατά της Κωνσταντινούπολης. Σε κάποια διασκέδασή του με Οθωμανούς συμπατριώτες του και κατά την διάρκεια ενός παιχνιδιού, κάποιος συμπαίκτης του εβλασθήμησε τον Άγιο Νικόλαο. Αμέσως ο Ιορδάνης απάντησε το ίδιο κοροϊδευτικά εις βάρος του Μωάμεθ. Την επόμενη ημέρα, καταγγέλθηκε ως υβριστής της θρησκείας τού Μωάμεθ, οδηγήθηκε στο Βεζίρη και πιέστηκε να αλλαξοπιστήσει για να αποφύγει την τιμωρία. Παρά τις απειλές και τις δελεαστικές προτάσεις, ακόμη και να πει φανερά ότι ασπάζεται το Ισλάμ και στη συνέχεια να ζήσει χριστιανικά όπου εκείνος ήθελε, ο άγιος αρνήθηκε θαρραλέα. Έτσι ο δήμιος έκοψε το κεφάλι του Ιορδάνη στις 2 Φεβρουαρίου 1650 χαρίζοντάς του την αιωνιότητα.
3Φεβρουαρίου
Προφήτου Συμεώνος (1), του δεξαμένου τον Κύριον και Άννης της προφήτιδος (2). Προφήτου Αζαρίου.Μαρτύρων Αδριανού και Ευβούλου, Βλασίου του βουκόλου, Παύλου και Σίμωνος. Νεομαρτύρων Ιωάννου και Σταματίου των αυταδέλφων και Νικολάου, των εκ Σπετσών και εν Χίω μαρτυρησάντων (†1822). Οσίου Κλαυδίου.
(1)O άγιος Συμεών κατοικούσε στο Ιεροσόλυμα και ήταν άνθρωπος δίκαιος και ενάρετος. Για τις αρετές του αυτές το Άγιο Πνεύμα, του είχε αποκαλύψει ότι δεν θα πέθαινε προτού δεχθεί στην αγκαλιά του το Χριστό. Και πράγματι σαράντα ημέρες μετά τη γέννηση του Ιησού, το Άγιο Πνεύμα τον διέταξε να μεταβεί στο Ναό. Με νεανικό σφρίγος ο Συμεών έφθασε στο Ναό και δέχθηκε ευλαβικά στην αγκαλιά του, τον Χριστό. Τώρα πια μπορούσε να πεθάνει και είπε:«Νυν απολύεις τον δούλον Σου Δέσποτα...» .
2)Η προφήτιδα Άννα ήταν θυγατέρα του Φανουήλ και καταγόταν από τη φυλή του Ασήρ. Νυμφεύθηκε σε νεαρή ηλικία, αλλά επτά χρόνια μετά το γάμο της έμεινε χήρα. Έκτοτε τάχθηκε στην υπηρεσία του Θεού, εγκαταστάθηκε στο Ναό και πέρασε τη υπόλοιπη ζωή της με νηστεία, προσευχή, ανάγνωση και μελέτη των θείων γραφών και έργα φιλανθρωπίας. O πανάγαθος Θεός αναγνωρίζοντας και επιβραβεύοντας την αγία ζωή της, της μετέδωσε το προφητικό χάρισμα. Ογδόντα τεσσάρων ετών αξιώθηκε να δει κι εκείνη το Χριστό. Γι` αυτή τη μεγάλη ευεργεσία, η Άννα ευχαρίστησε θερμά το Θεό και προφήτεψε ότι αυτός είναι ο Μεσσίας, τον οποίο όλοι με αγωνία περίμεναν.
4Φεβρουαρίου
Ισιδώρου του Πηλουσιώτου (1) (†436-440), Ιερομάρτυρος Αβρααμίου, επισκόπου Αρβήλ της Περσίας. Μάρτυρος Θεοκτίστου.Νεομαρτύρων Νικολάου του Κορινθίου (†1554) και Ιωσήφ του Χαλεπλή (†1686). Οσίων Ιασίμου του θαυματουργού, Ιωάννου επισκόπου Ειρηνουπόλεως, Νικήτα του εν Πυθίοις και Νικολάου ομολογητού (2) του Στουδίτου (†868).
(1)O όσιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης γεννήθηκε στην Αίγυπτο περί το 360. Σε νεαρή ηλικία έλαβε πλούσια θεολογική και φιλοσοφική γνώση. Στην αρχή εργάσθηκε ως διδάσκαλος και κατηχητής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Επιζητώντας όμως την ησυχία για να δύναται να ασχοληθεί με τη μελέτη των Αγίων Γραφών, αποσύρθηκε σε κάποιο μοναστήρι στο όρος Πηλούσιο, γι` αυτό έλαβε και το όνομα Πηλουσιώτης. Αργότερα δέχθηκε την πρόταση να γίνει ιερέας και στη συνέχεια εξελέγη πανηγυρικά ηγούμενος στο μοναστήρι του. Λόγω της τεράστιας θεολογικής του κατάρτισης, απέκτησε μεγάλο κύρος και φήμη, ώστε να θεωρήθηκε μοναδικός στις ερμηνείες περίπλοκων γραφικών χωρίων. Συνέγραψε αρκετές πραγματείες, καθώς και πλήθος επιστολών, με τις οποίες νουθετούσε, συμβούλευε και συγχρόνως εξηγούσε τις θείες και σωτήριες Γραφές. Εκοιμήθη ειρηνικά το 440.
(2)O όσιος Νικόλαος ο Ομολογητής γεννήθηκε στη Κυδωνία της Κρήτης το 792. Σε νεαρή ηλικία οι γονείς του τον έστειλαν στη Κωνσταντινούπολη στο θείο του Θεοφάνη, που ήταν μοναχός στη περιώνυμη Μονή του Στουδίου, όπου και έγινε και αυτός μοναχός. Στην ησυχία της Μονής, ο Νικόλαος είχε την ευκαιρία να λάβει μεγάλη θεολογική και φιλολογική παιδεία και να αναδειχθεί σε έναν από τούς μεγαλύτερους ταχυγράφους της εποχής του. Την περίοδο της εικονομαχίας, η Μονή Στουδίου και οι μοναχοί της, υπέστησαν μεγάλες διώξεις για την προσήλωσή τους στον αγώνα υπέρ των αγίων εικόνων. Με τη λήξη της εικονομαχίας, ο Νικόλαος εξελέγη ηγούμενος της Μονής. Λίγο αργότερα παραιτήθηκε και το 859 ίδρυσε το μοναστήρι του Κονορωβίου. Μετά από πολλές διώξεις και δεκαετή αυτοεξορία, ο Θεός τον κάλεσε κοντά του στις 4 Φεβρουαρίου του 868.
5Φεβρουαρίου
Μάρτυρος Αγαθής της παρθένου (1) (†251). Νεομάρτυρος Αντωνίου του Αθηναίου (†1774). Πολύευκτου πατριάρχου Κων/πόλεως (2) (†570) και Θεοδοσίου, του εν Σκοπέλω.
(1)Η αγία Αγάθη, καταγόταν από το Παλέρμο της Σικελίας. Έζησε και μεγαλούργησε στο χρόνια του αυτοκράτορα Δεκίου. Η οικογένειά της διέθετε τεράστια περιουσία, η δε αγία διακρινόταν για τη φυσική της ομορφιά αλλά και για το ήθος, τις αρετές και τη μεγάλη της πίστη. Σε ηλικία δεκαπέντε ετών, έμεινε ορφανή και μοναδική κληρονόμος της μεγάλης περιουσίας των γονέων της και τότε αναδείχθηκε η υπέροχη προσωπικότητα της Αγάθης. Αγνοώντας τις προσκλήσεις και τις κολακείες του κόσμου, διέθεσε όλη της την περιουσία σε φιλανθρωπικούς σκοπούς βοηθώντας όλους όσους είχαν ανάγκη. O Θεός όμως έκρινε ότι η Αγία έπρεπε να δοκιμαστεί περισσότερο. O έπαρχος Κιντιανός προσπάθησε χρησιμοποιώντας διάφορα μέσα, να την πείσει να τον παντρευτεί. Η αγία όμως όχι μόνο δεν απαρνήθηκε την πίστη της, αλλά θέλησε να μαρτυρήσει γι` αυτήν. Έτσι υπέμεινε με θαυμαστή καρτερικότητα όλα τα βασανιστήρια και μάλιστα δοξολογώντας τον Θεό πού την αξίωσε με το στέφανο του μαρτυρίου. Παρέδωσε το πνεύμα της μετά από φρικτά βασανιστήρια.
(2)O όσιος Πολύευκτος ο νέος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και σε νεαρή ηλικία έγινε μοναχός. Όταν τον Απρίλιο του 956 απεβίωσε ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Θεοφύλακτος, χειροτονήθηκε διάδοχος του. Ήταν κάτοχος μεγάλης θεολογικής παιδείας και διακρινόταν για τη σεμνότητά του, το ήθος του, την εγκράτεια και αντικειμενικότητα του χαρακτήρα του. Το 957 βάπτισε στην Κωνσταντινούπολη την Ρωσίδα ηγεμονίδα Όλγα. Επί πατριαρχίας του εκτίσθησαν εις το Άγιος Όρος οι μονές Μεγ. Λαύρας Βατοπεδίου και Ιβήρων. Εκοιμήθη ειρηνικά στις 16 Ιανουαρίου του 970.
6Φεβρουαρίου
Φωτίου του Μεγάλου (10, πατριάρχου Κων/πόλεως (†891). Βουκόλου επισκόπου Σμύρνης († α΄αι.). Μαρτύρων Φαύστης και των συν αυτή Ευιλασίου και Μαξίμου. Ιουλιανού τουιατρού, Σιλουανού του εν Εμέση. Φαύστου και Βασιλείου του εν τοις «Δαρείου». Νικηφόρου και Περγέτου. Οσίων Απρίωνος επισκόπου Κύπρου. Βαρσανουφίου και Ιωάννου του επικαλουμένου προφήτου. Ιωάννου του εν «Λυκώ» και Ιακώβου.
(1)O Μέγας Φώτιος υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες και λαμπρότερες μορφές της εκκλησιαστικής και της παγκόσμιας ιστορίας. Γεννήθηκε το 820 από πλούσια οικογένεια, η οποία αγωνίσθηκε για την τιμή και την αποκατάσταση των αγίων εικόνων. O Φώτιος έκανε λαμπρές σπουδές και αρίστευσε στα γράμματα και τις επιστήμες. Διακρίθηκε για την ευφυΐα του, την πολυμέρεια και πολυμάθεια του , την ευθεία και αντικειμενική κρίση και το ήθος του χαρακτήρα. Στην αρχή υπηρέτησε και διέπρεψε σε ανώτατα πολιτικά αξιώματα, όταν όμως ο Πατριάρχης Ιγνάτιος απομακρύνθηκε από το θρόνο του με βίαιο τρόπο, ο Φώτιος αποτέλεσε τη μόνη ελπίδα εξόδου της εκκλησίας από την κρίση. Μέσα σε έξι ημέρες χειροτονήθηκε «αθρόων» διάκονος πρεσβύτερος και επίσκοπος και έθεσε το αξίωμά του και τη ζωή του, στην υπηρεσία της εκκλησίας. Αγωνίστηκε με πάθος κατά των ποικιλώνυμων εχθρών της Εκκλησίας και ιδίως κατά των καινοτομούντων παπικών, φθάνοντας ως και την καθαίρεσιν του πάπα Νικολάου. Όμως, ο αυτοκράτορας Λέων του στέρησε τον πατριαρχικό θρόνο και ο άγιος θα τελείωσε την πολυτάραχη ζωή του, εξόριστος σε κάποιο μοναστήρι πού το ονόμαζαν, των Αρμενίων. Υπήρξε ένας εκ των μεγαλυτέρων εκκλησιαστικών συγγραφέων, συγγράψας έργα δογματικά, αντιρρητικά, ερμηνευτικά, ηθικά, ασκητικά, καθώς και επιστολές, ύμνους. Για την όλη του παρουσία στην Εκκλησία εκλήθη «Μέγας».
7Φεβρουαρίου
Των εν Νικομήδεια αγίων 1003 μαρτύρων. Οσίων Παρθενίου(1)επισκόπου Λαμψάκου (†4ος αι.), Λουκά του εν Ελλάδι(2) (†946) και Πέτρου του εν Μονοβάτοις. Μάρτυρος Θεοπέμπτου και των συν αυτώ 6 μαρτύρων εκ Φρυγίας. Νεομάρτυρος Γεωργίου του εξ Αλικιανού (Κρήτης), του Διβόλη (†1867).
(1)O όσιος Παρθένιος καταγόταν από την Βιθυνία και ήταν γιος του διακόνου Χριστόφορου, από τον οποίο διδάχθηκε τη ορθόδοξη πίστη και παράδοση και την πρώτη γραμματική του μόρφωση. Σε νεαρή ηλικία έγινε μοναχός και αφοσιώθηκε με ζήλο στην προσευχή, την εργασία και την μελέτη των θείων γραφών, επιθυμώντας να αποκτήσει υψηλή θεολογική κατάρτιση, ώστε να δύναται να υπηρετήσει ουσιαστικότερα την εκκλησία. Του άρεσε να ψαρεύει στη λίμνη πού ήταν κοντά στο μοναστήρι και τα χρήματα που εισέπραττε από την πώληση των τα μοίραζε στους φτωχούς. Την όλη του σεμνή παρουσία, εκτίμησε ο επίσκοπος Μελιτοπόλεως, ο οποίος τον χειροτόνησε ιερέα. Αργότερα ο Μητροπολίτης Κυζίκου Ασχόλιος, τον κατέστησε επίσκοπο Λαμψάκου. Η πόλη Λάμψακος, φημιζόταν την εποχή εκείνη για τους πολλούς και φανατικούς ειδωλολάτρες. Ωστόσο ο άγιος με την ενάρετη ζωή του, το ήθος και τα σοφά παραινετικά του λόγια, κατόρθωσε να έλθουν οι περισσότεροι ειδωλολάτρες στην εκκλησία. Εκοιμήθη εν ειρήνη.
(2)O όσιος Λουκάς γεννήθηκε το 896 στη Φωκίδα, όπου οι γονείς του είχαν αγοράσει κτήματα και έβοσκαν ζώα. O Λουκάς αφού τελείωσε το σχολείο ανέλαβε την φύλαξη των ζώων του και συγχρόνως ασκούσε επίπονα το σώμα του και την ψυχή του. Όταν πέθαναν οι γονείς του, μοίρασε όλα τα υπάρχοντα του στους φτωχούς και μετά από πολλές περιπλανήσεις εγκαταστάθηκε οριστικά στο Όρος Στείριον όπου με άλλους μοναχούς έκτισε Μονή, στην οποία λόγω της πνευματικότητάς του και της μεγάλης του φήμης συνέρεαν πλήθη κόσμου προς οικοδομή και παρηγοριά. Εκοιμήθη οσιακά το 953.
8Φεβρουαρίου
Ζαχαρίου του προφήτου. Θεοδώρου του Στρατηλάτου (1) (†319). Μαρτύρων Μάρθας και Μαρίας (2) των αδελφών και Λυκαρίωνος. Οσίων, Νικηφόρου, Στεφάνου και Φιλαδέλφου, Μακαρίου επισκόπου Πάφου και Πολυκάρπου.
(1)O άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης καταγόταν από τα Συχάϊτα της Γαλατίας και κατοικούσε στην Ηράκλεια του Εύξεινου Πόντου. Στρατιωτικός στο επάγγελμα, διακρίθηκε για την γενναιότητά του και γρήγορα προήχθη στους υψηλότερους βαθμούς της στρατιωτικής ιεραρχίας. Αθλητής γενναιότατος ο Θεόδωρος, ήταν συγχρόνως και υπόδειγμα σεμνότητας όπως αρμόζει σε έναν γνήσιο Χριστιανό. Όταν ο αυτοκράτορας Λικίνιος επισκέφθηκε την Ηράκλεια είχε την ευκαιρία να δει και να θαυμάσει από κοντά τον Θεόδωρο. Ζήτησε ωστόσο κάποιες περαιτέρω πληροφορίες για τον άγιο, οι οποίες δυσαρέστησαν τον αυτοκράτορα. O Θεόδωρος ήταν χριστιανός. Αμέσως ο Λικίνιος διέταξε να φέρουν τον άγιο ενώπιόν του και όταν παρά τις παρακλήσεις, τις απειλές και υποσχέσεις ο άγιος παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του, καθαιρέθηκε από το αξίωμά του και υποβλήθηκε σε φριχτά βασανιστήρια και τέλος αποκεφαλίστηκε.
(2)Οι αγίες Μάρθα και Μαρία ήταν αδελφές, οι οποίες έζησαν κατά την περίοδο των ανελέητων διωγμών των Χριστιανών από τους άθεους και ασεβείς ειδωλολάτρες. Οι δύο αδελφές καταδικάστηκαν διότι αφιέρωσαν την ζωή τους στη διάδοση της ευαγγελικής πίστης, ιδίως ανάμεσα στο γυναικείο κόσμο. O έπαρχος προσπάθησε με διάφορες κολακείες και τεχνάσματα να τις πείσει να λυπηθούν τη νεότητά τους, αλλά εκείνες έμειναν αμετάπειστες και επισφράγισαν την πίστη τους με το τίμιο αίμα τους μαζί με τον νεαρό μοναχό Λυκαρίωνα.
9Φεβρουαρίου
Απόδοσις της εορτής της Υπαπαντής. Ιερομαρτύρων Νικηφόρου (1) (†257), Μαρκέλλου επισκόπου Σικελίας, Φιλαγρίου επισκόπου Κουρίου, Παγκρατίου επισκόπου Ταυρομενίας († δ΄ αι.), Πέτρου του Δαμασκηνού. Μαρτύρων Αλεξάνδρου, Άμμωνος και Νικηφόρου. Οσίου Ρωμανού του Κίλικος.
(1) O άγιος Νικηφόρος έζησε στα χρόνια των αυτοκρατόρων Βαλεριανού και Γαληνού και συνδεόταν στενά με κάποιον ιερέα ονόματι Σαπρίκιο, ο οποίος έτρεφε μεγάλο μίσος κατά του Νικηφόρου γιατί πίστεψε τα λόγια κάποιου συκοφάντη. O Νικηφόρος ζητούσε επανειλημμένα από τον ιερέα να του πει τον λόγο και να τον συγχωρέσει, όμως μάταια. Όταν το 257 ξέσπασε μεγάλος διωγμός κατά των Χριστιανών, συνελήφθησαν πολλοί επίσκοποι και ιερείς μεταξύ των οποίων και ο Σαπρίκιος. Μόλις ο άγιος διέκρινε μεταξύ των συλληφθέντων και τον Σαπρίκιο, έτρεξε και έπεσε στα γόνατά του και τον παρακάλεσε με δάκρυα να τον συγχωρήσει. O Σαπρίκιος αρνήθηκε πεισματικά. Μετά το μαστίγωμα που δέχθηκε, ο Νικηφόρος τον πλησίασε και πάλι, ασπάσθηκε τις πληγές του και του ζήτηθε να του δώσει έστω και την τελευταία στιγμή την ευλογία του. O Σατρίκιος ανένδοτος, τον απομάκρυνε και οδηγήθηκε για αποκεφαλισμό. Η άρνηση και η αδιαλλαξία του Σαπρίκιου, τον κατέστησαν ανάξιο στα μάτια του Θεού. Χωρίς πλέον την δύναμη της θείας χάρης, δεν άντεξε τα βασανιστήρια και την ώρα του αποκεφαλισμού λύγισε και ζήτησε να θυσιάσει στο είδωλα. Μόλις το άκουσε ο Νικηφόρος, έτρεξε και τον παρακάλεσε να ανακαλέσει την άρνησή του. Εκνευρισμένοι τότε οι δήμιοι, αποκεφάλισαν τον Νικηφόρο και έτσι αξιώθηκε εκείνος το στέφανο του μαρτυρίου, ενώ ο Σαπρίκιος το στίγμα της ατιμίας.
10Φεβρουαρίου
Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους του θαυματουργού (1) († 202). Αναστασίου επισκόπου Ιεροσολύμων, Ζήνωνος (2) οσίου ταχυδρόμου (†4ος αι.).Βάπτου και Πορφυρίου των δημίων. Ενναθάς, Ουαλεντίνης και Παύλου.
(1)O άγιος Χαράλαμπος ήταν ιερέας στη Μαγνησία και έζησε επί αυτοκρατορίας του Σεπτέριου Σεβήρου. Όταν το 198 ο Σεβήρος εξαπέλυσε απηνή διωγμό κατά των Χριστιανών, ο έπαρχος Λουκιανός συνέλαβε τον άγιο και του ζήτησε να αρνηθεί την πίστη του. O άγιος όχι μόνο δεν αρνήθηκε την πίστη του, αλλά αντίθετα ειρωνευόταν τον έπαρχο λέγοντάς του ότι σε οποιοδήποτε βασανιστήριο και να υποβληθεί δεν πρόκειται ν` αρνηθεί τον αρχηγό της πίστης του. O Λουκιανός εξοργίστηκε και παίρνοντας ο ίδιος σιδερένια νύχια, προσπάθησε να πληγώσει το σώμα του αγίου και ως εκ θαύματος, τα χέρια του κόπηκαν και έμειναν κρεμασμένα πάνω στο σώμα του αγίου, ο οποίος ωστόσο παρακάλεσε το Θεό να αποκαταστήσει την αρτιμέλεια του έπαρχου. Τότε αρκετοί δήμιοι βλέποντας το θαύμα πίστεψαν στον αληθινό Θεό. Φοβισμένος τότε ο έπαρχος του χάρισε την ελευθερία. Όμως αργότερα ο ίδιος ο Σεβήρος, μη δυνάμενος να αντεπεξέλθει στο θάρρος και την παρρησία του αγίου, διέταξε να τον αποκεφαλίσουν σε ηλικία 113 ετών.
(2) O όσιος Ζήνων καταγόταν από την Καισαρεία της Καππαδοκίας και ήταν γιος πλουσίων και ενάρετων γονέων. Επί βασιλείας Ουάλη, ήταν διακοσμητής της αλληλογραφίας του. Όταν πέθανε ο αυτοκράτορας, ο όσιος βρήκε ένα μεγάλο τάφο, εγκαταστάθηκε μέσα και εκεί επεδόθη σε αυστηρότατη άσκηση. Φορούσε ένα τριμμένο ράσο και τρεφόταν με λίγο ψωμί πού του έφερνε κάθε δύο ημέρες κάποιος φίλος του. Έτσι έλαβε χάρη από το Θεό και σε βαθιά γεράματα παρέδωσε τη δίκαια και άγια ψυχή του.
(1) O άγιος Βλάσιος έζησε στο χρόνια του αυτοκράτορα Λικίνιου. Σπούδασε ιατρική, όμως την επιστήμη του δεν την εξάσκησε ως επάγγελμα αλλά ως αγαθοεργία. Παράλληλα μελετούσε ασταμάτητα την Αγία Γραφή. Η Εκκλησία επιβραβεύοντας την όλη του παρουσία και προσφορά, τον δέχθηκε στις τάξεις του κλήρου και τελικά τον ανέδειξε επίσκοπο Σεβαστείας. Λίγο αργότερα ο άγιος εγκατέλειψε τη επισκοπή του και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του σε ένα σπήλαιο, όπου αφιερώθηκε στην προσευχή και την άσκηση. Όταν αργότερα ξέσπασε διωγμός κατά των χριστιανών, ο ασεβής έπαρχος Αγρικόλας, διέταξε τη σύλληψη του αγίου, ο οποίος μετά από φρικτά βασανιστήρια αποκεφαλίστηκε.
(2)Η αγία Θεοδώρα η Αυγούστα γεννήθηκε στη Έδεσσα της Παφλαγονίας από ευσεβείς γονείς, τον δρουγγάριο Μαρίνο και την ενάρετη Θεοκτίστη. Διακρινόταν για την ευλάβειά της και την αφοσίωσή της προς την ορθοδοξία. Το 830 παντρεύτηκε το βασιλιά Θεόφιλο, ο οποίος ήταν εικονομάχος και όταν το 842 εκείνος εκοιμήθη, η Θεοδώρα ανέλαβε την εποπτεία του ανήλικου γιου της Μιχαήλ. Αμέσως συνεκάλεσε Σύνοδο η οποία απεφάσισε την αναστήλωση των αγίων εικόνων. Αργότερα όμως ο ίδιος ο γιος της Μιχαήλ και ο αδελφός της Βάρδας διέταξαν τον εγκλεισμό της, μαζί με τις θυγατέρες της, στην Μονή Γαστρίων. Εκεί η Θεοδώρα αφοσιώθηκε στην προσευχή και στη μελέτη της Αγίας Γραφής. Εκοιμήθη οσιακά, το δε λείψανό της ευρίσκεται στο ναό της Παναγίας Σπηλαιωτίσσης στην Κέρκυρα.
12Φεβρουαρίου
Μελετίου αρχιεπισκόπου Αντιοχείας (1) (†381), Αντωνίου Β` πατριάρχου Κων/πόλεως (†901). Μαρτύρων Πλωτίνου και Σατορνίνου. Νεομάρτυρος Χρίστου Κηπουρού, του εν Κων/πόλει (†1748). Οσίας Μαρίας, της μετονομασθείσης Μαρίνος.
(1) O άγιος Μελέτιος γεννήθηκε περίπου το 310 στη Μελιτινή της Μικρής Αρμενίας. Έκανε λαμπρές σπουδές και εθεωρείτο πολύ μορφωμένος, ευσεβής και ενάρετος χριστιανός. Το 357 χειροτονήθηκε επίσκοπος Σεβαστείας και τρία χρόνια αργότερα αρχιεπίσκοπος Αντιοχείας. Η θεοσέβειά του, το ήθος του χαρακτήρα του και οι πλούσιες πνευματικές του αρετές, τον έκαναν γρήγορα ιδιαίτερα αγαπητό στη εκκλησιαστική κοινότητα. Για το λόγο αυτό, όταν έφθασε στη Αντιόχεια όλοι οι πιστοί, βγήκαν στους δρόμους για να τον υποδεχθούν και να λάβουν την ευλογία του. Στη νέα του όμως έδρα ο Μελέτιος παρέμεινε μόνον τριάντα ημέρες διότι οι ραδιουργίες των κακόδοξων αρειανών, έπεισαν τον αυτοκράτορα Κωνστάντιο να τον εξορίσει στην Αρμενία. Τελικά όμως θριάμβευσε η δικαιοσύνη του Θεού. Όταν ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο Μέγας, συνεκάλεσε στην Κωνσταντινούπολη το 381 την Β` Οικουμενική Σύνοδο, ο Μελέτιος εκλήθη να λάβει μέρος στη Σύνοδο και μάλιστα ως πρόεδρος αυτής. Δυστυχώς ο άγιος εκοιμήθη πριν ολοκληρωθούν οι εργασίες της Συνόδου και η κηδεία του έγινε με την συμμετοχή όλων των πατέρων της Συνόδου και χιλιάδες πιστών λαού, ένδειξη τιμής και αναγνώρισης στο πρόσωπο του Αγίου.
13Φεβρουαρίου
Ακύλλα και Πρισκίλλης (1) των αποστόλων. Ευλογίου αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας (†607). Οσίων Αβραάμη, Μαρτινιανού (2) (†ε΄αι.), και Συμεώνος, κτίτορος της εν Άθω σεβασμιωτάτης μονής του «Χιλανδαρίου».
(1)Οι άγιοι Απόστολοι Ακύλας και Πρίσκιλλα ήταν ζευγάρι Ιουδαίων που κατοικούσαν στην Κόρινθο και εξασκούσαν το επάγγελμα του σκηνοποιού. Ήσαν δε άνθρωποι ενάρετοι και ευσεβείς. Όταν ο απόστολος Παύλος, επισκέφθηκε την Κόρινθο, για να διδάξει την ορθόδοξη πίστη, το ζεύγος του προσέφερε θερμή φιλοξενία καθώς είχε εντυπωσιαστεί με το κήρυγμά του. Τόσο τούς άγγιξε ο φλογερός και σωτήριος λόγος του απόστολου, ώστε αφού κατηχήθηκαν και βαπτίσθηκαν από αυτόν, αποφάσισαν να τον ακολουθήσουν στις περιοδείες του ως βοηθοί του. O απόστολος εντυπωσιάσθηκε τόσο από τις αρετές και τη χριστιανική τους δράση ώστε τούς μνημονεύει στις επιστολές του γράφοντας ότι για τις προσφερθείσες υπηρεσίες τους και το θάρρος είναι ευγνώμων όχι μόνον εκείνος, αλλά και όλες οι εκκλησίες των εθνών. Αργότερα οι διώκτες του χριστιανισμού τούς συνέλαβαν και αποκεφάλισαν τους αγίους χαρίζοντάς τους μαζί με τον τίτλο των Αποστόλων και τον τίτλο των Μαρτύρων.
(2) O άγιος Μαρτινιανός καταγόταν από την Καισάρεια της Παλαιστίνης και έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μικρού. Από μικρός ποθούσε τον βίο της άσκησης και της αφοσίωσης. Σε νεαρή ηλικία έστησε τη σκήτη του στο όρια του όρους Κιβωτού, όπου περνούσε τη ζωή του με θερμή προσευχή, άσκηση και μελέτη του λόγου του Θεού. Η φήμη του, εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλη τη γύρω περιοχή, με αποτέλεσμα να συρρέουν στο κελί του πλήθος κόσμου, πού ζητούσε παρηγοριά και τις συμβουλές του. Εκοιμήθη σε βαθιά γεράματα στο ερημητήριό του.
14Φεβρουαρίου
Οσίων Αυξεντίου (1) (†470), Αβραάμ († ε΄αι.) Μάρωνος († δ΄ αι.). Ιερομαρτύρων Φιλήμονος και Φιλίππου επισκόπων Γάζης. Νεομαρτύρων Νικολάου του Κορινθίου (Ψάρι †1554), Δαμιανού οσίου του νέου, κτίτορος της εν Δημητριάδι (Κισσάβω) ιεράς Μονής τιμίου Προδρόμου (1568±) και Γεωργίου ράπτου, του εκ Μυτιλήνης (Πασγιάνου, 1693).
(1) O όσιος Αυξέντιος έζησε στην Κωνσταντινούπολη επί αυτοκρατορίας Θεοδοσίου Β` του Μικρού και κατείχε το αξίωμα του Σχολαρίου. Διακρινόταν για την βαθιά του ευσέβεια, τη βιβλική του παρουσία, την ευπρέπεια του, τη σωματική του ρώμη και τον ηθικό του πλούτο. Η φιλήσυχη και φιλομόναχη διάθεσή του και η αγάπη του για τον ασκητικό βίο, τον οδήγησαν να γίνει μοναχός. Εγκατέλειψε λοιπόν τις τιμές και τα αξιώματα της Βασιλεύουσας και αποσύρθηκε σε κάποιο απομακρυσμένο βουνό όπου και ασκήτευσε. Παράλληλα ασχολήθηκε με την μελέτη και σπουδή της Αγίας Γραφής, τόση δεν ήταν η φήμη του για τις σπάνιες αρετές και την βαθιά θεολογική μόρφωσή του, ώστε προσεκλήθη ως απλός μοναχός στη Δ` Οικουμενική Σύνοδο που συνεκλήθη το 451 στη Χαλκηδόνα για να καταδικάσει τις κακοδοξίες του Ευτυχούς του Νεστόριου. Καθημερινά πολλοί ήταν εκείνοι πού επισκέπτονταν το ερημητήριό του, για να τους παρηγορήσει και να τούς θεραπεύσει με τα θαύματά του ή να εκδηλώσουν, το σεβασμό και την εκτίμησή τους, προσφέροντας του δώρα και τρόφιμα τα οποία ο άγιος μοίραζε στους φτωχούς. Εκοιμήθη οσιακά σε βαθιά γεράματα.
(1)O άγιος Ονήσιμος, ήταν δούλος στο σπίτι του Ρωμαίου άρχοντα Φιλήμονα, ο οποίος έγινε χριστιανός από τον Απόστολο Παύλο και φερόταν σαν πατέρας στους δούλους του. Ωστόσο ο Ονήσιμος, αφού καταχράστηκε χρήματα από το σπίτι του κυρίου του, δραπέτευσε και πήγε στη Ρώμη όπου μη έχοντας εργασία, βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση. Τότε θυμήθηκε τις συζητήσεις στο σπίτι του κυρίου του για τους χριστιανούς τους οποίους πλησίασε και από τούς οποίους πληροφορήθηκε ότι ο Απόστολος Παύλος από τον οποίο τόσο πολύ είχε εντυπωσιαστεί, ήταν στη Ρώμη. Αποφασίζει να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία και συνάντησε τον Απόστολο από τον οποίο διδάχθηκε την ορθόδοξη πίστη. O Ονήσιμος αφιερώθηκε στη διακονία του αποστόλου και των αδελφών του χριστιανών. Μετά το μαρτύριο του αποστόλου Παύλου, ο άγιος συνελήφθη και εξορίστηκε. Στην εξορία όμως ο Ονήσιμος, συνέχισε με ζήλο να κηρύττει το λόγο του Θεού και όταν ο έπαρχος Τερτύλλος επισκέφθηκε τον τόπο της εξορίας του και πληροφορήθηκε τη χριστιανική του δράση, διέταξε να συλληφθεί ο άγιος και να βασανιστεί. Μετά από φρικτά βασανιστήρια, ο άγιος παρέδωσε την άγια ψυχή του ως Μάρτυρας της εκκλησίας.
16Φεβρουαρίου
Παμφίλου μάρτυρος († 307), Φλαβιανού (1), πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως. Μαρτύρων Δανιήλ, Ηλία, Ηλία, Ησαίου, Θεοδούλου, Ιερεμίου, Ιουλιανού, Ουάλη, Παύλου, Πορφυρίου, Σαμουήλ, Σελεύκου και πάντων των εν Περσία (Μαρτυρουπόλει) μαρτυρησάντων. Οσίων Μαρουθά του εγείραντος την πόλιν επί τω ονόματι των εν Περσία Μαρτύρων και Φλαβιανού του εν τω Βουνω.
(1) O άγιος Φλαβιανός, ήταν πρεσβύτερος στην Κωνσταντινούπολη και σκευοφύλακας του ναού της Αγίας Σοφίας. Γνωστός για τις αρετές και τα πνευματικά του χαρίσματα, διαδέχθηκε τον άγιο Πρόκλο στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης το έτος 447. Το επόμενο έτος καταδίκασε με τοπική Σύνοδο, την πλάνη του αρχιμανδρίτου Ευτυχούς, ο οποίος ισχυριζόταν ότι ο Χριστός διέθετε μόνο τη θεία φύση, η οποία απορρόφησε την ανθρώπινη. Τελικά, μετά την εμμονή του Ευτυχούς στην πλάνη, η σύνοδος τον καθαίρεσε και τον αφόρισε. Εκείνος όμως έχοντας πολιτική στήριξη και από τον κακόδοξο Πατριάρχη Αλεξανδρείας Διόσκορο, επέτυχε τη σύγκλιση Συνόδου τον Αύγουστο του 449 στη Έφεσο. Στη Σύνοδο αυτή, την λεγόμενη ληστρική, όλα ήταν προσχεδιασμένα κατά του Φαβιανού, επιστρατεύθηκε μάλιστα και όχλος με επικεφαλείς μοναχούς, και υπό την αρχηγία ενός ρασοφόρου, του αρχιμανδρίτη Βαρτουφά, εισέβαλλαν στη Σύνοδο και κακοποίησαν βάναυσα τον άγιο, ο οποίος τρεις ημέρες αργότερα, υπέκυψε στο τραύματα πού του προκάλεσαν οι φονιάδες του. Όμως δύο έτη αργότερα το 451 στη Δ` Οικουμενική Σύνοδο, η αίρεση καταδικάσθηκε, ο Ευτυχής αναθεματίστηκε και ο Διόσκουρος καθαιρέθηκε. Το λείψανο του αγίου ανακομίσθηκε με μεγάλες τιμές στην Κωνσταντινούπολη και τοποθετήθηκε στο ναό των Αγίων Αποστόλων.
17Φεβρουαρίου
Θεοδώρου (1) μεγαλομάρτυρος του Τήρωνος (†307). Μαριάμνης της «ισαποστόλου», αδελφής Φιλίππου αποστόλου († α΄αι.). Αυξιβίου οσίου, των ευσεβών βασιλέων Μαρκιανού και Πουλχερίας της παρθένου. Οσίων Θεοστηρίκτου, Ευξιφίου Α`, επισκόπου Σολέας, Αλαμανίας Κύπρου, του θαυματουργού. Νεομαρτύρων Θεοδώρου του Βυζαντίου, του εν Μυτιλήνη(†1795) και Μιχαήλ, του εν Αδριανουπόλει († 1544).
(1) O άγιος Θεόδωρος ο Τήρων, καταγόταν από χωριό της Αμάσειας στη Μαύρη Θάλασσα και έζησε στο χρόνια των αυτοκρατόρων Μαξιμιανού και Μαξιμίνου. Ονομάζεται Τήρων, διότι κατετάγη στο στράτευμα των Τηρώνων, δηλ. των νεοσύλλεκτων. Στη διάρκεια των διωγμών του Διοκλητιανού αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το στράτευμα επειδή ήταν χριστιανός και πήγε στα Ευχάιτα. Εκεί πληροφορήθηκε ότι στο δάσος κοντά στη πόλη, είχε τη φωλιά του ένας φοβερός δράκος, ο οποίος ήταν πραγματική μάστιγα για την περιοχή. Αμέσως ο Θεόδωρος προσευχήθηκε, ζήτησε δύναμη από τον παντοδύναμο Θεό και πήγε στο δάσος όπου συναντησε και σκότωσε τον δράκο. Λίγο αργότερα έμαθε ότι οι χριστιανοί συστρατιώτες του άρχισαν να λιποψυχούν και να θυσιάζουν στο είδωλα. Για το λόγο αυτό επέστρεψε στο τάγμα του, όπου κάποιο βράδυ αγανακτισμένος από τα βασανιστήρια των χριστιανών, έκαψε το ξύλινο είδωλο της θεάς Βεάς. Oμολόγησε τη πίστη του με θάρρος και ψυχική ευφροσύνη. Τελικά ρίχθηκε σε πυρακτωμένη κάμινο.
18Φεβρουαρίου
Λέοντος πάπα Ρώμης (1) (†461), Θωμά Α` και Ιωάννου, πατριαρχών Κων/πόλεως. Αγαπητού (2) επισκόπου Σινάου του ομολογητού και θαυματουργού (†δ΄αι.). Μαρτύρων Αγρίππα, Βικτωρίνου, Δωροθέου και Θεοδούλου. Λέοντος και Παρηγορίου των εν Πατάροις και Πιουλίου.
(1) O άγιος Λέων υπήρξε από τούς μεγαλύτερους υπερασπιστές και υπεμάχους της ορθόδοξης πίστης. Έζησε στο χρόνια του αυτοκράτορα Μαρκιανού. Διακρινόταν για την μεγάλη θεολογική του κατάρτιση, το ήθος του χαρακτήρα του και την αγνότητα του βίου του. Διετέλεσε επίσκοπος της πρεσβυτέρας Ρώμης. Σημαντικότατη ήταν η συμβολή του στις εργασίες της Δ` Οικουμενικής Συνόδου, όταν απέστειλε τέσσερις αντιπροσώπους, καθώς και επιστολή στην οποία με πλήρη ακρίβεια στηριζόμενος στην αποστολική παράδοση, καθόρισε τις δύο φύσεις του Χριστού. Η θεολογική του επέμβαση βοήθησε στη διεξαγωγή των συζητήσεων και στη συγγραφή των τελικών όρων της Συνόδου. Παράλληλα υπήρξε και συγγραφεύς πολυγραφότατος. Σήμερα, σώζονται αρκετές επιστολές, γραμμένες με γλαφυρότητα αλλά και δύναμη λόγου. Εκοιμήθη οσιακά σε βαθύτατο γήρας.
(2) O άγιος Αγαπητός γεννήθηκε στη Καππαδοκία και σε νεαρή ηλικία εισήλθε σε κάποιο μοναστήρι της περιοχής. Επί βασιλείας Λικινίου στρατεύθηκε και όταν καταδιώχθηκαν οι Χριστιανοί υποβλήθηκε σε βασανιστήρια. Επειδή όμως θεράπευσε κάποιο δαιμονισμένο μέλος συγγενικής οικογένειας του Μεγ. Κωνσταντίνου, ο Αγαπητός κατόρθωσε να απαλλαγεί από το στρατό και να επιδοθεί στη μελέτη και διδασκαλία του Ιερού Ευαγγελίου. Όταν ο επίσκοπος Σινάου, πληροφορήθηκε την αρετή του τον χειροτόνησε ιερέα. Μετά το θάνατο του επισκόπου ο λαός και ο κλήρος εξέλεξαν ως διάδοχό του, τον Αγαπητό. Εργαζόμενος για τη σωτηρία του ποιμνίου του εκοιμήθη οσιακά.
19Φεβρουαρίου
Αρχίππου (1), Απφίας και Φιλήμονος αποστόλων. Οσιομάρτυρος Φιλοθέης της Αθηναίας (2) (†1589). Μαρτύρων Ασκληπιοδότης, Ησυχίου, Θεοδότου, Μαξίμου και Πολύευκτου. Ιερομάρτυρος Νικήτα, του Ηπειρώτου (†1809). Οσίων Ευγενίου και Μακαρίου, των ομολογητών. Κόνωνος του εν Ιορδάνη και Ραβουλά του συστησαμένου την ομώνυμον Μονήν.
(1) O άγιος Άρχιππος καταγόταν από τις Κολοσσαίς, όπου τον συνάντησε ο Απ. Παύλος, τον κατήχησε και τον βάπτισε χριστιανό. Γρήγορα όμως λόγω της προθυμίας του, του ζήλου του και της ευσέβειάς του αποδείχθηκε σε συστρατιώτη του αποστόλου, ο οποίος τον αναφέρει στις προς Φιλήμονα και Κολασσαείς επιστολές του. Αργότερα συνελήφθη με διαταγή του έπαρχου Ανδροκλέους και πιέσθηκει να αρνηθεί την πίστη του. O Άρχιππος αρνήθηκε και υποβλήθηκε σε βασανιστήρια, τα οποία αντί να τον πτοήσουν τον ενδυνάμωσαν. Τέλος ο μαρτυρικός δια λιθοβολισμού θάνατος χάρισε στον Αρχίππο το στέφανο της δόξης.
(2) Η αγία Φιλοθέη γεννήθηκε το 1522 στην Αθήνα και καταγόταν από αρχοντική πλούσια οικογένεια. Πατέρας της ήταν ο Άγγελος Μπενιζέλος και μητέρα της η Συρίγη, γυναίκα στείρα η οποία απέκτησε την αγία μετά από θερμή και συνεχή προσευχή. Δώδεκα ετών την πίεσαν να παντρευτεί κάποιο πλούσιο Αθηναίο, ο οποίος όμως την κακομεταχειριζόταν. Τρία χρόνια όμως αργότερα, ο σύζυγός της πέθανε και η αγία απαλλάχθηκε από τη βάναυση συμπεριφορά του. Οι γονείς της την πίεσαν για δεύτερο γάμο, όμως η Φιλοθέη αποφάσισε να γίνει μοναχή και διαθέσει όλη της την περιουσία για την ανακούφιση των πτωχών και την απελευθέρωση των σκλαβωμένων Ελλήνων, γεγονός το οποίο δυσαρεστούσε τούς Τούρκους κατακτητές, οι οποίοι εισέβαλαν στο μοναστήρι και κτύπησαν ανελέητα την Αγία, η οποία παρέδωσε την αγία ψυχή της στις 19 Φεβρουαρίου 1589.
20Φεβρουαρίου
Αγάθωνος (1) πάπα Ρώμης, Λέοντος (2) επισκόπου Κατάνης, του θαυματουργού († 780). Σαδώκ ιερομάρτυρος επισκόπου και των συν αυτώ 128 μαρτύρων των εν Περσία. Μαρτύρων Διδύμου και Ποταμίου, Ευτροπίου και Νεμεσίου του Κυπρίου. Οσίων Κινδέου επισκόπου Πισιδίας, Ανιανού, Βησσαρίωνος του Θαυματουργού και Πλωτίνου.
(1) O άγιος Αγάθων καταγόταν από το Παλέρμο και από μικρή ηλικία ποτίστηκε με τα νάματα της ευσέβειας. Υπήρξε ο 79ος πάπας της Ρώμης. Πάπας έγινε το 678 και έλαβε ενεργό μέρος στην ΣΤ` Οικουμενική Σύνοδο αποστέλλοντας τρεις αντιπροσώπους. Η Σύνοδος αυτή, συνήλθε το έτος 680 στη Κωνσταντινούπολη για να καταδικάσει την αίρεση των Μονοφυσιτών. Οι δε αποφάσεις της, στηρίχθηκαν και στη θέρμη που αντιμετώπισε το θέμα ο πάπας Αγάθων, ο οποίος αναθεμάτισε όλους όσους στο παρελθόν έδειξαν μονοφυσιτικό φρόνημα, μεταξύ αυτών και τον προκάτοχό του πάπα Ονούφριο τον Α`. Εκοιμήθη οσιακά το 682.
(2) O όσιος Λέων καταγόταν από τη Ραβέννα της Ιταλίας, από γονείς που συνδύαζαν κατά τον καλύτερο τρόπο ευλάβεια και ευγένεια. Έκανε λαμπρές σπουδές και αφοσιώθηκε στη διακονία του Ευαγγελίου. Οι μεγάλες του αρετές τον ανέδειξαν σε επίσκοπο Κατάνης στη Σικελία. Ως επίσκοπος δαπάνησε όλες του τις δυνάμεις, διδάσκοντας και φροντίζοντας για την ανάπαυση των πτωχών και αναξιοπαθούντων. Αξιώθηκε του χαρίσματος να θαυματουργεί. Εκοιμήθη ειρηνικά και το σεπτό λείψανό του ενταφιάσθηκε στον ναό της Αγίας Λουκίας.
21Φεβρουαρίου
Ευσταθίου(1) αρχιεπισκόπου Αντιοχείας (†360), Ζαχαρίου πατριάρχου Ιεροσολύμων, Ιωάννου Γ` πατριάρχου Κων/πόλεως (2) (†577), του από Σχολαστικών, Γεωργίου επισκόπου Αμάστριος. Τιμοθέου, του εν Συμβόλοις († θ΄αι.). Ανατολίου του εκ Ραϊθούς και Ανδρέου του εκ Μυτιλήνης, των Ιεροσολυμιτών.
(1) O άγιος Ευστάθιος, γεννήθηκε στη Σίδη της Παμφυλίας και υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες εκκλησιαστικές φυσιογνωμίες του 3ου αιώνα. Διακρίθηκε για την μαχητικότητά του και την εμμονή του στη ορθή διδασκαλία του Ευαγγελίου. Ως επίσκοπος Βέροιας στη Συρία, έλαβε μέρος στη Α` Οικουμενική Σύνοδο Νικαίας. Εν συνεχεία εξελέγη αρχιεπίσκοπος Αντιοχείας. Το 330 όμως, οι κακόδοξου Αρειανοί, συνεκάλεσαν Σύνοδο εις βάρος του Ευσταθίου με την κατηγορία ότι ήταν οπαδός της αίρεσης του Σαβέλλιου. Δωροδόκησαν μάλιστα κάποια γυναίκα ελευθέριων ηθών, η οποία παρουσιάσθηκε στη Σύνοδο και κατήγγειλε ότι είχε σχέση μαζί του και από τη σχέση αυτή απέκτησε και παιδί. Τελικά οι συκοφάντες κατόρθωσαν να επιτύχουν την εξορία του αγίου στην Τραϊανούπολη της Θράκης όπου και εκοιμήθη οσιακά. Αρκετά χρόνια μετά την κοίμησή του, η αλήθεια αποκαταστάθηκε και ο Ευστάθιος ανακηρύχθηκε άγιος της Eκκλησίας μας. Θαυμάσιο εγκωμιαστικό λόγο για τον άγιο Ευστάθιο εξεφώνισε ο Ι. Χρυσόστομος.
(2) Ο άγιος Ιωάννης ο Γ` πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, ο από Σχολαστικών, καταγόταν από το χωριό Σερίμιο της Αντιόχειας. Σπούδασε νομικά στην Αντιόχεια και εν συνεχεία εξάσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου. Εγκατέλειψε όμως τα πάντα, για να γίνει μοναχός και στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ως αποκρισάριος του Πατριάρχη Αντιοχείας. Και ενώ ευρίσκετο εκεί, εκλέχθηκε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως το 565. Πατριάρχευσε επί δωδεκαετία και εκοιμήθη ειρηνικά το 577.
22Φεβρουαρίου
Μαρτύρων Ανθούσης, Αρίστου επισκόπου Κύπρου και Συνετού. Οσίων Τελεσφόρου επισκόπου Ρώμης, Αθανασίου ομολογητού (1), του εν Παυλοπετρείω, Βααρδάτου(2), Βλασίου επισκόπου, Θαλασσίου και Λιμναίου του ελεήμονος.
(1) O όσιος Αθανάσιος ο Oμολογητής, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από πλούσιους αλλά ευλαβείς γονείς. Σε νεαρή ηλικία προσήλθε στη Μονή Παυλοπετρίου, η οποία βρίσκεται στον κόλπο της Νικομήδειας, και εκεί εκάρη μοναχός. Τόσο δε προόδευσε στις αρετές ώστε η φήμη του έφθασε μέχρι το Παλάτι. Συνδέθηκε μάλιστα και με φημισμένους οσίους, όπως τον Θεόδωρο Στουδίτη και τον Ιωάννη της Μονής Καθαρών, με τούς οποίους συνεργάσθηκε για την αναστήλωση των αγίων εικόνων. Στα χρόνια όμως του Λέοντα του εικονομάχου, κατηγορήθηκε ότι λατρεύει τις άγιες εικόνες και έτσι υποβλήθηκε σε διάφορα βασανιστήρια, ενώ συγχρόνως εξορίστηκε. Έτσι σταθερός στο φρόνημα παρέδωσε οσιακά την μακάρια ψυχή του στον αθλοθέτη Κύριο.
(2) O όσιος Βαραδάτος καταγόταν από την Αλεξάνδρεια και σε νεαρή ηλικία, επέλεξε την ερημική ζωή. Έτσι, όταν ο Πατριάρχης Αντιοχείας Θεόδοτος, πληροφορήθηκε για τις σπάνιες αρετές του Βαραδάτη, φρόντισε να τον αποσπάσει από την ασκητική ζωή του για να τον χρησιμοποιήσει στο πολύπλευρο κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο της εκκλησίας. Πράγματι, ο όσιος δέχθηκε την πρόταση και περιόδευσε στις πόλεις και με την άγια ζωή του ενέπνεε το σεβασμό στον δημιουργό Θεό και τις εντολές του, ως επίσης και την καρτερία στις δύσκολες περιστάσεις της ζωής. Έτσι οσιακά εκοιμήθη σε μία από τις περιοδείες του.
23Φεβρουαρίου
Πολυκάρπου (1) ιερομάρτυρος επισκόπου Σμύρνης (†166). Μαρτύρων Θεής, Αντωνίου και Κλήμεντος. Οσιομάρτυρος Δαμιανού, του εν Λαρίσση (†1586). Οσίων Αντιόχου, Αντωνίου, Ιωάννου και Μωυσέως. Γοργονίας (2), Δαμιανού, Ζεβινά, Πολυχρονίου και Δαμιανού εν τη «Νέα Σαμαρεία» της μονής Εσφιγμένου άσκήσαντος.
(1)Ο άγιος Πολύκαρπος έγινε Χριστιανός σε νεαρή ηλικία. Ήταν μαθητής του Ευαγγελιστή Ιωάννη, ο οποίος τον κατέστησε Επίσκοπο Σμύρνης. Ο άγιος διακρινόταν για την μεγάλη του σωφροσύνη, την αυστηρότητα του ήθους του και την ολόψυχη αφοσίωση στη διδασκαλία του Ευαγγελίου. Επιτελούσε δε τα επισκοπικά καθήκοντά του με ζήλο αποστολικό. Όταν ξέσπασε ο διωγμός κατά των Χριστιανών επί αυτοκρατορίας Αντωνίου Πίου, ο ανθύπατος της Μικράς Ασίας Στάτιος Κοδράτος συνέλαβε τον Πολύκαρπο και τον διέταξε να απαρνηθεί την πίστη του και να βλασφημήσει δημόσια το Χριστό. Όμως ο άγιος γέροντας επίσκοπος, με νεανικό σφρίγος, του απάντησε ότι υπηρετεί τον Χριστό επί 86 έτη χωρίς καθόλου να τον αδικήσει, πώς μπορούσε λοιπόν τώρα να τον βλασφημήσει και να τον αρνηθεί; Ο ανθύπατος τότε διέταξε να τον ρίξουν στη φωτιά, από την οποία βγήκε ανέγγιχτος. Απελπισμένοι οι διώκτες του, τον αποκεφάλισαν στις 23 Φεβρουαρίου 167.
(2) Η αγία Γοργονία, ήταν η νεότερη αδελφή του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και κόρη της ευσεβούς Νόννας και του επισκόπου Ναζιανζού Γρηγορίου, ανατράφηκε δε από τούς γονείς της «με παιδεία και νουθεσία Κυρίου». Αναδείχθηκε ισάξια σε αρετή και αγιότητα βίου και με τους άλλους αδελφούς της. Διακρίθηκε για την οξύνοιά της, την προσήλωσή της στις Άγιες γραφές, ήταν δε κόσμια, σεμνή, διακριτική και ταπεινή στο φρόνημα. Μία όμως αρρώστια την έστειλε πρόωρα να συναντήσει τον λυτρωτή και νυμφίο Χριστό.
24Φεβρουαρίου
Πρώτη και δευτέρα εύρεσις της τίμιας κεφαλής του αγίου προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου (1).
(1) Μετά τον αποτρόπαιο θάνατο του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, η κεφαλή του γενναίου υπερασπιστή της ηθικής και της αλήθειας ετάφη με διαταγή της δυσεβούς Ηρωδιάδος σε κάποιο σημείο κοντά στο παλάτι, όπου κατά καιρούς πήγαινε και πατούσε για να ικανοποιεί το ακόρεστο μένος της εναντίον του. Εκεί παρέμεινε θαμμένη, έως ότου δύο μοναχοί έφθασαν στα Ιεροσόλυμα για να προσκυνήσουν τον τάφο του Κυρίου. Ύστερα δε από όραμα καθ’ υπόδειξη του ίδιου του Προδρόμου, κατευθύνθηκαν στο παλάτι του Ηρώδη και στο σημείο που τους υποδέχτηκε βρήκαν την τίμια κεφαλή και αφοσιώθηκαν στη φύλαξή της. Μετά το θάνατο των δύο μοναχών, η τίμια κεφαλή χάθηκε. Βρέθηκε όμως εκ νέου επί αυτοκράτορα Ουαλεντιανού Γ`. Την τίμια κεφαλή παρέλαβε τότε ο Επίσκοπος Ουράνιος και την τοποθέτησε στην εκκλησία προς προσκύνηση και αγιασμό των πιστών. Μαρτυρώνται δε πολλά θαύματα και ιάσεις.
25Φεβρουαρίου
Ταρασίου (1)πατριάρχου Κων/πόλεως, Ρηγίνου (2) ιερομάρτυρος, επισκόπου Σκοπέλου (†335), Αλεξάνδρου μάρτυρος του εν Δριζιπάροις, Αντωνίου και Θεοδώρου, «του δια Χριστού σάλου». Οσίου Μαρκέλλου επισκόπου Αιπείας Κύπρου.
(1) Ο άγιος Ταράσιος διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, εξελέγη δε με τη σύμφωνΗ γνώμη του βασιλέως, της συγκλήτου, του κλήρου και του λαού, από τις τάξεις των λαϊκών. Ήταν ευγενικής καταγωγής, προικισμένος με πλούσια χαρίσματα και ενάρετο βίο και κατείχε υψηλό κρατικό αξίωμα. Με την σύνεση, τη βαθιά πίστη και προσήλωση στο δόγματα της εκκλησίας και τη διαύγεια του πνεύματος που τον διέκρινε, κατόρθωσε να αποκαταστήσει την ενότητα μεταξύ της εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και των άλλων Πατριαρχείων. Διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στη Ζ` Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια, υπέρ της αναστήλωσης των εικόνων, φροντίζοντας ωστόσο, η προσκύνησή τους να αποβάλει όσο γίνεται κάθε χαρακτήρα λατρείας, ασυμβίβαστης με το αληθινό πνεύμα της χριστιανικής πίστης. Αναθέρμανε τις σχέσεις της Ανατολικής εκκλησίας με τον Πάπα της Ρώμης, αγωνίστηκε ωστόσο να περιορίσει τις απαιτήσεις του. Πατριάρχευσε επί εικοσιένα έτη και εκοιμήθη εν ειρήνη.
(2) Ο άγιος Ρηγίνος είναι γνωστός για τούς έντονους αγώνες του κατά των κακοδόξων Αρειανών, έλαβε δε μέρος και στη Σύνοδο του 347 επί αυτοκρατορίας Κωνσταντίου και Κώσταντος η οποία επικύρωσε τα δόγματα της Α` Οικουμενικής Συνόδου. Επί Ιουλιανού του Παραβάτου η Εκκλησία διήλθε κρίσιμη περίοδο και οι χριστιανοί υπέστησαν απηνείς διωγμούς για να λατρεύσουν τα είδωλα. Αυτή τη περίοδο ο άγιος Ρηγίνος υπέστη μαρτυρικό θάνατο. Το άγιο λείψανό του, μετακομίσθηκε αρχικά στην Κύπρο, αργότερα δε στη Σκόπελο, όπου εναποτέθηκε στη Μονή Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου.
26Φεβρουαρίου
Φωτεινής της Σαμαρείτιδος (1) μεγαλομάρτυρος και των συν αυτή Μαρτύρων: Ανατολής, Βίκτωρος του στρατηλάτου, Ιησή, Κυριακής, Παρασκευής, Φωτίδος, Φωτεινού, Φώτως και Θεοκλήτου του φαρμάκου. Σεβαστιανού δουκός και Χριστοδούλου. Ιωάννου του Κάλφα (†1575). Οσίων Πορφυρίου(2) επισκόπου Γάζης (†420) του Θεσσαλονικέως και Νικολάου του «Κατοπινού».
(1) Η αγία Φωτεινή καταγόταν από την Σαμαρειτική πόλη Σιχάρ. Τις πρώτες πληροφορίες για την αγία τις βρίσκουμε στο Δ` κεφάλαιο του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου. Μετά τη συνάντησή της και τη συνομιλία της στο φρέαρ του Ιακώβ, βαπτίσθηκε χριστιανή, έλαβε το όνομα Φωτεινή και αφοσιώθηκε στη διάδοση του Ευαγγελίου στην Αφρική και τη Ρώμη. Εκεί με τους δύο γιους της και τις πέντε αδελφές της υπέστη μαρτυρικό θάνατο κατά την διάρκεια των φοβερών διωγμών του αυτοκράτορα Νέρωνα.
(2) O άγιος Πορφύριος καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη από πλούσια και αρχοντική οικογένεια. Μετά τις λαμπρές του θεολογικές και φιλοσοφικές σπουδές, αρνήθηκε την πλούσια και κοσμική ζωή και αποσύρθηκε αρχικά στα περίφημα μοναστήρια της Αιγύπτου και εν συνεχεία στα Ιεροσόλυμα, όπου χειροτονήθηκε ιερέας και τέλος επίσκοπος Γάζας. Από τη θέση αυτή αποδόθηκε στον αγώνα καταπολέμησης των αιρετικών. Για να προστατεύσει το ποίμνιό του, δεν δίστασε να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη και να ζητήσει την συνδρομή των αυτοκρατόρων Αρκαδίου και Ευδοξίας. Εκεί συνάντησε και τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, ο οποίος τον συνέστησε στους βασιλείς και στήριξε με θέρμη το αίτημα του. Παρά τις αρχικές του αντιδράσεις ο βασιλιάς επείσθη και χορήγησε στο Πορφύριο βασιλικό διάταγμα, με το οποίο περιόριζε την δράση των ειδωλολατρών και των λοιπών αιρετικών και με βασιλική χορηγία ανήγειρε εκκλησίες εκεί, όπου προηγουμένως βρισκόταν ειδωλολατρικοί ναοί. Μετά από εικοσιτέσσερα χρόνια επισκοπικών αγώνων, εκοιμήθη οσιακά.
27Φεβρουαρίου
Μαρτύρων Γελασίου του μίμου, Νησίου και Τιμοθέου του οσίου. Ηλία του Τραπεζουντίου του νεομάρτυρος (†1749). Οσίων Προκοπίου ομολογητού του Δεκαπολίτου (1) (†η΄αι.). Ασκληπιού και Ιακώβου(2). Θαλλελαίου, Στεφάνου του γηροκόμου και Τιμοθέου του εν Καισαρεία.
(1) Ο όσιος Προκόπιος ο Δεκαπολίτης έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λέοντα του Ισαύρου (717-741) και διακρίθηκε για την μαχητικότητά του και την προάσπιση των δικαίων της Ορθοδοξίας. Αφοσιώθηκε από μικρή ηλικία στην ασκητική ζωή και στην καταπολέμηση των σαρκικών παθών. Αν και απομονώθηκε στη ηρεμία του κελιού του, όταν οι περιστάσεις το απαιτούσαν, υπερασπίσθηκε με ζήλο και παρρησία την ορθοδοξία, διαπρέποντας στον αγώνα κατά των αιρετικών Μονοφυσιτών. Επίσης διακρίθηκε στον αγώνα της Εκκλησίας για την προσκύνηση και τιμή των ιερών εικόνων. Επί των ημερών του σκληρού εικονομάχου Λέοντα του Ισαύρου, υπέστη διάφορες διώξεις και πολλά βασανιστήρια ως θερμός υπερασπιστής των Ιερών εικόνων και έτσι δίκαια κέρδισε το ντίτλο του ομολογητή της ορθόδοξης πίστης.
(2) Οι όσιοι Ασκληπιός και Ιάκωβος έζησαν στο χρόνια τού επισκόπου Κύρου Θεοδώρητου και ασκήτευσαν στις έρημους της Συρίας. Ο Ασκληπιός αρχικά, έζησε σε κάποιο κοινόβιο, αργότερα όμως με την ευλογία του ηγουμένου της Μονής, αποχώρησε και συνέχισε τον ασκητικό του αγώνα μόνος του σε κάποιο κοντινό ερημητήριο. Ο Ιάκωβος ήταν κλεισμένος σε κάποιο ερημικό κελί κοντά στο χωριό Νιμουζά, όπου δεν άναβε ποτέ φως και δεν τον είδε ποτέ άνθρωπος, στους δε επισκέπτες του απαντούσε μέσω ενός φυσικού παραπετάσματος. Ακόμη και όταν έφθασε 90 ετών δεν βγήκε ούτε στιγμή από εκείνο το κελί. Εκοιμήθησαν και οι δύο οσιακά.
28Φεβρουαρίου
Οσίου Βασιλείου ομολογητού (1) (†750), ιερομάρτυρος Προτερίου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας (†457). Μαρτύρων Αβερκίου, Νέστορος. Οσιομάρτυρος Κυράννης της εκ Βυσσώκας Θεσ/νίκης (†1751). Οσίων Ευβούλου και Νυμφά, των «αποστόλων». Βάρσου - (Βαριησοϋ) επισκόπου Δαμασκού. Κυράς και Μαράννας, των οσίων και «ευγενών ασκητριών».
(1) Ο όσιος Βασίλειος ο Ομολογητής, έζησε και έδρασε επί αυτοκρατορίας Λέοντα Γ` του Ισαύρου του εικονομάχου. Από μικρή ηλικία ο Βασίλειος εγκατέλειψε τη κοσμική ζωή για να αφιερωθεί στη διδασκαλία του Ευαγγελίου και την άσκηση. Αρχικά ζούσε σε κάποιο ερημητήριο τρέφοντας το πνεύμα του και την ψυχή του με τα δώρα της πίστεως και της αγάπης. Όταν όμως οι περιστάσεις τον κάλεσαν, ανταποκρίθηκε με θαυμαστή προθυμία και υπερασπίσθηκε την Ορθοδοξία με θάρρος και παρρησία. Διώχθηκε σκληρά για την άκαμπτη αντίστασή του και τη θαρραλέα συνηγορία υπέρ της ορθοδοξίας. Φυλακίστηκε και υπέστη πολλά βασανιστήρια. Όταν πέθανε ο τύραννος Λέων, ο Βασίλειος αφέθηκε ελεύθερος και επανήλθε στο ασκητήριό του για να συνεχίσει τους μοναχικούς τους αγώνες. Μέγας αγωνιστής της Εκκλησίας, στρατευόταν συνεχώς για την ενίσχυση της ορθόδοξης πίστης, για τη διαφώτιση των αιρετικών , για τη στερέωση των πιστών και τη μετάνοια των αμαρτωλών. Έτσι οσιακά αγωνιζόμενος εκοιμήθη εν ειρήνη.
1Μαρτίου
Ευδοκίας οσιομάρτυρος (1) (†160-170). Μαρκέλλου και Αντωνίνης μαρτύρων. Αγίου Σιλβέστρου.Μαρτύρων Αγαπίου, Νικηφόρου , Χαρισίου, Αντωνίου, Σωφρονίου, και Νεστοριανού. Οσίων Αγαπίου και Ευδόκιμου, των εν Άθω και Δομνίνης της νέας.
(1) Η αγία Ευδοκία γεννήθηκε στη Ηλιούπολη της επαρχίας Λιβανησίας, της Φοινίκης, την εποχή του Τραϊανού. Πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής της στην αμαρτία και την ακολασία, παρασύροντας με την εκτυφλωτική της ομορφιά πολλούς άνδρες στη αμαρτωλή ζωή, ενώ συγχρόνως συγκέντρωσε πολλά χρήματα. Η χάρη όμως του Θεού ευδόκησε, ώστε να συμβεί θαυμαστή αλλαγή στην ψυχή της Ευδοκίας. Μετά από μία σοβαρή ασθένεια, εγκατέλειψε την πόλη και την αμαρτία της, για να επιστρέψει εκεί ένα χρόνο αργότερα. Επιθυμώντας όμως να παραμείνει άγνωστη, εγκαταστάθηκε στην άκρη της πόλης. Εκεί γνώρισε κάποιον μοναχό, μετανόησε και έγινε χριστιανή και βαπτίστηκε από τον επίσκοπο Θεόδοτο. Από τότε άλλαξε η ζωή της, χάρισε όλη της τη περιουσία στο φιλανθρωπικό έργο της τοπικής εκκλησίας και πήγε σε κάποιο μοναστήρι, όπου έζησε βίο ασκητικό ως τη στιγμή που την συνέλαβαν οι πρώην εραστές της και την οδήγησαν στο Αυριλιανό για να δικαστεί. Η αγία όμως με την προσευχή της, κατόρθωσε να αναστήσει το νεκρό παιδί του βασιλιά και να προσελκύσει και τον ίδιο στο Χριστιανισμό. Αργότερα οδηγήθηκε μπροστά στον ηγεμόνα Διογένη, ο οποίος την άφησε ελεύθερη, αφού η αγία και πάλι θαυματούργησε. Τελικά αποκεφαλίσθηκε από το Βικέντιο και έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου.
2Μαρτίου
Θεοδότου επισκόπου Κυρήνειας της Κύπρου (†326). Μαρτύρων Ευθαλίας της παρθένου (†252), Ησυχίου του συγκλητικού (1), Νέστορος επισκόπου και Τριβιμίνου διακόνου. Τρωαδίου και των συν αυτώ. Οσιου Κοΐντου, του ομολογητού.
(1) O άγιος Ησύχιος έζησε στο χρόνια του Γαλερίου Μαξιμιανού, στις αρχές του δ` αιώνα και κατείχε το αξίωμα του Συγκλητικού. Όταν ξέσπασε ο διωγμός κατά των Χριστιανών, του προτάθηκε να αρνηθεί την πίστη του και να σώσει τη ζωή του και το αξίωμά του. Όμως ο Ησύχιος δε δίστασε να περιφρονήσει όλες τις τιμές και τις υποσχέσεις και με θαυμαστή προθυμία ομολόγησε τη πίστη του. Τότε ο βασιλιάς εξαγριώθηκε και διέταξε να του αφαιρέσουν τα διάσημα του αξιώματός του και να του φορέσουν ταπεινωτικά ενδύματα και στη συνέχεια τον γελοιοποίησε μπροστά σ` όλους τους αξιωματούχους. Όμως, ο άγιος δέχθηκε αδιαμαρτύρητα τα πάντα, θεωρώντας ότι οι ανθρώπινες τιμές είναι πρόσκαιρες, ενώ οι ουράνιες τιμές είναι αιώνιες. Εξοργισμένος από την ηρωική στάση του Ησύχιου, ο Μαξιμιανός διέταξε την θανάτωσή του. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στον ποταμό Ορόντη, όπου αφού του έδεσαν μία πέτρα στο λαιμό τον έριξαν στο πλέον βαθύ μέρος. Έτσι αξιώθηκε να γίνει μάρτυρας για την πίστη του στο Χριστό.
3Μαρτίου
Προφήτου Ιωήλ. Μαρτύρων Θεοδωρήτου πρεσβυτέρου Αντιοχείας (1), Βασιλίσκου, Ευτροπίου και Κλεονίκου. Οσίων Πιαμούν της παρθένου (2), Ζήνωνος και Ζωΐλου.
(1) O άγιος Θεοδώρητος, ήταν πρεσβύτερος της εκκλησίας της Αντιόχειας στα δύσκολα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη, ο οποίος προσπάθησε να επαναφέρει την θρησκεία των ειδώλων. Οι διωγμοί των Χριστιανών επί Ιουλιανού έφθασαν ως την Αντιόχεια. Μεταξύ των κληρικών που παρέμειναν ακλόνητοι στην πίστη τους ήταν και ο Θεοδώρητος, γι` αυτό και συνελήφθη από τον έπαρχο της πόλης, ο οποίος στην αρχή τον κολάκευσε επαινώντας την παιδεία του και τις αρετές του. Όταν όμως απέτυχε να τον πείσει να θυσιάσει και να προσκυνήσει τα είδωλα, διέταξε τον αποκεφαλισμό του, κατατάσσοντάς τον έτσι στην ιερώνυμη φάλαγγα των Μαρτύρων της Εκκλησίας.
(2) Η οσία Πιαμούν, καταγόταν από την Αίγυπτο όπου έζησε τον 4ο αιώνα. Σε νεαρή ηλικία έμεινε ορφανή από τον πατέρα της, αλλά η χριστιανή μητέρα της την ανέθρεψε με παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Όταν δε μεγάλωσε, επιδόθηκε μαζί με τη μητέρα της σε έργα ελεημοσύνης και ευσπλαχνίας. Δεν ήταν βέβαια πλούσιες, αλλά από το φτωχικό τους εισόδημα, συνέδραμαν τους πτωχούς και τους αδύνατους αδελφούς τους. Όταν η μητέρα της εκοιμήθη, η οσία μόνη της πλέον, επιδόθηκε στη διακονία των πασχόντων αδελφών της. Επισκεπτόταν τα σπίτια τους, τους παρηγορούσε και τους στήριζε στην πίστη. Τόση φήμη απέκτησε η Πιαμούν, ώστε όταν οι εχθροί πολιορκούσαν την γενέτειρά της, ακούγοντας το όνομα της έλυσαν την πολιορκία και έφυγαν. Εκοιμήθη οσιακά και κηδεύτηκε μέσα σε γενικό πένθος.
4Μαρτίου
Γερασίμου οσίου (10 του εν Ιορδάνη (†475). Μαρτύρων Παύλου και Ιουλιανής, των αυταδέλφων (†273). Ακακίου, Κοδράτου και Στρατονίκου των από δημίων, και Κόνωνος.
(1)O όσιος Γεράσιμος ο Ιορδανίτης γεννήθηκε στη Λυκία τον 7ο αιώνα από ευσεβείς και ταπεινούς γονείς. Σε νεαρή ηλικία ασπάσθηκε την αίρεση των Μονοφυσιτών. Όταν όμως συνάντησε τον άγιο Ευθύμιο, βαθύτατο γνώστη και ερμηνευτή των γραφών, κατάλαβε το σφάλμα του και επέστρεψε στην ορθόδοξη αλήθεια και αφοσιώθηκε στο μοναχικό βίο. Τόση ήταν η αρετή και η γλυκύτητα του, ώστε κατάφερε να τον υπακούουν και τα αγρία ζώα, έχοντας ως υπηρέτες του ένα λιοντάρι κι έναν όνο. Αργότερα ίδρυσε κοντά στον Ιορδάνη ποταμό μεγάλη κοινοβιακή αδελφότητα, όπου και εκοιμήθη εν ειρήνη.
5Μαρτίου
Μαρτύρων Αρχελάου, Κυρίλλου και Φωτίου και των συν αυτοίς 152. Κόνωνος οσίου (1) του εν Ισαυρία († α΄αι.)και Κόνωνος του κηπουρού († γ΄αι.). Ευλαμπίου και Ευλογίου του εν Παλαιστίνη. Νεομαρτύρων Ιωάννου του Βουλγάρου (†1784) και Γεωργίου του εκ Ραψάνης Γρεβενών. Οσίων Γρηγορίου αρχιεπισκόπου Κωνστάντιας της Κύπρου, Αδριανού και Μάρκου πρεσβυτέρου του θαυματουργού (†δ΄αι.). Διαδόχου επισκόπου Φωτικής.
(1) O άγιος Κόνων καταγόταν από την Ισαυρία και έζησε στους αποστολικούς χρόνους, οι δε γονείς του Νέστωρ και Νάδα αρχικώς ήταν ειδωλολάτρες. Σε νεαρή ηλικία έγινε χριστιανός και όταν οι γονείς του τον πίεσαν να νυμφευθεί, συμφώνησε με τη σύζυγό του να ζουν ως αδέλφια και να αφοσιωθούν στη διάδοση του λόγου του Θεού. Από τούς πρώτους πού έφεραν στην ορθόδοξη πίστη, ήταν οι γονείς τους. Όμως οι ειδωλολάτρες συμπολίτες του, αντιμετώπιζαν με μεγάλη δυσαρέσκεια την χριστιανική δραστηριότητά του και την επιρροή πού ασκούσε επάνω στους εθνικούς. Προσκάλεσαν τους πλέον δεινούς ρήτορες για να τον πείσουν, αλλά ο άγιος με το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος τους αποστόμωσε. Κάποια ημέρα, επισκέφθηκε έναν ειδωλολατρικό ναό, όπου προσευχήθηκε θερμά στον Κύριο. Αποτέλεσμα ήταν, να γίνουν κομμάτια όλα τα είδωλα του ναού. O άγιος τότε συνελήφθη και βασανίσθηκε από τον ηγεμόνα Μάγνο. Δύο χρόνια αργότερα κάποιοι χριστιανοί τον μετέφεραν στο σπίτι του για να τον περιθάλψουν. Εκεί ο Άγιος παρέδωσε την ψυχή του.
6Μαρτίου
Μνήμη της ευρέσεως του τιμίου Σταυρού μετά των τιμίων ήλων υπό της μακαρίας Ελένης (326). Μεγαλομαρτύρων Αετίου, Θεοδώρου, Θεοφίλου, Κωνσταντίνου και Μελισσηνού των στρατηγών, Βασσόη, Καλλίστου, Κρατερού και των συν αυτοίς 42 μαρτύρων των εξ Αμορίου (1) (Φρυγίας) και εν Βαγδάτη μαρτυρησάντων (†845) . Ευβούλου, Ευφρόσυνου και Ιουλιανού. Οσίων Αρκαδίου, Ησυχίου του θαυματουργού(2) και Μαξίμου του μάρτυρος.
(1) Οι άγιοι 42 Μάρτυρες, έζησαν επί βασιλείας του εικονομάχου αυτοκράτορα Θεόφιλου και όλοι τους κατείχαν μεγάλα αξιώματα, ήταν ταξίαρχοι και στρατηγοί. Όταν το 838, η πόλη Αμόριο της Φρυγίας κυριεύθηκε από τούς Άραβες και το χαλίφη Μουτασίμ, μεταξύ των αιχμαλώτων ήταν και οι 42 αξιωματούχοι γόνοι ευγενών βυζαντινών οικογενειών. Στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στη Βαγδάτη και φυλακίσθηκαν αλυσοδεμένοι. Εκεί οι άγιοι στερούμενοι ακόμη και το νερό προσεύχονταν στον πανάγαθο Θεό να τους αξιώσει γρήγορα της τιμής του μαρτυρίου. Και όντως λίγες ημέρες αργότερα τους παρουσίασαν στο χαλίφη, ο οποίος με ύφος φιλικό τούς υποσχέθηκε να τους αποκαταστήσει στο αξιώματα τους εάν αλλαξοπιστήσουν και γίνουν Μωαμεθανοί. Οι αγιοι με ένα στόμα και μία καρδιά αντέταξαν το γενναίο τους φρόνημα και αρνήθηκαν τη προσφορά του χαλίφη, ο οποίος εκνευρισμένος διέταξε τον αποκεφαλισμό τους.
(2) O όσιος Ησύχιος, καταγόταν από το χωριό Ανδράκινα της Γαλατίας. Σε νεαρή ηλικία, φλεγόμενος από πόθο για την ασκητική ζωή εγκατέλειψε τη πατρίδα του και πήγε στο όρος του Μαΐωνος στα μέρη της Αρδανίς, όπου έκτισε καλύβα και ζούσε από την καλλιέργεια των γύρω ερημικών αγρών. Αργότερα κατέβηκε στους πρόποδες του βουνού, όπου βρήκε πηγή και έκτισε το ναό του Αγ. Ανδρέα. Έζησε αυστηρότατη ασκητική ζωή και εκοιμήθη οσιακά σε μεγάλη ηλικία. Το έτος 781, ο επίσκοπος Αμασείας Θεοφύλακτος, μετέφερε το ιερό λείψανό του στην Αμάσεια.
7Μαρτίου
Των εν Χερσώνι επισκοπευσάντων αγίων ιερομαρτύρων Αγαθοδώρου, Αιθέριου, Βασιλέως, Ελπιδίου, Ευγενίου, Ευφραίμ και Καπίτωνος († δ΄αι.). Οσίων Αρκαδίου και Νέστορος, επισκόπων Τριμυθούντος. Εφραίμ πατριάρχου Αντιοχείας. Παύλου απλού του ομολογητού (1) και Λαυρεντίου του εκ Μεγάρων, (2) κτίτορος της μονής «Φανερωμένης», εν Σαλαμίνι (†1707).
(1)O άγιος Παύλος εκλήθη απλός, διότι ήταν αγράμματος γεωργός αλλά συγχρόνως άκακος και με απλοϊκούς τρόπους. Η σύζυγός του ήταν ακριβώς το αντίθετο. Παρουσιαζόταν ως ευγενής και ειρωνευόταν τον όσιο, διότι ξόδευε τις ώρες του σε προσευχές και ψαλμούς. Έφθασε δε στο σημείο, να προδώσει τη συζυγική της πίστη. Όταν ο Παύλος βεβαιώθηκε για την απιστία της δεν οργίστηκε, αλλά την εγκατέλειψε και αποφάσισε να αφιερωθεί στο μοναχικό βίο. Γι` αυτό πήγε στη έρημο κοντά στον Μέγα Αντώνιο. Εκεί κοντά στον διδάσκαλο της ερήμου, ανέπτυξε πλούσιες ασκητικές αρετές και αξιώθηκε του χαρίσματος να θαυματουργεί. Εκοιμήθη οσιακά σε βαθύτατο γήρας.
(2) O όσιος Λαυρέντιος, γεννήθηκε στα Μέγαρα από ευσεβείς γονείς, τον Δημήτριο και την Κυριακή. Το επάγγελμά του ήταν γεωργός και οικοδόμος. Παντρεύτηκε τη Βασίλω και απέκτησε δύο γιους τον Ιωάννη και τον Δημήτριο. Κάποιο βράδυ, είδε στον ύπνο του την Παναγία, η οποία του υπέδειξε να πάει στη Σαλαμίνα, όπου κατόπιν προσευχής, βρήκε τη σεπτή εικόνα της και πάνω στα ερείπια παλαιάς Μονής το 1682 οικοδόμησε νέα, τη γνωστή ως σήμερα Μονή της Φανερωμένης. Εκεί αργότερα εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Λαυρέντιος. Μοναχή έγινε και η σύζυγός του, η οποία μετονομάσθηκε σε Βασσιανή. Για τα πολλά του χαρίσματα και τη καθαρότητα της καρδιάς του αξιώθηκε από την Θεοτόκο να τελεί θαύματα. Εκοιμήθη ειρηνικά στις 6 Μαρτίου 1707, η μνήμη του όμως τελείται στις 7 Μαρτίου.
(1)O όσιος Θεοφύλακτος, καταγόταν από την Ανατολή και έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λέοντα του Δ`. Λόγω της ευρύτατης παιδείας του και προς συνέχιση των σπουδών του, έφθασε στη Βασιλεύουσα, όπου γρήγορα απέκτησε φήμη σοφού και δημιούργησε φιλικές σχέσεις με ανώτερους κρατικούς λειτουργούς και αξιωματούχους, καθώς και με τον μετέπειτα πατριάρχη Ταράσιο. Όταν το 784 εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, ο Ταράσιος προέτρεψε τον Θεοφύλακτο και έγινε μοναχός σε κάποιο μοναστήρι στον Εύξεινο Πόντο. Λίγο αργότερα εξελέγη επίσκοπος Νικομήδειας. Από τη θέση αυτή, ο Θεοφύλακτος διέπρεψε σε έργα εκκλησιαστικής και κοινωνικής πρόνοιας και ευποιΐας. Έκτισε ναούς, νοσοκομεία, γηροκομεία, πτωχοκομεία και δημιούργησε ταμεία για τις άπορες χήρες και τα ορφανά. Έδινε δε, ο ίδιος το παράδειγμα της διακονίας επισκεπτόμενος συχνά, διακονώντας και περιποιούμενος προσωπικά τους πάσχοντες αδελφούς του. Επί βασιλείας Λέοντος του Ε`, όταν αναζωπυρώθηκε ο αγώνας των εικονομάχων και ξεκίνησε νέος διωγμός κατά των εικονολατρών χριστιανών, ο άγιος καταδικάστηκε σε εξορία, όπου μαζί και με άλλους αρχιερείς και πιστούς υπέμενε αγόγγυστα τα δεινά, τις στερήσεις και τις κακουχίες της εξορίας. Προσευχόταν αδιαλείπτως για τον θρίαμβο της ορθοδοξίας, τον οποίον όμως δεν αξιώθηκε να δει διότι το 840 παρέδωσε την άγία του ψυχή. Λίγα χρόνια αργότερα το Ιερό λείψανό του μεταφέρθηκε στη Νικομήδεια και εναποτέθηκε στο Ναό που ο ίδιος έκτισε.
10Μαρτίου
Κοδράτου του εν Κορίνθω (1) († 251) και των συν αυτώ Ανεκτού, Διονυσίου, Κρήσκη, Κυπριανού, Παύλου και Μαρκιανού. Νεομάρτυρος Μιχαήλ Μαυροειδή (2), του εν Αδριανουπόλει (†1490). Οσίας Αναστασίας της πατρικίας.
(1) Οι άγιοι Κοδράτος, Ανεκτός, Παύλος, Διονύσιος, Κυπριανός και Κρήσκης, ήταν φίλοι και μαρτύρησαν κατά το διωγμό του αυτοκράτορα Δέκιου. Μετά τη σύλληψή τους, ο έπαρχος Ιάσων προσπάθησε με διάφορους τρόπους να τους δελεάσει και να τους πείσει να απαρνηθούν την χριστιανική τους πίστη. Τέλος, αφού τους έδειξε τις πανέμορφες ακτές του Κορινθιακού κόλπου, υπενθυμίζοντας τους τις ομορφιές της άνοιξης, τους εξόρκισε να θυσιάσουν στα είδωλα για να σώσουν τη ζωή τους. Εκείνοι πεισματικά αρνούνταν, ομολογώντας με παρρησία την πίστη τους στον αληθινό Θεό και σωτήρα Ιησού Χριστό και προέτρεψαν τον έπαρχο να μετανοήσει πριν είναι αργά. Έξαλλος ο Ιάσων, διέταξε να βασανιστούν σκληρά έως θανάτου. Έτσι παρέμειναν φίλοι Χριστού και κέρδισαν τους αμάραντους στεφάνους της δόξας.
(2) O άγιος Μιχαήλ ο Μαυρουδής, καταγόταν από το χωριό Γρανίτσα Αγράφων. Γονείς του ήταν ο ευσεβής Δημήτριος και η ενάρετη Στατήρα, οι οποίοι ανέθρεψαν τον Μιχαήλ εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Μετά τον θάνατο του πατέρα του έφυγε στη Θεσσαλονίκη, όπου εξάσκησε το επάγγελμα του αρτοποιού, όλα δε τα χρήματα του τα μοίραζε στους πτωχούς και αδύνατους αδελφούς του. Όταν προσπάθησε να κατηχήσει ένα τουρκόπουλο στη χριστιανική πίστη, εκείνο τον κατήγγειλε και ο Μιχαήλ οδηγήθηκε βίαια στο ανακριτήριο. Στην ανάκριση, όπου με παρρησία και βαθιά θεολογική γνώση απάντησε στις ερωτήσεις του κριτή, προσπάθησε να προσηλυτίσει και αυτούς τούς δικαστές του. Τελικά καταδικάστηκε σε θάνατο και τον έκαψαν ζωντανό στη Θεσσαλονίκη στις 21 Μαρτίου 1547. Όμως το Μ. Ευχολόγιο αναφέρει τη μνήμη του στις 10 Μαρτίου 1544.
11Μαρτίου
Σωφρονίου πατριάρχου (1) Ιεροσολύμων (†638), Γεωργίου του Σιναΐτου, Γεωργίου του θαυματουργού και νεοφανούς, Ζαχαρίου. Ιερομάρτυρος Πιονίου πρεσβυτέρου († 250) και των συν αυτώ. Μαρτύρων Θαλλού και Τροφίμου, των εν Λαοδικεία και Σαβίνα. Θεοδώρας της βασιλίσσης Άρτης (2), της εκ Σερβίων Κοζάνης.
(1) O άγιος Σωφρόνιος, γεννήθηκε στη Δαμασκό της Συρίας γύρω στο 575 από ευσεβείς και ταπεινούς γονείς, οι οποίοι όμως του ενέπνευσαν έντονο χριστιανικό φρόνημα. Έλαβε μεγάλη φιλοσοφική και θεολογική μόρφωση. Πήγε στο Ιεροσόλυμα, όπου εκάρη μοναχός στη Μονή του Αγίου Θεοδοσίου και επιδόθηκε σε βαθύτερες θεολογικές και εκκλησιολογικές μελέτες. Ήταν πολέμιος της αίρεσης του Μονοθελητισμού, την οποία καταπολέμησε συγγράφοντας πολλά αντιαιρετικά έργα. Για τη μεγάλη του προσφορά, το 634 εξελέγη Πατριάρχης Αντιοχείας. Από αυτή τη θέση, εντείνει τον αγώνα του κατά των δυσεβών Μονοθελητιστών. Μετά από πολλούς αγώνες, παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο περί το 638.
(2) Η Οσία Θεοδώρα, ήταν κόρη του Ιωάννη Πετραλίφη, άρχοντα της Θεσσαλονίκης, επί Αλεξίου του Κομνηνού. Σε νεαρή ηλικία έλαβε σύζυγό της τον Μιχαήλ Δούκα, κατοπινό άρχοντα της Ηπείρου. Ωστόσο παρά τις τιμές και τα αξιώματα, η Θεοδώρα παρέμεινε ταπεινή στο φρόνημα και φρόντιζε να περιποιούνται τους πτωχούς και αδυνάτους. Όμως μεγάλη δοκιμασία περίμενε την αγία όταν ο σύζυγός της δεσμεύτηκε με μία πόρνη, τη Γαγρίτη, και παραμέλησε εντελώς τη Θεοδώρα. Η αγία όμως έδειξε και σ` αυτή τη περίσταση το ψυχικό της μεγαλείο και με τη θερμή της προσευχή κατόρθωσε να επαναφέρει το σύζυγό της στο δρόμο του Θεού. Ο σύζυγός της ζήτησε συγγνώμη και έζησαν μαζί με πνεύμα Θεού. Μετά το θάνατό του η αγία αποσύρθηκε στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, που η ίδια έκτισε και έζησε ασκητική ζωή έως την ημέρα της οσιακής κοιμήσεώς της.
12Μαρτίου
Γρηγορίου πάπα Ρώμης του Διαλόγου (†604), Θεοφάνους ομολογητού (†818), Συμεώνος του νέου Θεολόγου (1) († 1022). Φινεές του δικαίου (†1500 π. Χ). Των εν Περσίδι Μαρτύρων.
(1) O άγιος Συμεών, καταγόταν από την Παφλαγονία και έζησε το 10ο αιώνα. Οι ευσεβείς γονείς του Βασίλειος και Θεοφανώ φρόντισαν για την άριστη εκπαίδευσή του, ενώ συμπλήρωσε τις σπουδές του στην Κωνσταντινούπολη, υπό την κηδεμονία του θείου του, ο οποίος κατείχε μεγάλο αξίωμα στην Αυλή. Μετά το θάνατό του θείου του, εγκατέλειψε την Αυλή και εισήχθη στη περιώνυμη Μονή του Στουδίου, όπου ασχολήθηκε επισταμένως με τις θεολογικές μελέτες και μαθήτευσε κοντά στον ομώνυμο ηγούμενο του Συμεών. Λίγο αργότερα συναντάμε τον νεαρό Συμεών στην Μονή του Αγ. Μάμαντα, όπου εκάρη μοναχός και στη συνέχεια εκλέγεται ηγούμενος. Όταν όμως επιδίωξε να επιβάλει τούς μοναχικούς κανόνες του Μεγ. Βασιλείου, συνάντησε ζωηρή αντίδραση και παραιτήθηκε για να ασχοληθεί αποκλειστικά με τις θεολογικές του μελέτες. Κατηγορήθηκε άδικα από τον Μητροπολίτη Νικομήδειας Στέφανο, ότι εόρταζε μόνος του χωρίς συνοδική αναγνώριση, ως άγιο το γέροντά του Συμεών, γεγονός πού του κόστισε ταλαιπωρίες και κακουχίες έξι χρόνων. Τελικά, διατάχθηκε να πάει στο μοναχικό παρεκκλήσιο της Αγίας Μαρίνας στην Ασιατική όχθη της Προποντίδας, όπου και εκοιμήθη εν ειρήνη σε γεροντική ηλικία. Από τις περίφημες πραγματείες σώζονται 92 λόγοι, 282 πρακτικά και θεολογικά κεφάλαια καθώς και θρησκευτικά ποιήματα. Για την θεολογική του κατάρτιση και δεινότητα ονομάσθηκε Νέος Θεολόγος.
13Μαρτίου
Πουπλίου επισκόπου Αθηνών († β΄αι.), Νικηφόρου πατριάρχου (1) Κων/πόλεως (†846). Ιερομάρτυρος Μαρίου επισκόπου Σεβαστείας.Μαρτύρων Αβίβου του Αιγυπτίου, Αφρικανού, Πουπλίου, Τερεντίου και Χριστίνης της εκ Περσίας.
(1) Ο άγιος Νικηφόρος χειροτονήθηκε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως το Πάσχα του 806. Επί βασιλείας του σφοδρού εικονομάχου Λέοντος του Ε΄, αναγκάστηκε να παραιτηθεί στα μέσα του 805 και να ζήσει εξόριστος για δεκατρία χρόνια σε κάποιο μοναστήρι. Μετά το θάνατο του Λέοντα ο Νικηφόρος επανήλθε στην Κωνσταντινούπολη, επί ημερών Μιχαήλ Α΄. O βασιλιάς υποσχέθηκε να επαναφέρει τον Νικηφόρο στην Πατριαρχεία, με την προϋπόθεση να μην ανακινήσει πλέον το ζήτημα της αναστήλωσης των Αγίων εικόνων. O άγιος δε συμφώνησε και απομακρύνθηκε και πάλι από την Κωνσταντινούπολη. Εκοιμήθη οσιακά στις 2 Ιουνίου του έτους 828. Μετά τον θρίαμβο των Αγίων εικόνων, την απομάκρυνση του πατριάρχου Ιωάννη από τον θρόνο και την εκλογή του Μεθόδιου, ενεκρίθη από την αυτοκράτειρα Θεοδώρα η ανακομιδή των λειψάνων του μακαριστού πατριάρχου στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι ο Μεθόδιος ακολουθούμενος από ιερείς και πλήθος πιστών, μετέβη στη μονή Αγ. Θεοδώρου όπου βρισκόταν το σεπτό λείψανο, το οποίο αφού τοποθέτησε σε πολυτελή λειψανοθήκη, το μετέφερε με το βασιλικό πλοίο στη Κωνσταντινούπολη. Εκεί το υποδέχθηκαν με μεγάλες τιμές οι βασιλείς και η Σύγκλητος και στη συνέχεια το απέθεσαν στη Μεγάλη Εκκλησία. Έπειτα από ολονύκτια και αγρυπνία το μετέφεραν στο Ναό των Αγίων Αποστόλων στις 13 Μαρτίου, την ίδια ημερομηνία όπου ο Άγιος είχε εξοριστεί.
14Μαρτίου
Ευσχήμονος του ομολογητού, επισκόπου Λαμψάκου († θ΄αι.), Βενεδίκτου οσίου (1), αρχιμανδρίτου Ρώμης († 543). Μάρτυρος Αλεξάνδρου του εν Πύδνη.
(1) O όσιος Βενέδικτος, γεννήθηκε στη Νουρσία της Ιταλίας και έζησε τον 6ο αι. Οι γονείς του ευγενείς και πλούσιοι τον ανέθρεψαν με αγάπη, ταπεινό φρόνημα και βαθιά ευσέβεια. Μόλις ενηλικιώθηκε, εγκατέλειψε τα πατρικό σπίτι και αποσύρθηκε σ` ένα φαράγγι στο Απέννινα όρη, όπου επιδόθηκε με θαυμαστό ζήλο στην προσευχή, την άσκηση και τη μελέτη. Γρήγορα η ασκητική και αγία ζωή του, έγινε γνωστή και απέκτησε μεγάλη φήμη. Σε διάστημα λιγότερο των είκοσι ετών ήλθαν κοντά του 170 περίπου μοναχοί, με αποτέλεσμα το έτος 540 να ιδρύσει μοναστήρι επάνω στο Όρος Κασσίνο. O όσιος Βενέδικτος, είναι ο ιδρυτής του μοναχικού τάγματος των Βενεδικτίνων, το οποίο υφίσταται μέχρι και σήμερα στη Δυτική Εκκλησία. O όσιος, προαισθάνθηκε το τέλος του και έδωσε εντολή να ανοιχθεί τάφος για τον ενταφιασμό του. Μετά από ολιγοήμερη ασθένεια και αφού μετάλαβε των αχράντων μυστηρίων εκοιμήθη ειρηνικά το έτος 543 σε ηλικία 62 ετών.
15Μαρτίου
Αριστοβούλου αποστόλου (1), επισκόπου Βρεταννίας († α΄αι.). Μάρτυρος Αγαπίου και των συν αυτώ: Πλησίου, Ρωμύλου, Τιμολάου, Αλεξάνδρου, Αλεξάνδρου, Διονυσίου καί Διονυσίου. Νικάνδρου του εν Αιγύπτω. Νεομαρτύρων Μανουήλ Κρητός (2), του εν Χίω (†1792) και Παρθενίου διακόνου, του εν Διδυμοτείχω (†1805). Οσίου Ιωάννου του εν τω φρεάτι.
(1) O άγιος Αριστόβουλος ανήκε στη χορεία των 70 Αποστόλων και ακολούθησε τον Απόστολο Παύλο σε κάποιες από τις περιοδείες του, διακρινόμενος για το ζήλο του, την αυταπάρνησή του, τη διδακτική και κηρυγματική του ικανότητα και τα διοικητικά του χαρίσματα. Για όλες αυτές τις αρετές, εξελέγη επίσκοπος της Βρετανίας, της οποίας οι τότε κάτοικοι ήταν ειδωλολάτρες, προσκολλημένοι τυφλά στις δεισιδαιμονίες τους. Στην αρχή ο άγιος συνάντησε μεγάλες δυσκολίες και αντιδράσεις στο θεάρεστο έργο του. Με θαυμαστή υπομονή, συνέχισε να διδάσκει και να κατηχεί και πολύ σύντομα άρχισε να απολαμβάνει τους καρπούς του έργου του. Εκοιμήθη οσιακά, κατά πάντα αντάξιος του αδελφού του και αποστόλου επίσης Βαρνάβα.
(2) O άγιος Μανουήλ, γεννήθηκε στο Σφακιά της Κρήτης από ευλαβείς γονείς. Σε μικρή ηλικία αιχμαλωτίσθηκε από τους Τούρκους και με τη βία εξισλαμίσθηκε. Λίγο αργότερα, βρήκε την ευκαιρία να δραπετεύσει από το σπίτι των κυρίων του και κατέφυγε στη Μύκονο, και αφού εξομολογήθηκε ζούσε χριστιανικά. Εκεί νυμφεύθηκε και απέκτησε έξι παιδιά. Επειδή όμως η σύζυγός του ήταν άπιστη, ο Μανουήλ πήρε τα παιδιά του και έφυγε από το σπίτι. O αδελφός όμως της πρώην συζύγου του, κατήγγειλε τον άγιο στο τούρκο πλοίαρχο. Ο Μανουήλ συνελήφθη και με θάρρος ομολόγησε την χριστιανική του πίστη. Τότε ο τούρκος ναύαρχος τον καταδίκασε σε θάνατο. Η απόφαση εκτελέσθηκε στις 15 Μαρτίου 1792 στη Χίο.
16Μαρτίου
Σαβίνου του Αιγυπτίου (1) (†287), Ιουλιανού του Κίλικος († γ΄αι.), Πάπα του εκ Λυκαονίας, Ρωμανού του εν Παρίω εν Φοινίκη. Οσίων Ανίνα του εν τω Ευφράτη και Χριστοδούλου του εν Πάτμω (2), των θαυματουργών. Αλεξανδρίωνος (Αλεξάνδρου ) πάπα παλαιάς Ρώμης και Ιωάννου του εν Ρουφινιαναίς.
(1) O άγιος Σαββίνος, γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Αιγύπτου από πλούσια και αριστοκρατική οικογένεια. Διακρίθηκε για τον ανεπίληπτο βίο του και τη βαθιά του πίστη. Όταν ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός (284-305) διέταξε απηνή διωγμό κατά των χριστιανών, ο εκεί έπαρχος Αρριανός, εκ των πρώτων που αναζήτησε ήταν ο Σαβίνος. Όμως οι χριστιανοί της περιοχής, οι οποίοι τον θεωρούσαν στήριγμα τους, τον έπεισαν να προφυλάξει τη ζωή του για το καλό της Εκκλησίας. O άγιος πείστηκε και κρύφθηκε μαζί με άλλους χριστιανούς σε κάποιο σπίτι έξω από την Ερμούπολη. Όμως οι στρατιώτες του αυτοκράτορα τον ανακάλυψαν, τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν στον ηγεμόνα της πόλης, ο οποίος γρήγορα κατάλαβε ότι ούτε με κολακείες, ούτε με τις απειλές, θα κατόρθωνε τίποτε. Για το λόγο αυτό διέταξε να δέσουν μία πέτρα στο λαιμό του αγίου και να τον ρίξουν στο νερά του Νείλου. Έτσι παρέδωσε το πνεύμα του, ο Σαβίνος, και έλαβε το στέφανο του μαρτυρίου.
(2) O όσιος Χριστόδουλος, γεννήθηκε το 1020 στη Νίκαια της Βιθυνίας από ευσεβείς γονείς, τον Θεόδωρο και την Άννα. Το κοσμικό του όνομα ήταν Ιωάννης. Διακρίθηκε ανάμεσα στους συμμαθητές του για τον ζήλο του, την ευφυΐα του, το χρηστό του χαρακτήρα και τις άλλες αρετές του. Αργότερα, και με την ευγενική συνδρομή του αυτοκράτορα Αλέξιου του Κομνηνού, έκτισε το μοναστήρι της Πάτμου όπου και μόνασε. Όμως οι επιδρομές των αράβων, τον ανάγκασαν να καταφύγει στη Εύβοια, όπου και εκοιμήθη το 1101. το Ιερό λείψανό του μετακομίσθηκε στη Πάτμο, όπου και σώζεται μέχρι σήμερα.
17Μαρτίου
Μαρτύρων Μαρίνου του εν Αλεξανδρεία και Παύλου του οσίου. Οσίων Αλεξίου «του ανθρώπου του Θεού» (1) (†411) και Θεοστηρίκτου του ομολογητού.
(1) O όσιος Αλέξιος, γεννήθηκε στη Ρώμη στα χρόνια των αυτοκρατόρων Αρκαδίου και Ονωρίου. Οι γονείς του ονομαζόταν Ευφημιανός και Αγλαΐα. Ήταν πλούσιοι και καταγόταν από αρχοντική γενιά. Όμως με μεγάλη γενναιοδωρία διέθεταν την τεράστια περιουσία τους για την ανακούφιση των πτωχών, των ορφανών και των αδυνάτων. Από μικρή ηλικία ο όσιος ένοιωσε την επιθυμία να υπηρετήσει τον Κύριο. Όμως ο πατέρας του τον ανάγκασε να νυμφευθεί. Συμφώνησε όμως με τη μέλλοντα σύζυγό του να διατηρήσουν την παρθενία τους, γι` αυτό και την ώρα του γάμου έφυγε κρυφά από τη Ρώμη και κατέφυγε στην Έδεσσα της Μεσοποταμίας όπου έζησε δεκαοκτώ έτη φορώντας φθαρμένα και παλαιά ενδύματα και εμπνεόμενος από την αγάπη και την φιλευσπλαχνία των χριστιανών της περιοχής. Στη συνέχεια επέστρεψε στην πατρίδα του και εγκαταστάθηκε κοντά στο πατρικό του σπίτι. Ήταν ακόμη στη ζωή οι γονείς του, οι οποίοι όμως δεν τον αναγνώρισαν. Όταν πλησίασε το μακάριο τέλος του έγραψε σ` ένα κομμάτι χαρτί το όνομα του και την καταγωγή του. Μετά την κοίμησή του ο αυτοκράτορας Ονώριος διάβασε το σημείωμα και αποκαλύφθηκε ποιος ήταν. Ήταν ένας άνθρωπος του Θεού
18Μαρτίου
Κυρίλλου αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων (1) (†386). Μαρτύρων Ευκαρπίωνος, Τροφίμου και ετέρων Μυρίων (10.000), τους αυχένας τμηθέντων (†300). Ανανίου του θαυματουργού.
(1) O άγιος Κύριλλος, έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Κωνστάντιου και καταγόταν από εύπορη και αρχοντική οικογένεια των Ιεροσολύμων. Από πολύ νέος δέχθηκε στην ψυχή του τον λόγο του Θεού. Το 334 χειροτονείθηκε διάκονος και τον επόμενο χρόνο πρεσβύτερος από τον αρχιεπίσκοπο Ιεροσολύμων Μάξιμο. Αγαπώντας τις θεολογικές μελέτες και σπουδές, διέπρεψε σ` αυτές, γι` αυτό και του ανατέθηκε να κηρύττει το λόγο του Θεού και να κατηχεί στην αρχιεπισκοπή Ιεροσολύμων. Όταν το 351 ο Μάξιμος πέθανε, η πρόνοια του Θεού ανέδειξε τον Κύριλλο νέο επίσκοπο Ιεροσολύμων. Από την πρώτη ημέρα ο άγιος αρχίζει ένα πολύπλευρο έργο κατήχησης, διδασκαλίας, διακονίας και παραμυθίας του πιστού λαού του Θεού. Γνώρισε όμως ο άγιος και την πίκρα της εξορίας τρεις φορές. Μετά το θάνατο του αυτοκράτορα Κωνστάντιου, επανήλθε στο θρόνο του για να συνεχίσει το πολυσήμαντο έργο του. Εκοιμήθη οσιακά περί το 386 αφήνοντας πίσω του, ακμάζουσα την εκκλησία των Ιεροσολύμων και ένα σπουδαίο θεολογικό έργο αποτελούμενο από πολλά συγγράμματα, εκ των οποίων το σημαντικότερο είναι οι 23 κατηχήσεις του.
19Μαρτίου
Διοδώρου πρεσβυτέρου και Μαριανού διακόνου. Μαρτύρων Χρυσάνθου και Δαρείας της Αθηναίας (1). Κλαυδίου, Ιλαρίας και των τέκνων Ιάσωνος και Μαύρου (†283). Ανεκτού και Παγχαρίου. Νεομάρτυρος Δημητρίου του Τορναρά (2) (†1564).
(1) Οι άγιοι Χρύσανθος και Δαρεία, έζησαν στα χρόνια του αυτοκράτορος Νουμεριανού. Ο Χρύσανθος ήταν γιος επιφανούς ειδωλολάτρη της Αλεξάνδρειας, κατηχήθηκε όμως στην χριστιανική πίστη από κάποιον ορθόδοξο επίσκοπο και βαπτίσθηκε χριστιανός. Όταν ο πατέρας του πληροφορήθηκε τη πράξη του, προσπάθησε μάταια με διάφορους τρόπους να τον μεταπείσει. Τελευταία του ελπίδα υπήρξε ο γάμος του με μία Ελληνίδα ειδωλολάτρισσα, τη Δαρεία. Όμως και ο άγιος είχε τα δικά του σχέδια και μετά από πολλές συζητήσεις και κατηχήσεις, κατάφερε να πείσει τη Δαρεία, ότι η πραγματική πίστη και αλήθεια ευρίσκεται κοντά στο σωτήρα Χριστό. Μόνη της η αγία, παρεκάλεσε να βαπτισθεί Χριστιανή. Έκτοτε επιδόθηκαν με θαυμαστό ζήλο στη διάδοση του Λόγου του Θεού. Γι αυτό συνελήφθησαν και υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια. Όταν οι βασανιστές του, είδαν ότι ούτε αυτά κάμπτουν το ορθόδοξο φρόνημά τους τούς έριξαν σε κάποιο βρωμερό λάκκο, όπου και ετελειώθησαν και ανήλθαν νικηφόροι στο ουράνια σκηνώματα της βασιλείας του Θεού.
(2) Ο άγιος Δημήτριος ο Τορναράς, από μικρή ηλικία συναναστρεφόταν με Τούρκους, τους οποίους ήλεγχε για την απιστία τους. Όταν όμως ο Δημήτριος επιέσθη να γίνει Μουσουλμάνος, εκείνος με παρρησία αρνήθηκε. Το ίδιο έκανε και μπροστά στο κριτή, ο οποίος τότε διέταξε να βασανισθεί σκληρά, έως ότου αλλαξοπιστήσει. Όταν όμως είδαν την θαυμαστή εμμονή του αγίου, τον αποκεφάλισαν το 1564 χαρίζοντάς του με αυτό τον τρόπο την πολυπόθητη για εκείνον, ουράνια βασιλεία.
20Μαρτίου
Των εν τη μονή αγίου Σάββα αναιρεθέντων οσίων (†796). Μαρτύρων Ακύλα του επάρχου, Αλεξανδρίας και των συν αυτή εν Αμινσώ Επτά γυναικών: Ευφημίας, Ευφρασίας, Θεοδοσίας, Θεοδώρας, Ιουλιανής, Κλαυδίας και Ματρώνης. Λολλίωνος, Εμμανουήλ και Ροδιανού. Νεομάρτυρος Μύρωνος, ράπτου (1), του εξ Ηρακλείου Κρήτης (†1793). Νικήτα Επισκόπου Απολλωνιάδος (2), του ομολογητού.
(1) Ο άγιος Μύρων, καταγόταν από το Μεγάλο Κάστρο ( Ηράκλειο), της Κρήτης. Ο πατέρας του ονομαζόταν Δημήτριος και ήταν ευσεβής, τίμιος και ενάρετος άνθρωπος. Ο άγιος ήταν σεμνός και αγαπούσε την παρθενία και την άσκηση. Το επάγγελμά του ήταν ράπτης και για την ευσυνειδησία του οι Τούρκοι τον εσυκοφάντισαν, ότι δήθεν αποπλάνησε μία Τουρκοπούλα. Στο δικαστήριο ο άγιος απέδειξε τη συκοφαντία και όταν πιέσθηκε να αλλαξοπιστήσει, εκείνος με παρρησία ομολόγησε τη πίστη του. Για το λόγο αυτό καταδικάσθηκε σε θάνατο δι` αγχόνης. Έτσι έλαβε το αμάραντο στεφάνι της δόξης το 1793.
(2) Ο όσιος Νικήτας, έζησε στη φοβερή για τους χριστιανούς περίοδο της Εικονομαχίας. Από νεαρή ηλικία έδειξε τα πολλά χαρίσματά του και τις χριστιανικές του αρετές, οι οποίες και τον οδήγησαν στον επισκοπικό θρόνο της Απολλωνιάδος, πόλης της Βιθυνίας, η οποία υπαγόταν στη Μητρόπολη της Νικομήδειας. Κατά τη διάρκεια της επισκοπικής του διακονίας διακρίθηκε για το πολυσήμαντο κοινωνικό και ποιμαντικό του έργο αλλά και για την μεγάλη του φιλανθρωπική δράση και την αφιλοκέρδειά του. Η δράση αυτή τον οδήγησε σε ρήξη με τους εικονομάχους της περιοχής και όταν ο άγιος πιέσθηκε να αλλάξει την πίστη και το φρόνημά του, εκείνος παρέμεινε ακλόνητος και ακαταμάχητος, και συνέχισε να κηρύττει την αλήθεια του Ευαγγελίου. Για το λόγο αυτό καταδιώχθηκε, εξορίστηκε και υποβλήθηκε σε φρικτές ταλαιπωρίες. Υπέμεινε με θαυμαστή καρτερία όλα τα βασανιστήρια, στο τέλος όμως αρρώστησε βαριά και παρέδωσε την αγία του ψυχή στο Πλάστη και Δημιουργό, ο οποίος εν ημέρα κρίσεως θα του αποδώσει τον στέφανο δικαιοσύνης.
21Μαρτίου
Βηρύλλου επισκόπου Κατάνης. Μαρτύρων Δομνίνου και Φιλήμονος. Νεομάρτυρος Μιχαήλ του εκ Γρανίτσης Ευρυτανίας (1544). Οσίων Ιακώβου επισκόπου, του ομολογητού, Θωμά πατριάρχου Κων/πόλεως (1) (†610), Σεραπίωνος (2), του από Σιδώνος και Μαρίας, της εκ Πέργης.
(1) Ο άγιος Θωμάς, έζησε τον 7ο αι. και στις 23 Ιανουαρίου του 607 διαδέχθηκε στο πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης, τον αποβιώσαντα Κυριακό. Διακρίθηκε πολύ νωρίς για την ευλάβεια, τη σύνεση, τη σεμνότητα αλλά και τις θεολογικές γνώσεις του. Αυτά τα χαρίσματα εκτίμησε ο πατριάρχης Ιωάννης ο Νηστευτής και τον χειροτόνησε διάκονο και στη συνέχεια Σακελλάριο. Ως πατριάρχης ο Θωμάς ο Α` επέδειξε μεγάλο ενδιαφέρον και μέριμνα για τα θέματα και τις υποθέσεις του Πατριαρχείου. Έκτισε τον Πατριαρχικό οίκο κοντά στην Αγία Σοφία, τον μέγα τρίκλινο, που από το όνομα του εκλήθη «Θωμαΐτης». Επίσης στο κάτω μέρος του κτιρίου, εγκατέστησε τη Πατριαρχική βιβλιοθήκη. Παρέμεινε στο θρόνο τρία έτη και καθοδήγησε το ποίμνιό του με σύνεση, ενώ αγωνίσθηκε και κατά των αιρετικών. Κοιμήθηκε ειρηνικά στις 20 Μαρτίου του 610 και κηδεύτηκε στις 22 του ιδίου μηνός.
(2) Ο όσιος Σεραπίων, ήταν ένας εκ των μεγαλυτέρων ασκητών της ερήμου. Έζησε κυρίως στην Αίγυπτο και αποδείχθηκε κορυφαίος σε έργα φιλαλληλίας και ελεημοσύνης, μοιράζοντας όχι μόνον την πλούσια περιουσία του στους πτωχούς αλλά και όσα οι πιστοί επισκέπτες του έδιδαν για τον εαυτό του. Αφοσιώθηκε στη διάδοση του λόγου του Θεού με πολλούς και διαφόρους τρόπους. Όταν κάποτε έπεσε θύμα ληστών, με την πειθώ που τον διέκρινε, κατόρθωσε να μεταστρέψει και να κάνει τους ληστές δούλους του Θεού. Κατόρθωσε επίσης να μεταστρέψει στη Ορθοδοξία, τον Μανιχαίο Λακεδαιμόνιο, πρόκριτο, στον οποίο πουλήθηκε ως δούλος. Στο τέλος επέστρεψε στην αγαπημένη του έρημο, όπου εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύτατο γήρας, υπόδειγμα γενόμενος για τους μοναχούς.
22Μαρτίου
Βασιλείου πρεσβυτέρου ιερομάρτυρος (1) (†362). Μαρτύρων Καλλινίκου, Βασιλίσσης και Καλλίνικης (†252). Δροσίδος (2) θυγατρός βασιλέως Τραϊανού και των συν αυτη πέντε Παρθένων. Οσιομάρτυρος Ευθυμίου, του εν Κωνσταντινουπόλει (†1814).
(1) Ο άγιος Ιερομάρτυρας Βασίλειος, έζησε στο χρόνια του δυσεβούς αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη. Κάποιοι ειδωλολάτρες τον κατήγγειλαν στον έπαρχο Σατουρνίνο, ότι ειρωνευόταν και κατηγορούσε τις πρωτοβουλίες και τις ενέργειες του Ιουλιανού κατά της Εκκλησίας. Κλήθηκε και διατάχθηκε από τον έπαρχο να αποκηρύξει δημόσια την πίστη του στο Χριστό. Στην επίμονη άρνησή του πιστού πρεσβύτερου, ο Σατουρνίνος τον φυλάκισε και τον βασάνισε. Λίγες ημέρες αργότερα έφθασε στην Άγκυρα ο Ιουλιανός, ο οποίος μόλις πληροφορήθηκε τη στάση του Βασιλείου, διέταξε να τον φέρουν μπροστά του. Όταν όμως διαπίστωσε το αγωνιστικό φρόνημα, του αγίου και τη βαθύτατη και ακλόνητη πίστη του, διέταξε το θάνατό του με μαρτυρικό τρόπο χαρίζοντάς του την ουράνια γαλήνη και ευδαιμονία.
(2) Η αγία Δροσίδα, ήταν κόρη του αυτοκράτορα Τραϊανού (98-117), ο οποίος βασάνιζε και θανάτωνε πολλούς χριστιανούς, των οποίων τα λείψανα άφηνε άταφα. Όμως πέντε «κανονικές», δηλαδή πέντε παρθένες, έβγαιναν κρυφά τη νύκτα και ενταφίαζαν τα λείψανα των χριστιανών στο ασκητήριό τους. Στο έργο αυτό βοηθούσε και η Δροσίδα, η οποία είχε παραδειγματιστεί από τη ζωή και τη προσφορά των μοναχών. Ο μνηστήρας της όμως, παρακολούθησε την Δροσίδα και τη συνέλαβε την ώρα του ενταφιασμού. Όταν η αγία και οι πέντε μοναχές παρουσιάστηκαν στον Τραϊανό, ο αυτοκράτορας ταραγμένος διέταξε να θανατώσουν αμέσως τις πέντε μοναχές και να φυλάττουν με προσοχή την κόρη του. Η αγία κατόρθωσε κάποιο βράδυ να διαφύγει από τα ανάκτορα και βρήκε καταφύγιο στο σπίτι κάποιων χριστιανών. Εκεί έπειτα από οκτώ ημέρες και ενώ προσευχόταν, εκοιμήθη ειρηνικά.
23Μαρτίου
Ιερομάρτυρος Νίκωνος (1) και των συν αυτώ 199, των επί του Ταυρομενίου όρους μαρτυρησάντων (†251). Μάρτυρος Δομετίου. Οσιομάρτυρος Λουκά (2), του εν Μυτιλήνη (†1802).
(1) O άγιος Νίκων, γεννήθηκε στη Νεάπολη της Ιταλίας, την εποχή του ηγεμόνα Κυντιανού, από πατέρα ειδωλολάτρη και μητέρα Χριστιανή, η οποία τον γαλούχησε σύμφωνα με τα ευαγγελικά δόγματα. Σε νεαρή ηλικία έγινε στρατιωτικός και πολύ γρήγορα διακρίθηκε για την ανδρεία και την πειθαρχία του. Η ψυχή του όμως, ποθούσε τον βίο της άσκησης και της αφιέρωσης. Γι` αυτό ξεκίνησε για την περιοχή της Κωνσταντινουπόλεως, έκανε όμως μία πρώτη στάση στη Χίο. Εκεί δέχτηκε το άγιο Βάπτισμα και αφιερώθηκε στην ασκητική ζωή και στη μελέτη των Αγίων Γραφών. O τοπικός επίσκοπος, διέκρινε τα χαρίσματά του και τον χειροτόνησε πρεσβύτερο και λίγο αργότερα τον τοποθέτησε ηγούμενο 190 αδελφών για να τους νουθετεί και να τους καθοδηγεί. Πολύ γρήγορα, η συνοδεία απέκτησε μεγάλη φήμη. Όμως όταν εκοιμήθησαν οι γονείς του, ο άγιος και η συνοδεία του εγκαταστάθηκαν στη Σικελία. Σύντομα όμως εδέχθησαν την επίθεση του ηγεμόνα, και αφού συνελήφθησαν, υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια και τέλος θανατώθηκαν.
(2) Ο οσιομάρτυς Λουκάς, γεννήθηκε στη Ανδριανούπολη της Θράκης και σε ηλικία έξι ετών εγκαταστάθηκε στη Κωνσταντινούπολη. Σε ηλικία 13 ετών μετά από κάποιο άτυχο περιστατικό, αναγκάσθηκε να αλλαξοπιστήσει και να γίνει Μουσουλμάνος. Ένοιωθε τύψεις συνειδήσεως, γι` αυτό αφού έφυγε κρυφά από το σπίτι του τούρκου αφέντη του, μετά από πολλή περιπλάνηση κατέληξε στο Άγιο Όρος. Λίγο αργότερα τον Μάρτιο του 1802 αναχώρησε για τη Μυτιλήνη. Εκεί παρουσιάσθηκε αυτόβουλα στο κριτή της πόλης και με παρρησία ομολόγησε τη πίστη του. Γι αυτή του την ομολογία καταδικάστηκε στον δι απαγχονισμού θάνατο. Έτσι στις 23 Μαρτίου 1802 ο Λουκάς έλαβε το στέφανο του μαρτυρίου.
24Μαρτίου
Προεόρτια του Ευαγγελισμού της υπεραγίας Θεοτόκου. Αρτέμωνος (1) ιερομάρτυρος επισκόπου Σελευκείας († α΄αι.) της Πισιδίας, Παρθενίου (2) Γ` του οικουμενικού πατριάρχου (1657). Των εν Καισαρεία Παλαιστίνης Οκτώ Μαρτύρων. Οσίων Αβραάμ, Αρτέμονος επισκόπου Σελευκείας, Ζαχαρίου «του εν Χαρσικίω», Μαρτίνου του Θηβαίου καί Στεφάνου του Ξυλινίτου.
(1) Ο άγιος Ιερομάρτυρας Αρτέμων, έζησε στους αποστολικούς χρόνους. Όταν ο Απόστολος Παύλος επισκέφθηκε τη Σελεύκεια της Πισιδίας για να κηρύξει το λόγο του Θεού, μεταξύ των ψυχών που γοητεύθηκαν από το κήρυγμα και τη διδασκαλία του Αποστόλου, ήταν και ο Αρτέμων τον οποίο ο Παύλος για τις πολλές του αρετές και τον ζήλο του κατέστησε και επίσκοπο της περιοχής. Επιλογή η οποία σύντομα δικαιώθηκε από τον βίο του αγίου, ο οποίος αναλώθηκε κυριολεκτικά στη διακονία του λαού του Θεού. Φρόντισε για τη ορθή κατήχηση των πιστών, για την παραμυθία των πτωχών και αδυνάτων, γενόμενος παράδειγμα για όλους τούς πιστούς. Εκοιμήθη οσιακά, το δε θάνατό του θρήνησε όλο του το ποίμνιο.
(2) Ο άγιος Ιερομάρτυρας Παρθένιος, καταγόταν από την Μυτιλήνη και ήταν γιος ευσεβών και ενάρετων γονέων. Αφιερώθηκε με την μελέτη των Θείων Γραφών και πολύ σύντομα εθεωρείτο ένας εκ των σοφότερων ανδρών του 17ου αι. Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και στη συνέχεια επίσκοπος της Χίου. Το έτος 1656 εξελέγη πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως διαδεχόμενος τον Παρθενίου του Β`. Ως πατριάρχης ασχολήθηκε επισταμένως με την ελληνική παιδεία. Κάποια εκ των επιστολών του με «επαναστατικό» περιεχόμενο, έπεσε στο χέρια της Υψηλής πύλης. Έτσι ο Σουλτάνος Ιμπραήμ ο Α` διέταξε τη θανάτωση του Παρθενίου. Γι` αυτό το λόγο το Σάββατο, του Λαζάρου - 24 Μαρτίου 1657 - τον κρέμασαν στη Καγκελωτή πύλη Παρμάμ - Κάπου, το δε λείψανό του παρέμεινε εκεί για τρεις ημέρες. Αργότερα το παρέλαβαν οι Χριστιανοί και το έθαψαν με τις δέουσες τιμές.
25Μαρτίου
Ο Ευαγγελισμός της υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας. Πελαγίας και Θεοδοσίας. Οσίου Σεννουφίου του «σημειοφόρου».
26Μαρτίου
Η Σύναξις του αρχαγγέλου Γαβριήλ και απόδοσις της Εορτής. Των εν Γοτθία Ιερομαρτύρων Βαθούση και Ουίρκα και των δύο αυτού υιών και τριών θυγατέρων και των συν αυτοίς 14 ανδρών: Αβίππα, Αγγία, Αγιά, Αρπύλα οσίου, Ηγάθρακος, Ησκόη, Θέρθα, Ρύακος, Ρυία, Σέιμβλα, Σίλα, Σιγητζά, Σουηρίλλα, Φίλγα καί 7 γυναικών: Αλλάς, Αννης Αννιμαΐδος, Βάρις, Μαμίκα, Μωίκα, Ουίρκα. Μαρτύρων Κοδράτου, Θεοδοσίου, Μανουήλ καί ετέρων Τεσσαράκοντα των εν τη Ανατολή.
27Μαρτίου
Ματρώνης της εν Θεσσαλονίκη (1) (†γ΄-δ΄αι.), Φιλητού του συγκλητικού και Λυδίας της συζύγου και των τέκνων των Θεοπρεπίου και Μακεδόνος. Αμφιλοχίου του δουκός και Κρονίδου. Βαρουχίου και Ιωάννου. Προφήτου Ανανίου. Βαραχίου. Οσίων Παύλου επισκόπου Κορίνθου († 950), Ευτυχίου και Κηρύκου του εν Άπρω.
(1) Η αγία μάρτυς Ματρώνα, έζησε τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους και ήταν υπηρέτρια της συζύγου ενός Ιουδαίου αξιωματούχου, που ονομαζόταν Παντίλλα. Χωρίς να το γνωρίζουν οι κύριοι της, η Ματρώνα έγινε χριστιανή και κάθε Κυριακή αφού συνόδευε την Εβραία κυρία της μέχρι την είσοδο της συναγωγής, στη συνέχεια μετέβαινε να εκτελέσει τα χριστιανικά της καθήκοντα, στη χριστιανική εκκλησία. Οι άλλες υπηρέτριες, οι οποίες την φθονούσαν, διότι είχε την εύνοια της Παντίλλας, την κατασκόπευσαν και την πρόδωσαν. Η δυσεβής Εβραία κάλεσε τη Ματρώνα για να της πει εάν οι κατηγορίες αληθεύουν. Η αγία τότε με περισσό θάρρος ομολόγησε την πίστη της. Έξαλλη η Εβραία διέταξε να τη δείρουν ανελέητα και να τη ρίξουν στη φυλακή, όπου μετά από κακουχίες παρέδωσε την άγια ψυχή της στο δίκαιο μισθαποδότη. Όμως και η σκληρή Παντίλλα τιμωρήθηκε, καθώς έπεσε κατά λάθος από το τείχος και σκοτώθηκε.
28Μαρτίου
Ηρωδίωνος (1), αποστόλου καί μάρτυρος, επισκόπου νέων Πατρών. Οσίου Ιλαρίωνος του νέου, ηγουμένου μονής της Πελεκητής (†754).
(1) O άγιος Ηρωδίων, ανήκε στο κύκλο των εβδομήκοντα Αποστόλων του Κυρίου. Μετά την ανάληψη του Χριστού, ο άγιος αφοσιώθηκε στη διάδοση του Ευαγγελίου και υπήρξε συνεργάτης των 12 Αποστόλων και ιδιαίτερα του Απόστολου Πέτρου. Μετά το μαρτυρικό θάνατο του απόστολου Ανδρέα του Πρωτόκλητου, στην εκκλησία της Πάτρας επίσκοπος έγινε ο Ηρωδίων. Από τη νέα του θέση έδειξε όλες τις αρετές που τον κοσμούσαν. Για τη χριστιανική του όμως δράση, συνελήφθη από τους Ιουδαίους και τους ειδωλολάτρες. Αφού τον έδειραν άγρια και τον λιθοβόλησαν, στο τέλος τον έσφαξαν με τον πιο ωμό τρόπο. Έτσι με μαρτυρικό τρόπο επισφράγισε την πίστη του στο Σωτήρα και Λυτρωτή του Κύριο.
29Μαρτίου
Μάρκου επισκόπου Αρεθουσίων, Κυρίλλου διακόνου και των συν αυτοίς παρθένων γυναικών και ιερωμένων ανδρών (†364): Ιωνά και Βαραχησίου και των συν αυτοίς: Αβίβου, Ζανιθά, Ηλία, Λαζάρου, Μάρη, Μαρούθα, Ναρσή, Σάβα, Σιμιάθη. Οσίου Ευσταθίου επισκόπου Κίου (1).
(1) Ο άγιος Ευστάθιος, έζησε στο χρόνια της Εικονομαχίας. Από μικρή ηλικία βάδισε το δρόμο της ευσέβειας, της αφοσίωσης και της άσκησης, διακρινόμενος για την βαθιά και ένθερμη πίστη του. Λίγο αργότερα εκάρη μοναχός και χειροτονήθηκε ιερέας. Αναγνωρίζοντας τις αρετές του η εκκλησία τον εξέλεξε επίσκοπο Κίου της Βιθυνίας. Στη νέα του διακονία, επέδειξε τα πλούσια ποιμαντικά και διοικητικά του χαρίσματα και εργάσθηκε με απαράμιλλη αφοσίωση στο έργο της φιλανθρωπίας. Για τη σθεναρή του στάση υπέρ των Αγίων εικόνων κίνησε τη μήνη των εικονομάχων αλλά ο Ευστάθιος παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του και απτόητος από τις απειλές των δυσεβών εικονομάχων, αληθής και ακοίμητος φρουρός της ορθοδοξίας. Συνελήφθη και φυλακίστηκε και εν συνεχεία εξορίστηκε. Όμως παντού συμμετείχε ενεργά στην άμυνα και τον αγώνα της εκκλησίας. Καταπονημένος από τις πάμπολλες στερήσεις και κακουχίες παρέδωσε την αγία ψυχή του στον Κύριο, στον οποίο έμεινε πιστός μέχρι θανάτου.
30Μαρτίου
Ζαχαρίου του νέου (1), ιερομάρτυρος επισκόπου Κορίνθου (†1684). Οσίων Ιωάννου του της «Κλίμακος» (2) (†615), Ιωάννου πατριάρχου Ιεροσολύμων. Ευβούλης, μητρός αγίου Παντελεήμονος.
(1)Ο άγιος Ζαχαρίας, ήταν επίσκοπος Κορίνθου, αλλά συκοφαντήθηκε από τούς Τούρκους ότι συνεργαζόταν με τους Ενετούς κατά την εκστρατεία του Μοροζίνη στην Ελλάδα. Γι` αυτό το λόγο, συνελήφθη και αφού βασανίστηκε σκληρά, οδηγήθηκε στο κριτή, ο οποίος τον προέτρεψε να αρνηθεί την πίστη του. Ο Ζαχαρίας αρνήθηκε πεισματικά γι` αυτό καταδικάστηκε να καεί ζωντανός στη φωτιά. Οι χριστιανοί όμως της Κορίνθου κατόρθωσαν αφού προσέφεραν ένα αξιόλογο χρηματικό ποσό να μετατρέψουν τον φρικτό αυτό τρόπο της θανατικής καταδίκης. Έτσι αποκεφαλίστηκε στη Κόρινθο, στις 30 Μαρτίου 1684. Ήταν Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως.
(2) Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακας ήταν γιος πλούσιας και ευσεβούς οικογένειας. Σε νεαρή ηλικία, έλαβε μεγάλη μόρφωση, ώστε να διακρίνεται ανάμεσα στους συνομήλικούς του. Εκείνος όμως, ενδιαφερόταν περισσότερο για την προσευχή, τις θεολογικές μελέτες και την άσκηση γι` αυτό πήγε στο Όρος Σινά, κοντά στον φημισμένο αναχωρητή Μαρτύριο, ο οποίος καθοδήγησε πνευματικά τον νεαρό Ιωάννη. Μετά από τέσσερα χρόνια άσκησης, εκάρη μοναχός ενώ η φήμη των αρετών και της σοφίας του είχε ευρύτερα διαδοθεί. Γι` αυτό πολλοί μοναχοί και λαϊκοί, αλλά και αξιωματούχοι έρχονταν στη Μονή για να ζητήσουν τη συμβουλή του. Μετά το θάνατο του ηγούμενου της Μονής και κατόπιν απαιτήσεως των αδελφών δέχθηκε να γίνει ηγούμενος για μερικά χρόνια. Αργότερα, επιθυμώντας την άσκηση και τις μελέτες του, αποσύρθηκε στην έρημο, όπου και έγραψε τα δύο περίφημα συγγράμματά του την «Κλίμακα» και τον «Λόγο προς τον ποιμένα». Εκοιμήθη εν ειρήνη περί το 650.
31Μαρτίου
Ιερομαρτύρων Υπατίου επισκόπου Γαγγρών (1) (†326), Αυδά επισκόπου εν Περσία και των συν αυτω Εννέα μαρτύρων. Των εν Έρμουπόλει Αιγύπτου Βενιαμίν διακόνου, Μενάνδρου, Σαβίνου και ετέρων 38. Μάρτυρος Θεοφίλου του Κρητός. Οσίων Ακακίου (2) Α` επισκόπου Μελιτηνής, Βλασίου τον εξ Αμορίου και Στεφάνου του θαυματουργού. Θεοφίλου και Ιωνά μητροπολίτου πασών των Ρωσιών.
(1) O άγιος Υπάτιος ήταν επίσκοπος Γαγγρών στα χρόνια του Μεγ. Κωνσταντίνου και συμμετείχε στην Α` Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας. Διακρίθηκε για την ορθόδοξη πίστη του και την σφοδρή του πολεμική έναντι των δυσεβών αιρετικών και δη αρειανών. Η επιτυχία αυτής της πολεμικής, εξήγειρε τούς πληγέντες, οι οποίοι ζητούσαν την εξόντωσή του. Για το σκοπό αυτό, χρησιμοποίησαν πληρωμένους ειδωλολάτρες, οι οποίοι σε κάποια κρημνώδη περιοχή κτύπησαν τον άγιο μέχρι θανάτου χαρίζοντάς του όμως αντί της επίγειας, την ουράνια ζωή και δόξα.
(2) O όσιος Ακάκιος γεννήθηκε περί το 431και χειροτονήθηκε επίσκοπος Μελιτίνης. Όταν συντάραξε την αυτοκρατορία και την εκκλησία η αίρεση του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νεστορίου, ο όσιος διακρίθηκε για την επιμονή του στην χριστιανική πίστη, την οποία προσπάθησε να φυλάξει ανόθευτη από τις αιρετικές κακοδοξίες, και την ενημέρωση και προστασία του ποιμνίου του. Για το λόγο αυτό συνέγραψε σπουδαιότατες αντιαιρετικές πραγματείες εκ των οποίων σώζεται μία, η οποία εξεφωνήθη στη Έφεσο. Διακρίνεται για το πάθος με το οποίο ο άγιος στηρίζει τις θέσεις και απόψεις του και την βαθιά θεολογική του γνώση.
1Απριλίου
Οσίας Μαρίας της Αιγύπτιας (1) (†522). Μαρτύρων Γεροντίου και Βασιλείδου. Οσίων Μακαρίου του ομολογητού (2), ηγουμένου της μονής Πελεκητής και Ευθυμίου του θαυματουργού, του Ρώσου. Αγίου Αχάζ.
(1) Η οσία Μαρία γεννήθηκε στην Αίγυπτο το 345. Από νεαρή ηλικία και αγνοώντας τις συμβουλές των οικείων της ακολούθησε το δρόμο της διαφθοράς και της ακολασίας για δεκαεπτά χρόνια. Τότε ο πανάγαθος και πολυεύσπλαχνος θεός ενήργησε το ιδικό του σχέδιο σωτηρίας οδηγώντας τα βήματα της στους Αγίους Τόπους την ημέρα της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Φθάνοντας στην είσοδο της εκκλησίας η Μαρία αισθάνθηκε την ανάγκη να εισέλθει στην εκκλησία και να προσκυνήσει τον Τίμιο Σταυρό. Μάταια όμως διότι μία αόρατη δύναμη την εμπόδιζε να περάσει στο είσοδο του ναού. Μια θαυμαστή αλλαγή είχε συντελεσθεί στο βάθη του είναι της. Παρακάλεσε την Παρθένο Μαρία να της επιτρέψει να εισέλθει στο ναό και να προσκυνήσει και θα ακολουθούσε την οδό της σωτηρίας και της λύτρωσης. Μετά τη προσκύνηση αποσύρθηκε στην έρημο του Ιορδάνη, όπου πενήντα σχεδόν χρόνια ακολούθησε αυστηρή ασκητική ζωή και προσευχή χωρίς να συναντήσει ποτέ άνθρωπο παρά μόνο τον ιερομόναχο Ζωσιμά ο οποίος της πρόσφερε τον «άρτο της ζωής» τη Θεία Κοινωνία.
(2) O όσιος Μακάριος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ονομαζόταν Χριστόφορος. Σε νεαρή ηλικία πήγε στο Μοναστήρι της Πελεκητής στη Τρίγλεια της Προύσσας. Εκεί εκάρη μοναχός και μετονομάστηκε σε Μακάριο. Δεν άργησαν όμως να φανούν και τα πολλά πνευματικά του χαρίσματα γι` αυτό και οι αδελφοί της Μονής τον εξέλεξαν Ηγούμενο. Αργότερα δε εκτιμώντας την όλη παρουσία του ο Πατριάρχης Ταράσιος τον χειροτόνησε πρεσβύτερο. Στην περίοδο της Εικονομαχίας για την στερεή πίστη του φυλακίστηκε και εξορίστηκε. Εκοιμήθη οσιακά εν μέσω κακουχιών και στερήσεων στο νησί Αφουσία, όπου ήταν εξόριστος.
2Απριλίου
Τίτου οσίου του θαυματουργού (θ΄αι.). Αιδεσίου και Αμφιανού (1) μαρτύρων (†306). Θεοδώρας και Ευθαλίας των παρθένων και Πολυκάρπου. Νεομάρτυρος Παναγιώτου, του εν Ιεροσολύμοις (†1839). Οσίου Γρηγορίου του εν τω Κόλπω της Νικομήδειας.
(1) Οι άγιοι αυτάδελφοι Αμφιανός και Αιδέσιος οδηγήθηκαν στη χριστιανική πίστη από τον άγιο μάρτυρα Παμφίλο, τον οποίον προσπάθησαν να μιμηθούν τις αρετές αλλά προ πάντων την «υπέρ Χριστόν άθληση του». Και τούτο δεν άργησε. Όταν ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός εξαπέλυσε διωγμό κατά των χριστιανών τα δύο αδέλφια συνελήφθησαν από τον έπαρχο Ουρβανό. Πρώτος ανακρίθηκε ο Αμφιανός, ο οποίος αφού με παρρησία ομολόγησε τη πίστη του και την αγάπη του στον Λυτρωτή Ιησού Χριστό βασανίστηκε σκληρά και τέλος ρίχθηκε στη θάλασσα δεμένος όπου βρήκε μαρτυρικό θάνατο. O δεύτερος αδελφός ο Αιδέσιος αφού ομολόγησε με θάρρος κι αυτός την πίστη του στο Θεό εξορίστηκε στην Αίγυπτο όπου υποβλήθηκε σε καταναγκαστικά έργα. Εκείνος όμως με καρτερία υπέμεινε κάθε είδος μαρτυρίου και ευτελισμού διότι γνώριζε ότι όλα γίνονται προς δόξα Θεού. Όταν όμως ο σκληρόκαρδος άρχοντας Ιεροκλής βασάνισε απάνθρωπα κάποιο Χριστιανό ο Αιδέσιος τον χαστούκισε δημόσια. Αποτέλεσμα ήταν να βασανιστεί παραδειγματικά και τέλος να τον ρίξουν στη θάλασσα όπου κέρδισε το στέφανο της αθανασίας και της ουράνιας δόξας.
3Απριλίου
Νικήτα του ομολογητού (1), ηγουμένου της μονής Μηδικίου (†824), Ιωσήφ του υμνογράφου (2) (†833). Μαρτύρων Βιθυνίου, Γλαύκου, Δίου και Ελπιδοφόρου. Νεομαρτύρος Παύλου του Ρώσου, του απελεύθερου (†1683). Οσίου Ιλλυριού.
(1) O όσιος Νικήτας καταγόταν από την Καισαρεία της Βιθυνίας και έζησε τον 8ο αι. Βρέφος ακόμη έμεινε ορφανός από μητέρα και την ανατροφή την ανέλαβαν η ενάρετος γιαγιά του και ο ευσεβής Φιλάρετος, ο πατέρας του ο οποίος ανέθεσε από πολύ ενωρίς την εκπαίδευσή του σε κάποιο κληρικό φημισμένο για τις παιδαγωγικές και πνευματικές του αρετές. Έτσι ο νεαρός Νικήτας απόκτησε αξιόλογη κοσμική και πνευματική παιδεία. Σε νεαρή ηλικία αποσύρθηκε στην περίφημη Μονή του Μηδικίου, όπου γρήγορα, για τις πολλές του αρετές, κατέκτησε την αγάπη και την εκτίμηση όλων των αδελφών της Ι. Μονής, οι οποίοι μετά το θάνατο του ηγούμενου της Μονής, Νικηφόρου, τον εξέλεξαν ηγούμενο. Στη νέα του θέση, απέδειξε την ανύστακτη μέριμνά του για πνευματική πρόοδο των αδελφών της Μονής και αποδύθηκε σε σκληρούς αγώνες κατά των δυσεβών εικονομάχων. Για το λόγο αυτό απομακρύνθηκε βίαια από το μοναστήρι του και υπέστη διάφορες φυλακίσεις και εξορίες. Όλες όμως αυτές οι κακουχίες δυνάμωναν το φρόνημά του και την πίστη του. Τελικά εγκαταστάθηκε σε κάποιο ερημικό μετόχι στο βόρεια της Κωνσταντινούπολης. Εκεί ο περίφημος αυτός Ομολογητής παρέδωσε ειρηνικά την αγία του ψυχή στον Δημιουργό του.
(2) O όσιος Ιωσήφ γεννήθηκε στη Σικελία από ενάρετους γονείς, τον Πλουτίνο και την Αγάθη. Μετά το θάνατο του πατέρα του αποσύρθηκε στη Θεσσαλονίκη όπου εκάρη μοναχός και στη συνέχεια χειροτονήθηκε πρεσβύτερος. Διακρίθηκε για την καλλιγραφική του γραφή και την σύνθεση περιώνυμων εκκλησιαστικών ύμνων. Αργότερα μετέβη στην Κωνσταντινούπολη όπου επειδή αντέδρασε στο διατάγματα των εικονομάχων εκδιώχθηκε στη Ρώμη. Αργότερα επανήλθε στη Κωνσταντινούπολη και εκοιμήθη σε βαθύ γήρας το 842.
4Απριλίου
Οσίων Γεωργίου του εν τω Μαλέω (1), Ζωσιμά (2), Πλάτωνος του Στουδίτου (ς΄ αι.), Θεωνά αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης. Νικήτα ιερομάρτυρος του εν Σέρραις αθλήσαντος (†1808).Μαρτύρων Αγαθόποδος και Θεοδούλου, των Θεσσαλονικέων. Φερβούθης, Πουπλίου, Θεωνά, Συμεώνος και Φερβίνου.
(1) Ο όσιος Γεώργιος από μικρή ηλικία έδειξε την ευσέβειά του και την αγάπη του προς το Θεό. Όμως οι γονείς του, παρά τις παρακλήσεις του, θέλησαν να τον νυμφεύσουν. Ο Γεώργιος εγκατέλειψε το πατρικό σπίτι και αποσύρθηκε σε μοναστήρι όπου εκάρη μοναχός και αφοσιώθηκε με θέρμη στη νηστεία, την αυστηρή άσκηση, την εγκράτεια και τη μελέτη των Θείων Γραφών. Γρήγορα έφθασε σε υψηλό σημείο ηθικής και πνευματικής τελειότητας ώστε πλήθος κόσμου συνέρεε στο Μοναστήρι για να συμβουλευτεί τον όσιο και να του ζητήσει να προσευχηθεί για κείνους στο Θεό. Το γεγονός αυτό ανάγκασε το Γεώργιο να αποσυρθεί στο Όρος Μαλαιό όπου ησύχαζε. Και εκεί όμως κατέφυγε πλήθος μοναχών τους οποίους ο άγιος καθοδηγούσε στην πίστη και στην άσκηση. Τόσο πρόκοψε πνευματικά και έγινε ξακουστός σ` όλη την αυτοκρατορία ώστε και πολλοί ανώτεροι ζητούσαν τις συμβουλές του και την προσευχή του. Σε μεγάλη ηλικία παρέδωσε οσιακά την μακάρια ψυχή του στον πανάγαθο Θεό, τον οποίο τόσο αγάπησε, ύμνησε και διακόνησε.
(2) Ο όσιος Ζωσιμάς από νεαρή ηλικία ασκήθηκε σε όλα τα είδη των αρετών. Επισκέφθηκε και άκουσε περί τους χίλιους διακρινόμενους για την αρετή τους ασκητές. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου κοντά στον Ιορδάνη ποταμό. Εκεί αφιερώθηκε στην αυστηρή άσκηση και νηστεία. Γι` αυτό κατά τις νηστίσιμες ημέρες της Μεγ. Τεσσαρακοστής έφευγε στην έρημο για αυστηρότερη άσκηση. Εκεί συνάντησε και την οσία Μαρία την Αιγυπτία την οποία, αφού κατήχησε και καθοδήγηςε, επισκεπτόταν μία φορά το χρόνο για να την κοινωνήσει των Αχράντων Μυστηρίων. Μετά δε το θάνατό της την εκήδευσε και τη έθαψε. Εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύτατο γήρας.
5Απριλίου
Μαρτύρων Κλαυδίου, Διόδωρου, Ουίκτωρος, Ούικτωρίνου, Παππίου, Σεραπίωνος και Νικηφόρου. Μαξίμου και Τερεντίου. Θεοδώρας και Διδύμου, Ζήνωνος, Θέρμου, Πομπηίου. Των εν Λέσβω «Αγίων Πέντε» Νεανίδων. Υπομονής της όσιας. Νεομάρτυρος Γεωργίου του εν Εφέσω (1) (†1801). Οσιας Θεοδώρας της εν Θεσσαλονίκη.
(1) Ο άγιος νεομάρτυρας Γεώργιος γεννήθηκε στη Έφεσο όπου το 1798 και ενώ βρισκόταν σε κατάσταση μέθης παρασύρθηκε στον Ισλαμισμό και αρνήθηκε την χριστιανική του πίστη. Όταν όμως συνειδητοποίησε την πράξη του απαρνήθηκε τον Ισλαμισμό και κατέφυγε στη Σάμο. Στο διάστημα της απουσίας του οι χριστιανοί της Έφεσου έλαβαν άδεια από την Κωνσταντινούπολη και άρχισαν να αναγείρουν Ναό. Οι Τούρκοι βέβαια της περιοχής, το έφεραν βαρέως γι` αυτό διέβαλαν τους χριστιανούς ότι στο θεμέλια του νέου ανεγειρόμενου Ι. Ναού έκρυψαν το λείψανο του Αγίου Γεωργίου, τον οποίον σκότωσαν διότι απαρνήθηκε τη χριστιανική πίστη. Ο Γεώργιος συνελήφθη και οδηγήθηκε βίαια στη Έφεσο, κατόρθωσε όμως να διαφύγει στη Σάμο. Και πάλι συνελήφθη και οδηγήθηκε στις φυλακές διότι επέμενε να ομολογεί την χριστιανική του πίστη. Με τη μεσολάβηση των δημογερόντων της Σάμου, αφέθηκε ελεύθερος. Επειδή όμως στη Έφεσο συνεχίζοντας οι δυσκολίες για την ανέγερση του Ναού πήρε την απόφαση να επιστρέψει στην πατρίδα του και να μαρτυρήσει. Παρουσιάστηκε λοιπόν μπροστά στον τούρκο ιεροδικαστή και με θάρρος ομολόγησε την πίστη του στο Χριστό. Εκείνος πότε με υποσχέσεις και πότε με απειλές για εκείνον και την οικογένειά του προσπάθησε να τον μεταπείσει μάταια. Ακολούθησαν σκληρά βασανιστήρια και τέλος ο αποκεφαλισμός του στις 5 Απριλίου 1801. Το ιερό λείψανό του έθαψαν οι Χριστιανοί με τις αρμόζουσες τιμές στο τάφο του νεομάρτυρα Πολυδώρου.
6Απριλίου
Των εν Περσίδι 120 αγίων Μαρτύρων (†344-347). Ευτυχίου (1) πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως (†582). Οσιομάρτυρος Γενναδίου, του νέου (†1818). Νεομαρτύρων Γεωργίου, Εμμανουήλ, Λάμπρου, Μιχαήλ, Θεοδώρου και Γεωργίου, των εκ Σαμοθράκης και εν Μάκρη (Αλεξανδρουπόλεως) αθλησάντων (†1835). Οσίων Γρηγορίου του Σιναίτου, Γρηγορίου του εν Άθω και Πλατωνίδος.
(1) Ο άγιος Ευτύχιος καταγόταν από το χωριό Θεία Κώμη της Φρυγίας και έζησε επί των αυτοκρατόρων Ιουστινιανού Α`, Ιουστίνου Β` και Τιβερίου. Από πολύ νωρίς ο θείος του ο πρεσβύτερος Ησύχιος τον γαλούχησε στο νάματα της ορθόδοξης πίστης και ση θεολογία. Αργότερα εκάρη μοναχός και χειροτονείθηκε διάκονος και πρεσβύτερος στο μοναστήρι της Αμάσειας. Κατά την παραμονή του στη Βασιλεύουσα εντυπωσίασε με την συγκροτημένη προσωπικότητά του, το ήθος και τις σπάνιες αρετές του τον Πατριάρχη Μηνά και απέκτησε την εύνοια του περίφημου αυτοκράτορα Ιουστινιανού του Α`, ο οποίος όταν το 552 εκοιμήθη, ο Μηνάς συνέστησε να εκλεγεί στη θέση του ο Ευτύχιος. Από τη νέα του θέση ο άγιος ξεδίπλωσε όλα του τα πνευματικά και διοικητικά χαρίσματα αλλά και την εμμονή του και πιστότητά του στις ορθόδοξες αλήθειες. Γι` αυτό και βρέθηκε αντιμέτωπος με τον Ιουστινιανό όταν εκείνος παρασύρθηκε από την αίρεση των αφθαρτοδοκητών. Για τη στάση του αυτή καθαιρέθηκε και εξορίστηκε για δώδεκα χρόνια. Όταν όμως έλαμψε η αλήθεια επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και έγινε δεκτός με μεγάλες τιμές επί των ημερών του αυτοκράτορα Τιβέριου. Εκοιμήθη εν ειρήνη.
7Απριλίου
Μαρτύρων Καλλιοπίου (1), Ακυλίνας, Ρουφίνου διακόνου (†304) και των συν αυτοίς εν Σινώπη Διακοσίων. Οσίου Γεωργίου, μητροπολίτου Μυτιλήνης του «σημειοφόρου» (θ΄ αι.).
(1) Ο άγιος Καλλιόπιος καταγόταν από την Πέργη της Παμφυλίας και έζησε στο χρόνια του μεγάλου διώκτου της Ορθοδοξίας Διοκλητιανού. Σε πολύ μικρή ηλικία έμεινε ορφανός από πατέρα, η ενάρετη όμως μητέρα του Θεόκλεια τον μεγάλωσε και τον γαλούχησε με τα αθάνατα ρήματα της χριστιανικής πίστης. Έτσι στην περίοδο των διωγμών ο νεαρός Καλλιόπιος όχι μόνο δε φοβήθηκε αλλά αντιθέτως εμψύχωνε και παρηγορούσε τούς ολιγόψυχους. Όταν έφθασε στην περιοχή ο έπαρχος Μάξιμος και άρχισε να βασανίζει και να σκοτώνει πολλούς χριστιανούς ο Καλλιόπιος χωρίς κανένα δισταγμό αλλά με την τόλμη και παρρησία που τον διέκριναν παρουσιάσθηκε αυτοβούλως στον έπαρχο να τον προειδοποιήσει ότι θα λογοδοτήσει στο Θεό για τα εγκλήματά τα οποία διαπράττει εναντίον πιστών ανθρώπων. Έξαλλος ο έπαρχος διέταξε να τον συλλάβουν, να τον βασανίσουν και να τον κλείσουν στη φυλακή. Όταν μετά από λίγες ημέρες τον οδήγησαν και πάλι μπροστά στον έπαρχο και ο Καλλιόπιος παρά τις κακουχίες και τα βασανιστήρια ομολόγησε με θάρρος την πίστη του, ο έπαρχος διέταξε την θανάτωσή του. Μαρτύρησε με σταυρικό θάνατο κατά σύμπτωση την Μεγάλη Παρασκευή και έλαβε κατ` αυτό το τρόπο το αμαράντινο στεφάνι του μαρτυρίου.
9Απριλίου
Ευψυχίου (1) μάρτυρος του εν Καισαρεία (†362), Βαδίμου αρχιμανδρίτου. Άβδιού και των εν Περσία τελειωθέντων 300 αιχμαλώτων. Οσιομαρτύρων Ραφαήλ αρχιμανδρίτου, Νικολάου διακόνου, Ειρήνης της νεανίδος, των εν Λέσβω, και των συν αυτοίς αθλησάντων (†1463).
(1) O άγιος Ευψύχιος έζησε στο χρόνια του δυσεβούς αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη. Ήταν άνθρωπος πού εμφορούταν από ζήλο για την πίστη του γι` αυτό και δεν άντεχε να βλέπει να παραβιάζεται και να καταπατείται η ορθόδοξη διδασκαλία και να θριαμβεύει η λατρεία των άψυχων ειδώλων. Γι` αυτό όταν στην Καισάρεια της Καππαδοκίας ο Ιουλιανός έκτισε ναό της θεάς τύχης, στον οποίο προκλητικά προσκυνούσαν οι ειδωλολάτρες, ο Ευψύχιος πήρε μαζί του και μερικούς άλλους θαρραλέους νέους και γκρέμισαν το μικρό είδωλο της θεάς. Συνελήφθη και οδηγήθηκε στον αξιωματούχο της πόλης, τον οποίο με πολλή παρρησία έψεξε για τις πράξεις του , κατηγορώντας τον Ιουλιανό ότι δεν έχει κανένα δικαίωμα να αλλάζει την χριστιανική πίστη για την οποία τόσο αίμα χύθηκε. Γνώριζε βέβαια ο άγιος, ότι η απόφαση θα ήταν καταδικαστική. Πραγματικά οι συνεργάτες του καταδικάστηκαν σε βασανιστήρια και εξορίες ενώ ο ίδιος ως αρχηγός του όλου εγχειρήματος καταδικάστηκε σε θάνατο με αποκεφαλισμό. Έτσι κέρδισε αντί της φθαρτής ζωής τον άφθαρτο στέφανο του μαρτυρίου.
10Απριλίου
Τερεντίου, Αφρικανού, Μαξίμου, Πομπηίου και ετέρων 36 († γ΄αι.). Αλεξάνδρου, Επαμεινώνδου, Μιλτιάδου και των συν αυτοίς μαρτύρων. Ιερομάρτυρος Γρηγορίου, πατριάρχου Κων/πόλεως του Ε` (1), απαγχονισθέντος υπό των Τούρκων υπέρ της Ορθοδόξου πίστεως και της ελευθερίας του γένους (†1821). Μαρτύρων Ιακώβου πρεσβυτέρου και Αζά διακόνου, Μακαρίου, Θεοδώρου του «μακαρίου», και Ζήνωνος. Νεομάρτυρος Δήμου αλιέως, του εν Σμύρνη (†1763). Προφήτιδος Ολδάς.
(1) Ο άγιος Ιερομάρτυρας Γρηγόριος γεννήθηκε στη Δημητσάνα της Αρκαδίας από πτωχούς αλλά ενάρετους γονείς οι οποίοι τον γαλούχησαν με τα νάματα της ορθόδοξης πίστης. Το 1767 μετέβη στη Σμύρνη, κοντά στο θείο του, τον εκκλησιάρχη Μελέτιο, παρακολουθώντας μαθήματα στην Ευαγγελική σχολή. Εν συνεχεία άκουσε μαθήματα φιλοσοφικής στη Πάτμο από τον Δανιήλ το κεραμέα. Ο πόθος του όμως για την μοναχική ζωή τον οδήγησε στη Μονή Στροφάδων όπου εκάρη μοναχός και μυήθηκε στη μοναχική άσκηση. Στη συνέχεια τον κάλεσε ο Μητροπολίτης Σμύρνης Προκόπιος και τον χειροτόνησε αρχιδιάκονό του. Όταν αργότερα χειροτονήθηκε πρεσβύτερος επέστρεψε στη Δημητσάνα και έδωσε 1500 γρόσια για τη στέγαση των απόρων φοιτητών. Στις 19 Αυγούστου 1785 εκλέχθηκε Oικουμενικός Πατριάρχης. Στο πατριαρχικό θρόνο παρέμεινε μέχρι το Δεκέμβριο του 1798 οπότε καθαιρέθηκε από την Πύλη, διότι θεωρήθηκε ανίκανος να διατηρήσει την υποταγή των χριστιανικών λαών κάτω από τον τουρκικό ζυγό και εξορίστηκε στο Άγιος Όρος. Το 1818 κλήθηκε για τρίτη φορά στον Οικουμενικό θρόνο όπου παρέμεινε μέχρι τις 10 Απριλίου 1821 ημέρα του Πάσχα όταν οι τούρκοι τον κρέμασαν στην Πύλη του πατριαρχείου. Στις 10.4.1921 ανακηρύχθηκε Άγιος από την Ι. Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Το δε λείψανό του ευρίσκεται στο Μητροπολιτικό Ναό των Αθηνών.
11Απριλίου
Ιερομάρτυρος Αντύπα (1), επισκόπου Περγάμου, του πρώτου χριστιανού και «πιστού μάρτυρος» εν Μικρά Ασία (†92). Οσίων Τρυφαίνης καί Ματρώνης των εν Κυζίκω και Φαρμουθίου ασκητού. Γεωργίου, του κτίτορος της εν Κύπρω αγίας μονής του Χρυσοστόμου.
(1) Ο άγιος Αντύπας έζησε και μαρτύρησε στα χρόνια του μεγάλου διώκτη των χριστιανών Δομιτιανού. Οι Άγιοι Απόστολοι τον χειροτόνησαν επίσκοπο Περγάμου, πόλη στην οποία ζούσαν πολλοί ειδωλολάτρες γι` αυτό το έργο του στη Πέργαμο ήταν εξαιρετικά δύσκολο. Όμως ο μαχητής επίσκοπος προχώρησε το δρόμο του με πολλή υπομονή και επιμονή και με τη χάρη του Θεού οδήγησε πλήθος ειδολολατρών στη χριστιανική πίστη. Για τη δράση του αυτή καταγγέλθηκε στον διοικητή της περιοχής, ο οποίος τον συνέλαβε με σκοπό να τον πείσει να αλλάξει την πίστη του. Συνεργοί στο εγχείρημα του αυτό υπήρξαν διάφοροι ιερείς και φιλόσοφοι της ειδωλολατρικής θρησκείας. Όμως ο Αντύπας με τη θεία φώτιση αντέταξε τόσο ισχυρά επιχειρήματα ώστε τους κατατρόπωσε. Τότε διατάχθηκε ο θάνατος του μέσα σε πυρωμένο χάλκινο βόδι. Μέσα από το κολαστήριό του ο άγιος ευχαριστούσε τον Κύριο που τον αξίωσε να μαρτυρήσει για τη δόξα του. Τόση ήταν η φήμη της αγιότητάς του ώστε ο ίδιος ο Κύριος στην αποκάλυψη αναφέρεται στον άγιο με τη φράση «Αντύπας ο μάρτυς μου ο πιστός».
12Απριλίου
Βασιλείου επισκόπου Παρίου (1), του ομολογητού (η΄αι.). Οσίας Ανθούσης (2), θυγατρός βασιλέως Κωνσταντίνου του Κοπρωνύμου (†801). Ιερομάρτυρος Αρτέμονος πρεσβυτέρου. Οσιομαρτύρων Δαβίδ, Ιωάννου και Μηνά. Ακακίου του Καυσοκαλυβίτου (†1730). Μαρτύρων Δήμη και Πρωτίωνος.Οσίων Γεωργίου και Σεργίου, πατριαρχών Κων/πόλεως.
(1) Ο όσιος Βασίλειος ήταν ένας εκ επιφανέστερων υποστηρικτών της προσκύνησης των Αγίων Εικόνων. Σε τούτο βοήθησε η βαθιά του θεολογική και φιλοσοφική του κατάρτιση, αλλά και η υποδειγματική ενάρετη ζωή του, όπως και οι άλλες του αρετές, οι οποίες και τον ανέδειξαν επίσκοπο της πόλης Παρίου στις ακτές της Προποντίδας. Η όλη του όμως στάση έγινε αιτία να διωχθεί και να υποστεί πολλές ταλαιπωρίες. Όπου όμως και αν εξορίστηκε ο Βασίλειος υπεράσπισε με θέρμη την Ορθοδοξία. Αξιώθηκε να δει τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας. Έπειτα επέστρεψε στην επισκοπή του όπου τον υποδέχθηκαν με μεγάλες τιμές και εκεί παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα του στον Κύριο.
(2) Η οσία Ανθούσα ήταν θυγατέρα του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Κοπρωνύμου. Γεννήθηκε δηλ. μέσα στην ανακτορική δόξα και λαμπρότητα, όμως η ψυχή της αναζητούσε αλλού την παρηγοριά και την ηρεμία. Μάταια ο αυτοκράτορας πατέρας της προσπάθησε να την παντρέψει με κάποιο νέο ανάλογης γενιάς και θέσεως. Η οσία έφερε στην καρδιά της την θλίψη ότι ο πατέρας της ήταν εχθρός και πολέμιος των εικόνων και δεν επιθυμούσε σύζυγο με τα ίδια φρονήματα.
13Απριλίου
Μαρτίνου (1) πάπα Ρώμης, του ομολογητού (†655). Μαρτύρων Δάδα, Κυντιλλιανού, Μαξίμου, Ελευθερίου του Πέρσου (2), Ζωίλου, Θεοδοσίου, Θεοδοσίας της βασιλίσσης και Γεροντίου.
(1)Ο άγιος Μαρτίνος γεννήθηκε στο Τόδι της Ομβρικής στην Κεντρική Ιταλία. Ανήλθε στο παπικό θρόνο το 649, όταν η εκκλησία ταλαιπωρούνταν από την αίρεση των Μονοθελητών. Δυστυχώς όμως και η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης είχε πέσει στα δίχτυα αυτής της αίρεσης διότι ακόμη και ο Πατριάρχης Παύλος ο Β` ήταν υπέρμαχος του Μονοθελητισμού μαζί με τον αυτοκράτορα Κώνστα τον Β`. Ο πάπας Μαρτίνος προσπάθησε με επιστολή του αλλά και με ειδικούς απεσταλμένους κληρικούς να επαναφέρει τον Πατριάρχη και τον αυτοκράτορα στο ορθόδοξο δόγμα. Όμως ο Πατριάρχης επηρεασμένος από τον αυτοκράτορα επέμενε στον Μονοθελητισμό και εξόρισε τους απεσταλμένους του πάπα Μαρτίνου σε διάφορα νησιά. Ο αυτοκράτορας μάλιστα με δόλο κατόρθωσε να συλλάβει και τον ίδιο τον άγιο τον οποίο αφού οδήγησε στην Κωνσταντινούπολη τον εξόρισε στη Χερσώνα. Εκεί εκοιμήθη εν μέσω κακουχιών στις 16 Σεπτεμβρίου του 655.
(2) Ο άγιος Ελευθέριος ήταν χριστιανός από τη Ρωσία, ο οποίος προσέφυγε στον επίσκοπο Συμεών για να διδαχθεί τελειότερα τον λόγο της αλήθειας. Και κάθε φορά που επέστρεφε στο σπίτι του, στο δρόμο δίδασκε τα δόγματα της ορθόδοξης πίστης και τον λόγο του Θεού. Με τη στάση του αυτή κατόρθωσε να φέρει στη χριστιανική πίστη δεκάδες άπιστους και να τους βαπτίσει. Όμως οι πυρολάτρες Πέρσες τον κατήγγειλαν στο βασιλιά, ο οποίος διέταξε τη σύλληψή του και προσπάθησε να τον πείσει να αρνηθεί το Χριστό. Επειδή όμως δεν το κατόρθωσε ο ίδιος τον παρέδωσε στους αρχιμάγους για να τον πείσουν εκείνοι. Και εκείνοι όμως αντιμετώπισαν το ορθόδοξο φρόνημα του αγίου, έτσι στο τέλος τον αποκεφάλισαν χαρίζοντάς του ουράνια δόξα.
14Απριλίου
Αποστόλων (Ο΄) Αριστάρχου του Θεσσαλονικέως, επισκόπου Απαμείας, Πούδη και Τροφίμου. Μαρτύρων Αρδαλίωνος του μίμου και Θωμαΐδος. Νεομάρτυρος Δημητρίου του εκ Χώρας (1) (Τριφυλίας) και εν Τριπόλει μαρτυρήσαντος (†1803).
(1) Ο άγιος Δημήτριος γεννήθηκε στο χωριό Λιγούδιστα Αρκαδίας και σε μικρή ηλικία ήλθε με τον αδελφό του στη Τρίπολη, όπου εργαζόταν ως κτίστης. Επειδή όμως βασανιζόταν από το αφεντικό έφυγε από τη δουλειά και πήγε στο σπίτι ενός τούρκου κουρέα, οποίος κατόρθωσε να τον εξισλαμίσει ονομάζοντάς τον Μεχμέτ. Αργότερα όμως ο Δημήτριος μετανόησε για την πράξη του αυτή και ήλθε στο Άργος και από εκεί για μεγαλύτερη ασφάλεια πήγε στη Σμύρνη για να καταλήξει στις Κυδωνιές στη Μονή του Προδρόμου, όπου βρήκε ευσεβή πνευματικό και αφού εξομολογήθηκε ζήτησε την συμβουλή του. Με τη προτροπή του πνευματικού του ο Δημήτριος έφθασε στη Χίο κοντά σε κάποιο άλλο φημισμένο πνευματικό με τη βοήθεια του οποίου προετοιμάσθηκε για το μαρτύριο. Για το λόγο αυτό επέστρεψε στο Άργος, όπου παρέμεινε κρυμμένος και χειραγωγούμενος από τον ευσεβή ιερέα Αντώνιο Σακελλάριο. Εν συνεχεία πήγε στη Τρίπολη, όπου παρουσιάσθηκε στο τούρκο διοικητή και με παρρησία δήλωσε ότι πιστεύει στο Χριστό τον μόνο αληθινό Θεό και είναι πρόθυμος να μαρτυρήσει γι` Αυτόν. Ακολούθησαν φρικτά βασανιστήρια αλλά ο Δημήτριος παρέμεινε αμετακίνητος. Αφού κάθε προσπάθεια να τον μεταπείσουν απέτυχε, τον αποκεφάλισαν στις 14 Απριλίου 1803 στη Τρίπολη. Οι Χριστιανοί παρέλαβαν το σεπτό λείψανό του και το έθαψαν με τις τιμές που του άξιζε. Σήμερα βρίσκεται στο Καθολικό της Ι. Μονής Αγίου Νικολάου Βαρσών.
15Απριλίου
Κρήσκεντος του εν Μύροις (1) και Παυσολυπίου. Ιερομαρτύρων Λεωνίδου επισκόπου Αθηνών και Θεοδώρου πρεσβυτέρου. Μαρτύρων Αναστασίας και Βασιλίσσης (2).
(1) Ο άγιος Κρήσκης καταγόταν από τα Μύρα της Λυκίας και έζησε την εποχή της παντοδυναμίας της ειδωλολατρίας. Μαθητής του Αποστόλου Παύλου, επέδειξε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του αξιοθαύμαστη ευσέβεια. Ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία δεν έπαυσε να αγωνίζεται για την επιστροφή των ειδωλολατρών στη χριστιανική πίστη. Όταν ο έπαρχος της πόλης πληροφορήθηκε τη χριστιανική του δράση κάλεσε τον Άγιο και του συνέστησε να σταματήσει να κηρύττει διότι βάζει σε κίνδυνο τη ζωή του και θα ήταν άδικο να υποστεί μαρτυρικό θάνατο στα γεράματά του. Όμως ο Κρήσκης με σεμνότητα αλλά και ασυνήθιστη για την ηλικία του γενναιότητα του απάντησε ότι τα βασανιστήρια θα ήταν γι` αυτόν ευεργεσία και ο επαπειλούμενος θάνατος κέρδος.
(2) Οι αγίες Αναστασία και Βασιλίσσα ήταν πλούσιες από τη Ρώμη. Αποτελούσαν δε εξαίρεση διότι απέφυγαν τη διαφθορά και την αλλοτρίωση που κατέκλυζε τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα της Ρώμης και ζούσαν εν αγνεία και παρθενία. Σε νεαρή ηλικία δέχθηκαν την πίστη του Χριστού και με τη διανομή των υπαρχόντων τους έγιναν το στήριγμα των χριστιανών της Ρώμης. Μετά τον μαρτυρικό θάνατο των πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, οι δύο αγίες έθαψαν τα σεπτά λείψανά των. Λίγο αργότερα συνελήφθησαν κατηγορούμενες ότι ανήκουν σε ομάδα δολιοφθορέων χριστιανών. Ομολόγησαν με παρρησία ότι είναι χριστιανές και αφού υπέστησαν διάφορα βασανιστήρια στο τέλος αποκεφαλίσθηκαν κερδίζοντας το λαμπρό του μαρτυρίου στέφανο.
16Απριλίου
Φήλικος επισκόπου και Ιανουαρίου πρεσβυτέρου. Μαρτύρων Σεπτεμίνου και Φουρτουνάτου. Μάρτυρος Λεωνίδη του εν Νέα Επιδαύρω Ναυπλίας και του υπ` αυτόν πνευματικού χορού: Βασιλίσσης, Γαλήνης, Θεοδώρας, Καλλίδος, Νίκης, Νουνεχίας, Χαρίσσης και Ειρήνης (†258). Μάρτυρος Θεοδότης και των θυγατέρων αυτής Αγάπης, Ειρήνης και Χιονιάς. Νεομάρτυρος Μιχαήλ του Βουρλιώτου (1) (†1772). Οσιομάρτυρος Χριστόφορου του εν Ανδριανουπόλει (†1818).
(1) Ο άγιος Μιχαήλ γεννήθηκε στα Βουρλά της Μικράς Ασίας και σε μικρή ηλικία έφθασε στη Σμύρνη, όπου εργαζόταν ως χαλκουργός. Εξισλαμίσθηκε όμως με δόλο το πρώτο Σάββατο των νηστειών, όταν ήταν 18 ετών από κάποιο τούρκο καφεπώλη και στη συνέχεια πήγε υπάλληλος στο κατάστημά του. Όταν όμως το βράδυ της Ανάστασης άκουσε τους συνομήλικούς τους να ψάλλουν χαρούμενοι το «Χριστός Ανέστη» συναισθάνθηκε το βαρύ παράπτωμα της αποστασίας, εγκατέλειψε το καφενείο και έψαλλε μαζί μ` εκείνους τους ύμνους της Ανάστασης. Συνελήφθη όμως και την επόμενη ημέρα οδηγήθηκε στον κριτή στον οποίο είπε: «όταν κάποιος εξαπατηθεί και δώσει χρυσάφι και πάρει μολύβι είναι νόμιμο να επιστρέψει το μολύβι και να πάρει πίσω το χρυσάφι του»; Δηλ. η μουσουλμανική θρησκεία που του επιβλήθηκε με δόλο ήταν το μολύβι και η πατρώα πίστη του το χρυσάφι. Οι κριτές θαύμασαν βέβαια την ευφυή απάντησή του Μιχαήλ αλλά προσπάθησαν με διάφορες κολακείες και απειλές να τον πείσουν να αλλάξει εκ νέου την πίστη του. Όμως ο άγιος ήταν αμετάπειστος γι` αυτό και τον φυλάκισαν. Δύο ημέρες αργότερα παρουσιάσθηκε και πάλι ενώπιον του κριτή, ο οποίος τον ρώτησε αν άλλαξε γνώμη. Ο Μιχαήλ απάντησε αρνητικά, γι` αυτό καταδικάστηκε σε θάνατο. Αποκεφαλίστηκε το 1772 και το ιερό λείψανό του ρίχθηκε στη θάλασσα. Το περισυνέλεξαν όμως κάποιοι ευσεβείς χριστιανοί βαφείς και το έθαψαν με τιμές στον Ι. Ν. Αγ. Φωτεινής Σμύρνης.
17Απριλίου
Συμεώνος ιερομάρτυρος επισκόπου εν Περσία (†344), Αγαπητού πάπα Ρώμης (†536) Αδριανού μάρτυρος (†251), Μακαρίου επισκόπου Κορίνθου (1), του Νοταρά (†1805).
(1)Ο άγιος Μακάριος γεννήθηκε στην Κόρινθο το 1731 και οι ευσεβείς γονείς του Γεώργιος και Αναστασία ανήκαν στην περίφημη οικογένεια των Νοταράδων. Το βαπτιστικό του όνομα ήταν Μιχαήλ και τα εγκύκλια γράμματα τα έμαθε στην πατρίδα του. Από μικρή ηλικία εθέλγετο από τη μοναχική ζωή και άσκηση. Για το λόγο αυτό έφυγε κρυφά από τους γονείς του και πήγε στο Μέγα Σπήλαιο. Γρήγορα όμως ο πατέρας του τον ανακάλυψε και τον οδήγησε πίσω στο σπίτι τους, όπου ο Μιχαήλ αφοσιώθηκε στη μελέτη και σπουδή των Θείων Γραφών. Όταν αργότερα η Κόρινθος είχε έλλειψη διδασκάλου ανέλαβε εκείνος δωρεάν την εκπαίδευση και εν Κυρίω νουθεσία των νέων. Ως διδάσκαλος διέπρεψε όχι μόνο για τις πλούσιες και ανεξάντλητες γνώσεις του και τη μεταδοτικότητά του αλλά και τη σεμνότητα και το χαρακτήρα του. Η αγάπη και η εκτίμηση των συμπατριωτών του στο πρόσωπό του εκδηλώθηκε αμέσως μετά το θάνατο του επισκόπου τους Παρθενίου (1764) όταν πρότειναν στον Πατριάρχη Σαμουήλ ως διάδοχό του τον λαϊκό Μιχαήλ, ο οποίος εκάρη μοναχός μετονομασθείς σε Μακάριο και εν συνεχεία χειροτονήθηκε αθρόων επίσκοπος Κορίνθου. Στη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου αναγκάσθηκε να καταφύγει με την οικογένειά του στη Ζάκυνθο και εν συνεχεία στην Ύδρα, όπου μόνασε σε κάποιο μοναστήρι. Όταν αργότερα τα πράγματα ηρέμησαν η Ιερά Σύνοδος του Πατριαρχείου εξέλεξε νέο επίσκοπο Κορίνθου ίσως διότι ο Μακάριος εγκατέλειψε την επαρχία του και έφυγε. Τότε ο Μακάριος άρχισε να περιφέρεται σε όλα τα περίφημα μοναστικά κέντρα της εποχής. Τελικά εγκαταστάθηκε στη Χίο, όπου μαζί με τον Αθανάσιο Πάριο και τον ιερομόναχο Νικηφόρο Χίου βρήκε τη ψυχική του γαλήνη. Εκοιμήθη ειρηνικά στις 17 Απριλίου 1805.
Σάββα του στρατηλάτου. Νεομαρτύρων Ιωάννου του ράπτου, του εξ Ιωαννίνων (†1526). Οσίων Ακακίου Β` επισκόπου Μελιτηνής, Κοσμά επισκόπου Χαλκηδόνος, του ομολογητού, Ευθυμίου του θαυματουργού, Ιωάννου του ησυχαστού και Ναυκρατίου του Στουδίτου. Οσίας Αθανασίας της εξ Αιγίνης (†1526).
19Απριλίου
Οσιομαρτύρων Παφνουτίου (1) και Αγαθαγγέλου του εν Άθω (†1818). Μαρτύρων Διονυσίου, Θεοδώρου, Σωκράτους του εν Πέργη και των συν αυτοίς. Τρύφωνος πατριάρχου Κπόλεως, Γεωργίου επισκόπου Αντιοχείας της Πισιδίας του ομολογητού. Συμεών του «μονοχίτωνος και ανυπόδητου», ιδρυτού της ιεράς Μονής Φλαμουρίου, εν Πηλίω (1594), και Φίλιππης μητρός αγίου Θεοδώρου, του εκ Πέργης.
(1) Ο άγιος Παφνούτιος έζησε στα χρόνια του φοβερού διώκτη των χριστιανών του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Όταν εκείνος κήρυξε το διωγμό κατά των χριστιανών, ο έπαρχος Αρριανός ξεκίνησε για την έρημο της Αιγύπτου για να συλλάβει τον Παφνούτιο, ο οποίος ήταν ήδη περίφημος για την πνευματικότητα, το ήθος του και την εμμονή του στις χριστιανικές αξίες. Όμως ο άγιος παρουσιάσθηκε μόνος του μπροστά στον Αρριανό, ο οποίος διέταξε τον βασανισμό του επί τόπου. Από το μένος τους έσχισαν τις σάρκες του αγίου, ο οποίος αφού προσευχήθηκε θερμά εντελώς θαυματουργικά έκλεισαν όλες οι πληγές του με αποτέλεσμα να πιστεύσουν στο Χριστό οι δύο βασανιστές του. Έξαλλος ο Αρριανός διέταξε να αποκεφαλισθούν οι δύο επίορκοι στρατιώτες και έριξε τον Παφνούτιο στη φυλακή. Εκεί συνάντησε 40 προκρίτους τους οποίους μετά από κατήχηση κατάφερε να τους κάνει χριστιανούς. Όταν πληροφορήθηκε το γεγονός ο Αρριανός διέταξε το θάνατο όλων, όμως θαυματουργικώς ο Παφνούτιος έγινε άφαντος από τα μάτια του τυράννου. Αργότερα παρουσιάσθηκε από μόνος του στον Αρριανό, ο οποίος διέταξε να τον κομματιάσουν αλλά όταν ο Αρριανός επισκέφθηκε τον τόπο του μαρτυρίου για να επιθεωρήσει το διαμελισμένο σώμα του αγίου, τα κομμάτια από θαύμα ενώθηκαν μεταξύ τους και είδε έκθαμβος τον Παφνούτιο ζωντανό μπροστά του. Το θαύμα αυτό του αγίου έγινε αφορμή να πιστεύσει στο Χριστό ένα ολόκληρο τάγμα στρατιωτών. Απελπισμένος ο Αρριανός και συγχρόνως φοβούμενος την θαυματουργική δράση του αγίου τον έστειλε στη Ρώμη, όπου ο άγιος υπέστη σταυρικό θάνατο κερδίζοντας έτσι την ουράνια δόξα.
20Απριλίου
Αποστόλου (Ο΄) Ζακχαίου, του αρχιτελώνου της Ιεριχώ. Ιερομάρτυρος Αναστασίου, επισκόπου Αντιοχείας. Μαρτύρων Ακινδύνου, Αντωνίνου, Βίκτωρος, Ζήνωνος, Ζωτικού, Θεωνά, Καισαρίου, Σεβηριανού και Χριστοφόρου. Οσίων Αθανασίου (1) κτίτορος της Μονής των Μετεώρων (†1310) και Ιωάσαφ. Θεοδώρου του «Τρίχινα», Ιωάννου του Παλαιολαυρίτου.
(1) Ο όσιος Αθανάσιος γεννήθηκε στη Πάτρα της Πελοποννήσου το 1305, από γονείς πλουσίους και επιφανείς. Όμως σε πολύ μικρή ηλικία έμεινε ορφανός από πατέρα και παραδόθηκε στην επιμέλεια του θείου του. Μετά την κατάληψη της πατρίδος του μετέβη στη Θεσσαλονίκη και από εκεί στο Άγιο Όρος, όπου γνώρισε και συνδέθηκε με τους περιώνυμους τότε ασκητές Γρηγόριο το Σιναΐτη τον ησυχαστή, Ισίδωρο το Θεσσαλονικέα, τον μετέπειτα Οικουμενικό Πατριάρχη και άλλους οσίους άνδρες από τους οποίους μυήθηκε στην ασκητική ζωή. Αφού επισκέφθηκε και άλλους ασκητικούς τόπους για να γνωρίσει και να συνομιλήσει με διάφορους ασκητές κατέληξε στους Σταγούς (Καλαμπάκα). Εκεί στα πανύψηλα βράχια και συγκεκριμένα επάνω σε κάποια τεράστια πέτρα τη λεγόμενη Στύλο κατοίκησε με δύο μαθητές του και έκτισε ναό. Την πέτρα εκείνη την ονόμασε Μετέωρο. Επειδή η φήμη του έφερε κοντά του πολλούς νέους ασκητές ίδρυσε κοινόβιο με μεγάλο ναό αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρα. Εκεί με αυστηρή άσκηση και θέρμη πέρασε τα υπόλοιπα έτη της ζωής του διδάσκοντας και νουθετώντας τους νέους αδελφούς. Εκοιμήθη ειρηνικά το 1383 σε ηλικία 78 ετών.
21Απριλίου
Ιερομάρτυρος Ιανουαρίου επισκόπου Βενεβενδού (†305) και των συν αυτώ: Πρόκλου, Σώσσου και Φαίστου, των διακόνων Δησιδερίου Αναγνώστου, Ακουτίωνος και Ευτυχίου. Αλεξάνδρας της βασιλίσσης και των συν αύτη: Απολλώ, Ισαακίου και Κοδράτου. Μαξίμου (1) πατριάρχου Κων/πόλεως (†434)και Αναστασίου του Σιναΐτου (†685). Καρόλου.
(1) Ο άγιος Μάξιμος έζησε επί αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β` του μικρού και καταγόταν από την παλαιά Ρώμη, από την οποία και μετέβη στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί έλαμψε με τις πλούσιες αρετές του, την αυστηρότητα της ζωής του και το απαράμιλλο ήθος του. Αναγνωρίζοντας όλα αυτά τα χαρίσματα καθώς και την ευφυΐα του και την πολυμάθειά του, ο Πατριάρχης Σισίνιος τον χειροτόνησε Πρεσβύτερο. Όταν αργότερα εκοιμήθη ο Σισίνιος τον διαδέχθηκε στον Πατριαρχικό Θρόνο ο αιρετικός Νεστόριος, εναντίον των αιρετικών δοξασιών του οποίου αντέδρασε σθεναρά ο Μάξιμος. Μετά την καθαίρεση και την εξορία του Νεστορίου στο θρόνο ανήλθε ο Μάξιμος με την θερμή υποστήριξη τόσο του αυτοκράτορα όσο και του πιστού λαού της Βασιλεύουσας. Επί των ημερών του η ειρήνη επανήλθε στην Εκκλησία, πολλά δε έργα φιλανθρωπίας συνετελέσθησαν. Ποίμανε το ποίμνιό του για δυόμισι χρόνια (431-434) και εκοιμήθη ειρηνικά. Η δε σύναξή του τελούνταν στους Αγίους Αποστόλους.
22Απριλίου
Αποστόλου (Ο΄) Ναθαναήλ (1). Θεοχάρους και Αποστόλου οσίων των εν Άρτη. Νεάρχου. Οσίου Θεοδώρου του Συκεώτου (2), επισκόπου Αναστασιουπόλεως (†613).
(1) Ο άγιος Ναθαναήλ καταγόταν από την Κανά της Γαλιλαίας όπου ο Κύριος πραγματοποίησε το πρώτο του θαύμα. Ήταν στενός φίλος του Αποστόλου Φιλίππου, ο οποίος και του ανήγγειλε την υλοποίηση της προφητείας στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Στη συνέχεια έγινε ένας εκ των 12 Αποστόλων για τον οποίο ο Κύριος έπλεξε το εγκώμιο λέγοντας:« Ιδέ αληθής Ισραηλίτης, εν ω δόλη ουκ έστιν». Μετά την ανάληψη του Κυρίου ο Ναθαναήλ εξετέλεσε και αυτή την ανατεθείσα αποστολή της διάδοσης του Ευαγγελίου.
(2) Ο όσιος Θεόδωρος καταγόταν από το χωριό Συκεόν της Γαλατίας και έζησε στα χρόνια του περίφημου αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Ήταν καρπός μίας αμαρτωλής σχέσης μεταξύ μίας νεαρής ονόματι Μαρίας και κάποιου βασιλικού ταχυδρόμου ονόματι Κοσμά. Όμως ο πατέρας του γρήγορα τον εγκατέλειψε. Αντίθετα η μητέρα του μετανοηθείσα στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. Αποδείχθηκε συνετή και αφοσιώθηκε με όλη της την ψυχή στην ανατροφή του παιδιού της, ανατρέφοντάς τον «εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου». Και ο Θεόδωρος αντάμειψε με τον καλύτερο τρόπο τις μητρικές προσδοκίες. Σε νεαρή ηλικία εκάρη μοναχός και αργότερα χειροτονήθηκε πρεσβύτερος. Για τα πλούσια πνευματικά και διοικητικά του τάλαντα εξελέγη ομόφωνα Επίσκοπος Αναστασιουπόλεως. Από τη θέση αυτή ο Θεόδωρος ξεδίπλωσε όλες τις αρετές πού τον κοσμούσαν, αναδειχθείς σε μέγα διδάσκαλο κλήρου και λαού. Συμβούλευε, νουθετούσε, ενθάρρυνε, βοηθούσε και ευεργετούσε τούς πάντες ανεξαιρέτως. Η φήμη του εξαπλώθηκε γρήγορα, ώστε πολλοί άρχοντες έφθαναν στην έδρα της Επισκοπής του για να λάβουν τις πνευματικές οδηγίες του. Έλαβε δε από τον Πανάγαθο Θεό το χάρισμα να απαλλάσσει από τα ακάθαρτα πνεύματα. Παρέδωσε ειρηνικά την αγία ψυχή του στον ιερώνυμο χορό των Αγίων και Δικαίων της πίστεώς μας.
24Απριλίου
Οσίων Ελισάβετ της θαυματουργού (1) και Σάβα του Ρώσου. Ιερομαρτύρων Αχιλλέως, Φήλικος και Φουρτουνάτου. Μαρτύρων Βαλεντίωνος και Πασικράτους. Σάββα στρατηλάτου του Γότθου, και των δι` αυτού πιστευσάντων 70 στρατιωτών. Ευσεβίου, Λεοντίου, Λογγίνου, Νέωνος,Χριστοφόρου, Δημητρίου, Δανάβου και Νέσταβος. Νεομαρτύρων Δούκα του Μυτιληναίου (2), του εν τη Βασιλευούση (†1564) και Νικολάου του εν Μαγνησία (†1776).
(1)Η γέννηση της Οσίας Ελισάβετ είχε προφητευτεί από άγγελο Κυρίου ο οποίος αποκάλυψε στη μητέρα της ότι θα γεννήσει κόρη η οποία θα διακριθεί για το χριστιανικό της έργο. Και πράγματι από μικρή ηλικία η Ελισάβετ διακρίθηκε στη διακονία των πτωχών και πασχόντων συνανθρώπων της. Με διάφορους τρόπους προσπαθούσε να πείσει τους πλούσιους να συνεισφέρουν στην παρηγοριά των αδυνάτων ενώ εκείνη δίδασκε, μόρφωνε και κατηχούσε δωρεάν τα παιδιά τους. Έζησε όλη της τη ζωή παρηγορώντας στενοχωρημένους και θλιβομένους και εκοιμήθη οσιακά παρέχοντας μέχρι και σήμερα παραμυθία και παρηγοριά σε όσους καταφεύγουν στη χάρη της.
(2)Ο άγιος Δούκας καταγόταν από τη Μυτιλήνη και εργαζόταν ως ράπτης σε κάποιο ραφείο της Κωνσταντινουπόλεως. Όταν κάποτε πήγε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο σπίτι κάποιου Τούρκου μεγιστάνα, δέχθηκε άμεση επίθεση από την ακόλαστη γυναίκα του, αλλά ως άλλος σώφρων Ιωσήφ απομακρύνθηκε από το σπίτι της. Τότε εκείνη για να αποσείσει την ντροπή από πάνω της πήγε και συκοφάντησε τον Δούκα στο Βεζίρη ότι ο μάρτυρας προσπάθησε να τη βιάσει στο σπίτι της. Ο έπαρχος αμέσως συνέλαβε το Δούκα και τον οδήγησε μπροστά στο Βεζίρη ο οποίος με κολακείες και υποσχέσεις προσπάθησε να τον πείσει να αρνηθεί το Χριστό και να γλιτώσει τη ζωή του. Ο Δούκας πεισματικά αρνήθηκε και υπέστη φρικτά βασανιστήρια. Τελικά τον έγδαραν ζωντανό και έριξαν το δέρμα του στη θάλασσα στις 24 Απριλίου 1564 στην Κωνσταντινούπολη.
25Απριλίου
Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου (1). Μάρτυρος Νίκης και ετέρων Οκτώ Οσιομαρτύρων και Αναχωρητών. Μακεδονίου (2) πατριάρχου Κων/πόλεως.
(1) O άγιος Απόστολος και Ευαγγελιστής Μάρκος ήταν ανεψιός του Αποστόλου Βαρνάβα και η μητέρα του ονομαζόταν Μαρία. Η καταγωγή του ήταν μάλλον από την Κύπρο, αργότερα όμως εγκαταστάθηκε στο Ιεροσόλυμα. Από νεαρή ηλικία ο Μάρκος μπήκε στην υπηρεσία της διάδοσης του Ευαγγελίου και της Εκκλησίας συνοδεύοντας το θείο του Βαρνάβα και τον Απ. Παύλο στις διάφορες περιοδείες τους. Εργάσθηκε επίσης για αρκετό διάστημα κοντά στον Απ. Πέτρο. Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας ο Απ. Μάρκος κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Αίγυπτο, τη Λιβύη, τη Βαρβαρία και χρημάτισε πρώτος επίσκοπος και ιδρυτής της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας. Για τον τρόπο του θανάτου του οι γνώμες διίστανται. Η μία αναφέρει ότι πέθανε ειρηνικά στην Αλεξάνδρεια ενώ η άλλη ότι πέθανε δια πυρός από τούς ειδωλολάτρες. Ο Μάρκος έγραψε το δεύτερο κατά σειρά Ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης. Μέσα από αυτό αναδύεται η δύναμη του Ιησού Χριστού ιδιαίτερα δια των θαυμάτων. Για το λόγο αυτό οι Αγιογράφοι τοποθετούν δίπλα στον Ευαγγελιστή Μάρκο ένα λιοντάρι, πού είναι σύμβολο της δύναμης.
(2) O άγιος Μακεδόνιος ήταν πρεσβύτερος και σκευοφύλακας του ναού της Αγίας Σοφίας και ανεψιός του Πατριάρχου Γενναδίου, ο οποίος τον παιδαγώγησε χριστιανικά. Χάρη στις πολλές του αρετές εξελέγη στον Οικουμενικό Θρόνο (496-511) αντί του Πατριάρχη Ευφημίου που εξορίστηκε. Λίγο αργότερα ήλθε σε διάσταση με τον αιρετικό αυτοκράτορα Αναστάσιο τον Δίκορο ο οποίος καταπάτησε τον όρκο του ότι θα τηρήσει απαραχάρακτα τα δόγματα της Εκκλησίας. Για το λόγο αυτό τον καθαίρεσε από το θρόνο και τον εξόρισε πρώτα στη Χαλκηδόνα κι έπειτα στα Ευχάϊτα. Τελικά λόγω των επιδρομών των Ούννων στον Πόντο κατέφυγε στη Γάγγρα και κοιμήθηκε ειρηνικά.
26Απριλίου
Ιερομάρτυρος Βασιλέως επισκόπου Αμασείας (1) (†332). Οσίων Γλαφύρας και Ιούστας, Καλανδίου και Νέστορος.
(1) Ο άγιος Ιερομάρτυς Βασιλέας ήταν επίσκοπος Αμασσίας του Πόντου στα χρόνια του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα Λικίνιου ο οποίος προσπαθούσε ανεπιτυχώς να εξοντώσει τούς Χριστιανούς. Στους δύσκολους και ταραγμένους αυτούς καιρούς ο Βασιλέας προσπαθούσε, με την πνευματικότητα, το ήθος και θερμή προσευχή του να είναι κοντά στο ποίμνιό του, να το εμψυχώνει και να το ενδυναμώνει. Ένα όμως περιστατικό έφερε αντιμέτωπους τον Επίσκοπο και τον αυτοκράτορα. Η αυτοκράτειρα Κωνσταντία είχε ως ακόλουθό της μία εκλπηκτικής καλλονής νέα κοπέλα, τη Γλαφύρα. Χωρίς να το θέλει η ομορφιά της άναψε τα αμαρτωλά πάθη του Λικίνιου ο οποίος θέλησε να προσβάλει την τιμή της. Η Γλαφύρα διαισθάνθηκε τον κίνδυνο και μία βροχερή νύκτα ντυμένη ανδρικά και με τη βοήθεια της βασίλισσας έφυγε από την Κωνσταντινούπολη και κατέφυγε στην Αμάσεια, όπου ζήτησε τη βοήθεια και την προστασία του επισκόπου Βασιλέα. Ο άγιος όντως την προστάτευσε και της έδωσε την ευκαιρία να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στην υπηρεσία του Θεού. Όταν ο Λικίνιος πληροφορήθηκε το γεγονός έστειλε ανθρώπους του για να φέρουν πίσω τη Γλαφύρα. Ήταν όμως αργά διότι η νεαρή κοπέλα είχε ήδη παραδώσει την τίμια και αγνή ψυχή της στον Πλάστη και Δημιουργό της. Έξαλλος ο Λικίνιος ξέσπασε όλη του την οργή πάνω στον Βασιλέα. Τον έσυραν δέσμιο στη Νικομήδεια και αφού δεν κατόρθωσαν να κάμψουν το αδούλωτο φρόνημά του στο τέλος τον αποκεφάλισαν χαρίζοντάς του μ` αυτό τον τρόπο την ατέρμονη ευτυχία του Παραδείσου.
27Απριλίου
Ιερομάρτυρος Συμεών, δευτέρου επισκόπου Ιεροσολύμων (†107), συγγενούς του Κυρίου. Μαρτύρων Λολλίωνος του νέου και Ποπλίωνος. Οσίων Συμεών και Γεωργίου, των Στυλιτών. Ιωάννου (1) ηγουμένου της ιεράς μονής των Καθαρών, του ομολογητού και Ευλογίου του ξενοδόχου.
(1)Ο όσιος Ιωάννης γεννήθηκε στην Ειρηνούπολη της Δεκάπολης της Κοίλης Συρίας από ευσεβείς και ενάρετους γονείς, τον Θεόδωρο και τη Γρηγορία, περί το 780. Σε ηλικία μόλις εννέα ετών οι γονείς του ανέθεσαν την πνευματική του φροντίδα και πρόοδο σε κάποιο σπουδαίο γέροντα, τον οποίο ο Ιωάννης ακολούθησε στη Νίκαια και εν συνεχεία στην Κωνσταντινούπολη όπου έλαβε μέρος στις εκεί συγκλιθείσες Οικουμενικές Συνόδους. Όταν ο πνευματικός του έγινε ηγούμενος της μονής Δαλμάτων, εκείνος διορίστηκε από τον Πατριάρχη Νικηφόρο ηγούμενος της μονής των Καθαρών στη Βιθυνία, την οποία διηύθυνε ποιμαντικά για μία δεκαετία. Την περίοδο της Εικονομαχίας έλαβε δυναμική θέση υπέρ της τιμής των Αγίων Εικόνων και έλεγξε την ασεβή στάση του εικονομάχου αυτοκράτορα Λέοντα του Ε`, ο οποίος τον περιόρισε σε κάποιο μετόχι της μονής του στην Κωνσταντινούπολη. Κατόπιν τον έκλεισαν σε κάποιο φρούριο, το λεγόμενο Πενταδάκτυλο στη χώρα της Κάμπης, όπου παρέμεινε αλυσοδεμένος επί 18 μήνες. Εν συνεχεία τον μετέφεραν στην Κωνσταντινούπολη όπου βασανίστηκε ποικιλοτρόπως από τον εικονομάχο Πατριάρχη Ιωάννη τον Ζ`. Επειδή όμως παρά τις κακουχίες και τις στερήσεις ο άγιος παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του και δεν κάμφθηκε το αγωνιστικό του φρόνημα, τον εξόρισαν «εις Κριόταυρον κάστρον των Βουκελλαρίων», όπου παρέμεινε έγκλειστος και λοιδωρούμενος επί δύο έτη. Μετά το θάνατο του δυσεβούς Λέοντα παρέμεινε προσωρινά στην Χαλκηδόνα, αλλά επί των ημερών του αυτοκράτορα Θεόφιλου εξορίστηκε και πάλι στην Αφουσία. Εκεί μετά από δυόμισι χρόνια παρέδωσε την αγία ψυχή του.
28Απριλίου
Των αγίων Εννέα Μαρτύρων των εν Κυζίκω (1) (γ΄αι.): Αντιπάτρου, Αρτεμά, Θαυμασίου, Θεόγνιδος, Θεοδότου, Θεοδούλου, Θεοστίχου, Μάγνου, Ρούφου και Φιλήμονος. Οσίων Αυξεντίου και Μέμνονος του θαυματουργού.
(1) Οι άγιοι εννέα μάρτυρες της Κυζίκου δηλ. ο Θεόγνις, ο Ρούφος, ο Αντίπατρος, ο Θεόστιχος, ο Αρτεμάς, ο Μάγνος, ο Θεόδουλος, ο Θαυμάσιος και ο Φιλήμονας συνελήφθησαν στη Κύζικο την περίοδο των διωγμών. Όταν οδηγήθηκαν μπροστά στον τοπικό άρχοντα επέδειξαν θαυμαστή γενναιότητα και υπερασπίσθηκαν με παρρησία και θάρρος την πίστη τους. Για το λόγο αυτό και για να καμφθεί το σθένος τους ρίχθηκαν στη φυλακή. Εκεί χωρίς νερό και ψωμί προσευχόταν και δοξολογούσαν τον Κύριό τους, ο οποίος τούς αξίωσε να υποφέρουν για Εκείνον και ο ένας έδινε θάρρος στον άλλον. Όταν ο άρχοντας πήγε στη φυλακή και τους ρώτησε για τελευταία φορά αν επιμένουν να πιστεύουν στο Χριστό όλοι «εν ενί στόματι και μία καρδία» του απάντησαν ότι προτιμούν το μαρτύριο από το να αρνηθούν τον Σωτήρα του κόσμου. Έξαλλος από οργή ο άρχοντας διέταξε αμέσως τον αποκεφαλισμό τους χαρίζοντάς τους την ουράνια δόξα.
29Απριλίου
Αποστόλων (Ο΄)και Μαρτύρων Ιάσονος, επισκόπου Ταρσού και Σωσιπάτρου επισκόπου Ικονίου (1). Των πρώτων κηρύκων του Ευαγγελίου εν τη νήσω και πόλει Κέρκυρα καί των δι` αυτών πιστευσάντων Επτά πρώην ληστών: Ιακισχόλου, Ιανουαρίου, Ευφρασίου, Μαμμίνου, Μαρσαλίου, Σατορνίνου και Φαυστιανού. Μαρτύρων Κερκύρας, θυγατρός Κερκυλλίνου του βασιλέως, Βιταλίου, Ευσεβίου και Ζήνωνος. Κυντιανού, Αττικού και Νέωνος. Οσίου Ιωάννου, μητροπολίτου Θηβών καί πάσης Βοιωτίας, «του νέου ελεήμονος» (†ιβ΄αι.).
(1) Οι άγιοι Απόστολοι Ιάσων και Σωσίπατρος ήταν αγαπημένοι φίλοι του Απ. Παύλου. Αφοσιώθηκαν με ζήλο στο ιεραποστολικό έργο της Εκκλησίας και στη διάδοση του μηνύματος του Ευαγγελίου. Κήρυτταν με ζέση το θείο λόγο, ιδρύσαν εκκλησίες και προσέλκυσαν πολλούς στη χριστιανική πίστη. Αναγνωρίζοντας την ζέουσα πίστη τους και τις πολλές αρετές και τα διοικητικά τους προσόντα η Εκκλησία τούς κατέστησε Επισκόπους. Τον μεν Ιάσονα στην Καρσό, το δε Σωσίπατρο στο Ικόνιο. Η ιεραποστολική τους δράση τους οδήγησε στην Κέρκυρα για να κηρύξουν και διαδώσουν τον Θείο Λόγο. Εκεί ο ειδωλολάτρης άρχοντας Κερκυλλίνος τους συνέλαβε και τους φυλάκισε. Όμως και μέσα στη φυλακή οι δύο απόστολοι δεν σταμάτησαν να ρίχνουν το δίχτυ της σωτηρίας και να αλιεύουν νέες ψυχές. Και η σπορά τους έχει θαυμαστά αποτελέσματα. Κατόρθωσαν να κάνουν χριστιανούς επτά φημισμένους λήσταρχους του νησιού, το δεσμοφύλακα Αντώνιο ακόμη και αυτή τη θυγατέρα του άρχοντα Κερκύρα, η μεταστροφή της οποίας έγινε αφορμή να πιστεύσουν πολλοί. Όταν ο Κερκύλινος πνίγηκε σε κάποιο ναυάγιο τον διαδέχθηκε ο σκληρός ειδωλολάτρης Δατιανός του οποίου η πρώτη ενέργεια ήταν να οδηγήσει στη πυρά τον Σωσίπατρο. Όμως το σχέδιο του Θεού ήταν διαφορετικό. Ο Ιάσονας κατόρθωσε να εκχριστιανίσει το Δατιανό και ολόκληρη την οικογένειά του με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθεί μεγάλο πνευματικό έργο στην Κέρκυρα.
30Απριλίου
Αποστόλου Ιακώβου, αδελφού Ιωάννου του Θεολόγου (†44). Οσίου Κλήμεντος του ποιητού. Μάρτυρος Μαξίμου.Νεομάρτυρος Αργυρής της εν Πικριδίω Κων/πόλεως (1725). Οσίου Δονάτου (1) επισκόπου Ευροίας Ηπείρου, πολιούχου και προστάτου της ιεράς Μητροπόλεως Παραμυθίας.
(1) Ο άγιος Δόνατος έζησε στο χρόνια του Μεγάλου Θεοδοσίου. Έγινε γνωστός ως Επίσκοπος της ευρείας Ηπείρου, όπου ανέπτυξε πολυσχιδή δραστηριότητα υπέρ του ποιμνίου του. Παροιμιώδης παρέμεινε η μέριμνά του για τους πτωχούς και αδυνάτους της επαρχίας του. Για όλες αυτές τις αρετές ο Θεός του έδωσε το χάρισμα να θαυματουργεί. Τόση ήταν η φήμη της προσωπικότητάς του ώστε ο ίδιος ο αυτοκράτορας του απέδωσε μεγάλες τιμές και του χάρισε πλούσια δώρα, διότι δια της προσευχής του θεράπευσε την κόρη του, η οποία έπασχε από σεληνιασμό. Και όπως κάποτε ο προφήτης Ηλίας έτσι κι` εκείνος με τη θερμή δέησή του έλυσε την ανομβρία που μάστιζε την βασιλεύουσα και τα προάστιά της. Όταν επέστρεψε στην επαρχία του εξακολούθησε το σημαντικό ποιμαντικό του έργο. Έκτισε με βασιλικά χρήματα ναό, τον οποίο και διακόσμησε μεγαλόπρεπα. Εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθιά γεράματα.
1Μαΐου
1. Προφήτου Ιερεμίου. Ιερομάρτυρος Βατά πρεσβυτέρου, του Πέρσου. Μαρτύρων Σάβα και Φιλοσόφου. Οσιομαρτύρων Ακακίου (1) του εκ Νιβόρης Θεσσαλονίκης (†1813), Ευθυμίου του εκ Δημητσάνας (†1814) και Ιγνατίου του εκ παλαιάς Ζαγοράς (†1814), Παναρέτου επισκόπου Πάφου, του θαυματουργού (†1791). Οσίων Ισιδώρας, Μιχαήλ, Νικηφόρου του Χίου (1) (†1821), Σάββα επισκόπου Δαφνουσίας και Παφνουτίου του Ρώσου.
(1)Ο όσιος Ακάκιος, καταγόταν από το Νεοχώριο της Θεσσαλονίκης και το κοσμικό του όνομα ήταν Αθανάσιος. Σε μικρή ηλικία εξισλαμίσθηκε με τη βία στην Κωνσταντινούπολη. Αργότερα όμως, μετανόησε για την πράξη του αυτή, εξομολογήθηκε και μετέβη στο Άγιο Όρος, όπου εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Ακάκιος. Μετά από αρκετά χρόνια επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη με ενδόμυχο πόθο να μαρτυρήσει για την πίστη του και για το λόγο αυτό ποδοπάτησε το τούρκικο φέσι του, μπροστά στον ιεροδικαστή αποκήρυξε το Ισλάμ και με παρρησία και σθένος ομολόγησε τη Χριστιανική του πίστη. Υπέστη φρικτά βασανιστήρια και τελικά αποκεφαλίστηκε στην Κωνσταντινούπολη την 1η Μαΐου 1815,κερδίζοντας την αιώνια αναγνώριση της Εκκλησίας και τον αμαράντινο της δόξης στέφανο.
(2)Ο όσιος Νικηφόρος, γεννήθηκε στο Καρδάμυλα της Χίου το 1750 από ευσεβείς γονείς και το αρχικό του όνομα ήταν Γεώργιος. Σε νεαρή ηλικία οι γονείς του τον αφιέρωσαν στην Εκκλησία για να τον σώσουν από την αρρώστια του λοιμού. Εν συνεχεία εισήλθε στη Νέα Μονή, εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Νικηφόρος. Διακρίθηκε για τούς μοναχικούς τους αγώνες, αλλά και για την ευφυΐα και τη φιλομάθειά του. Για το λόγο αυτό, οι Πατέρες της Μονής τον έστειλαν στη Χώρα για να συνεχίσει τις σπουδές του, υπό την επίβλεψη του περίφημου διδασκάλου Νεοφύτου του Καυσοκαλυβίτου. Με την ολοκλήρωση των σπουδών του, δίδαξε ως δάσκαλος στη σχολή αυτή έως το 1802 επί σχολαρχίας Αθανασίου του Πάριου. Ανέλαβε την Ηγουμενία και συνέγραψε την ιστορία της. Λόγω της ακαταστασίας στην Ι. Μονή και των ποικίλλων αντιδράσεων των πατέρων, απομακρύνθηκε από αυτή και κατέφυγε στο Μεστά, στο μονύδριο του Αγ. Γεωργίου, όπου μόναζε και ο Ιωσήφ από τα Άγραφα. Εκοιμήθη ειρηνικά το 1821.
2Μαΐου
Ανακομιδή των ι. λειψάνων Αθανασίου του Μεγάλου, πατριάρχου Αλεξανδρείας († 2 Μαίου 379). Μαρτύρων Εσπέρου και Ζωής, και των τέκνων αυτών Θεοδούλου και Κυριάκου (1). Οσίου Ιορδάνου του θαυματουργού.
(1) Οι άγιοι Έσπερος, Ζωή και τα τέκνα τους Κυριάκος και Θεόδουλος έζησαν το 2ο αιώνα στα χρόνια του αυτοκράτορα Αδριανού. Η καταγωγή τους ήταν από την Παμφυλία και ανήκαν ως δούλοι στο Ρωμαίο Κάταλλο και τη γυναίκα του Πετραδία, ο οποίος απαγόρευε στη χριστιανική οικογένεια να προσεύχεται και να υμνεί το δημιουργό Θεό της. Όταν δε ο Κάταλλος απέκτησε γιο, θέλησε να εορτάσουν το γεγονός όλοι οι δούλοι του. Διέταξε λοιπόν σε κοινό τραπέζι να γευθούν όλοι άφθονα ειδωλόθυτα και κρασί. Ο Έσπερος και η οικογένειά του περιορίστηκαν σε ξηροφαγία. Ο Ρωμαίος κύριός τους πρόσεξε τη στάση τους και τους διέταξε να φάνε δια της βίας. Όμως όλα τα μέλη της οικογένειας αρνήθηκαν και δήλωσαν ότι λυπούνται που αυτή τη φορά δεν θα υπακούσουν τον κύριό τους. Έξαλλος από την οργή ο Κάταλλος διέταξε να ανάψουν ένα μεγάλο κλίβανο και αφού τον πύρωσε καλά έριξε μέσα τούς τέσσερις μάρτυρες. Όταν όμως το πρωί άνοιξαν τον κλίβανο βρήκαν μεν νεκρούς και τούς τέσσερις μάρτυρες αλλά χωρίς τα λείψανά τους να έχουν καεί.
3Μαΐου
Τιμοθέου και Μαύρας (1) μαρτύρων (†283). Διόδωρου και Ροδοπιανού διακόνου καί Ξενίας της θαυματουργού. Νεομαρτύρος Αχμέδ, του κάλφα (†1682). Οσίων Πέτρου αρχιεπισκόπου Άργους (†950), του θαυματουργού. Οικουμενίου επισκόπου Τρίκκης, του θαυματουργού. Θεοφάνους, επισκόπου Περιθεωρίου (ιδ΄αι.), Πάμβου καθολικού της Γεωργίας.
(1)Οι άγιοι Τιμόθεος και Μαύρα, γεννήθηκαν στη κωμόπολη Παναπέα της Αιγύπτου. Ο Τιμόθεος ήταν κληρικός και εκτελούσε τα ιερατικά του καθήκοντα με θερμότατο ζήλο και θαυμαστά αποτελέσματα, γεγονός που προξενούσε ζηλοφθονία στους ειδωλολάτρες, οι οποίοι τελικώς τον κατήγγειλαν στον αδίστακτο ειδωλολάτρη έπαρχο Αρριανό, ο οποίος κάλεσε τον Τιμόθεο να παραδώσει τα ιερά βιβλία του στην πυρά. Ο Τιμόθεος αρνήθηκε με παρρησία να καταστρέψει τα βιβλία του, λέγοντας στον έπαρχο ότι τα θεωρεί ως ιερά πνευματικά του όπλα και εφόδια. Οργισμένος ο Αρριανός υπέβαλε τον άγιο σε διάφορα βασανιστήρια, τα οποία ο Τιμόθεος υπέμεινε με παροιμιώδη υπομονή. Για να κάμψει το σθένος του ο έπαρχος στράφηκε προς τη σύζυγό του Μαύρα, την οποία στην αρχή κολάκευε για να θυσιάσει στο είδωλα και μην ακολουθήσει τη θανατηφόρα πορεία του συζύγου της. Με παραίνεση όμως του Τιμόθεου, η Μαύρα ομολόγησε κι εκείνη την πίστη της στον Θεό. Τότε ο Αρριανός διέταξε τον άγριο βασανισμό της αγίας, η οποία καθ` όλη τη διάρκεια των μαρτυρίων έψαλε. Τέλος ο ειδωλολάτρης έπαρχος διέταξε τη σταύρωση του ζεύγους. Ακόμη και στο σταυρό του μαρτυρίου, ο βδελυρός έπαρχος, πλησίασε την αγία σε μία απέλπιδα προσπάθεια έστω και την τελευταία στιγμή να την αποσπάσει από το μαρτύριο και την πίστη της. Φωτισμένη όμως από τη θεία χάρη η αγία τον απέπεμψε. Έτσι το άγιο ζεύγος συγκαταλέχθηκε στην ιερώνυμη φάλαγγα των μαρτύρων της Εκκλησίας μας.
4Μαΐου
Μαρτύρων Πελαγίας της από Ταρσού (1) (†290), Αφροδισίου, Αντωνίνου, Αντωνίου, Λεοντίου, Μακρόβιου, Μίλδα, Ουαλεριανού και του λοιπού αγίου πλήθους των συν αυτοίς εν Σκυθουπόλει (Συρίας) μαρτυρησάντων. Οσίων Αθανασίου επισκόπου Κορίνθου, Ιλαρίου του θαυματουργού, Νικηφόρου ηγουμένου Μηδικίου και Νικηφόρου, του εν Άθω.
(1) Η αγία Πελαγία γεννήθηκε στην πόλη Ταρσό της Κιλκισίας και έζησεεπί βασιλείας Διοκλητιανού. Μεγάλωσε σε ειδωλολατρικό περιβάλλον, όμως σε νεαρή ηλικία είδε σε όραμα τον αρχιεπίσκοπο Ρώμης, ο οποίος την προέτρεπε να βαπτισθεί. Όταν ξύπνησε και συνήλθε ζήτησε άδεια από τη μητέρα της και με το πρόσχημα ότι θα μεταβεί στην τροφό της, πού ζούσε σε άλλη πόλη, πήγε στον αρχιεπίσκοπο, ο οποίος τη βάπτισε χριστιανή. Η χαρά της ήταν μεγάλη. Αφού παρέδωσε τα πολυτελή της ενδύματα στην Εκκλησία για να πωληθούν και να διαθέσει τα χρήματα στους πτωχούς και αδύνατους, πήγε στην τροφό της η οποία έγινε έξαλλη από θυμό και την έδιωξε. Αποφάσισε τότε να επιστρέψει στη μητέρα της, ελπίζοντας στη μητρική κατανόηση και στοργή. Όταν όμως και η μητέρα της αντίκρυσε αυτή την ενδυμασία αναστατώθηκε και πέφτοντας στο πόδια της, την ικέτευσε να επανέλθει στην αρχική της πίστη. Η Πελαγία στεναχωρήθηκε αλλά της δήλωσε ότι η απόφασή της ήταν οριστική και αμετάκλητη. Όταν όμως ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε το γεγονός ότι ο γιος του, ο οποίος ήταν αρραβωνιαστικός της Πελαγίας, από τη θλίψη του αυτοκτόνησε, κάλεσε οργισμένος την Πελαγία και τη διέταξε να θυσιάσει στο είδωλα. Η αγία με παρρησία αρνήθηκε, λέγοντάς του ότι γνώρισε τον αληθινό Θεό. Έξαλλος ο Διοκλητιανός, διέταξε να πυρώσουν ένα χάλκινο βόδι και να την τοποθετήσουν εντός του, χαρίζοντάς της την ουράνια δόξα.
(1)Η αγία Ειρήνη, της οποίας το λαϊκό όνομα ήταν Πηνελόπη, γεννήθηκε στη πύλη Μαδεδλών της Περσίας και γονείς της ήταν ο έπαρχος Λικίνιος και η ευγενής Λικινία. Σε πολύ μικρή ηλικία άρχισε την γραμματική της εκπαίδευση κοντά σε έναν από τους πλέον σοφούς διδασκάλους της εποχής της, τον Απελλιανό, ο οποίος δίδαξε στη Πηνελόπη τη θύραθεν σοφία, ενώ την χριστιανική πίστη την διδάχθηκε από μια χριστιανή υπηρέτρια του πατέρα της. Όταν τελείωσε η κατήχηση βαπτίσθηκε χριστιανή και έλαβε το όνομα Ειρήνη. Όταν ο Λικίνιος έμαθε ότι η κόρη του έγινε χριστιανή διέταξε να τη δέσουν στα πόδια ενός άγριου αλόγου για να σκοτωθεί. Αλλά από θαύμα το άλογο στράφηκε εναντίον του και σκότωσε εκείνον. Μεγάλη ήταν η σύγχυση των παραβρισκομένων, αλλά η αγία τους καθησύχασε και αφού προσευχήθηκε με θέρμη, ο πατέρας της αναστήθηκε. Αμέσως βαπτίσθηκαν όλοι χριστιανοί. Στη συνέχεια η αγία περιόδευσε σε αρκετά μέρη όπου, δίδαξε το λόγο του Θεού και έκανε πολλά θαύματα. Στο τέλος αποσύρθηκε σε ένα ερημικό μέρος έξω από την Έφεσο όπου έζησε με προσευχή και άσκηση.
6Μαΐου
Προφήτου Ιώβ. Μαρτύρων Βαρβάρου, Δάνακτος, Δημητρίωνος, Δονάτου, Θερινού και Μεσίρου. Οσίων Σεραφείμ (1) του εν τω όρει Δομβούς [Λεβαδείας] ασκήσαντος (†1602). Μάμαντος, Ιλαρίου και Παχωμίου.
(1) Γεννήθηκε στο χωριό Ζέλι της Βοιωτίας, από ευσεβείς και ενάρετους γονείς, οι οποίοι τον γαλούχησαν στον Ευαγγελικό λόγο, γι` αυτό και από μικρός ο όσιος, είχε μια κλίση στη μελέτη των Γραφών και την ασκητική ζωή. Σε νεαρή ηλικία και παρά την πρόσκαιρη άρνηση των γονέων του, μετέβη στο Μονύδριο του Προφήτη Ηλία, στο όρος Κάρκαρα, όπου έκτισε ναό στο όνομα του Σωτήρος Χριστού και ασκήτευε εκεί. Γρήγορα η φήμη του έγινε γνωστή και άρχισε να έχει συχνές επισκέψεις από τους γονείς, φίλους αλλά και ευσεβείς πιστούς, οι οποίοι κατέφευγαν στον όσιο για να τους συμβουλεύσει και να τους βοηθήσει. Για το λόγο αυτό εγκατέλειψε το αγαπημένο του σπήλαιο και πήγε στο μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων. Γρήγορα έφυγε και από αυτή τη Μονή και πήγε στο Μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, στο Σαγμάτιο όρος, μεταξύ Βοιωτίας και Εύβοιας. Εκεί γρήγορα έλαμψε ως πνευματικός αστέρας πρώτου μεγέθους και ο ηγούμενος τον έκαρε μοναχό δίδοντάς του το όνομα Σεραφείμ. Αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος. Λίγο αργότερα και για να αποφύγει τη ματαιοδοξία λόγω της φήμης των αρετών του, ζήτησε την άδεια του ηγούμενου και εγκατέλειψε τη Μονή . Έφτασε στα δυτικά του Ελικώνα, στην τοποθεσία Δομπού, όπου έκτισε ναό του Σωτήρος, μερικά κελιά και κάλεσε κοντά του μερικούς μοναχούς. Εκεί ασκήτευσε επί δέκα έτη, διδάσκοντας τους άλλους μοναχούς τα σωτήρια διδάγματα της μοναχικής ζωής. Εκοιμήθη οσιακά σε ηλικία 75 ετών, αφού προείδε την κοίμηση του και κοινώνησε των αχράντων Μυστηρίων.
8Μαΐου
Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ιωάννου (1) του Θεολόγου. Οσίου Αρσενίου του Μεγάλου (†449).
(1) Ήταν ένας από τους δώδεκα μαθητές του Χριστού και μάλιστα ο πιο αγαπημένος του. Πατέρας του ήταν ο Ζεβεδαίος και μητέρα του η Σαλώμη, κόρη του Ιωσήφ του μνηστήρα της Παρθένου Μαρίας. Τη ζωή και τη παρουσία του δίπλα στον Ιησού τη γνωρίζουμε μέσα από τα Ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης. Ήταν ο μόνος εκ των μαθητών που δεν φοβήθηκε και έμεινε μέχρι τέλους κοντά στον αγαπημένο του δάσκαλο. Αυτός και ο Πέτρος ήταν οι πρώτοι που κήρυξαν μετά την επιφοίτηση του Αγ. Πνεύματος σε όλο τον κόσμο το λόγο του Κυρίου. Όταν δε η Παρθένος Μαρία κοιμήθηκε ο άγιος κήρυξε το Ευαγγέλιο στη Μ. Ασία και ιδιαίτερα στην Έφεσο, όπου με την προσευχή του κατέστρεψε το ναό της Αρτέμιδος και οδήγησε στο Χριστιανισμό τετρακόσιες χιλιάδες ειδωλολάτρες. Στα χρόνια του αυτοκράτορα Δομετιανού βασανίστηκε και εξορίστηκε στη Πάτμο, όπου έγραψε την Αποκάλυψη. Συνέγραψε επίσης το τέταρτο Ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης, το θεολογικότερο όλων και θεωρούμενο ως Ευαγγέλιο της αγάπης. Εκοιμήθη ειρηνικά σε ηλικία περίπου 100 ετών.
9Μαΐου
Προφήτου Ησαΐου. Μαρτύρων Χριστοφόρου (1) (†250), Ακυλίνης και Καλλίνικης. Οσιομάρτυρος Νικολάου του νέου, του εν Βουνένοις Καρδίτσης.
(1) Έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Δέκιου και το πρώτο του όνομα Ρέπροβος. Φαίνεται ότι στην εμφάνισή του ήταν υπερβολικά άσχημος, διότι άνηκε σε φυλή ανθρωποφάγων. Συνελήφθη όμως αιχμάλωτος από τους Ρωμαίους, αλλά επειδή είχε αγαθή προαίρεση δεν άργησε να αναδειχθεί πιο ανθρώπινος από τους πολιτισμένους αλλά αιμοδιψείς κυρίους του. Αργότερα δέχθηκε τη χριστιανική πίστη, κατηχήθηκε, βαπτίσθηκε και μετονομάστηκε σε Χριστόφορο. Δεν ανεχόταν όμως τις διώξεις των χριστιανών. Για το λόγο αυτό, όταν κάποια μέρα είδε χριστιανούς, τους οποίους κακοποιούσαν ειδωλολάτρες, αγανακτισμένος έκανε δριμύτατες παρατηρήσεις, αλλά με τη βία διέφυγε τη σύλληψη, χάρη στο ρωμαλέο ανάστημα του, το οποίο προκάλεσε φόβο στους διώκτες του. Οι άλλοι χριστιανοί τον συμβούλευαν να διαφύγει σε κάποιο μακρινό και ακατοίκητο μέρος διότι αργότερα οι ειδωλολάτρες σίγουρα θα τον συνελάμβαναν. Και όντως έγινε καταγγελία εις βάρος του και ένα απόσπασμα άρχισε να ψάχνει να τον βρει για να τον συλλάβει. Μετά από αρκετές ημέρες έρευνας αποκαμωμένοι και νηστικοί ανακάλυψαν τον άγιο. Επειδή όμως δια της προσευχής ο άγιος κατόρθωσε να πολλαπλασιάσει το λιγοστό άρτο και να χορτάσει όλους τους στρατιώτες, οι έκπληκτοι στρατιώτες πίστεψαν στο Χριστό. Όταν ο Δέκιος πληροφορήθηκε τα γεγονότα, διέταξε τον αποκεφαλισμό όχι μόνο του Χριστόφορου, αλλά και των ευλαβών στρατιωτών χαρίζοντάς τους το στέφανο του μαρτυρίου και την ουράνια δόξα.
10Μαΐου
Αποστόλου Σίμωνος του Ζηλωτού (1). Μαρτύρων Αλφειού, Κυπρίνου και Φιλαδέλφου των αυταδέλφων. Ονησίμου και Εράσμου. Πασσαρίωνος πρεσβυτέρου, Φιλήμονος και Αγαπίου. Οσίων Ησυχίου του ομολογητού, Λαυρεντίου (2) κτίτορος της εν Σαλαμίνι Ιεράς Μονής «Φανερωμένης» και Συμεώνος επισκόπου, του Ρώσου.
(1)Ο άγιος Απόστολος Σίμων ονομάσθηκε ζηλωτής, λόγω της θέρμης και του ζήλου με τον οποίο κήρυττε το λόγο του Ευαγγελίου. Καταγόταν από την Κανά της Γαλιλαίας και είναι γνωστός ως Σίμων ο Κανανίτης. Μετά την ανάληψη του Χριστού και τη χάρη της Πεντηκοστής, ο Σίμων επιδόθηκε σε ένα ευρύ ιεραποστολικό έργο. Δίδαξε το Ευαγγέλιο στην Περσία, όπου, αφού γκρέμισε το μύθο της πολυθεΐας, φανέρωσε σε πλήθος κόσμου το φως της Ευαγγελικής αλήθειας. Στη συνέχεια μετέβη στην Αφρική, όπου κήρυξε το Λόγο του Σωτήρος, από την Αίγυπτο έως τη Μαυριτανία. Ο τελευταίος τόπος της θαυμαστής ιεραποστολικής του δράσης ήταν η Βρετανία. Εκεί αφού δίδαξε στο λαό τη χριστιανική πίστη, συνελήφθη από τούς ειδωλολάτρες βασανίστηκε και υπέστη σταυρικό θάνατο.
(2) Ο όσιος Λαυρέντιος, εκάρη μοναχός στη Μονή της Μεγίστης Λαύρας στο Άγιον Όρος. Επειδή όμως στο Άγιον όρος και κυρίως στη Λαύρα, επικρατούσε η αίρεση των Βαρλαάμ και Ακινδύνου, αναχώρησε από εκεί και έφθασε στην περιοχή του Βόλου, στο χωριό Άγιος Λαυρέντιος, όπου άρχισε να κτίζει Μοναστήρι. Τότε βασίλευε ο ευσεβής αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός, ο οποίος απέστειλε στον όσιο χρυσόβουλο καθώς και τον απαιτούμενο χρυσό και τα ιερά σκεύη για την οικοδομή του ναού, ο οποίος αποπερατώθηκε το 1378. Στη συνέχεια ο όσιος ίδρυσε σκήτη επ` ονόματι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, η οποία γρήγορα απέκτησε μεγάλη φήμη και έγινε πόλοι έλξης πολλών νέων και μορφωμένων μοναχών. Ο όσιος Λαυρέντιος εκοιμήθη ειρηνικά σε μεγάλη ηλικία.
11Μαΐου
Κυρίλλου (†869) και Μεθοδίου(† 855) (1) των εκ Θεσσαλονίκης, Ιεραποστόλων, φωτιστών των Σλάβων. Ιερομάρτυρος Μωκίου († γ΄αι.) του εξ Αμφιπόλεως (Θράκης). Μαρτύρων Αρμοδίου και Διοσκόρου. Οσιομάρτυρος Ολυμπίας της νεοφανούς, ασκησάσης και αθλησάσης εν τη ιερά Μονή Καρυών Θερμής της Λέσβου. Νεομάρτυρος Αργύρη του εξ Επανωμής Θεσσαλονίκης (†1806). Οσίου Αγγελαρίου αρχιεπισκόπου και φωτιστού Βοημίας.
(1) Οι άγιοι Ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος, γεννήθηκαν στη συμβασιλεύουσα Θεσσαλονίκη τον 9ο αι., από επιφανή, ευσεβή και ενάρετη οικογένεια. Μεγαλύτερος εκ των δύο ήταν ο Μεθόδιος, ο οποίος γεννήθηκε το 815, ενώ ο Κύριλλος γεννήθηκε δώδεκα χρόνια αργότερα το 827. Σε νεαρή ηλικία οι δύο αδελφοί, μετέβησαν στη Μονή Πολυχρονίου στην Κωνσταντινούπολη, όπου συνέχισαν τις σπουδές τους γενόμενοι υπόδειγμα μεταξύ των συμμαθητών των. Η γνωριμία τους με τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Φώτιο, υπήρξε καθοριστική για την μετέπειτα εξέλιξη τους. Όταν αυτοκράτορας ήταν ο Μιχαήλ ο Γ` ο Φώτιος, επέλεξε τους Κύριλλο και Μεθόδιο οι οποίοι διέθεταν ήδη μεγάλη θεολογική, φιλοσοφική και φιλολογική κατάρτιση, ως επίσης και σοφία για να εκτελέσουν το θεάρεστο έργο της ιεραποστολής και του ευαγγελισμού των Σλάβων. Οι άγιοι με μεγάλη προθυμία και χαρά, δέχθηκαν να υπηρετήσουν το θέλημα του Θεού και να οδηγήσουν στο δρόμο της σωτηρίας τούς λαούς των χωρών αυτών. Για το λόγο αυτό επινόησαν το γλαγολιτικό αλφάβητο και μετέφρασαν σ` αυτό, την Αγία Γραφή και πλείστα άλλα Λειτουργικά και Θεολογικά βιβλία. Η ζωή τους και η διακονία τους βεβαίως δε ήταν απρόσκοπτη διότι οι Λατίνοι επιθυμούσαν και αυτοί να έχουν με το μέρος τους πολιτικά και εκκλησιαστικά τους Σλάβους. Μετά από πολλούς μόχθους και θυσίες, εκοιμήθηκαν ειρηνικά, ο μεν Κύριλλος το 869 στη Ρώμη, ενώ ο Μεθόδιος το 885 στη Μοραβία. Θεωρούνται και δικαίως, οι φωτισταί των Σλάβων, αλλά και της Ευρώπης γενικότερα.
12Μαΐου
Επισκόπων Επιφανίου (1) εν Κωνσταντία Κύπρου (†403) και Θεοφάνους. Γερμανού πατριάρχου Κων/πόλεως (†740) και Ευθυμίου επισκόπου Ιεροσολύμων. Νεομάρτυρος Ιωάννου του εκ Βλαχίας (2) (†1662). Οσίου Θεοδώρου του εν τη νήσω Κυθήρων τον ασκητικόν βίον διανύσαντος. Οσίας Καλλιτρόπου, αδελφής του αγίου Επιφανίου.
(1) Ο άγιος Επιφάνιος γεννήθηκε από πάμπτωχη οικογένεια Ιουδαίων αγροτών, στο χωρίο Βησαυδούκη, κοντά στην Ελευθερούπολη της Παλαιστίνης το 310. Χάρη στη διδασκαλία δύο περίφημων για τη γραμματική τους κατάρτιση και το ασκητισμό μοναχών, του Λουκιανού και του Ιλαρίωνα, μετεστράφη στον Χριστιανισμό. Στη συνέχεια πήγε στην έρημο της Παλαιστίνης και έζησε κοντά στους επιφανέστερους ασκητές, ασκούμενος στην εγκράτεια, την άσκηση και στη μελέτη των Θείων Γραφών. Η φήμη του και οι αρετές του δεν άργησαν να διαδοθούν και γρήγορα αναδείχθηκε επίσκοπος Κωνσταντίας της Κύπρου. Από τη θέση αυτή, ο άγιος άρχισε τον ευαγγελισμό του ποιμνίου του και αγωνίστηκε με θερμότατο ζήλο για την διατήρηση και ενίσχυση των ορθοδόξων δογμάτων, καταπολεμώντας όλες τις αιρετικές δοξασίες και πλάνες της εποχής του και ιδιαίτερα εκείνες του Ωριγένη. Κάνοντας συνεχή χρήση των λόγων της Αγίας Γραφής και γράφοντας πλήθος αντιαιρετικά συγγράμματα, αγωνίστηκε για να κρατήσει τους πιστούς στην ανόθευτη χριστιανική πίστη. Μετά από 36 έτη γόνιμης και εποικοδομητικής αρχιερατικής διακονίας και προσφοράς, εκοιμήθη ειρηνικά το 403.
(2) Ο άγιος Ιωάννης, γεννήθηκε στη Βλαχία και καταγόταν από επιφανή και αριστοκρατική γενιά. Επί Σουλτάνου Μεχμέτ και σε ηλικία 15 ετών τον άρπαξαν οι Τάταροι που εισέβαλαν στη Βλαχία για να καταπνίξουν την επανάσταση του άρχοντα Μιχ. Βοεβόδα Τζιβάν Μπέτι. Προσπάθησε να αποδράσει, σκοτώνοντας ένα στρατιώτη, συνελήφθη όμως από άλλους και παραδόθηκε στη σύζυγο του στρατιώτη που σκότωσε στην Κων/πολη. Εκείνη τον οδήγησε στον Βεζίρη, ο οποίος μετά την ανάκριση τον παρέδωσε πάλι σ` εκείνη για να τον μεταχειρισθεί όπως εκείνη ήθελε. Επειδή όμως απέτυχε να τον εξισλαμίσει, τον παρέδωσε στον έπαρχο, ο οποίος αφού απέτυχε να τον πείσει διέταξε τον δι` απαγχονισμού θάνατό του στις 12 Μαΐου 1662 στο Παρμάκ Καπί της Κων/πολης.
13Μαΐου
Μαρτύρων Γλυκερίας (1) (†177) και Λαοδικίου του δεσμοφύλακος. Ιερομάρτυρος Αλεξάνδρου επισκόπου Τιβεριανών. Οσίων Σεργίου του ομολογητού, Παυσικάκου επισκόπου Συνάδων (†ς΄αι.). Ευθυμίου του νέου, κτίτορος της Ιεράς Μονής Ιβήρων και των εν αυτή ασκησάντων Γαβριήλ, Γεωργίου και Ιωάννου. Αγαπίου και Νικηφόρου πρεσβυτέρου της μονής της Εφάψεως.
(1) Η αγία Γλυκερία γεννήθηκε στην Τραϊανούπολη το 2ο αι., όταν αυτοκράτορας ήταν ο Αντωνίνος Πίος. Σε μικρή ηλικία, ασπάσθηκε το Χριστιανισμό και ανέπτυξε έντονη χριστιανική και κατηχητική δράση. Όταν πληροφορήθηκε το γεγονός ο ηγεμόνας Σαββίνος, την κάλεσε να παρουσιασθεί μπροστά του. Με μεγάλη προθυμία η αγία εμφανίσθηκε σ` εκείνον, έχοντας σχεδιάσει στο μέτωπό της τον Τίμιο Σταυρό και δεν δίστασε να ομολογήσει με παρρησία και σθένος την πίστη της στο Σωτήρα και Λυτρωτή Ιησού Χριστό. Εκείνος έξαλλος την οδήγησε με τη βία στον ειδωλολατρικό ναό για να προσευχηθεί και να θυσιάσει στο είδωλα. Εκεί η Γλυκερία αφού προσευχήθηκε θερμά, συνέτριψε το άγαλμα του Δία. Εξοργισμένοι οι ειδωλολάτρες, την έσυραν έξω και τη λιθοβόλησαν με μανία. Όμως ούτε μία πέτρα δεν άγγιξε την αγία, με αποτέλεσμα πολλοί να πιστεύσουν στο Χριστό. Στη συνέχεια, αφού υπέστη διάφορα βασανιστήρια ρίχθηκε στη φυλακή, όπου κατήχησε και έφερε στη χριστιανική πίστη το δεσμοφύλακά της Λαοδίκιο, ο οποίος εν συνεχεία ομολόγησε με θάρρος την πίστη του και μαρτύρησε για το Χριστό. Αμετάπειστος ο τύραννος, διέταξε να βασανίσουν εκ νέου τη Γλυκερία και έπειτα να τη ρίξουν στο άγρια θηρία. Όμως και εκείνα την σεβάστηκαν, αν και ένα εξ αυτών τη δάγκωσε με αποτέλεσμα η αγία να παραδώσει λίγες ημέρες αργότερα το πνεύμα της στον αθλοθέτη Κύριο. Το λείψανό της ενταφιάστηκε στην Ηράκλεια. Μαρτυρώνται δε πολλά θαύματα, ιάσεων και θεραπείες δαιμονισμένων, τα οποία επιτελούσε η αγία σε όσους με πίστη κατέφευγαν να προσκυνήσουν το Ιερό λείψανό της.
14Μαΐου
Ιερομάρτυρος Θεράποντος επισκόπου Κύπρου. Μάρτυρος Ισιδώρου του εν Χίω (1) (†251). Λεοντίου πατριάρχου Ιεροσολύμων (†929). Ακολούθου, Βαρβάρ1ου και Μαξίμου, Αλεξάνδρου του εν Κεντουκέλλαις. Αριστοτέλους και Λεάνδρου. Ηρακλείου, Θέλθα, Θεοδοσίου και Θεράποντος. Νεομαρτύρων Μάρκου του Κρητός (2) (1643) και Ιωάννου του χρυσοχόου (†1802). Οσίων Ισιδώρου σαλλού του Ρώσου και Νικήτα του Εγκλείστου.
(1) Ο άγιος Ισίδωρος, κατάγονταν από την Αλεξάνδρεια και ήταν ναύτης του βασιλικού στόλου, στα χρόνια του αυτοκράτορα Δεκίου. Όταν η μοίρα του στόλου ήταν αγκυροβολημένη στη Χίο, καταγγέλθηκε στο Ναύαρχο Νουμέριο, ότι ο Ισίδωρος είναι χριστιανός. Αμέσως ο Ναύαρχος κάλεσε τον Ισίδωρο να εμφανισθεί μπροστά του, ελπίζοντας ότι θα αρνηθεί την καταγγελία. Έκπληκτος όμως άκουσε τον άγιο να ομολογεί με παρρησία την πίστη του στον Χριστό. Οργισμένος έδωσε εντολή να τον βασανίσουν σκληρά και να τον ρίξουν στη φυλακή. Όταν ο πατέρας του πληροφορήθηκε το γεγονός, έσπευσε να πάει στη Χίο με σκοπό να πείσει το για του να εγκαταλείψει το Χριστιανισμό και να επιστρέψει στην πατροπαράδοτη ειδωλολατρική θρησκεία. Μάταια όμως τον παρακαλούσε. Ο άγιος με περισσή ευγένεια και σεβασμό, του απαντούσε ότι δεν μπορούσε να αρνηθεί τον ένα και αληθινό Θεό, το Σωτήρα και Λυτρωτή του. Αγανακτισμένος ο πατέρας του τον καταράστηκε και παρότρυνε τον Νουμέριο να τον θανατώσει το συντομότερο δυνατό, διότι αποτελούσε μίασμα για την οικογένεια του και την αυτοκρατορία. Πράγματι ύστερα από πολλά βασανιστήρια, αποκεφαλίστηκε και έλαβε τη αμαράντινο στέφανο της δόξας.
(2) Ο άγιος Μάρκος, ήταν Κρητικός και έμενε στη Σμύρνη, όπου από μικρό παιδί εξισλαμίστηκε βίαια από τους Τούρκους. Αργότερα πήγε στην Κωνσταντινούπολη και μαθήτευσε κοντά στο σοφό και πολυμαθή διδάσκαλο, Μελέτιο Συρίγο. Επανήλθε στη Σμύρνη, όπου κήρυξε δημόσια το Χριστιανισμό. Για το λόγο αυτό συνελήφθη και αφού με σθένος αρνήθηκε να προδώσει την πίστη του, βασανίστηκε σκληρά και τέλος αποκεφαλίστηκε στις 14 Μαΐου 1643 στη Σμύρνη.
15Μαΐου
Παχωμίου του Μεγάλου (1) (†358), Αχιλλίου επισκόπου Λαρίσης (†δ΄αι.), Ανδρέου ερημίτου (†ιδ΄αι.) του εν Καλάνα (Βάλτου). Ησαΐου επισκόπου, Δημητρίου δουκός της Μόσχας, Ησαΐου σπηλαιώτου, των θαυματουργών και Πανηγυρίου του εν Κύπρω.
(1) Ο όσιος Παχώμιος γεννήθηκε το 292 στην Άνω Θηβαΐδα της Αιγύπτου, από γονείς ειδωλολάτρες. Σε ηλικία 20 ετών κατετάγη στον αυτοκρατορικό στρατό, όπου γνώρισε και συνδέθηκε με χριστιανούς στρατιώτες, με αποτέλεσμα να κατηχηθεί και να γίνει χριστιανός. Όταν δε απολύθηκε από τις τάξεις του στρατού, βαπτίσθηκε. Η ψυχή του όμως δεν γέμιζε με την κοσμική ζωή, επιθυμούσε κάτι ουσιαστικότερο και ανώτερο πνευματικά. Για τον λόγο αυτό, πήγε κοντά στον φημισμένο ησυχαστή, τον Παλαίμονα, κοντά στον οποίο προόδευσε στην άσκηση, την εγκράτεια, την αρετή της σιωπής και την ταπεινοφροσύνη. Μετά την οσιακή κοίμηση του Παλαίμονα, με τη χάρη του Θεού ο όσιος έκτισε δικό του κελί στην τοποθεσία Ταβενησία, κοντά στον ποταμό Νείλο. Γρήγορα η φήμη του Παχώμιου εξαπλώθηκε και νέοι ασκητές και δόκιμοι προσέφευγαν στην πνευματική του καθοδήγηση και έτσι σύντομα σχηματίστηκε μεγάλη αδελφότητα και ιδρύθηκε μεγάλη Μονή. Προικισμένος, εκτός των πνευματικών, με εκπληκτικά διοικητικά προσόντα ο Παχώμιος με οδηγό την διάκριση και την ταπεινοφροσύνη κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα πρότυπο κοινοβιακό σύστημα με το οποίο διοικούσε αρμονικότατα τους 3.000 μοναχούς πού συνάχθηκαν γύρω από αυτόν. Θεωρείται δε ο ιδρυτής της κοινοβιακής ζωής. Αν και ολιγογράμματος, αλλά εμφορούμενος από πνεύμα Θεού, κατόρθωσε να γίνει παράδειγμα για όλες τις επερχόμενες μοναχικές γενιές. Τον Μάιο του 348 προσβλήθηκε από πανώλη και παρέδωσε ειρηνικά την αγία ψυχή του.
16Μαΐου
Ιερομαρτύρων Αύδα και Αυδιησού των επισκόπων και των συν αυτοίς. Αλεξάνδρου πατριάρχου Ιεροσολύμων και μάρτυρος. Μαρτύρων Βαχθισόη, Ισαακίου και Συμεώνος, Παπυλίνου και Πέτρου του εν Βλαχερναίς. Οσίων Θεοδώρου του ηγιασμένου (†368), Νικολάου Α` πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως (1), Γεωργίου αρχιεπισκόπου Μυτιλήνης του ομολογητού και Νεαδίου επισκόπου.
(1) Ο άγιος Νικόλαος, καταγόταν από εύπορη και αριστοκρατική οικογένεια της Κάτω Ιταλίας. Σε νεαρή σχετικά ηλικία έλαβε το αξίωμα του συγκλητικού και χρημάτισε μυστικοσύμβουλος του αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ` του Σοφού. Όμως ο Νικόλαος δεν συμπαθούσε τις ίντριγκες και τις δολοπλοκίες, αλλά και την κοσμικότητα της αυτοκρατορικής αυλής. Για το λόγο αυτό έγινε μοναχός και αργότερα για τις πολλές αρετές και τη μόρφωσή του, εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και χειροτονήθηκε την Κυριακή της Ορθοδοξίας του έτους 895, διαδεχόμενος τον αποθανόντα Πατριάρχη Αντώνιο το Β`. Πρώτο μέλημά του με την εγκατάσταση του στον Πατριαρχικό θρόνο, ήταν η ακριβής τήρηση των δογμάτων της Εκκλησίας, γεγονός το οποίο τον έφερε σε αντίθεση με τον αυτοκράτορα Λέοντα και του στοίχισε προσωρινά τον Πατριαρχικό Θρόνο. Ο λόγος ήταν ότι ο αυτοκράτορας παρά την απαγόρευση της Εκκλησίας, τέλεσε τέταρτο γάμο. Μόλις ο Νικόλαος πληροφορήθηκε το γεγονός, καθήρεσε τον Ιερέα Θωμά πού τέλεσε το μυστήριο και αφόρισε τον αυτοκράτορα. Ο Λέων για να τον εκδικηθεί, κατόρθωσε να τον εκθρονίσει και όρισε ως διάδοχό του τον Ευθύμιο τον Α` ο οποίος για «λόγους οικονομίας», αναγνώρισε τον γάμο του Λέοντα. Δημιουργήθηκε μείζον εκκλησιαστικό ζήτημα στην Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως. Γι` αυτό το 911 ο αδελφός του Λέοντα, Αλέξανδρος, εκθρόνισε τον Ευθύμιο και επανέφερε στο θρόνο το Νικόλαο, επί της πατριαρχίας του οποίου εγένετο και η πρώτη διάταξη του Μηνολογίου των αγίων της Ανατολικής Εκκλησίας και απαγορεύθηκε ρητά ο τέταρτος γάμος. Εκοιμήθηκε ειρηνικά στις 16 Μαΐου 925, επονομασθείς Μυστικός.
17Μαΐου
Αποστόλων (Ο΄) Ανδρόνικου και Ιουνίας (†α΄αι.). Σολόχωνος μάρτυρος. Νεομάρτυρος Νικολάου Μετσοβίτου (1), του εν Τρικκάλοις (†1617). Οσίων Νεκταρίου και Θεοφάνους των αυταδέλφων και κτιτόρων της αγίας Μονής Βαρλαάμ των Μετεώρων. Αθανασίου επισκόπου Χριστιανουπόλεως (†1735).
(1) Ο άγιος Νικόλαος γεννήθηκε στο Μέτσοβο από ευσεβείς γονείς και νέος αναχώρησε για τα Τρίκαλα όπου εργαζόταν ως υπάλληλος σε αρτοπωλείο. Εκεί με δόλο, τον εξαπάτησαν οι Τούρκοι και αρνήθηκε την πίστη του. Γρήγορα όμως συναισθάνθηκε το αμάρτημα της αποστασίας, επέστρεψε στο Μέτσοβο, όπου ζούσε αυστηρή χριστιανική ζωή. Κάποτε όμως πήγε στα Τρίκαλα για να πουλήσει κάποια προϊόντα του και κάποιος Τούρκος τον αναγνώρισε και τον απειλούσε ότι θα τον προδώσει. Ο Νικόλαος για να εξασφαλίσει τη σιωπή του, του παρέδωσε όλο το φορτίο και του υποσχέθηκε ότι κάθε χρόνο θα του φέρνει το ίδιο φορτίο. Μετανόησε όμως γι` αυτή του τη συμπεριφορά, εξομολογήθηκε σε κάποιο πνευματικό και άρχισε να επιζητά το μαρτύριο. Γι` αυτό την επόμενη χρονιά που ήλθε στο Τρίκαλα δεν έφερε στον Τούρκο το υποσχεθέν φορτίο. Οργισμένος εκείνος τον κατήγγειλε και ο Νικόλαος οδηγήθηκε στον κριτή, όπου με θάρρος και σθένος ομολόγησε την πίστη του στον Χριστό. Όταν ο κριτής κατάλαβε ότι ούτε με κολακείες, ούτε με απειλές μπορούσε να τον μεταπείσει διέταξε να βασανισθεί σκληρά και να τον ρίξουν στη φυλακή όπου καρτερικά υπέμεινε το μαρτύριο της πείνας και της δίψας. Όταν για δεύτερη φορά οδηγήθηκε στην ανάκριση, αποδείχθηκε αμετακίνητος στην πίστη του. Τότε οι Τούρκοι οργισμένοι τον έκαψαν ζωντανό στις 17 Μαΐου 1617. Την τίμια κάρα του μάρτυρα αγόρασε αντί αδράς αμοιβής κάποιος χριστιανός κεραμέας και την δώρισε μετά από χρόνια στη Μονή Βαρλαάμ Μετεώρων.
18Μαΐου
Ιερομάρτυρος Θεοδώρου επισκόπου Ρώμης. Μαρτύρων Βενεδήμου, Παυλίνου, Ηρακλείου, Διονυσίου και Χριστίνης των εξ Αθηνών, (γ΄αι.)
Ανδρέου και Παύλου των εκ Μεσοποταμίας. Ιουλιανού. Πέτρου Αλεξανδρίας (Γαλακτίας). Θεοδότου, Τεκούσης και των συν αυτοίς εν Αγκύρα Παρθένων: Αλεξάνδρας, Ευφρασίας, Θεοδότης, Ιουλίας, Κλαυδίας, Ματρώνης και Φαεινής. Οσίων Στεφάνου Α` πατριάρχου Κων/πόλεως, Μαρτινιανού του εν τοις Αρεοβίνδου και Αναστασώς της εν τοις Λευκαδίου.
19Μαΐου
Ιερομάρτυρος Πατρικίου (1), επισκόπου Προύσσης και των συν αυτώ πρεσβυτέρων Ακακίου, Μενάνδρου και Πολυαίνου (†β΄αι.). Μαρτύρων Ακολούθου, Θεοτίμης και Κυριακής της νέας. Των εν Κύπρω οσιομαρτύρων Βαρνάβα, Γενναδίου, Γερασίμου, Γερμανού, Θεογνώστου, Θεοκτίστου, Ιερεμίου, Ιωάννου, Κόνωνος, Μαξίμου και Μάρκου.
(1) Ο άγιος Πατρίκιος με τη μεγάλη του θεολογική γνώση, αλλά και τη θερμή και ζέουσα πίστη του, αναδείχθηκε επίσκοπος Προύσσης. Από τη θέση αυτή, έδωσε μεγάλους αγώνες για την επιστροφή από την πλάνη των ειδώλων πολλών ανθρώπων. Στην ιεραποστολική του αυτή δράση δεν ήταν μόνος. Διάλεξε τρεις πρόθυμους συνεργάτες, τον Ακάκιο, το Μένανδρο και τον Πολύαινο, με την πολύτιμη βοήθεια των οποίων έφερε στη χριστιανική πίστη πολλούς ειδωλολάτρες. Αυτό όμως εξόργισε τους ιερείς των ειδώλων, οι οποίοι τον κατήγγειλαν στον άρχοντα Ιουλιανό τον Υπατικό, ο οποίος διέταξε την σύλληψή τους. Ο άρχοντας προσπάθησε στην αρχή ανεπιτυχώς με θεολογικές συζητήσεις, να πείσει τον Πατρίκιο ότι ο Χριστός δεν είναι Θεός. Ο άγιος δεν δείλιασε ούτε μία στιγμή και με τη ρητορική του δεινότητα, την άριστη θεολογική του κατάρτιση και την πλούσια επιχειρηματολογία του, ανέτρεψε όλα τα σαθρά επιχειρήματα του Ιουλιανού, όπως το επιχείρημα ότι τα αναβλύζοντα ύδατα θερμαίνονται με την πρόνοια των Θεών των ειδώλων. Ο άγιος μάρτυρας του απήντησε, ότι και τα αναβλύζοντα ύδατα όπως και ολόκληρη η κτίση τελούν υπό την πρόνοια του πλάστη και δημιουργού τους, του ενός και αληθινού Θεού. Βλέποντας τη διαλεκτική συντριβή, ο άρχοντας διέταξε τον αποκεφαλισμό του Πατρικίου και των συνεργατών του, στολίζοντας την Εκκλησία με τέσσερις νέους Μάρτυρες.
20Μαΐου
Μαρτύρων Θαλλελαίου του ιατρού (1) (†284). Αλεξάνδρου και Αστεριού. Οσίου Μάρκου του ερημίτου. Νικήτα, Ιωάννου και Ιωσήφ κτιτόρων της εν Χίω «Νέας Μονής» και Θαλασσίου (ια΄αι.). Λυδίας πορφυροπώλιδος της Φιλιππησίας, και πρώτης Ευρωπαίας χριστιανής (†α΄αι.).
(1) Ο άγιος μάρτυρας Θαλλελαίος γεννήθηκε σε κάποια πόλη του Λιβάνου από ευσεβείς γονείς, τον Βερούκιο και την Ρωμυλία, οι οποίοι ανέθρεψαν το γιο τους με την ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία. Και ο Θαλλελαίος με τη χάρη του Θεού, ανταποκρίθηκε πλήρως στις προσδοκίες των γονέων του και έγινε άνθρωπος με σταθερή πίστη, εγκρατής, συνετός, ταπεινός και με ελεήμονα διάθεση. Ευφυέστατος και επιμελής στις σπουδές αλλά και διακατεχόμενος από την αίσθηση της προσφοράς και της διακονίας ακολούθησε την ιατρική επιστήμη. Ως ιατρός ακολούθησε τα βήματα του Ιησού Χριστού. Ποτέ του δεν εξάσκησε την επιστήμη του ως επάγγελμα για την απόκτηση και προσπορισμό χρημάτων όπως οι περισσότεροι συνάδελφοί του αλλά ως γνήσιος χριστιανός και μιμητής του Κυρίου του. Όχι μόνον γιάτρευε αφιλοκερδώς, αλλά βοηθούσε οικονομικά και ενίσχυε ψυχολογικά οδηγώντας στο δρόμο της αληθείας όλους τους ασθενείς. Το θαυμαστό του έργο εξόργισε τούς ειδωλολάτρες οι οποίοι τον κατήγγειλαν στον έπαρχο Τιβεριανό. Ενώπιον του, ομολόγησε με σθένος την πίστη του στο φως του κόσμου στον Ιησού Χριστό. Αφού τον βασανίστηκε σκληρά, αποκεφαλίστηκε τον Μάιο του 289.
21Μαΐου
Αγίων Κωνσταντίνου (1) (†337) και Ελένης (†327). Οσιομάρτυρος Παχωμίου, του εν Φιλαδελφεία (†1730). Αγίων Βόρου, Θεοδώρου και Ισιδώρου.
(1) Ο Μέγας Κωνσταντίνος γεννήθηκε το 247. Γονείς του ήταν ο Κωνστάντιος ο Α` ο Χλωρός και μητέρα του η Ελένη από το Δρέπανο της Βιθυνίας. Ο Κωνσταντίνος σε ηλικία 18 ετών έγινε στρατιωτικός και χάρη στην ανδρεία και το αγέρωχο φρόνημά του, προήχθη γρήγορα στα ανώτατα αξιώματα του στρατού. Ο Κύριος θέλοντας να τον βοηθήσει στον αγώνα του κατά του Μαξεντίου και του Λικίνιου, σχημάτισε στον ουρανό το σημείο του Σταυρού με την επιγραφή « Εν τούτω Νίκα», προσφέροντάς του ένα ισχυρότατο όπλο για να κατατροπώσει τούς εχθρούς του. Ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας ο οποίος ευνόησε την Εκκλησία μετά από τρεις αιώνες απηνών διωγμών. Μετέφερε την πρωτεύουσα του κράτους του στο αρχαίο Βυζάντιο και έκτισε τη Βασιλίδα των πόλεων, την Κωνσταντινούπολη. Λίγο πριν πεθάνει αξιώθηκε και του Αγίου Βαπτίσματος. Εκοιμήθη σε ηλικία 63 ετών, την 21 Μαΐου 327. Ο Κωνσταντίνος ενδιαφέρθηκε πολύ και για τα ιερά σεβάσματα των χριστιανών, για το λόγο αυτό απέστειλε στα Ιεροσόλυμα την μητέρα του, για να βρει τον Τίμιο Σταυρό. Μετά την εύρεσή του, η Αγία Ελένη, αφού διχοτόμησε τις κεραίες του δημιούργησε δύο Σταυρούς εκ των οποίων τον ένα μετέφερε στην Κωνσταντινούπολη. Εκοιμήθη ειρηνικά το 327 σε ηλικία 83 ετών.
22Μαΐου
Μαρτύρων Βασιλίσκου (1) (†308), Κοδράτου, Μαρκέλλου και Σοφίας. Νεομαρτύρων Δημητρίου (†1803) και Παύλου του οσίου, πολιούχων Τριπόλεως. Σοπωτού Καλαβρύτων (†1818). Αγίου Ιωάννου Βλαδίμηρου του ευσεβέστατου βασιλέως των Αχριδών, του θαυματουργού.
Μνήμη της αγίας Θεοτόκου εν Σοφιανοίς. Μνήμη Β΄Οικουμενικής Συνόδου εν Κων/πόλει (381).
(1) Ο άγιος μάρτυρας Βασιλίσκος έδρασε κατά τούς χρόνους του αυτοκράτορα Μαξιμιανού. Καταγόταν από την Αμάσεια του Πόντου και ήταν ανεψιός του μεγαλομάρτυρα Θεοδώρου του Τήρωνος, διακαής του δε πόθος ήταν, κατά το παράδειγμα του θείου του, η μαρτυρική του τελείωση. Και ο Θεός, ο οποίος αμείβει τούς ταπεινούς και βαθύτατα προσηλωμένους, πραγματοποίησε την επιθυμία του. Του εφανερώθη μάλιστα σε οπτασία συμβουλεύοντάς τον να υπάγει εις τα Κόμανα του Πόντου αφού πρώτα αποχαιρετήσει τούς οικείους του. Και όντως λίγες ημέρες αργότερα ο έπαρχος της Καππαδοκίας Αγρίππας διέταξε να τον συλλάβουν και αφού του φορέσουν σιδερένια υποδήματα τον οδήγησαν στον Πόντο. Στο δρόμο οι στρατιώτες για να αναπαυθούν έδεσαν τον άγιο σε ένα ξερό πλάτανο, ο οποίος με την προσευχή του Βασιλίσκου γέμισε φύλλα. Όταν έφθασαν στα Κόμανα οδηγήθηκε στον έπαρχο ο οποίος για να κάμψει το υψηλό αγωνιστικό φρόνημα του αγίου τον οδήγησε σε κάποιο ειδωλολατρικό ναό σε ημέρα επίσημης τελετής. Ο άγιος όχι μόνο παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του στον Ένα και αληθινό Θεό αλλά κατόπιν θερμής προσευχής, συνέτριψε, όλα τα μιαρά αγάλματα του ναού το δε πρόσωπό του ακτινοβολούσε. Έξαλλος ο Αγρίππας διέταξε τον αποκεφαλισμό του και το σώμα του να ριχθεί σε κοντινό ποταμό. Κατά τη διάρκεια της νύκτας, ευσεβείς χριστιανοί το ανέσυραν και το έθαψαν ευλαβικά.
23Μαΐου
Μαρτύρων Σελεύκου και Σαλωνά του Ρωμαίου. Οσιομάρτυρος Λουκά του εν Μυτιλήνη (†1802). Οσίων Μιχαήλ επισκόπου Συνάδων (1), του ομολογητού (†821) και Συνεσίου επισκόπου Καρπασίας της Κύπρου. Μυροφόρου Μαρίας του Κλωπά.
(1) Ο όσιος Μιχαήλ, έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λέοντα του Αρμένιου και καταγόταν από πλούσια και αρχοντική οικογένεια, από τα Σύναδα της Φρυγίας. Σπούδασε με ζήλο τα ιερά γράμματα και στη συνέχεια έφθασε στην Κωνσταντινούπολη για να συνεχίσει τις σπουδές του. Εκεί όμως συνδέθηκε με ένα φημισμένο πνευματικό άνθρωπο το Θεοφύλακτο, και αποφάσισαν να αφοσιωθούν στην άσκηση και τη μελέτη των Θείων Γραφών. Αποσύρθηκαν σε κάποιο μοναστήρι στον Εύξεινο Πόντο το οποίο είχε ιδρύσει ο Πατριάρχης Ταράσιος, ο οποίος φωτισθείς από το Άγιο Πνεύμα, τούς υποδέχθηκε εγκάρδια και πολύ γρήγορα τούς χειροτόνησε πρεσβυτέρους. Στη συνέχεια, ο μεν Θεοφύλακτος εξελέγη επίσκοπος Νικομήδειας, ο δε Μιχαήλ επίσκοπος Συνάδων. Από τη θέση του Επισκόπου ο Μιχαήλ έλαμψε πνευματικά. Δυναμικός μαχητής της πίστης, δίδασκε καθημερινά το λόγο του Θεού, κήρυττε, νουθετούσε και βοηθούσε δυναμικά τους πτωχούς, τους πάσχοντες και τους αδυνάτους. Διακρίθηκε επίσης για την προσήλωσή του στα ορθόδοξα δόγματα και την σφοδρή καταπολέμηση των αιρετικών διδασκαλιών. Όταν ο αυτοκράτορας Λέων ο Αρμένιος, κήρυξε διωγμό εναντίον όσων υπερασπιζόταν τις ιερές εικόνες, ο Μιχαήλ με γενναιότητα αντιτάχθηκε στη προκλητική αυτή ενέργεια του αυτοκράτορα. Εξοργισμένος ο Λέων έδωσε εντολή να φυλακισθεί σε ένα φρούριο, το οποίο ονομαζόταν Ευδοκιάς. Ο όσιος όμως συνέχιζε να κηρύττει την αλήθεια με αντίτιμο συνεχείς εξορίες, κακουχίες και στερήσεις για να καταλήξει σε κάποια ανθυγιεινή περιοχή όπου από τις ταλαιπωρίες παρέδωσε την αγία ψυχή του ως καλός στρατιώτης Ιησού Χριστού.
24Μαΐου
Οσίων Συμεώνος (1), του εν τω Θαυμαστώ όρει (†590), Νικήτα στυλίτου, του Ρώσου και Κυριακού του εν Κύπρω. Μεγαλομάρτυρος Μελετίου του στρατηλάτου και των συν αυτώ. Ιωάννου και Στεφάνου, του «ακοιμήτου». Σεραπίωνος του Αιγυπτίου, Καλλινίκου του μάγου, των 12 Κομητών και Τριβούνων: Διδύμου, Θεοδωρίσκου, Θεοδώρου, Μαρκελλίνου, Μαρκέλλου, Μελετίου, Μερκουρίου, Φαύστου, Φήστου, Φίληκος και Φωτεινού• των τριών γυναικών: Μαρκιανής, Παλλαδίας και Σωσάννης των δύο Νηπίων: Κυριάκου και Χριστιανού και του λοιπού πλήθους των συν αυτοίς μαρτυρησάντων χιλιάδων ένδεκα και διακοσίων οκτώ (†208).
(1) Ο όσιος Συμεών, έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Ιουστίνου. Καταγόταν από την Έδεσσα, αλλά γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Συρίας. Όταν ευρίσκετο στην ηλικία των πέντε ετών ένας τρομερός σεισμός κατέστρεψε μεγάλο μέρος της Αντιόχειας. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο πατέρας του, ο οποίος σκοτώθηκε όταν κατέρρευσε η στέγη του σπιτιού του. Η μητέρα του Μάρθα όμως, διασώθηκε διότι απουσίαζε από την πόλη όπως και ο Συμεών, ο οποίος είχε πάει να προσκυνήσει το ναό του Αγίου Στεφάνου. Έκτοτε η Μάρθα ανέτρεφε και μεγάλωνε το γιο της εν Χριστώ. Σε πολύ νεαρή ηλικία, πλήρης χάριτος και πνεύματος, ο Συμεών μετέβη στη Σελεύκεια σε κάποιο φημισμένο μοναστήρι όπου μόναζε ένας περίφημος ασκητής, ο Ιωάννης. Κοντά του ο Συμεών μελέτησε συστηματικότερα τις άγιες Γραφές και ασκήθηκε στην προσευχή και την ταπεινοφροσύνη. Γρήγορα έγινε παράδειγμα μίμησης και για τούς άλλους αδελφούς της Μονής. Όμως κάποιος συμμοναστής του επιχείρησε να τον σκοτώσει με μαχαίρι, αλλά από θαύμα το χέρι του παρέλυσε επί τόπου.Όμως ο αμνησίκακος Συμεών όχι μόνον δε θύμωσε αλλά και προσευχήθηκε θερμά στον Κύριο να θεραπεύσει τον αδελφό του όπως και έγινε. Αργότερα ο όσιος αποσύρθηκε στο Θαυμαστό Όρος σ` ένα τόπο όπου υπήρχαν μόνο ξερόλιθοι. Εκεί έζησε αυστηρή ασκητική ζωή επί σαράντα πέντε έτη. Εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύτατο γήρας και αξιώθηκε της αιωνίου μακαριότητας.
25Μαΐου
Μνήμη της τρίτης ευρέσεως της τίμιας κεφαλής του προφήτου και βαπτιστού Ιωάννου Προδρόμου. Μαρτύρων Κελεστίνου (1) και Παγχαρίου. Οσίου Ολβιανού.
(1) Ο άγιος Κελεστίνος άνηκε στην ηρωική φάλαγγα της σταυρικής πορείας του Ιησού προς τον Γολγοθά. Βάδισε και ο ίδιος με θαυμαστή καρτερία το δρόμο του μαρτυρίου. Διακαής του πόθος, ήταν η επικράτηση της αληθινής θρησκείας. Ο πόθος του αυτός τον ώθησε να κηρύττει με παρρησία το Ευαγγέλιο της σωτηρίας και να αγρεύει ψυχές. Οι διαρκείς αγώνες του ενάντια στο ψεύδος στις αιρέσεις και τα μιαρά είδωλα εξόργισαν τούς ιερείς των ειδώλων. Ομολόγησε με σθένος την πίστη του στον αρχηγό της ζωής και του θανάτου και υπέμεινε τα διάφορα βασανιστήρια με θαυμαστή καρτερία, ευχαριστώντας και δοξολογώντας το Θεό πού αξίωσε και εκείνον με το μαρτύριο. Εξοργισμένοι οι σκληροί βασανιστές, καθώς δεν μπόρεσαν να ξεριζώσουν από την ψυχή του το Χριστό, τον θανάτωσαν με πυρακτωμένο σίδερο.
26Μαΐου
Αποστόλων (Ο΄) Κάρπου επισκόπου γενομένου της Μακεδονικής Βερροίας, Αλφαίου και Ιούδα. Μαρτύρων Αβερκίου και Ελόνης. Νεομαρτύρων Αλεξάνδρου Δερβίση (1), του Θεσσαλονικέως (†1794) και Μήτρου (†1794). Συνεσίου επισκόπου Καρπασίας.
(1) Ο άγιος Αλέξανδρος καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη και σε νεαρή ηλικία έφθασε στη Σμύρνη, προσπαθώντας να αποφύγει τις ακόλαστες προθέσεις κάποιου Τούρκου. Για άγνωστους σε μας λόγους, στην πόλη αυτή απαρνήθηκε την πίστη του και εξισλαμίσθηκε. Αργότερα επισκέφθηκε τη Μέκκα και εισήλθε στο Τάγμα των Δερβίσηδων. Ελεγχόμενος όμως από τη συνείδησή του προσποιήθηκε τον τρελό και υπό το σχήμα του Δερβίση, περιόδευσε για 18 χρόνια σε υπόδουλες χώρες ελέγχοντας δριμύτατα την τουρκική τυραννία. Όσες δε φορές του δόθηκε η ευκαιρία να εκδηλώσει την πίστη του στο Xριστό το έκανε εκτελώντας αγαθά έργα. Ευρισκόμενος στη Χίο, παρακολούθησε άφοβα σε Χριστιανική Εκκλησία τις ιερές ακολουθίες της Μ. Τεσσαρακοστής φορώντας ακόμη τα ρούχα του Δερβίση. Από τη Χίο μετέβη στη Σμύρνη και παρουσιάσθηκε στον κριτή της πόλης στον οποίο ομολόγησε με θάρρος ότι μετανόησε για την προηγούμενη μεταστροφή του και ότι θα επανερχόταν πλέον στο Χριστιανισμό. Μπροστά του δε έβγαλε και ποδοπάτησε τα ρούχα του Δερβίση. Τον έριξαν αμέσως στη φυλακή από την οποία τον έβγαλαν τρεις φορές προσπαθώντας με κολακείες και απειλές να κάμψουν το φρόνημά του και την πίστη του. Όμως ο Αλέξανδρος παρέμεινε ακατάβλητος και σταθερός στην απόφασή του να μαρτυρήσει για την πίστη του. Όταν δε προσήλθε στον τόπο της εκτέλεσης προσευχόταν γονατιστός και ατάραχος μπροστά στο πολυάριθμο και μανιασμένο πλήθος. Γεμάτος χαρά και θάρρος, υπέμεινε με καρτερία το μαρτυρικό του θάνατο δι` αποκεφαλισμού, στις 26 Μαΐου 1794, γενόμενος έτσι κι εκείνος κάτοικος της άνω Ιερουσαλήμ και μέτοχος της ουράνιας δόξας.
27Μαΐου
Ιερομαρτύρων Ελλαδίου (1) (†ς΄αι. ) και Θεράποντος. Μαρτύρων Αλυπίου και Ευβιότου. Ιουλιανής και Παύλου. Οσίου Ιωάννου ομολογητού του Ρώσου (2) (†1730), του εν Νέω Προκοπίω Ευβοίας.
(1) Ο άγιος Ελλάδιος, έζησε την εποχή των σκληρών διωγμών κατά της Εκκλησίας. Η ζωή του ως λαϊκού, χαρακτηριζόταν από μεγάλη σωφροσύνη, άσκηση γι` αυτό και εξελέγη επίσκοπος. Από τη θέση αυτή ο Ελλάδιος, αναλώθηκε στη διακονία του ποιμνίου του. Κήρυττε, δίδασκε και με σύνεση και διάκριση, επέλυε τυχόν ανακύπτοντα προβλήματα. Η όλη του πολιτεία και διακονία κατόρθωσε να φέρει πολλούς ειδωλολάτρες στην ορθόδοξη πίστη. Η δράση του αυτή, προκάλεσε τούς ειδωλολάτρες, οι οποίοι τον συνέλαβαν και του πρότειναν να αρνηθεί το Χριστό για να σώσει τη ζωή του. Εξοργισμένοι από την ακλόνητη πίστη του επισκόπου τον υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια, αλλά με τη χάρη του Θεού θεραπεύθηκε απ` όλα. Τελικά μετά από συνεχόμενους ραβδισμούς, παρέδωσε το πνεύμα του και έλαβε το στέφανο του.
(2) Ο όσιος Ιωάννης, καταγόταν από τη Ρωσία. Το 1730 αιχμαλωτίστηκε από τους Τατάρους, οι οποίοι τον πούλησαν δούλο σε κάποιο Τούρκο, στο Προκόπι της Καισάρειας. Ο Τούρκος αυτός, μεταχειρίστηκε διάφορα μέσα και μεθοδείες για να πείσει τον Ιωάννη να αρνηθεί την πίστη του και να γίνει Μουσουλμάνος, όμως ο Όσιος, παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του. Υπέστη για το λόγο αυτό διάφορες θλίψεις, κακουχίες ταλαιπωρίες τις οποίες υπέμεινε αγόγγυστα. Αργότερα με τη χάρη του Θεού, κατόρθωσε να ελευθερωθεί από τον ασεβή κύριό του, και αμέσως αποσύρθηκε σε κάποιο ερημικό μέρος, ασκούμενος. Αφού έζησε οσιακά, με αυστηρή άσκηση και θερμή προσευχή εκοιμήθη ειρηνικά το Μάιο του 1730, συνεχίζοντας να θαυματουργεί δια του σεπτού και πανίερου λειψάνου του, το οποίο από το 1925 τοποθετήθηκε στο Νέο Προκόπι Ευβοίας.
28Μαΐου
Ιερομαρτύρων Ευτυχούς επισκόπου Μελιτινής († α΄αι.) και Ζαχαρίου, του Προυσαέως (†1802). Μαρτύρων Ελικωνίδος της εν Κορίνθω (†244) και Ευτυχίου. Διοσκορίδου, Κρήσκη και Παύλου. Οσίων Ανδρέου του δια Χριστόν σαλού, Νικήτα επισκόπου Χαλκηδόνος, του ομολογητού και Ιγνατίου επισκόπου, του Ρώσου.
29Μαΐου
Παρθενομαρτύρων Θεοδοσίας της εν Καισαρεία (†307) και Θεοδοσίας της εν Κων/πόλει (1) (†730). Ολβιανού επισκόπου πόλεως Ανέου. Νεομαρτύρων Ανδρέου Αργέντου, του Χιοπολίτου (†1465) και Ιωάννου ή Νάννου του Θεσσαλονικέως (†1802). Αλεξάνδρου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας (2) (†328). Οσίων Ιωάννου του σαλού και Υπατίου ηγουμένου της ιεράς Μονής Ρουφίνου.
(1) Η αγία οσιομάρτυς Θεοδοσία, γεννήθηκε από ευσεβείς και πλούσιους γονείς στην Κωνσταντινούπολη, στα χρόνια του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Αδραμυττηνού. Μετά το θάνατο του πατέρα της, σε ηλικία επτά ετών η μητέρα της μοίρασε την τεράστια περιουσία της στους πτωχούς, τις χήρες και τα ορφανά και επιδόθηκε με μεγαλύτερο ζήλο στην άσκηση και τη νηστεία στη Μονή της, η οποία ευρίσκετο κοντά στο «Σκοτεινόν φρέαρ»και την λεγόμενη « Άσπαρον στέρνην». Δέκα χρόνια μετά την κουρά της, στο μοναστήρι ξέσπασε ο απηνής διωγμός των υποστηρικτών των ιερών εικόνων. Όταν δε οι απεσταλμένοι του Λέοντα του Ισαύρου, αποπειράθηκαν να κατεβάσουν από τη Χαλκή Πύλη την εικόνα του Χριστού, η Θεοδοσία μαζί με άλλες γυναίκες, γκρέμισε από τη σκάλα τον ανεβασμένο σπαθάριο και τον σκότωσε. Αμέσως συνελήφθησαν όλες και τις μεν άλλες γυναίκες τις σκότωσαν επί τόπου, τη δε Θεοδοσία έσφαξε κάποιος εκ των δημίων με κέρατο βοδιού, χαρίζοντάς της, την ουράνια βασιλεία.
(2) Ο όσιος Αλέξανδρος, έζησε στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου και για τις πολλές του αρετές και τα διοικητικά του χαρίσματα, εξελέγη Πατριάρχης Αλεξανδρείας πριν από την Α` Οικουμενική Σύνοδο. Η δε Πατριαρχεία του, συνεχίστηκε και μετά την Σύνοδο αυτή. Είναι ο Πατριάρχης, ο οποίος είχε το σθένος και τη δύναμη να εκδιώξει και να αποβάλλει από την Εκκλησία του Χριστού, τον αιρετικό και κακόδοξο Άρειο. Πατριάρχησε επί 15 έτη, άφησε δε διάδοχό του, ένα εκ των μεγαλυτέρων Πατέρων της Εκκλησίας, το Μέγα Αθανάσιο.
30Μαΐου
Οσίου Ισαακίου του ομολογητού (1), ηγουμένου της μονής των Δαλμάτων (†383). Μαρτύρων Ναταλίου και Χριστίνης. Εύπλου, Ρωμανού, Τελετίου «και του πλήθους των εν Νικομήδεια καέντων αγίων». Οσίων Ευσταθίου πατριάρχου Κων/πόλεως και Βαρλαάμ.
(1) Ο όσιος Ισαάκιος, καταγόταν από την Ανατολή, αλλά έδρασε στο Βυζάντιο την εποχή του αυτοκράτορα Ουάλη, ο οποίος ήταν θερμός υποστηρικτής των κακόδοξων και δυσεβών Αρειανών. Όταν οι Οστρογότθοι κατασκήνωσαν στη Θράκη και απειλούσαν την Κωνσταντινούπολη, ο Ουάλης αναγκάσθηκε να εκστρατεύσει εναντίον τους. Τότε ο Ισαάκιος, ο οποίος ήταν ηγούμενος στην περίφημη μονή των Δαλμάτων συνάντησε τον αυτοκράτορα, τον πολέμιο των ορθοδόξων, και αφού έπιασε από τα χαλινάρια το άλογο του, τον συμβούλευσε με τα εξής λόγια: «Δώσε στα ποίμνια τους άριστους ποιμένες και χωρίς κόπους θα πάρεις τη νίκη. Αν όμως δεν αποδεχθείς αυτά πού σου λέγω και δε συμφωνήσεις μαζί τους, θα μάθεις από την πείρα σου ότι είναι σκληρό πράγμα να κλωτσάς τα καρφιά. Διότι ούτε εσύ θα γυρίσεις από τον πόλεμο και σύντομα θα χάσεις και το στράτευμα». Ο αυτοκράτορας όχι μόνο δεν πείσθηκε, αλλά ειρωνεύτηκε τον άγιο και διέταξε να τον ρίξουν σε κάποιο κοντινό κρημνώδες φαράγγι, από το οποίο ο Ισαάκιος ως εκ θαύματος εξήλθε χωρίς την παραμικρή αμυχή. Ο Ουάλης έπαθε όσα του προεφήτευσε ο άγιος: νικήθηκε στη μάχη που έδωσε κοντά στην Ανδριανούπολη και μάλιστα, μετά την αιχμαλωσία του από τούς Γότθους, κάηκε ζωντανός. Ο Ισαάκιος συνέχισε την ασκητική του ζωή στην Κωνσταντινούπολη, όπου εκοιμήθη εν ειρήνη σε βαθιά γεράματα.
31Μαΐου
Μαρτύρων Ερμείου (1) (†β΄αι.), Ευσεβίου και Χαραλάμπη εν Ασκάλωνι. Αγίας Πετρονίλας, θυγατρός του αποστόλου Πέτρου.
(1) Ο άγιος Ερμείας, ζούσε στα Κόμανα της Καππαδοκίας την εποχή του αυτοκράτορα των Ρωμαίων Αντωνίνου Πίου. Είχε από νεαρή ηλικία ενταχθεί στα στρατεύματα του Καίσαρα και γρήγορα ξεχώρισε για την γενναιότητα, την ανδρεία και το αγωνιστικό του φρόνημα, τα οποία αντλούσε από την πίστη του στον Ιησού Χριστό. Την περίοδο της βασιλείας του Μάρκου Αυρήλιου ξέσπασε μεγάλος διωγμός κατά των χριστιανών, μεταξύ δε των πρώτων που συνέλαβαν, ήταν και ο Ερμείας, αγνοώντας τις μεγάλες του υπηρεσίες στην πατρίδα αλλά και τα σεβάσμια γηρατειά του. Οδηγήθηκε μπροστά στο στρατηγό Σεβαστιανό, ο οποίος τον διέταξε να θυσιάσει τα είδωλα. Ο άγιος όμως ακλόνητος και ακατάβλητος, αρνήθηκε να προδώσει τον Κύριό του και να θυσιάσει στα μιαρά ειδωλολατρικά ξόανα. Με τη γλυκύτητα δε που τον διέκρινε, απάντησε στις προτροπές των τυράννων τα εξής: «Θα ήταν πολύ ανόητο σεβαστέ άρχοντά μου να αφήσω το φως και να προτιμήσω το σκοτάδι, να εγκαταλείψω την αλήθεια και να ασπασθώ το ψέμα, να παραιτηθώ από τη ζωή και να προτιμήσω το θάνατο. Θα ήταν λοιπόν παράλογο στο τέλος της ζωής μου να χάσω αυτά τα πολύτιμα αγαθά». Τότε εξοργισμένος ο άρχοντας, διέταξε αφού τον βασανίσουν σκληρά, να τον ρίξουν στην πυρά. Με την επέμβαση όμως και τη χάρη του Θεού, ο άγιος εξήλθε σώος και αβλαβής από όλα τα φρικτά βασανιστήρια. Τελικά τον αποκεφάλισαν χαρίζοντας του το στέφανο της δόξας.
1Ιουνίου
Ιουστίνου (1) του φιλοσόφου και απολογητού (†166) και των μετ` αυτού μαρτυρησάντων: Ιέρακος, Ευελπίστου, Λιβεριανού, Παίωνος, Χαρίτωνος και Χαριτούς της παρθένου.Μαρτύρων Γερασίμου, Θεσπεσίου, Ιουστίνου, Ιούστου, Νέωνος Φίρμου, των εν Αντιοχεία επί Δεκίου, Μυρίων Μαρτύρων. Οσίων Εράσμου, Πύρρου, του παρθένου, Διονυσίου του θαυματουργού και μακαρίου Αγαπητού, αμίσθου, των Ρώσων.
(1) Ο άγιος Ιουστίνος γεννήθηκε στη Φλαβία Νεάπολη της Παλαιστίνης στις αρχές του 2ου αι. Οι γονείς του, Έλληνες ειδωλολάτρες, φρόντισαν ώστε ο Ιουστίνος να λάβει εξαιρετική θεολογική αλλά και φιλοσοφική μόρφωση, η οποία ωστόσο δεν ήταν αρκετή για να δώσει απάντηση στα ερωτήματα που έθετε η ανήσυχη ψυχή του. Ο Θεός βλέποντας την αγνότητα και την ειλικρινή πρόθεση των αναζητήσεών του, ανταποκρίθηκε θαυμαστά. Κάποια ημέρα πού ο Ιουστίνος βάδιζε κοντά στη θάλασσα, συνάντησε ένα γέροντα, ο οποίος ήταν βαθύτατα καταρτισμένος στις αλήθειες των Θείων Γραφών κι έτσι μετά το διάλογο δίδαξε στον άγιο τη χριστιανική διδασκαλία. Όταν αυτοκράτορας ήταν ο Αντωνίνος Πίος, ο Ιουστίνος μετέβη στη Ρώμη, όπου παρέδωσε στον αυτοκράτορα απολογία, στην οποία εξέθετε τις βασικές διδασκαλίες του Χριστιανισμού και αναιρούσε όλες τις εναντίον των χριστιανών κατηγορίες και αποδείκνυε την πλάνη των ειδώλων, χρησιμοποιώντας επιχειρήματα από την Αγία Γραφή. Δια την ενέργειά του αυτή, εκλήθη και Απολογητής. Η χριστομίμητη όμως δράση του Ιουστίνου, ο οποίος δεν έπαυε να κηρύττει το λόγο του Θεού και να συγγράφει έργα απολογητικού και ποιμαντικού χαρακτήρα, προκάλεσε τη μήνιν των ειδωλολατρών. Για το λόγο αυτό ο μέγας φιλόσοφος και ευσεβής χριστιανός συνελήφθη και αφού υπέστη διάφορα βασανιστήρια, αποκεφαλίστηκε το 165 , αναδεικνυόμενος όχι μόνο απολογητής της ορθόδοξης πίστης αλλά και αθλοφόρος μάρτυρας.
2Ιουνίου
Νικηφόρου πατριάρχου (1) Κων /πόλεως, του ομολογητού (†828). Ιερομάρτυρος Εράσμου, του εν Αχρίδι, και των δι` αυτού 20.000 πιστευσάντων Μαρτύρων. Λεάνδρου μάρτυρος, του Ηπειρώτου. Μεγαλομάρτυρος Ιωάννου, του Ρώσου. Νεομαρτύρων Ιωάννου του Τραπεζουντίου (†1492), Δημητρίου του Φιλαδελφέως (†1679) και Κωνσταντίνου του εξ Αγαρηνών (†1819).Οσίου Μαρίνου, του κατά κόσμον Βαάνη.
(1) Ο άγιος Νικηφόρος, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη τον 8ο αι. Οι γονείς του Θεόδωρος και Ευδοκία άνηκαν σε αρχοντική και επίσημη κοινωνική τάξη και ήταν ευσεβείς και ενάρετοι άνθρωποι οι οποίοι γαλούχησαν τον γιο τους στον Χριστιανισμό. Η προσήλωση μάλιστα του πατέρα του στην ορθή πίστη, έγινε αιτία να διωχθεί και να εξορισθεί από τον εικονομάχο και δυσεβή αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ε`, τον Κοπρώνυμο. Προικισμένος με ιδιαίτερες πνευματικές ικανότητες, απέκτησε μεγάλη θεολογική και θύραθεν παιδεία. Γρήγορα όμως αποσύρθηκε σε ένα κτήμα του στον Βόσπορο, όπου αφοσιώθηκε στην άσκηση και τη μελέτη των Θείων Γραφών. Όμως ο αυτοκράτορας τον υποχρέωσε να αναλάβει τη διεύθυνση του μεγάλου πτωχοκομείου της Κωνσταντινουπόλεως. Όταν εκοιμήθη ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ταράσιος, ο αυτοκράτορας Νικηφόρος Α`, υπέδειξε ως άξιο διάδοχό του τον Νικηφόρο. Όντως την Κυριακή του Πάσχα του 806 ανήλθε στον Πατριαρχικό Θρόνο. Θρόνος όμως που εκείνη την εποχή ισοδυναμούσε με Γολγοθά. Έδωσε σκληρούς αγώνες για την τιμή και την προσκύνηση των ιερών Εικόνων. Όταν όμως το 813 ανέβηκε στο θρόνο της Βασιλεύουσας, ο ασεβής Λέων Ε`, ο Αρμένιος, ξέσπασε μεγάλος και απηνής διωγμός κατά των εικονολατρών. Η αγέρωχη στάση και εμμονή του Νικηφόρου στην προστασία της Ορθοδοξίας, προκάλεσε την οργή του αυτοκράτορα, ο οποίος τον απομάκρυνε από τον πατριαρχικό θρόνο. Υπέστη πολλές ταλαιπωρίες και τελικά, ταλαιπωρημένος παρέδωσε στο δίκαιο μισθαποδότη Θεό το πνεύμα του στις 2 Ιουνίου 822.
3Ιουνίου
Μαρτύρων Λουκιλιανού και Παύλης και των συν αυτοίς 4 νηπίων: Διονυσίου, Κλαυδίου, Παύλου και Υπατίου(†370-375). Μάρτυρος Υακίνθου Οσίων Πάππου επισκόπου Χυτρών και Αθανασίου του θαυματουργού (1). Οσίας Ιερίας.
(1) Ο όσιος Αθανάσιος από νεαρή ηλικία αφιερώθηκε ολόψυχα στην υπηρεσία της Εκκλησίας, κηρύττοντας και διαδίδοντας το λόγο του Θεού. Αργότερα ποθώντας την άσκηση, πήγε σε κάποιο μοναστήρι στον ποταμό Σάγορι, στο οποίο ηγούμενος ήταν κάποιος πρώην συγκλητικός. Αλλά δυστυχώς, οι μοναχοί εκεί ζούσαν σχεδόν κοσμική ζωή. Για το λόγο αυτό ο ηγούμενος παρακάλεσε τον Αθανάσιο να εργασθεί για τη διόρθωση και επαναφορά στην κοινωνική μοναχική τάξη των ατίθασων μοναχών. Ο Αθανάσιος εργάσθηκε με ζήλο και αυταπάρνηση και γρήγορα η προσπάθειά του είχε θαυμαστά αποτελέσματα. Ο γεμάτος θέρμη και «άλατι ηρτυμένος» λόγος του, το παράδειγμά του, το ήθος του, η αγία ζωή του και οι αδελφικές του παραινέσεις, αλλά και η ολονύκτια προσευχή και ικεσία στο Πανάγαθο και πανοικτήρμονα Θεό, έφεραν γρήγορα το ποθούμενο αποτέλεσμα. Εν συνεχεία, ο όσιος μετέβη στο μοναστήρι του Τραϊανού, όπου και χειροτονήθηκε πρεσβύτερος. Εκεί συνέγραψε διάφορα θρησκευτικά συγγράμματα, τα οποία πουλούσε και τα χρήματα που κέρδιζε τα διέθετε σε πτωχούς και πάσχοντες. Εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύτατο γήρας.
4Ιουνίου
Μητροφάνους (1) αρχιεπισκόπου Κων/πόλεως (†326). Οσιομάρτυρος Ιωάννου ηγουμένου της Μοναγρίας. Μάρθας και Μαρίας (2), των αδελφών του Λαζάρου. Οσίων Αλωνιού και Σοφίας, της ασκητικώς βιωσάσης.
(1) Ο άγιος Μητροφάνης έζησε στα χρόνια του πρώτου αυτοκράτορα του Βυζαντίου, του Μέγα Κωνσταντίνου, και ήταν Επίσκοπος της Κωνσταντινουπόλεως. Καταγόταν από αριστοκρατική και βασιλική γενεά. Ήταν γιος του Δομετίου και ανεψιός του αυτοκράτορα Πρόβου. Όταν δε ο αδελφός του και επίσκοπος Βυζαντίου Πρόβος εκοιμήθη, τον διαδέχθηκε στο θρόνο ο Μητροφάνης μέχρι την εποχή που ο Μ. Κωνσταντίνος έκτισε τη Βασιλίδα των πόλεων.
(2) Οι αγίες Μάρθα και Μαρία μαζί με την αδελφό τους Λάζαρο αποτελούσαν μία από τις πλέον αγαπημένες οικογένειες του Κυρίου. Το Ευαγγέλιο μας παρουσιάζει τη Μαρία να απορροφάται από τη διδασκαλία του Ιησού, ενώ η Μάρθα ησχολείτο περισσότερο με τις κοσμικές λεπτομέρειες. Η Μαρία επίσης άλειψε με βαρύτιμο μύρο τα πόδια του Ιησού και εν συνεχεία το σπόγγισε με την παρθενική της κόμη. Μετά την σταύρωση και την ανάσταση του Κυρίου αφιερώθηκαν στη διδασκαλία και διάδοση των λόγων Του και υπήρξαν διακεκριμένα μέλη της πρώτης χριστιανικής κοινωνίας. Εκοιμήθησαν ειρηνικά σε μεγάλη ηλικία.
5Ιουνίου
Ιερομαρτύρων Δωροθέου († 362) και Θεοδώρου, επισκόπων Τύρου. Δέκα Μαρτύρων, των εν Αιγύπτω: Απόλλωνος, Αρείου, Γοργίου, Λεωνίδου (πατρός Ώριγένους), Μαρκιανού, Νικάνδρου, Πάμφωνος, Υπερεχίου, Ειρήνης και Σελήνης (†δ΄αι.). Μαρτύρων Πλουτάρχου και Σερίνου. Κόνωνος και Χριστόφορου, των από Ρώμης. Νόννου. Νεομάρτυρος Μάρκου, του νέου, του εν Χίω (1) (1801). Οσίου Θεοδώρου δουκός, του Ρώσου.
(1) Ο άγιος νεομάρτυρας Μάρκος, γεννήθηκε στη Σμύρνη. Σε νεαρή ηλικία το 1788, νυμφεύθηκε, αλλά συσχετίσθηκε στην Έφεσο με μίαν άλλη χριστιανή γυναίκα και κάποια ημέρα συνελήφθησασν επ` αυτοφώρω. Ο άγιος και η ερωμένη του αρνήθηκαν την πίστη τους ενώπιον του κριτή. Γρήγορα όμως αισθάνθηκε τύψεις για την ανόσια πράξη του, γι` αυτό με δάκρυα εξομολογήθηκε το γεγονός σε κάποιο φημισμένο πνευματικό ο οποίος τούς διευκόλυνε να φύγουν στη Σμύρνη και μετά από αρκετές περιπλανήσεις να φθάσουν στη Βενετία όπου χρίστηκαν με Άγιο Μύρο και νυμφεύθηκαν. Μέσα του όμως σιγόκαιγε η φλόγα του μαρτυρίου. Την πρώτη φορά ο πνευματικός του τον απέτρεψε. Τότε ο Μάρκος αναγκάστηκε να επιστρέψει στη Χίο. Εκεί μετά από θερμή προσευχή, και αφού μετάλαβε των αχράντων μυστηρίων, παρουσιάσθηκε στο κριτήριο όπου με θάρρος ομολόγησε την πίστη του στο Σωτήρα και Λυτρωτή Χριστό. Συνελήφθη και ρίχθηκε στη φυλακή όπου υπέστη σκληρά βασανιστήρια. Το ίδιο συνέβη και τη δεύτερη φορά που παρουσιάσθηκε στο κριτήριο, ακλόνητος και ακτινοβόλος, διακήρυξε την ορθόδοξο πίστη του. Οι Τούρκοι τον έριξαν από τις σκάλες, τον φυλάκισαν εκ νέου και τον υπέβαλαν σε φρικτότερα βασανιστήρια. Οι χριστιανοί της Χίου όταν πληροφορήθηκαν το γεγονός, άρχισαν να νηστεύουν και να προσεύχονται θερμά για να τον ενισχύσει ο Κύριος. Αφού κοινώνησε των αχράντων μυστηρίων, οδηγήθηκε στις 5 Ιουνίου 1801 στον τόπο της εκτέλεσης, όπου τον αποκεφάλισαν χαρίζοντας στην Εκκλησία ένα ακόμη καλλίνικο μάρτυρα.
6Ιουνίου
Πέντε Παρθένων και Μαρτύρων: Μάρθας, Μαρίας, Κυράς Βαλερίας, Μαρκίας και της συνοδείας αυτών και Γελασίου. Νεομάρτυρος Μιχαήλ, του κηπουρού (†1770). Οσίων Ιλαρίωνος του νέου (1), ηγουμένου Μονής των Δαλμάτων (†845), Ανούβ του σημειοφόρου, Αττάλου του θαυματουργού και Φώτα.
(1) Ο όσιος Ιλαρίων καταγόταν από την Καππαδοκία και έζησε τον 9ο αι. Οι γονείς του, Πέτρος και Θεοδοσία, ήταν ευσεβείς και ενάρετοι άνθρωποι και γαλούχησαν τον μικρό γιο τους με την ορθόδοξη πίστη. Όταν ενηλικιώθηκε, ποθώντας το δρόμο της αρετής και της άσκησης πήγε στο μοναστήρι της Ξηρονησίας, στην Κωνσταντινούπολη, όπου αφοσιώθηκε ψυχή τε και σώματι στην άσκηση, την αυστηρή νηστεία, τη σιωπή και την μελέτη των Θείων Γραφών. Αργότερα πήγε στη Μονή Δαλμάτων, όπου και έγινε μεγαλόσχημος. Εκεί παρέμεινε μία δεκαετία και γρήγορα έγινε παράδειγμα άσκησης, ταπεινοφροσύνης και μεγαθυμίας για όλους τούς αδελφούς, οι οποίοι παμψηφεί τον ανέδειξαν ηγούμενο της Μονής. Όταν ξέσπασε η θύελλα της Εικονομαχίας ο αυτοκράτορας Λέων ο Αρμένιος, με τον ασεβή πατριάρχη Θεόδοτο το Μελισσηνό, προσπάθησαν, ανεπιτυχώς, να κάμψουν το αγέρωχο φρόνημα του οσίου. Εκείνος όρθωσε το πνευματικό του ανάστημα και στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. Τότε άρχισε ο απηνής διωγμός του. Επί οκτώ ολόκληρα χρόνια, υπέστη αγόγγυστα και με θαυμαστή καρτερία περιορισμούς σε απομακρυσμένες Μονές, φυλακίσεις, ξυλοδαρμούς και εξορίες. Άντεξε όμως, όλες τις ταλαιπωρίες «ως καλός στρατιώτης Ιησού Χριστού», ευχαριστώντας και δοξάζοντας τον Κύριο, που τον αξίωσε να μείνει αλύγιστος στις επάλξεις του αγώνα. Μετά το θρίαμβο της Ορθοδοξίας, επέστρεψε στη Μονή του, έζησε τρία ακόμη χρόνια και εκοιμήθη ειρηνικά σε ηλικία 70 ετών.
7Ιουνίου
Μαρτύρων Αισίας, Ζηναίδος της θαυματουργού, Θεοδότου του εν Αγκύρα, Ταρασίου και Ιωάννου. Ποταμιαίνης της παρθένου και Βασιλείδου του στρατιώτου. Οσιομαρτύρων Ιωάννου και Λυκαρίωνος. Οσίων Ανατολίου, Ανδρέου, Ανθίμου και Στεφάνου των πρεσβυτέρων και Σεβαστιανής της θαυματουργού. Ιερέος Παναγή Μπασιά (1) εκ Ληξουρίου Κεφαλληνίας (†1883).
(1) Ο άγιος Παναγής Μπασιάς, γεννήθηκε στο Ληξούρι της Κεφαλονιάς το 1801 και ήταν γιος επιφανών γονέων, του Μιχαήλ και της Ρεγγίνας Δελαπόρτα. Λόγω της καλής οικονομικής του κατάστασης, έλαβε εξαιρετική θεολογική και φιλοσοφική κατάρτιση ομιλούσε δε ιταλικά, γαλλικά και λατινικά. Σε πολύ μικρή ηλικία χειροτονήθηκε αναγνώστης και εν συνεχεία υπηρέτησε ως γραμματοδιδάσκαλος σε κάποιο δημοτικό σχολείο. Το 1836 χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος και έλαβε το όνομα Παΐσιος από τον τότε Μητροπολίτη Κεφαλληνίας Παρθένιο. Δεν ανέλαβε ποτέ εφημεριακή θέση, αλλά λειτουργούσε στο εξωκλήσι του Αγίου Σπυρίδωνα στον Πλατύ-Γιαλό, όπου συνέρρεε πλήθος πιστών για να λειτουργηθεί, να ακούσει τα θερμά και υψηλού θεολογικού επιπέδου κηρύγματά του και να κοινωνήσει από τα χέρια του. Επιδόθηκε σε όλη του τη ζωή σε έργα φιλανθρωπίας και διακονίας των πασχόντων και αδυνάτων. Το 1846 αρρώστησε από κάποια νευρική ασθένεια και μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1867 τον περιποιούταν ο εξάδελφός του Ιωάννης Κερουλάνος. Αν και για μία πενταετία ήταν κατάκοιτος (1882-1887) εν τούτοις πλήθος χριστιανών πήγαινε να τον συμβουλευθεί, να εξομολογηθεί και να πάρει την συμβουλή και την ευχή του. Εκοιμήθη ειρηνικά, στις 7 Ιουνίου 1888 και αγιοποιήθηκε από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 4 Φεβρουαρίου 1986. Μαρτυρούνται πολλά θαύματά του πριν και μετά την οσιακή κοίμησή του.
8Ιουνίου
Ανακομιδή λειψάνου Μεγαλομάρτυρος Θεοδώρου του Στρατηλάτου (†319). Μαρτύρων Καλλιόπης (1), Νικάνδρου, Μαρκιανού και Μάρκου.Του αγίου Νεομάρτυρος Θεοφάνους (2), του εν Κων/πόλει (†1559). Οσίων Αθρέ, Θεοφίλου του Αγιορείτου, [Ναυκρατίου] και Παύλου του ομολογητού.Οσίας Μελανείας.
(1) Η αγία Καλλιόπη, έζησε στα μέσα του 3ου αι. στα χρόνια του αυτοκράτορα Δεκίου. Διακρινόταν για τη φυσική της ομορφιά, αλλά και τα πλούσια ψυχικά και πνευματικά χαρίσματά της. Απέρριπτε μετά βδελυγμίας κάθε πρόταση γάμου γιατί είχε αφιερώσει τη ζωή της στο Χριστό, τη διδασκαλία του Θείου Λόγου Του και τη διακονία και παραμυθία των ασθενών και πασχόντων αδελφών της. Στο φοβερό διωγμό πού εξαπέλυσε ο διώκτης των χριστιανών Δέκιος, η Καλλιόπη συνελήφθη και οδηγήθηκε μπροστά στον τοπικό άρχοντα, ο οποίος θαύμασε την ομορφιά της, προσπάθησε με διάφορες κολακείες και υποσχέσεις να την δελεάσει και να την σύρει στην ανόσια ζωή των ψυχοφθόρων ηδονών και της μισητής ειδωλολατρίας. Όμως η αγία με ηρωική σταθερότητα, εμμονή και αγωνιστικό φρόνημα, ομολόγησε την πίστη της στο Χριστό. Εξοργισμένος ο τύραννος διέταξε να την υποβάλλουν σε φοβερά βασανιστήρια και τελικά να την αποκεφαλίσουν χαριζόντάς της την ουράνια και άφθαρτη δόξα.
(2) Ο άγιος Νεομάρτυρας Θεοφάνης, σε μικρή ηλικία εξισλαμίστηκε με δόλο από τούς Τούρκους. Αργότερα όμως εξομολογήθηκε το αμάρτημά του και στη συνέχεια εκάρη μοναχός αγωνιζόμενος σκληρά για την εξιλέωσή του. Έτοιμος πλέον για το μαρτύριο, έφθασε στην Κωνσταντινούπολη όπου αναγνωρίστηκε από τούς Τούρκους και οδηγήθηκε στον κριτή όπου ομολόγησε με σθένος και παρρησία την πίστη του στο Χριστό. Υπέστη φρικτά βασανιστήρια, τα οποία υπέμεινε αγόγγυστα και τέλος τον έκλεισαν και τον έσφιξαν με αιχμηρά σίδερα κι έτσι παρέδωσε την αγία ψυχή του, στον αθλοθέτη και στεφανοδότη Θεό στις 8 Ιουνίου 1559.
10Ιουνίου
Ιερομάρτυρος Τιμοθέου, επισκόπου Προύσσης. Μαρτύρων Αλεξάνδρου και Αντωνίνης (1) (†313). Απολλώνιου και Νεανίσκου, του σοφωτάτου. Οσίων Αλεξίου επισκόπου Βιθυνίας, και Απολλώ επισκόπου. Οσίων Θεοφάνους, Πανσέμνης και Κανίδου, των «μακαρίων» (†369).
(1) Η αγία μάρτυς Αντωνίνα, ήταν μία χριστιανή παρθένος, η οποία αποτελούσε ένα τηλαυγή αστέρα της κωμόπολης Καρδάμου, όπου και γεννήθηκε. Προικισμένη με εξωτερική και εσωτερική ομορφιά, ζούσε με εγκράτεια, σεμνότητα και έθεσε όλες τις δυνάμεις και τις οικονομίες της στη διακονία, την περίθαλψη και ανακούφιση των πτωχών και δυστυχισμένων συνανθρώπων της. Η χριστιανική της διαγωγή και συμπεριφορά, καταγγέλθηκε στον έπαρχο Φύστο, ο οποίος τη συνέλαβε και την ανέκρινε. Η Αντωνίνα με ακατάβλητο φρόνημα ομολόγησε την πίστη της στο Χριστό και κάλεσε τον Έπαρχο να μετανοήσει και να βαπτισθεί χριστιανός. Απογοητευμένος ο έπαρχος, επειδή όλες του οι προσπάθειες έπεφταν στο κενό και γνωρίζοντας ότι η αγία έδιδε μεγάλη βαρύτητα στην παρθενική της τιμή, διέταξε να την ρίξουν σε κάποιο πορνείο. Η θερμή προσευχή της παρθένου, προκάλεσε τρομερό σεισμό στο σπίτι αυτό με αποτέλεσμα οι ίδιες οι γυναίκες να την διώξουν απ` αυτό. Ο Φύστος την επανασυνέλαβε και την έριξε σε κάποιο άλλο πορνείο. Κάποιος όμως χριστιανός ονόματι Αλέξανδρος, επισκέφθηκε το πορνείο και τη φυγάδευσε δανείζοντάς τής τα δικά του ρούχα. Έξαλλος ο Φύστος όταν πληροφορήθηκε το γεγονός διέταξε την άμεση σύλληψή τους. Μετά την απολογία τους διέταξε το σκληρό βασανισμό τους. Αφού τούς ακρωτηρίασαν, τους άλειψαν με πίσσα και έριξαν τα σώματά τους στη φωτιά, χαρίζοντάς τους και στεφάνους του μαρτυρίου.
11Ιουνίου
Αποστόλων Ναθαναήλ του Βαρθολομαίου εκ των 12, Βαρνάβα (Ο΄) ιδρυτού και προστάτου της Εκκλησίας Κύπρου. Μάρτυρος Θεοπέμπτου. Οσίου Βαρνάβα του θαυματουργού, του εν Λεμεσώ.
12Ιουνίου
Μαρτύρων Αντωνίνης και Ιωάννου του στρατιώτου. Οσίων Ονούφριου του Αιγυπτίου (†δ΄αι. ) και Πέτρου του εν Άθω. Ζήνωνος επισκόπου Κυρήνειας, Ιουλιανού του εις τα Λίβα, Τριφυλίου επισκόπου Λευκωσίας, Ευλογίου πατριάρχου Αντιοχείας και Αρσενίου του Ρώσου. Νεομάρτυρος Ιωάννου (1).
(1) Ο άγιος Νεομάρτυς Ιωάννης, καταγόταν από την Τραπεζούντα, της οποίας και χρημάτισε πρόκριτος. Ήταν λόγιος και συγχρόνως πολύ ευσεβής. Όταν κάποτε ταξίδευε με κάποιο Τούρκικο πλοίο συνοδεύοντας τα εμπορεύματά του, η προσευχή και η νηστεία που εκδήλωσε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, νίκησαν το φθόνο του Τούρκου πλοιάρχου, ο οποίος προσπάθησε να τον προσηλυτίσει. Επειδή όμως δεν τα κατάφερε και ο Ιωάννης του απέδειξε τις πλάνες του Ισλαμ, όταν έφθασαν στο Άκκερμαν τον συκοφάντησε στο Τούρκο ηγεμόνα, ότι δήθεν έδωσε λόγο να γίνει μουσουλμάνος. Με τιμές οδηγήθηκε μπροστά στον ηγεμόνα, ο οποίος με διάφορες κολακείες και υποσχέσεις προσπάθησε να τον μεταπείσει. Αλλά ο Ιωάννης με σθένος και παρρησία ομολόγησε ότι θα παρέμενε χριστιανός όσα χρήματα και αξιώματα και εάν του προσφέρουν. Εξοργισμένος ο ηγεμόνας διέταξε να τον βασανίσουν σκληρά, ώστε το αίμα του έτρεχε σαν ποτάμι. Βλέποντας ο ηγεμόνας και μετά τα βασανιστήρια, την καρτερία του μάρτυρα, διέταξε να τον μαστιγώσουν και στη συνέχεια να τον δέσουν στην ουρά ενός αλόγου και να τον περιφέρουν στους δρόμους της πόλης. Όταν δε περνούσε από την εβραϊκή συνοικία, οι Εβραίοι έβριζαν και κακοποιούσαν τον Ιωάννη. Κάποιος μάλιστα πήρε το σπαθί του και του έκοψε το κεφάλι στις 12 Ιουνίου 1492, χαρίζοντάς του τον αμαράντινο στέφανο της δόξας. Αργότερα με βασιλικές τιμές, το σεπτό λείψανό του μετακομίσθηκε στη Σαντσιάβα της Μολδαβίας, όπου επιτελεί ακόμη δεκάδες θαύματα.
13Ιουνίου
Μαρτύρων Ακυλίνης (1) (†239), Θεοδώρου και ετέρων Μυρίων. Οσίων Αντιπάτρου επισκόπου Βόστρων. Άννης και του υιού αυτής Ιωάννου, Ιακώβου, του εξ απάτης τον διάβολον προσκυνήσαντος.
(1) Η αγία Ακυλίνη, η οποία καταγόταν από οικογένεια αρχοντική και εύπορη της Παλαιστίνης, έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Σε ηλικία μόλις πέντε ετών, βαπτίσθηκε από τον Επίσκοπο Ευθάλιο. Σ` αυτό βοήθησε και ο πατέρας της Ευθάλιος, ο οποίος δημιούργησε και κατάλληλες συνθήκες, ώστε η κόρη του να παραμείνει σταθερή στη χριστιανική πίστη, ενισχύοντας ποικιλοτρόπως το φρόνημά της. Έτσι σε νεαρή ακόμη ηλικία η Ακυλίνη άρχισε να κηρύττει και να διδάσκει με ζέση, το λόγο του Θεού και συναναστρεφόμενη με θυγατέρες ειδωλολατρών κατόρθωσε να προσελκύσει πολλές εξ αυτών στην ορθόδοξη πίστη. Παράλληλα παροιμιώδης στάθηκε η επίδοσή της σε έργα φιλαλληλίας, φιλανθρωπίας και παραμυθίας. Η λαμπρή της αυτή δράση, καταγγέλθηκε στον ανθύπατο Ουλοσιανό, ο οποίος αφού τη συνέλαβε, προσπάθησε με κάθε τρόπο να την αναγκάσει να απαρνηθεί την πίστη της. Η αγία όμως παρέμεινε ακλόνητη και με παρρησία, αν και νεαρό κορίτσι, ομολόγησε την πίστη της στον Θεό. Εξοργισμένος ο ανθύπατος τη χτύπησε βίαια στο πρόσωπο ώστε η αγία πλημμύρισε από αίματα. Στη συνέχεια υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια και στο τέλος καταντροπιασμένος ο Ουλοσιανός που δεν κατόρθωσε να κάμψει την πίστη ενός αδύναμου κοριτσιού, διέταξε να την αποκεφαλίσουν κατατάσσοντάς την στο «περικείμενον νέφος μαρτύρων και αγίων».
14Ιουνίου
Προφήτου Ελισσαίου. Μεθοδίου (1), πατριάρχου Κων/πόλεως, του ομολογητού (†847). Ιερομάρτυρος Κυρίλλου, επισκόπου Γορτύνης . Νήφωνος του εν Άθω και Ιουλίττας.
(1) Ο άγιος Μεθόδιος, καταγόταν από αρχοντική και ενάρετη οικογένεια, η οποία τον ανέθρεψε σύμφωνα με τις εντολές και τα προστάγματα της Ορθόδοξης χριστιανικής διδασκαλίας. Γεννήθηκε στις Συρακούσες της Σικελίας και έφθασε στην Κωνσταντινούπολη επί αυτοκρατορίας Λέοντος του Ε`, για να αναλάβει κάποια υψηλή πολιτική υπηρεσία, λόγω της μεγάλης του μορφώσεως, της ευφυΐας του και των λοιπών διοικητικών ικανοτήτων του. Ο αυτοκράτορας Θεόφιλος, όταν τον γνώρισε τον εκτίμησε και προσπάθησε με διάφορες περιποιήσεις και υποσχέσεις να τον πάρει με το μέρος του για να τον χρησιμοποιήσει σε διάφορες εμπιστευτικές αποστολές. Όμως ο Μεθόδιος τον εγκατέλειψε αμέσως, όταν κατάλαβε τη σκληρή και ανίερη πολιτική του έναντι των αγίων Εικόνων. Εξοργισμένος ο αυτοκράτορας, τον φυλάκισε μέσα σε κάποιο τάφο μαζί με δύο ληστές. Αργότερα όμως επειδή ο άγιος του εξήγησε κάποιο δύσκολο χωρίο σχετικά με τις απόκρυφες επιστήμες, τον αποφυλάκισε και τον έθεσε υπό επιτήρηση. Μετά το θάνατο του Θεοφίλου και επί των ημερών της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, ο Μεθόδιος εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Επί της Πατριαρχίας του καθιερώθηκε η εορτή της Ορθοδοξίας με πανηγυρικό τρόπο την πρώτη Κυριακή των Νηστειών, ενώ έγινε με αυτοκρατορικές τιμές η ανακομιδή των σεπτών λειψάνων των προμάχών και υπερασπιστών της Ορθοδοξίας Πατριάρχου Νικηφόρου και Θεοδώρου του Στουδίτου. Εκοιμήθη ειρηνικά σε μεγάλη ηλικία και ετοιμάτο πολύ στην Βασιλεύουσα, ως ο Πατριάρχης του Θριάμβου της Ορθοδοξίας.
15Ιουνίου
Προφήτου Αμώς. Αποστόλων (Ο΄) Αχαϊκού, Στεφανά και Φουρτουνάτου, των εν Κορίνθω συνεργών των Αποστόλων.Μαρτύρων Δουλά και Νερσή. Οσίων Αυγουστίνου επισκόπου Ιππώνος (1) (†430), Μονίκης της μητρός αυτού, Ιερωνύμου (†420) και Ορτισίου.
(1) Ο άγιος Αυγουστίνος γεννήθηκε στην Ταγάστη της Νουμηδίας στην Αφρική, το έτος 354 από μητέρα φλογερή χριστιανή, τη Μόνικα και πατέρα ειδωλολάτρη τον Πατρίκιο. Τις εγκύκλιες σπουδές πραγματοποίησε στην πατρίδα του ενώ στη συνέχεια ο πατέρας του τον έστειλε στα Μάδαυρα και για ανώτερες σπουδές στην Καρχηδόνα. Ως νεαρός φοιτητής έζησε ζωή έκλυτη, από την οποία απόκτησε και κάποιο εξώγαμο τέκνο. Στην Αφρική, έγινε οπαδός του Μανιχαϊσμού, αλλά όταν αργότερα έφθασε στο Μιλάνο οι θερμές ολονύκτιες προσευχές της μητέρας του, η επισταμένη μελέτη των αγίων Γραφών από τον ίδιο και τα φλογερά κηρύγματα του Επισκόπου Μεδιολάνων Αμβροσίου, έφεραν τον Αυγουστίνο στο Χριστιανισμό. Ζήτησε να κατηχηθεί και βαπτίστηκε χριστιανός μαζί με τον 15χρονο γιο του Αδεοδάτη. Αργότερα επέστρεψε στην Αφρική όπου δίδαξε και διέδωσε με θέρμη τον Χριστιανισμό. Μετά την κοίμηση της μητέρας του πήγε στη Ρώμη. Όταν το 391 επισκέφθηκε κάποιους φίλους του στην Ιππώνα, ο επίσκοπος της πόλης εκτιμώντας τα πλούσια χαρίσματά του, το πάθος της διδασκαλίας αλλά και τη βαθύτατη θεολογική του γνώση, τον χειροτόνησε πρεσβύτερο και αργότερα βοηθό επίσκοπο. Μετά την κοίμηση του Βαλερίου τον διαδέχθηκε στο θρόνο της επισκοπής Ιππώνος το 396. Ποίμανε με σύνεση, διάκριση και οιακοστροφία το ποίμνιό του για 34 ολόκληρα χρόνια και εκοιμήθη ειρηνικά σε ηλικία 76 ετών, στις 28 Αυγούστου 430.
16Ιουνίου
Ιερομάρτυρος Μάρκου, επισκόπου Απολλωνιάδος. Οσίων Μνημονίου και Τύχωνος (1) επισκόπων Αμαθούντος, των θαυματουργών (δ’-ε΄αι.).
(1) Ο άγιος Τύχων, έζησε στα χρόνια των αυτοκρατόρων Αρκαδίου και Ονηρίου. Καταγόταν από ευσεβή οικογένεια, οι δε ενάρετοι γονείς του τον ανέθρεψαν «εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου», γι` αυτό πολύ γρήγορα ο Τύχων διακρίθηκε για το ήθος του χαρακτήρα του, τη σύνεση, τη διάκριση και τη μελέτη των θείων Γραφών. Σε νεαρή ηλικία και εκτιμώντας τις σπάνιες αρετές του, ο επίσκοπος Μνημόνιος τον χειροτόνησε διάκονο. Γρήγορα όμως η αρετή του και η σπουδαία κατηχητική του δράση τον ανέδειξαν διάδοχο του Μνημονίου. Ως Επίσκοπος διακρίθηκε για τα διοικητικά του χαρίσματα, τη φιλανθρωπική του δραστηριότητα και τη διάδοση του λόγου του Θεού, η οποία έφερε πλούσιους καρπούς, μεταστρέφοντας πολλούς ειδωλολάτρες. Ο άγιος Τύχων κατέστρεψε πολλούς ειδωλολατρικούς ναούς και στη θέση τους ύψωσε χριστιανικούς. Τιμήθηκε μάλιστα από τον Πανάγαθο Θεό και με το χάρισμα της θαυματουργίας, επιτελώντας πολλά θαύματα και πολλές ιάσεις και ευεργεσίες. Με την θερμή προσευχή του αναζωογόνησε ακόμη και την ξερή και χέρσα γη της περιοής για να βοηθήσει τους πτωχούς και αδύναμους αγρότες, οι οποίοι είχαν περιέλθει σε αδιέξοδο. Έζησε με προσευχή, άσκηση, νηστείες και προπάντων ταπείνωση και αγωνίστηκε μέχρι και την τελευταία του πνοή για την Ορθοδοξία και την αλήθεια. Εκοιμήθη ειρηνικά και κηδεύτηκε μέσα σε γενική συγκίνηση.
17Ιουνίου
Μαρτύρων Μανουήλ, Σαβέλ και Ισμαήλ, των αδελφών (†362). Ισαύρου διακόνου, του εξ Αθηνών και εν Απολλωνία Ηπείρου αθλήσαντος (†γ΄αι.) και των συν αυτώ Βασιλείου και Ιννοκεντίου των Αθηναίων μαρτύρων († γ΄αι.). Ερμείου, Περεγρίνου πρεσβυτέρου, Φήλικος και Φιλονείδους (1) επισκόπου Κουρίου Κύπρου. Οσίων Βησσαρίωνος, Ιωσήφ του αναχωρητού, Πίωρ και Υπατίου του εν Ρουφιανιαναίς.
(1) Ο άγιος Φιλονείδης, έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Διοκλητιανού και ήταν επίσκοπος Κουρίου της νότιας Κύπρου. Για τη μεγάλη χριστιανική δράση και τον αποστολικό του ζήλο, συνελήφθη μαζί με άλλους και ρίχθηκε στη φυλακή. Όταν οι συγκρατούμενοί του μαρτύρησαν, με επίσημο διάταγμα επιτρεπόταν στους ειδωλολάτρες να ατιμάζουν τα σώματα των χριστιανών. Ο Φιλονείδης για να αποφύγει τη βέβαιη ατίμωση, έδεσε το κεφάλι του, κάλυψε το πρόσωπο με το ρούχο του και έπεσε από ένα υψηλό μέρος. Πριν όμως το σώμα του φθάσει στη γη, η αγία ψυχή του πέταξε προς τον Πλάστη και Δμιουργό της. Τ σεπτό λείψανό του έθαψαν οι χριστιανοί με τιμές.
19Ιουνίου
Αποστόλου Ιούδα (Θαδδαίου ή Λεββαίου) εκ των 12 και Ιούδα Αποστόλου του θεαδέλφου. Ιερομάρτυρος Ασύγκριτου. Μάρτυρος Ζωσίμου († β΄αι.). Οσίων Παϊσίου του Μεγάλου (1) και Ζήνωνος.
(1) Ο όσιος Παΐσιος, γεννήθηκε το 300 στην Αίγυπτο και καταγόταν από πλούσιους και πολύ ευσεβείς γονείς. Ήταν δε ο μικρότερος από τα επτά αδέλφια του. Σε μικρή ηλικία, έμεινε ορφανός από πατέρα αλλά η ενάρετη και στοργική μητέρα του τον ανέθρεψε με τα διδάγματα του Ευαγγελίου. Όταν ενηλικιώθηκε, ο Παΐσιος πήγε στην έρημο κοντά στον περίφημο για την αρετή, την άσκηση και την σοφία του αββά Παμβώ. Με οδηγό τον έμπειρο και χαρισματικό αυτό πνευματικό, ο Παΐσιος αναχώρησε για το δυτικό μέρος της ερήμου, όπου πλήθος ανθρώπων συνέρεε καθημερινά για να ακούσουν τη συμβουλή του και λόγια πνευματικά και ψυχωφελή. Πολλοί κατόρθωσαν από τις παραινέσεις του να βρουν το δρόμο της σωτηρίας. Όταν έφθασε σε πολλή μεγάλη ηλικία, πολλοί αδελφοί του παρεκάλεσαν ν` αφήσει την έρημο και να κατεβεί στην κοντινότερη πόλη για να να ωφεληθούν και άλλοι άνθρωποι από τούς αγίους και ψυχοσωτηρίους λόγους του. Ο όσιος συγκατένευσε και πήγε στην πόλη, δίδοντας την ευκαιρία σε πολλούς να γνωρίσουν το δρόμο της σωτηρίας. Εκοιμήθη ειρηνικά και τον έθαψαν στην έρημο όπου ασκήτευσε. Μετά από χρόνια ο ασκητής Ισίδωρος έκανε την ανακομιδή των σεπτών του και χαριτόβρυτων λειψάνων του και τα μετέφερε στην Πισιδία, και τα εναπόθεσε στο εκεί Μοναστήρι του.
20Ιουνίου
Ιερομάρτυρος Μεθοδίου, του από Ολύμπου Λυκίας, επισκόπου Πατάρων (†312). Νικολάου Καβάσιλα (1) († ιδ΄αι.) Οσιομάρτυρος Ζαχαρίου του Αρταίου (†1782). Οσίου Καλλίστου (2), πατριάρχου Κπόλεως, του εν Άθω.
(1) Ο άγιος Νικόλαος Καβάσιλας, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1322 και ήταν ανεψιός του Νείλου Καβάσιλα, ο οποίος χρημάτισε Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης. Το πατρικό του επώνυμο ήταν Χαμαετός, κράτησε όμως το μητρικό επώνυμο Καβάσιλας προφανώς λόγω της ισχυρής παρουσίας του θείου του. Έκανε λαμπρές σπουδές ρητορικής, θεολογίας, φιλοσοφίας και φυσικών επιστημών στη Θεσσαλονίκη και την Κωνσταντινούπολη. Για ένα διάστημα διετέλεσε σύμβουλος του Κατακουζηνού, ο οποίος στα τελευταία χρόνια της ζωής του, εκάρη μοναχός και διέμενε στην περιώνυμη Μονή των Μαγγάνων. Ο άγιος ασπάσθηκε τις απόψεις και ιδέες του Γρηγορίου Παλαμά για τον ανατολικό μυστικισμό και το ησυχαστικό πνεύμα. Υπήρξε πολυγραφότατος και πληθωρικός συγγραφέας αξιολογότατων θεολογικών, ερμηνευτικών, λειτουργικών, ασκητικών και διδακτικών έργων, ως και περίφημων πανηγυρικών λόγων, επιστολών, και επιγραμμάτων. Μετά παπό ολλές περιπέτειες για τις απόψεις του περί ορθοδόξου μοναχισμού και δη κατά των Βαρλαάμ και Ακινδύνου, εκοιμήθη ειρηνικά λίγο μετά το 1391. Η αγιοποίηση του έγινε τον Ιούλιο του 1983.
(2) Ο όσιος Κάλλιστος ήταν λόγιος αγιορείτης ιερομόναχος, ο οποίος ασκήτευσε στη Μονή Ιβήρων. Για τις σπάνιες αρετές του και τη βαθύτατη μόρφωσή του ο αυτοκράτορας Ιωάννης Κατακουζηνός τον ανύψωσε το 1350 στον οικουμενικό θρόνο. Μετά από τέσσαρα χρόνια πατριαρχείας, αναγκάσθηκε να παραιτηθεί και αποσύρθηκε στη Μονή του Αγ. Μάμαντα και στη συνέχεια στην Τένεδο. Εκλήθη για δεύτερη φορά στον Οικουμενικό Θρόνο, όταν όμως ευρισκόταν ως απεσταλμένος στην ηγεμονίδα της Σερβίας, Ελισάβετ, αρρώστησε και εκοιμήθη στις Φέρρες της Θεσσαλίας το 1363.
21Ιουνίου
Ιουλιανού, του εν Κιλικία († γ΄- δ΄αι.) και Αφροδισίου. Ιερομάρτυρος Τερεντίου επισκόπου Ικονίου († α΄αι.) και των συν αυτώ: Αντωνίου πρεσβυτέρου, Αναστασίου, Κελσίου, Βασιλίσσης. Νεομαρτύρων Παχωμίου οσίου (†1730) και Νικήτα του Νισυρίου (1), του εν Χίω μαρτυρικώς αθλήσαντος (†1732).
(1) Ο άγιος Νικήτας, γεννήθηκε στη Νίσυρο το 1716, από πλούσιους γονείς. Ο πατέρας του ήταν δημογέροντας του νησιού, έπεσε όμως στη δυσμένεια των Τούρκων και για να αποφύγει τις τιμωρίες, εξισλαμίσθηκε με όλη του την οικογένεια και μετακόμισε στη Ρόδο. Εκεί ο μικρότερος γιος, ο Μεχμέτ, πληροφορήθηκε ότι κάποτε ήταν χριστιανός και τον έλεγαν Νικήτα. Αμέσως μετά, σε ηλικία 14 ετών ο Νικήτας πήγε στη Νέα Μονή της Χίου όπου στον ηγούμενο εξομολογήθηκε την περίπτωσή του. Ο ηγούμενος τον παρέπεμψε στον εφησυχάζοντα πρώην Θηβών Μακάριο, ο οποίος τον μύρωσε και του έδωσε χρήσιμες συμβουλές. Ο Νικήτας παρέμεινε στη Μονή κατηχούμενος και εκεί τον κατέλαβε ο πόθος τού μαρτυρίου και με τις συμβουλές του περίφημου ασκητή Ανθίμου Αγιοπατερίτη και την ευχή και την ευλογία των άλλων πατέρων, αναχώρησε για τη Χίο. Όταν έφθασε του ζητήθηκε από τούς Τούρκους ο κεφαλικός φόρος τον οποίο ο Νικήτας δεν μπορούσε να καταβάλλει. Τότε τον παρέλαβε ο Τούρκος υπάλληλος για να τον οδηγήσει στη φυλακή στη θέση Βουνάκι. Στο δρόμο τούς συνάντησε κάποιος ιερέας και χαιρέτησε τον Νικήτα με το όνομα Μεχμέτ. Όταν ο Τούρκος άκουσε και έμαθε περί τίνος πρόκειται τον οδήγησε στον Αγά. Εκεί ο Νικήτας ομολόγησε με παρρησία την πίστη του παρά τις πιέσεις και τις απειλές των Τούρκων για να τον συγκρατήσουν στη θρησκεία τους. Επειδή όμως δεν το κατόρθωσαν τον υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια τα οποία διήρκησαν δέκα ημέρες. Στο τέλος τον αποκεφάλισαν στις 21 Ιουνίου 1732 σε ηλικία 17 ετών, χαρίζοντάς του τον στέφανο του μαρτυρίου και την ουράνια δόξα.
22Ιουνίου
Ιερομάρτυρος Ευσεβίου (1), επισκόπου Σαμοσάτων (†380) και των αποστόλων (Ο΄) Τερτίου επισκόπου Ικονίου, Μάρκου επισκόπου Απολλωνιάδος, Ιούστου επισκόπου Λύστρων και Αρτεμά επισκόπου Ελευθερουπόλεως. Μαρτύρων Ζήνωνος, Ζηνά († 304) και Πομπηιανού. Αναστασίου, Γαλακτίωνος. Ιουλιανής και Σατορνίνου του υιού αυτής. Οσίον Βασιλείου, επισκόπου Πατελαρίας.
(1) Ο άγιος Ευσέβιος, έζησε στους ταραγμένους χρόνους που η Εκκλησία συγκλονιζόταν από τις κακοδοξίες του Αρειανισμού. Αυτοκράτορας την εποχή εκείνη ήταν ο γιος του Μ. Κωνσταντίνου Κωνστάντιος, ο οποίος υποστήριζε τη δυσεβή αυτή αίρεση και κατεδίωξε σκληρά όσους έφεραν αντιρρήσεις και αντιστάθηκαν στις προθέσεις του. Ο άγιος, ο οποίος ήταν επίσκοπος Σαμοσάτων διώχθηκε, υπέμεινε όμως με θαυμαστή καρτερία όλες τις κακουχίες και τις ταλαιπωρίες με την ελπίδα ότι η Ορθοδοξία θα εξέλθει στο τέλος νικήτρια. Όταν πέθανε ο αιρετικός και λαομίσητος Κωνστάντιος τον διαδέχθηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, ο οποίος θέλησε να επαναφέρει τη λατρεία των ειδώλων. Ο Ιουλιανός εξαπέλυσε φοβερότερους διωγμούς κατά των χριστιανών. Τότε νέες διώξεις άρχισαν για τον Ευσέβιο πολύ χειρότερες από τις προηγούμενες. Όμως ο άγιος παρέμεινε το ίδιο ακλόνητος. Τα ίδια συνέβησαν και με τον αυτοκράτορα Ουάλη, ο οποίος ήταν και αυτός θερμός υποστηρικτής των Αρειανών. Ο άγιος για μία ακόμη φορά ,κλήθηκε να υπερασπισθεί την καθαρότητα της ορθόδοξης πίστης. Για τους αγώνες του ο Ουάλης τον απομάκρυνε από τον επισκοπικό θρόνο του και τον εξόρισε σε κάποιο έρημο τόπο κοντά στον ποταμό Ίστρο. Μετά το θάνατο του Ουάλη ο άγιος επανήλθε από την εξορία στην Επισκοπή του και άρχισε αμέσως την κάθαρση της επαρχίας του από τούς κακόδοξους αιρετικούς. Κάποια ημέρα πού περνούσε έξω από το σπίτι μιας αιρετικής γυναίκας, εκείνη τον κτύπησε με μίσος στο κεφάλι με μία μεγάλη πέτρα, με αποτέλεσμα τον ακαριαίο θάνατο του αγίου και τη μετάβασή του «από τα λυπηρότερα προς τα θυμηθέστερα και τα τερπνά».
23Ιουνίου
Μαρτύρων Αγριππίνης (1) (†253-260), Αριστοκλέους πρεσβυτέρου του Ταμασού, Δημητριανού, Δημητρίου διακόνου, Αθανασίου άναγνώστου, Ευστοχίου πρεσβυτέρου, Γαϊανού και των τέκνων αυτού Πρόβης, Ουρβανού και Λολλίας. Βαρβάρου του Πενταπολίτου, του εν Τρύφω (Βονίτσης — Ξηρομέρου †1562).
(1) Η αγία Αγριππίνα γεννήθηκε και μαρτύρησε στη Ρώμη. Από νεαρή ηλικία ανέπτυξε βαθύτατο χριστιανικό φρόνημα και αφοσιώθηκε στην υπηρεσία του Κυρίου και Λυτρωτου της. Για το λόγο αυτό διέθεσε όλη της την περιουσία για την ανακούφιση των πτωχών και τη θεραπεία των ασθενών. Για την αγάπη του ουράνιου Νυμφίου της, απέφυγε το γάμο και προτίμησε να γίνει νύμφη του Χριστού. Όσες δε φορές είχε ανάγκη η Εκκλησία της Ρώμης, η Αγριππίνα έτρεχε πρώτη να προσφέρει τις πολύτιμες υπηρεσίες της. Όμως η αγία δεν προσέφερε μόνο υλικά αγαθά αλλά και πνευματικά, διδάσκοντας την χριστιανική πίστη και οδηγώντας στο δρόμο της αλήθειας πλήθη πλανημένων. Η θεάρεστη αυτή δράση της Αγριππίνας δεν ήταν δυνατό να παραμείνει για πολύ καιρό κρυφή. Την κατήγγειλαν στις αρχές, ως ανατροπέα της πατροπαράδοτης λατρείας των ειδώλων. Η αγία αποδέχθηκε τις καταγγελίες και με περισσό θάρρος, ομολόγησε την πίστη της στο Χριστό. Οι διώκτες της δεν δίστασαν να τη μαστιγώσουν για να κάμψουν το αγωνιστικό της φρόνημα. Όταν κατάλαβαν ότι δεν πρόκειται να την μεταπείσουν, την υπέβαλαν σε νέα φρικτά βασανιστήρια. Το σώμα της αγίας δεν άντεξε τα μαρτύρια και με μαρτυρικό και ένδοξο τρόπο παρέδωσε την Αγία ψυχή της. Τρεις χριστιανές γυναίκες, η Βάσσα, η Παύλα και η Αγαθονίκη παρέλαβαν το σεπτό σκήνωμά της και μετά από αρκετή περιπλάνηση κατέληξαν στη Σικελία, όπου και το ενταφίασαν.
24Ιουνίου
Το γενέθλιον τον τιμίου και ενδόξου Προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου (1). Σύναξις Ζαχαρίου και Ελισάβετ των γεννητόρων αυτού. Νεομάρτυρος Παναγιώτου Καισαρέως (†1765).
(1)Την ημέρα αυτή η Αγία μας Εκκλησία εορτάζει το γενέσιο του ενδόξου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννη. Ο πατέρας του Ζαχαρίας, ήταν ιερέας. Κάποια ημέρα την ώρα του θυμιάματος, είδε μέσα στο θυσιαστήριο άγγελο Κυρίου, ο οποίος του ανήγγειλε ότι θα αποκτούσε γιο τον οποίο θα ονόμαζε Ιωάννη. Ο Ζαχαρίας σκίρτησε από χαρά , αλλά δυσπιστούσε. Η γυναίκα του ήταν ηλικιωμένη και στείρα και άρα ήταν αδύνατο να κυοφορήσει. Και αυτές τις αμφιβολίες τις εξέφρασε στον άγγελο ο οποίος του απάντησε ότι το παιδί θα γεννηθεί και εκείνος θα τιμωρηθεί για την απιστία του, παραμένοντας κωφάλαλος μέχρι να πραγματοποιηθεί η βουλή του Θεού. Πράγματι η γυναίκα του η Ελισάβετ συνέλαβε και μετά από εννέα μήνες γέννησε γιο. Οκτώ ημέρες μετά τη γέννηση κατά την περιτομή του παιδιού οι συγγενείς, θέλησαν να του δώσουν το όνομα του πατέρα του δηλ. Ζαχαρία. Όμως ο Ζαχαρίας έγραψε επάνω στο πινακίδιο το όνομα Ιωάννης. Αμέσως λύθηκε η γλώσσα του και όλοι οι παριστάμενοι πλημμύρισαν χαρά κι ελπίδα, διότι κατάλαβαν ότι γεννήθηκε ο Πρόδρομος της παρουσίας του αναμενόμενου Μεσσία. Ο Ιωάννης δε διέθετε μόνο το χάρισμα της προφητείας, αλλά αξιώθηκε και τη μεγαλύτερη χαρά και τιμή. Βάπτισε το Μεσσία Χριστό, τον οποίο και ομολογούσε σ` όλη του τη ζωή.
25Ιουνίου
Οσιομάρτυρος Φεβρωνίας (1) (†304). Οσίων Ευτροπίας, Λεωνίδος και Λιβύης. Μάρτυρος Ορεντίου και των αδελφών αυτού Έρωτος, Κυριάκου, Λογγίνου, Φαρνακίου, Φιρμίνου και Φίρμου. Νεομαρτύρων Προκοπίου οσίου (†1810) και Γεωργίου του εξ Άτταλείας (†1823). Διονυσίου, κτίτορος της ιεράς Μονής Προδρόμου, του εκ Καστοριάς και Δομετίου του πνευματοφόρου, των εν Άθω. Μαρτυρίου επισκόπου. Μεθοδίου Νίβρητος Καινουργίου, του εν Γορτύνη. Δαβίδ [Πέτρου] και Ευφροσύνης [Φεβρωνίας], δουκών των Ρώσων.
(1)Η αγία Φεβρωνία, ήταν περιζήτητη νύμφη για την σωματική της ομορφιά. Το ίδιο όμως έλαμπε και η αγνή ψυχή της. Για το λόγο αυτό σε ηλικία 17 ετών, επέλεξε το δρόμο της άσκησης και της εγκράτειας στο μοναστήρι όπου ηγουμένη ήταν η θεία της Βρυένη. Γρήγορα, και παρά το νεαρό της ηλικίας της, προσαρμόσθηκε στους δύσκολους κανόνες της μοναχικής ζωής βρίσκοντας παράλληλα και χρόνο για να μελετά και εμβαθύνει στις Θείες Γραφές. Έγινε δε υπόδειγμα ανάμεσα στις άλλες μοναχές για τη σύνεση, το ζήλο της, την προθυμία της και το ταπεινό της φρόνημα. Κάποια ημέρα όμως, ένα στρατιωτικό σώμα το οποίο κατεδίωκε χριστιανούς, με επικεφαλής το Σεληνό έφθασε και στο μοναστήρι της Φεβρωνίας. Οι άλλες μοναχές κατόρθωσαν να διαφύγουν, η αγία όμως η οποία ήταν άρρωστη δεν κατόρθωσε να μετακινηθεί. Κοντά της παρέμειναν η ηγουμένη Βρυένη και η αδελφή Θωμαΐς, οι οποίες βρήκαν μαρτυρικό θάνατο.
26Ιουνίου
Μαρτύρων Θεράποντος, Μακαρίου, Μαρκίου και Μαρκίας. Οσίων Δαβίδ του εν Θεσ/νίκη (†540), Ιωάννου επισκόπου Γοτθίας και Ανθίωνος. Οσιομάρτυρος Δαβίδ (1), του εν Θεσ/νίκη (†1813).
(1) Ο άγιος Δαβίδ, γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και σε νεαρή ηλικία μετέβη στο Άγιον Όρος και εκάρη μοναχός στη σκήτη της Αγίας Άννης. Αργότερα με την άδεια του ηγουμένου και τις ευχές των αδελφών της Μονής, πήγε στη Σμύρνη για να κάνει έρανο για την ανοικοδόμηση των μοναστηριών του Αγ. Όρους. Επέστρεψε στο Αγ. Όρος και με τα συγκεντρωθέντα αποπεράτωσε τους ναούς της Μεταμορφώσεως και της Υπεραγίας Θεοτόκου. Γρήγορα όμως τον κατέλαβε ο πόθος του μαρτυρίου. Για το λόγο αυτό πήγε στη Μαγνησία της Μ. Ασίας και διακήρυξε ποικιλοτρόπως την ορθόδοξη πίστη του και αφού μαστιγώθηκε και κτυπήθηκε αλύπητα από τούς Τούρκους εκδιώχθηκε. Όταν επέστρεψε στο Άγιον Όρος δεν έλαβε την ευλογία του Γέροντά του για το μαρτύριο και γι` αυτό μετέβη στις Καρυές. Εκεί συνάντησε και συμβουλεύθηκε τον επίσκοπο πρώην Χριστουπόλεως Παγκράτιο και αφού έλαβε την ευλογία του αναχώρησε για τη Θεσσαλονίκη. Εκεί πληροφορήθηκε μετά λύπης ότι στη Βατοπεδινή Σκήτη του Αγίου Δημητρίου, έφθασε κάποιος μοναχός ο οποίος εξισλαμίσθηκε και προσπάθησε να τον συμβουλεύσει να μετακινηθεί και να σώσει την ψυχή του. Οι Τούρκοι έμαθαν όμως το σκοπό του, τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν σιδηροδέσμιο στον κριτή, ο οποίος φοβούμενος μήπως ο Δαβίδ μεταστρέψει το μοναχό που εξισλαμίσθηκε, εξέδωσε αμέσως καταδικαστική απόφαση θανάτου. Απαγχονίστηκε στις 26 Ιουνίου 1813 και προστέθηκε στην ουράνια χορεία των μαρτύρων.
27Ιουνίου
Μαρτύρων Ανεκτού, και Πιερίου πρεσβυτέρου, του ερμηνευτού και Ισιδώρου του αδελφού αυτού. Οσίων Σαμψών του ξενοδόχου (1) (†530) και Λουκά του ερημίτου. Αγίας Μυροφόρου Ιωάννας, της του
Χουζά.
(1) Ο όσιος Σαμψών, γεννήθηκε στη Ρώμη από πλουσίους αλλά ευσεβείς και ενάρετους γονείς. Ευφυής ως ήτο, σπούδασε φιλολογία, φιλοσοφία και ιατρική. Επιθυμώντας από νεαρή ηλικία να ζήσει κατά το χριστιανικό πρότυπο ζωής, μεταχειρίσθηκε την ιατρική όχι ως επικερδές επάγγελμα αλλά για καθαρά φιλανθρωπικούς και ευεργετικούς σκοπούς. Προσέτρεχε χωρίς διακρίσεις σε οποιονδήποτε είχε την ανάγκη του βοηθώντας τον παρηγορώντας τον και στηρίζοντάς τον στην πίστη. Όταν εκοιμήθησαν οι γονείς του, μοίρασε την μεγάλη περιουσία που κληρονόμησε και πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί επισκέφθηκε όλα τα μοναστήρια. Εκεί έβρισκε ουσιαστικά καταφύγιο για να ηρεμεί και να μελετά τις Θείες Γραφές. Η φήμη του, η οποία γρήγορα εξαπλώθηκε προσέλκυσε την εύνοια και αυτού του μεγάλου αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Συγχρόνως η μεγάλη θεολογική του κατάρτιση και οι άλλες του αρετές, κίνησαν το ενδιαφέρον του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μηνά, ο οποίος τον χειροτόνησε πρεσβύτερο. Κάποτε ο Ιουστινιανός προσβλήθηκε από βαρεία ασθένεια και ζήτησε τη βοήθεια του αγίου. Ο όσιος προσευχήθηκε θερμά και κατόρθωσε να σώσει τη ζωή του αυτοκράτορα. Εκείνος θέλοντας να τον ευχαριστήσει και να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του στον άγιο, έκτισε ένα νοσοκομείο το οποίο γρήγορα αναδείχθηκε σε μεγάλο φιλανθρωπικό ίδρυμα όπου κατέφευγαν οι άποροι και οι αδύναμοι για να θεραπευθούν για να βρουν παρηγοριά και στήριγμα. Έχοντας επιτελέσει ένα τεράστιο και θεάρεστο έργο, κοιμήθηκε ειρηνικά σε βαθιά γεράματα.
28Ιουνίου
Εύρεσις των ιερών λειψάνων των αγίων και θαυματουργών Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου (412). Μαρτύρων Δονάγου επισκόπου Λιβύης, Μακεδονίου, Παππίου και Μωυσέως του αναχωρητού. Των εν Σκυθοπόλει αγίων 70 Μαρτύρων. Οσίων Παύλου του ιατρού, Σεργίου δικαίου (1), του «Μαγίστρου», ηγουμένου της μονής Νικητιάτου. Συμεώνος. Ουλκιανού, Γερμανού και Σεργίου των Ρώσων.
(1) Ο άγιος και δίκαιος Σέργιος καταγόταν από την κωμόπολη Νικήτια της Αμάστρισου, του Εύξεινου Πόντου. Η οικογένεια του ήταν αριστοκρατικής καταγωγής και συνδεόταν με συγγενικούς δεσμούς με εκείνη της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, συζύγου του αυτοκράτορα Θεόφιλου. Έκανε λαμπρές σπουδές και γρήγορα έφθασε σε υψηλά στρατιωτικά και πολιτικά αξιώματα. Αν και ο Θεόφιλος ήταν θερμός υποστηρικτής των εικονομάχων, ο Σέργιος παρέμεινε πιστός στην ορθόδοξη πίστη και κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για την αναστύλωση των Ιερών Εικόνων. Αναδείχθηκε δε και προστάτης πολλών υπερασπιστών των αγίων εικόνων, κατά τον διωγμό. Μετά δε το θάνατο του Θεόφιλου, συνετέλεσε τα μέγιστα και εξάντλησε όλη την επιρροή του για να ενισχυθεί η γνώμη της Θεοδώρας για τη σύγκληση Οικουμενικης Συνόδου, για την αναστύλωση των Εικόνων. Εκοιμήθη ειρηνικά στην Κρήτη και ετάφη στη μονή του Μαγίστρου. Αργότερα τα άγια λείψανά του μετακομίσθηκαν με μεγάλες τιμές και ετάφησαν στη Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου την οποία έκτισε ο ίδιος στον κόλπο της Νικομήδειας, η οποία λεγόταν του Νικητιανου επειδή ο κτήτοράς της καταγόταν από την κωμόπολη Νικήτια.
30Ιουνίου
Μνήμη της συνάξεως των αγίων ενδόξων και πανευφήμων IB` Αποστόλων. Αποστόλου Φυγέλλου (Ο΄), επισκόπου Εφέσου. Μαρτύρων Μελίτωνος, Πέτρου του εκ Σινώπης, Φωκά, Κόνωνος, Συμεών, Ισαάκ και ετέρων 1040. Νεομάρτυρος Μιχαήλ κηπουρού (1), του Αθηναίου (†1770).
(1) Ο άγιος Μιχαήλ Πακνανάς, γεννήθηκε στην Αθήνα από ενάρετους γονείς. Λόγω της πενίας των γονέων του, έμεινε αγράμματος και έγινε κηπουρός. Κάποια ημέρα ενώ επέστρεφε στην Αθήνα από κάποιο χωριό, συνελήφθη από τούς Τούρκους φύλακες και συκοφαντήθηκε ότι μετέφερε κρυφά μπαρούτι για τους επαναστάτες Έλληνες. Οδηγήθηκε στον κριτή όπου διαμαρτυρήθηκε για την αδικία εις βάρος του, αλλά καταδικάστηκε εις θάνατον εκτός και εάν εδέχετο να αρνηθεί την πίστη του και να ασπασθεί το Ισλάμ, οπότε και θα έσωζε τη ζωή του. Όμως ο ευσεβής και έντιμος εκείνος Αθηναίος, απαντούσε με ύφος αγέρωχο στις συνεχιζόμενες απειλές των Τούρκων με την χαρακτηριστική φράση, «Δεν τουρκεύω». Καταδικάσθηκε σε θάνατο και οδηγήθηκε στον τόπο της εκτέλεσης με χαρά και ευχαριστώντας τον Κύριο που τον αξίωσε της τιμής του μαρτυρίου. Στην αρχή ο δήμιος χτύπησε τον άγιο με αντεστραμμένο ξίφος στο λαιμό για να τον εκφοβίσει, προσδοκώντας την μεταστροφή του. Όμως ο γενναίος μάρτυρας τον παρότρυνε με θάρρος λέγοντας «Χτύπα για την πίστη». Και όταν ο δήμιος έβαλε το μαχαίρι του στον τράχηλο των αγίων και τον πλήγωσε λίγο άκουσε από το στόμα του αγίων την ίδια φράση «Χτύπα για την πίστη». Τελικά ο δήμιος τον αποκεφάλισε, χαρίζοντάς του το αμαράντινο στεφάνι του μαρτυρίου και πλουτίζοντας την Εκκλησία των Αθηνών με ένα καλλίνικο μάρτυρα.
1Ιουλίου
Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού (1) (†284). Μεγαλομάρτυρος Κωνσταντίνου του Αλαμανού. Αγίων Απολλωνίας και Μαυρικίου. Οσίων Πέτρου πατρικίου, Βασιλείου ηγουμένου, του συστησαμένου την σεβασμία Μονή του «Βαθέος Ρύακος» και Λέοντος του «γυμνού».
(1) Οι άγιοι Ανάργυροι Κοσμάς και Δαμιανός ήταν γιατροί στο επάγγελμα και παρείχαν ιάσεις σε όλους όσους είχαν ανάγκη. Γαι για αντάλλαγμα δεν έπαιρναν χρήματα, αλλά το μόνο πού ζητούσαν ήταν να πιστεύσουν στον Χριστό. Κάποιοι όμως καλοθελητές διέβαλαν τούς αγίους στον αυτοκράτορα και του είπαν ότι οι θεραπείες και τα θαύματα που επιτελούσαν τα έκαναν με μαγικές τέχνες. Τότε οι άγιοι Ανάργυροι επειδή δεν ήθελαν να πάνε άλλους αντί αυτών στον αυτοκράτορα, προσήλθαν μόνοι τους ενώπιον του και ο αυτοκράτορας Καρίνος προσπάθησε να τους μεταπείσει να αρνηθούν τον Χριστό. Εκείνοι όμως όχι μόνο δεν αρνήθηκαν την πίστη τους, αλλά κατάφεραν να μεταπείσουν και να μεταστρέψουν τον ίδιο τον αυτοκράτορα, αφού και ο ίδιος δέχτηκε τις θεραπευτικές τους ιάσεις. Συγκεκριμένα, όταν ο Καρίνος ανέκρινε τους αγίους, μετατοπίστηκε η θέση του προσώπου του και στράφηκε προς την ράχη του. Αμέσως τότε οι άγιοι την θεράπευσαν με την προσευχή τους στον Χριστό. Εξαιτίας αυτού του θαύματος, πίστευσαν στον Χριστό όσοι βρίσκονταν εκείνη την στιγμή μπροστά και ο ίδιος ο Αυτοκράτορας τους έστειλε πίσω στους συγγενείς τους με μεγάλες τιμές. Αργότερα όμως, μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, οι άγιοι φθονήθηκαν από τον ίδιο τον δάσκαλο που τους είχε μάθει την ιατρική επιστήμη, γιατί είχαν αποκτήσει μεγάλη δόξα και φήμη. Γι` αυτό τον λόγο τους ανέβασε σε κάποιο όρος για να μαζέψουν δήθεν κάποια βότανα και εκεί τους επιτέθηκε με πέτρες και τους θανάτωσε.
2Ιουλίου
Κατάθεσις της τιμίας Εσθήτος της παναγίας Θεοτόκου εν Βλαχερναίς (1) (473). Ιουβεναλίου, πατριάρχου Ιεροσολύμων. Μάρτυρος Κοίντου. Νεομαρτύρων Γεωργίου, Γεωργίου, Εμμανουήλ, Θεοδώρου, Μιχαήλ, Θεοδώρου, Ιωάννου και Λάμπρου, των εκ Σαμοθράκης και εν Μάκρη Αλεξανδρουπόλεως αθλησάντων (†1835).
(1) Οι αυτάδελφοι πατρίκιοι, Γάλβιος και Κάνδιδος , πηγαίνοντας στα Ιεροσόλυμα να προσκυνήσουν, έφτασαν στην Παλαιστίνη. Κατά την επίσκεψή τους στους Αγίους Τόπους, συνάντησαν μία Εβραία, η οποία είχε στην κατοχή της και φύλαγε με πολύ μεγάλη ευσέβεια, μέσα σε ειδικό κιβώτιο την τίμια Εσθήτα (φόρεμα) της Παναγίας. Τότε οι Γάλβιος και Κάνδιδος, αφού προσκύνησαν το ιερό ένδυμα, έβαλαν σκοπό να το μεταφέρουν στην Κωνσταντινούπολη. Αφού έφτασαν στα Ιεροσόλυμα και προσκύνησαν, στην συνέχεια κατασκεύασαν ένα ειδικό κιβώτιο, όμοιο με αυτό που είχε η Εβραία γυναίκα και φύλαγε το φόρεμα της Θεοτόκου. Το κιβώτιο αυτό, χωρίς να τους πάρει είδηση η γυναίκα, το άλλαξαν με αυτό που περιείχε την τιμία Εσθήτα. Έτσι λοιπόν πήραν το κιβώτιο με το ιερό ένδυμα και ξεκίνησαν για την Κωνσταντινούπολη. Όταν έφθασαν στην Πόλη, προσπάθησαν να κρύψουν αυτόν τον πολύτιμο θησαυρό στις Βλαχέρνες. Επειδή όμως δεν μπορούσαν, γνωστοποίησαν αυτό το γεγονός στον αυτοκράτορα της Πόλης. Εκείνος μόλις πληροφορήθηκε τη μεταφορά της τιμίας Εσθητος στην Κωνσταντινούπολη ασπάστηκε με μεγάλη ευλάβεια το ιερό ένδυμα και αμέσως έδωσε εντολή να κατασκευαστεί Ναός και αργότερα μέσα σ` αυτόν τοποθέτησε το ιερό ένδυμα, το οποίο βρίσκεται μέχρι και σήμερα σ` αυτόν τον τόπο, αποτελώντας φυλακτήριο και συνάμα πολύτιμο κειμήλιο για τούς χριστιανούς.
3Ιουλίου
Ανατολίου (1) πατριάρχου Κων/λεως, ποιητού των ομωνύμων Στιχηρών (†458). Μαρτύρων Υακίνθου (†108), Θεοδότου, Θεοδότης (†712), Γολινδούχ, Διομήδους, Ευλαμπίου και Ασκληπιάδου του «επιτηδειωτάτου» και ομολογητού Μάρκου και Μωκιανού. Οσιομάρτυρος Γερασίμου του εκ Μεγάλου Χωρίου (Ευρυτανίας †1812). Οσίων Φιλίππου επισκόπου και Ανατολίου, των Ρώσων και Ιωακείμ, του εν Αχαία (†ιζ΄ αι).
(1) Ο άγιος Ανατόλιος, ο οποίος ήταν ιερέας και αντιπρόσωπος της Εκκλησίας της Αλεξάνδρειας, κατά το έτος 449 έγινε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Στον πατριαρχικό θρόνο, τον πρότεινε ο μονοφυσίτης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Διόσκορος Α`, ελπίζοντας ότι θα τον έχει συνεργό του. Όμως δεν κατόρθωσε να πετύχει τα σχέδιά του, γιατί πρώτος ο Ανατόλιος ήταν αυτός που υπέγραψε την καθαίρεση του Διόσκουρου στη Δ` Οικουμενική Σύνοδο, που έγινε στην Χαλκηδόνα και ενέταξε στα δίπτυχα το όνομα του αγίου Φλαβιανού, πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, τον οποίο είχε καθαιρέσει ο Διόσκορος κατά την ληστρική Σύνοδο της Έφεσου το 449. Επιπλέον έστειλε επιστολές προς όλους τούς επισκόπους να αναθεματίσουν τους αιρετικούς. Ο Ανατόλιος αφού ποίμανε σωστά και με τον καλύτερο τρόπο την Εκκλησία, θανατώθηκε άδικα από τούς αιρετικούς το 458.
4Ιουλίου
Ιερομαρτύρων Δονάτου επισκόπου Λιβύης, Θεοφίλου επισκόπου, Θεοδότου, Θεοδώρου επισκόπου Κυρήνης. Μαρτύρων Κυπρίλλης και Αρόας. Λουκίας και Απολλωνίου. Ανδρέου αρχιεπισκόπου Κρήτης (1) του Ιεροσολυμίτου, ποιητού του μεγάλου κανόνος και Μιχαήλ του Χωνιάτου αρχιεπισκόπου Αθηνών (†1220). Οσίων Ασκληπιάδος και Μάρθας και Μενίγνου.
(1) Ο άγιος Ανδρέας, αρχιεπίσκοπος Κρήτης, γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Δαμασκό της Συρίας. Οι γονείς του ήταν πολύ ευσεβείς και τον μόρφωσαν πάρα πολύ. Συγκεκριμένα επιδόθηκε στην σπουδή της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας και την μελέτη των άγιων γραφών. Στην συνέχεια έγινε μοναχός από τον πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεόδωρο και υπηρέτησε κοντά του ως γραμματέας του. Ο πατριάρχης τον εκτιμούσε πάρα πολύ και τον θαύμαζε τόσο πολύ για τις γνώσεις του, ώστε τον έστειλε ως αντιπρόσωπό του στην ΣΤ` Οικουμενική Σύνοδο, που έγινε στην Κων/πολη το 680. Αφορμή για την σύγκληση της Οικουμενικής Συνόδου ήταν η κακοδοξία των αρχιεπισκόπων Κων/πόλεως Σεργίου και Ρώμης Ονωρίου, οι οποίοι υποστήριζαν ότι ο Χριστός έχει μόνο μία θέληση. Η Σύνοδος καταδίκασε τον μονοθελητισμό και όρισε ότι όπως στο πρόσωπο του Χριστού υπάρχουν δύο φύσεις, η θεία και η ανθρώπινη, έτσι υπάρχουν και δύο θελήσεις και ενέργειες, η θεία και η ανθρώπινη με την διαφορά ότι η ανθρώπινη, υποτάσσεται στην θεία.
5Ιουλίου
Οσίων Αθανασίου του εν Άθω (1) (†1000) και των συν αυτώ αποκταθέντων Εξ μαθητών και Λαμπαδού. Ιερομάρτυρος Στεφάνου μητροπολίτου Ρηγίου (Καλαβρίας). Οσιομάρτυρος Κυπριανού του εκ Κλειτσού Αγραφων (†1679). Σύναξις των ΚΓ΄ Λεσβίων Αγίων.
(1) Ο όσιος Αθανάσιος, ο οποίος καταγόταν από την Τραπεζούντα, προέρχονταν από πολύ ευσεβή και εύπορη οικογένεια. Η οικογένειά του, του προσέφερε όλα τα απαραίτητα εφόδια για τις σπουδές του, τις οποίες ολοκλήρωσε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί του γεννήθηκε μέσα στην ψυχή του η επιθυμία να γίνει μοναχός και να φθάσει στα άκρα της ασκητικής ζωής. Γι αυτό ακριβώς τον λόγο, πήγε στο όρος Κυμινάς της Μικράς Ασίας, όπου βρισκόταν ένα μοναστήρι του οποίου ηγούμενος ήταν ο Μιχαήλ, ο επονομαζόμενος Μαλείνος. Έτσι ανάμεσα στους μοναχούς, συγκαταλέχτηκε και ο Αθανάσιος. Στο σύντομο χρονικό διάστημα που ήταν στο Μοναστήρι, διακρίθηκε για τις αρετές και για την ασκητική του ζωή. Επειδή όμως έφθασε σε ύψιστα σημεία αρετής και τον τιμούσαν όλοι, αποφάσισε να φύγει και πήγε στον Άθων κοντά σε ένα γέρο ασκητή υπακούοντας τον με μεγάλη ταπεινοφροσύνη. Εν συνεχεία μετά από θεία αποκάλυψη, έφυγε από εκεί και πήγε στα ενδότερα του Αγίου Όρους. Εκεί μετά από πολλές παρακλήσεις του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά, με τον οποίο γνωριζόταν, έχτισε έναν ναό προς τιμήν της Παναγίας. Επίσης έφτιαξε πολλά κελιά για τους μοναχούς. Μετά λοιπόν από πολλούς κόπους και θυσίες, δημιούργησε την ιερά Μονή της Μεγίστης Λαύρας, η οποία είναι η αρχαιότερη μονή στο Όρος και τιμάται επ` ονόματι του Οσίου Αθανασίου. Στην συνέχεια εξεδήμησε προς Κύριον και μάλιστα κατά τρόπο μαρτυρικό. Συγκεκριμένα υπήρχε ανάγκη να ανασκευαστεί η οροφή του Ναού της Μονής. Ο όσιος, αν και σε μεγάλη ηλικία, ανέβηκε και αυτός μαζί με άλλους αδελφούς της μονής για να κάνουν το έργο. Η οροφή όμως κατέρρευσε και καταπλάκωσε τον όσιο μαζί με τους υπόλοιπους αδελφούς.
6Ιουλίου
Οσίου Σισώη του Μεγάλου (†429). Ιερομάρτυρος Αστίου επισκόπου Δυρραχίου (1). Μαρτύρων Λουκίας της παρθένου και Ρήξου (†301) και των συν αυτοις Ανατολίου, Αντωνίνου, Αντωνίου Απάμου, Απολλώνιου του γερουσιαστού, Βίκτωρος, Διόδωρου, Δίωνος, Κοττυίου, Λυκία, Λυσίου, Νέα, Όωνος, Παππιανού, Παπικού, Σατίρου, Σερίνου. Φιλήμονος, Αρχίππου και Ονησίμου. Αλεξάνδρου και Επιμάχου. Μάρτυρος Βασιλείου και των συν αυτώ 70, των εν Σκυθουπόλει. Οσιομάρτυρος Κυρίλλου (†1566), του εκ Θεσ/νίκης.
(1) Ο ιερομάρτυς Αστίος, έζησε κατά την εποχή του αυτοκράτορα Τραϊανου και ηγεμονίας του Αγρικόλα. Συνελήφθη από τους άρχοντες της πόλης του Δυρραχίου και επειδή δεν θυσίασε στα είδωλα, οδηγήθηκε στον ηγεμόνα. Εκείνος πρόσταξε και έδειραν χωρίς έλεος τον άγιο. Ο μάρτυς όμως παρά τα μεγάλα βασανιστήρια, έμεινε σταθερός και ακλόνητος στην πίστη του. Τότε οι δήμιοι με εντολή του ηγεμόνα τον γέμισαν μέλι και τον κάρφωσαν σε ξύλινο σταυρό. Το μαρτύριο πάνω στον σταυρό ήταν πολύ μεγάλο, με δεδομένο ότι ήταν καλοκαίρι και η ζέστη μεγάλη. Εκεί λοιπόν ο άγιος Αστίος ενοχλούμενος από τις σφήκες, παρέδωσε το πνεύμα του στον Θεό.
7Ιουλίου
Μεγαλομάρτυρος Κυριακής (1) (†δ΄αι.). Ιερομάρτυρος Περεγρίνου και των συν αυτώ Γερμανού, Ησυχίου, Παππίου, Πομπηίου και Σατορνίνου, των εν Δυρραχίω. Μαρτύρων Ευαγγέλου, Ευσταθίου του πρεσβυτέρου και Πολυκάρπου του νέου και Λουκιανού. Οσίου πατρός Θωμά, του εν τω Μαλεώ († ι΄αι.).
(1) Η αγία μεγαλομάρτυς Κυριακή είχε γονείς τον Δωρόθεο και την Ευσεβία, οι οποίοι ήταν άτεκνοι. Μετά από προσευχές των γονιών της προς το Θεό γεννήθηκε η αγία ημέρα Κυριακή. Κατά το διωγμό του Διοκλητιανού οι γονείς της μαρτύρησαν. Την αγία έστειλαν στον Καίσαρα Μαξιμιανό και από εκεί στον άρχοντα Βιθυνίας Ιλαριανό που της θύμισε ότι η ομορφιά της είναι για απολαύσεις και όχι για βασανιστήρια. Η παρθένος του απήντησε κατάλληλα και εκείνος αφού την βασάνισε διέταξε να την αποκεφαλίσουν. Αλλά πριν πέσει η σπάθη προσευχόμενη παρέδωσε το πνεύμα της.
8Ιουλίου
Μεγαλομάρτυρος Προκοπίου (1) (†303), της ευσεβεστάτης μητρός αυτού Θεοδοσίας και των δι` αυτού πιστευσάντων και μαρτυρησάντων Νικοστράτου, Αντιόχου. Μαρτύρων Αύδα, Προκοπίου του εξορκιστού και Σάββα. Ιερομάρτυρος Αναστασίου του Γουναρά, του εξ Αγίου Βλασίου Ηγουμενίτσης (†1743). Νεομάρτυρος Θεοφάνους (†1559). Οσίων Θεοφίλου μυροβλύτου, του εκ Ζίχνης (†1548) και Προκοπίου του δια Χριστόν σαλού, του Ρώσου.
(1) Ο άγιος Προκόπιος έζησε και μεγάλωσε τα χρόνια που αυτοκράτορας των Ρωμαίων ήταν ο Διοκλητιανός. Ο πατέρας του, ο Χριστοφόρος, ήταν ευσεβής άνθρωπος, σε αντίθεση με την μητέρα του που πίστευε στα είδωλα. Μετά τον θάνατο του πατέρα του, η μητέρα του τον πήγε στον αυτοκράτορα, ο οποίος τον έκανε ηγεμόνα της πόλης των Αλεξανδρέων και του έδωσε εντολή να καταδιώκει και να βασανίζει τούς χριστιανούς. Έτσι ο Προκόπιος ξεκίνησε για την Αλεξάνδρεια. Κατά την πορεία του όμως, ξαφνικά άρχισαν να πέφτουν αστραπές και βροντές και ταυτόχρονα άκουσε φωνή να τον καλεί με το όνομά του, που τον απειλούσε με θάνατο επειδή θα κατεδίωκε τούς χριστιανούς και ταυτόχρονα και τον αληθινό Θεό. Μετά από αυτό το γεγονός ο Προκόπιος παρακάλεσε Εκείνον πού του μιλούσε να του φανερωθεί περισσότερο για να δει ποίος είναι. Τότε εμφανίστηκε μπροστά του ένας Σταυρός από κρύσταλλο και ακούστηκε μία φωνή να του λέει: « Εγώ είμαι ο Εσταυρωμένος Υιός του Θεού» . Μετά από αυτό το θαύμα πίστευσε και έγινε χριστιανός. Λίγο αργότερα επιστρέφοντας από νικηφόρα αποστολή κατά των Σαρακηνών, η μητέρα του προσπάθησε να τον πείσει να θυσιάσει στα είδωλα. Κατάλαβε όμως ότι είχε γίνει χριστιανός και τον πρόδωσε στον αυτοκράτορα. Εκείνος διέταξε τον ηγεμόνα της Καισάρειας Ουλκίο να τον ανακρίνει. Αυτός τον χτύπησε πολύ μέχρι λιποθυμίας και μετά τον έκλεισε στην φυλακή. Με την χάρη του Κυρίου όμως οι πληγές επουλώθηκαν και απελευθερώθηκε από τα δεσμά. Στη συνέχεια οδηγήθηκε στον ναό των ειδώλων όπου με την προσευχή του κατάφερε και συνέτριψε τα είδωλα. Το θαύμα αυτό είχε ως αποτέλεσμα να πιστεύσουν σ` αυτόν πολλοί ανάμεσα τους και η μητέρα του. Αμέσως δόθηκε εντολή να αποκεφαλιστούν όλοι όσοι είχαν πιστεύσει. Μετά από αυτό, δόθηκε εντολή να γίνουν φρικτά βασανιστήρια στον Προκόπιο. Ο άγιος υπέμενε με πάρα πολύ μεγάλη καρτερία όλα αυτά και μάλιστα κατάφερε να τα ξεπερνά με την βοήθεια του Θεού. Τέλος δόθηκε εντολή να τον αποκεφαλίσουν και έτσι παρέλαβε το στεφάνι της αιωνίου ζωής.
9Ιουλίου
Ιερομαρτύρων Παγκρατίου (1) επισκόπου Ταυρομενίου (†α΄αι.) και Μεθοδίου επισκόπου Λάμπης (†1793). Μαρτύρων Ανδρέου και Πρόβου. Πατερμουθίου, Κόπριος και Αλεξάνδρου, των ασκητών. Νεομάρτυρος Μιχαήλ (Πακνανά), του εν Αθήναις (†1770). Οσίων Φωτίου κτίτορος της εν Θεσ/νίκη ιεράς Μονής Ακαπνίου, Διονυσίου του ρήτορος και Μητροφάνους, των εν Άθω.
(1) Ο άγιος Παγκράτιος, καταγόταν από την Αντιόχεια. Διδάχτηκε τον Χριστιανισμό από τον απόστολο Πέτρο, ο οποίος τον χειροτόνησε και επίσκοπο Ταυρομενίου. Ο Παγκράτιος, μετά την χειροτονία του έπρεπε να πάει στην επαρχία του. Κατά θεία οικονομία συνάντησε δύο ναυτικούς το Ρωμύλο και τον Λυκαονίδη, οι οποίοι μετά την νουθεσία που τους έκανε, πίστευσαν και αυτοί στον Χριστό. Μετά από αυτό ο άγιος επιβιβάστηκε σε ένα από τα πλοία και πήγε στην Σικελία. Όταν έφθασε εκεί εξαφάνισε και κατέστρεψε όλους τούς ειδωλολατρικούς ναούς και κατόρθωσε να κάνει χριστιανό τον ηγεμόνα της περιοχής, Βονιφάτιο. Μάλιστα τον έκανε να χτίσει και ναό για τις ανάγκες των χριστιανών.
10Ιουλίου
Των εν Νικοπόλει (Αρμενίας ) αγίων 45 Μαρτύρων (1) (†319), των και προκρίτων της πόλεως Αντώνιος, Δανιήλ, Λεόντιος και Μαυρίκιος. Μαρτύρων Βιάνορος και Σιλουανού και Απολλωνίου, του εκ Σάρδεων. Γρηγορίου επισκόπου Άσσου.
(1) Οι σαρανταπέντε άγιοι μάρτυρες, έζησαν και μαρτύρησαν τον 4ο αιώνα επί αυτοκρατορίας Λικίνιου. Ανάμεσα τους ξεχώρισαν ο Λεόντιος, ο Μαυρίκιος, ο Δανιήλ και ο Αντώνιος, οι οποίοι και κατείχαν τα πρώτα αξιώματα στην πόλη. Οι άγιοι λοιπόν οδηγήθηκαν, ως χριστιανοί ενώπιον του ηγεμόνα ο οποίος τους διέταξε να αρνηθούν την πίστη τους και να θυσιάσουν στα είδωλα. Αυτοί αρνήθηκαν και εξοργισμένος ο Λυσίας διέταξε να τούς υποβάλλουν σε βασανιστήρια έως ότου αλλαξοπιστήσουν. Αυτοί παρέμειναν σταθεροί μέχρι που τούς έριξαν στην φωτιά, όπου και μαρτύρησαν υπέρ του Χριστού.
11Ιουλίου
Μεγαλομάρτυρος Ευφημίας (1) (†451). Ισαποστόλου Όλγας, βασιλίσσης της Ρωσίας (†969). Ιερομαρτύρων Αρσενίου πατριάρχου Αλεξανδρείας, «του σφαγέντος» και Κινδέου του πρεσβυτέρου.Μαρτύρων Μαρκιανού και Μαρτυροκλέους. Νεομαρτύρων Νικόδημου εξ Ελβασάν (†1722), Νεκταρίου, του εκ Βρυούλων (†1820).
(1) Η αγία και μεγαλομάρτυς Ευφημία, από μικρή ήταν πολύ ευσεβής λόγω της ορθής ανατροφής που της είχαν δώσει οι γονείς της. Η Ευφημία αγάπησε με μεγάλη θέρμη τον Χριστό και αφιερώθηκε ολοψυχα σ` αυτόν, κάνοντας πράξη τα λόγια του Ευαγγελίου που είχε διδαχθεί. Φρόντιζε και ενδιαφερόταν για όλο τον κόσμο, ακόμα και εις βάρος της υγείας της. Ξεκινώντας όμως ο διωγμός των χριστιανών την πρόδωσαν. Αυτή όμως και ενώπιον του Διοικητή ομολόγησε την πίστη της και γι` αυτό το λόγο οδηγήθηκε σε άγρια βασανιστήρια και στην συνέχεια ήλθε το τέλος της, καθώς την κατασπάραξαν τα άγρια θηρία.
12Ιουλίου
Μαρτύρων Πρόκλου και Ιλαρίου (1) (†β΄αι.). Ανδρέου του στρατηλάτου, Ηρακλείου, Φαύστου, Μηνά και των μετ` αυτών. Μάμαντος και Σεραπίωνος. Αγίας Βερονίκης (2), της αιμορροούσης. Οσίου Μιχαήλ, του Μαλεΐνου.
(1) Οι άγιοι μάρτυρες Πρόκλος και Ιλάριος, έζησαν την εποχή του αυτοκράτορα των Ρωμαίων Τραϊνού. Πρώτος συνελήφθη ο άγιος Πρόκλος και αφού διακήρυξε την πίστη του στον Θεό ενώπιον του αυτοκράτορα, οδηγήθηκε στον έπαρχο για να υποβληθεί σε βασανιστήρια. Πρώτα λοιπόν του έκαψαν την κοιλιά με αναμμένους δαυλούς, στην συνέχεια του ξέσκισαν όλο το σώμα με σιδερένια νύχια, έπειτα τον κρέμασαν και τέλος πάρθηκε η απόφαση να θανατωθεί με τόξα. Καθ` οδόν λοιπόν προς τον τόπο του μαρτυρίου, ο άγιος συνάντησε τον ανιψιό του Ιλάριο, ο οποίος χαιρέτησε τον θείο του. Γι` αυτό τον Λόγο συνελήφθη. Έτσι αφού θανατώθηκε ο άγιος Πρόκλος με τα τόξα στη συνέχεια θανατώθηκε και ο Ιλάριος, αφού πρώτα ρωτήθηκε αν είναι και αυτός χριστιανός. Έτσι έλαβαν τον στέφανο του μαρτυρίου.
(2)Η αγία Βερονίκη, έζησε και έδρασε για την χριστιανική πίστη στην πόλη Πανεάδα. Αξιώθηκε μάλιστα να συναντήσει τον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος την θεράπευσε από την βασανιστική αιμορραγία που είχε. Για να τιμήσει και να ευχαριστήσει λοιπόν τον Κύριο, έκανε έναν ανδριάντα του Χριστού για να τον τιμούν και να προσκυνούν οι πιστοί. Μετά έγινε μέλος της πρώτης Εκκλησίας και απεβίωσε σε βαθιά γεράματα.
14Ιουλίου
Ακύλα του αποστόλου (Ο΄), επισκόπου Λευκάδος, Ιλαρίου και Ιούστου (†η ΄αι.). Ηρακλείου και Πέτρου του νέου. Οσίων Ιωσήφ αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του ομολογητού, Ονησίμου του θαυματουργού (1), Πέτρου επισκόπου Κρήτης και Νικόδημου του Αγιορείτου, του σοφωτάτου της Εκκλησίας διδασκάλου (†1809).
(1) Ο άγιος Ονήσιμος, γεννήθηκε στην πόλη Καρόνη της Καισαρείας. Ανατράφηκε από μικρός από ευσεβείς γονείς, με τον λόγο του Ευαγγελίου, που αργότερα προσπάθησε και ο ίδιος να μεταδώσει στον υπόλοιπο κόσμο. Στην συνέχεια, μεγαλύτερος, πια φθάνοντας στην Έφεσο και συναναστρεφόμενος με μοναχούς ασπάστηκε την ασκητική ζωή. Αυτό όμως δεν τον εμπόδισε να συνεχίσει να κηρύττει στις πόλεις για τον Χριστό και να δίνει συμβουλές προσελκύοντας πολύ ευσεβή κόσμο γύρω του. Στην συνέχεια λόγω των διωγμών του Διοκλητιανού, η μοναχική αδελφότητα διαλύθηκε κι έτσι ο Ονήσιμος επέστρεψε στην πατρίδα του. Οι γονείς του, που στο μεταξύ είχαν χάσει το φως τους χάρηκαν πολύ. Ο Ονήσιμος προσευχήθηκε μαζί με τους γονείς του με μεγάλη πίστη προς το Θεό, ο οποίος εισακούγοντας τους έκανε το μεγάλο θαύμα, και οι γονείς του βρήκαν το φως τους. Τα τελευταία του χρόνια, τα πέρασε σε μοναστήρι που ίδρυσε ο ίδιος στην περιοχή της Μαγνησίας. Μέχρι τον θάνατό του, από βαθειά γηρατειά δεν σταμάτησε να δοξολογεί τον Θεό.
15Ιουλίου
Μεγαλομαρτύρων Κηρύκου και Ιουλίττης (1) (†305). Μαρτύρων Αβουδίμου και Λολιανού. Αγίου Βλαδημήρου, του βασιλέως Ρωσίας.
(1) Η αγία Ιουλίττη έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Καταγόταν από το Ικόνιο της Μικράς Ασίας. Επειδή όμως τότε κυριαρχούσε ο διωγμός κατά των χριστιανών, πήρε το γιο της τον Κήρυκο και πήγε στην Σελεύκεια και στην συνέχεια στην Ταρσό. Αλλά και εκεί συνάντησε την ίδια κατάσταση. Στην Ταρσό συνελήφθη από τον ηγεμόνα ,τον Αλέξανδρο, ο οποίος την υπέβαλε σε φρικτά βασανιστήρια μπροστά στο παιδί της. Στην συνέχεια προσπάθησε να φέρει με το μέρος του τον μικρό. Το παιδάκι όμως δεν δεχόταν και μάλιστα αφού επικαλέστηκε το όνομα του Χριστού, έδωσε μία δυνατή κλωτσιά στην κοιλιά του ηγεμόνα. Αυτός εξοργίστηκε τόσο πού το πέταξε από τα σκαλιά σπάζοντας το κρανίο του μικρού Κήρυκου. Μ` αυτόν τον τρόπο έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου ο μικρός Κήρυκος. Η δε μητέρα του μετά από λίγο, αφού υπεβλήθη σε πολλά και φρικτά βασανιστήρια, παρέδωσε το πνεύμα της στον Χριστό.
16Ιουλίου
Ιερομάρτυρος Αθηνογένους επισκόπου (†311) και των συν αυτώ 10 μαρτύρων Αθηνογένους, Αμών, Αντιόχου, Ησυχίου, Θεοφράστου, Κλεονίκου, Μαξιμίνου, Πατροφίλου, Πέτρου του εκ Κρήτης, Ριγίνου. Των εν Πισιδία 15.000 αγίων Μαρτύρων και ετέρων πολλών Γυναικών και Φαύστου.
17Ιουλίου
Μεγαλομάρτυρος Μαρίνης (1) († δ΄αι.). Μαρτύρων Βερονίκης και Σπεράτου. Οσίων ιεραποστόλων των Σλάβων Κυρίλλου, Μεθοδίου, Κλήμεντος, Σάβα, Αγγελαρίου, Γοράσδωνος και Ναούμ.
(1)Η Αγία Μαρίνα καταγόταν από την Πισσιδεία και ήταν κόρη του Αιδεσίου, ο οποίος ήταν ιερέας των ειδώλων. Η Μαρίνα όταν ήταν δώδεκα ετών έχασε την μητέρα της και την μεγάλωσε μια άλλη γυναίκα. Στη χριστιανική πίστη κατηχήθηκε από χριστιανούς συμπολίτες της. Έτσι όταν έγινε δεκαπέντε ετών ήταν πλέον έτοιμη να δεχθεί τον αγώνα του μαρτυρίου.Το γεγονός αυτό, μαθεύτηκε αμέσως και έτσι ο ηγεμόνας της περιοχής διέταξε να την συλλάβουν και να την φέρουν ενώπιόν του. Αμέσως θαμπώθηκε από την ομορφιά της. Την ρώτησε ποία είναι και ποία είναι η πίστη της και αυτή του απάντησε ότι ονομάζεται Μαρίνα και είναι χριστιανή και ότι είναι γέννημα θρέμμα της Πισιδίας. Τότε ο ηγεμόνας προσπάθησε να την πείσει να αρνηθεί την πίστη της. Η αγία όμως δεν δέχτηκε. Για το λόγο αυτό ο τύραννος πρόσταξε και την υπέβαλαν σε βασανιστήρια φρικτά και αφού τις κατέσκισαν τις σάρκες, την έριξαν στην φυλακή. Μέσα στην φυλακή μάλιστα συνέβη το εξής: ο διάβολος μεταμορφωμένος σε άγριο δράκοντα, προσπάθησε να κάνει την αγία να φοβηθεί. Αυτή όμως προσευχήθηκε στον Θεό και αμέσως ο δράκοντας άλλαξε μορφή και έγινε ένας μαύρος σκύλος και τότε η αγία άρπαξε ένα σφυρί και χτυπώντας τον στο κεφάλι και την ράχη τον ταπείνωσε. Στη συνέχεια ο ηγεμόνας διέταξε και την έφεραν πάλι μπροστά του. Παρά τις πιέσεις του, η αγία παρέμεινε ακλόνητη. Έτσι υποβλήθηκε σε νέα βασανιστήρια μέχρι που αποκεφαλίστηκε λαμβάνοντας τον στέφανο του μαρτυρίου.
19Ιουλίου
Μακρίνης, αδελφής του Μ. Βασιλείου. Οσίων Θεοδώρου επισκόπου Εδέσσης (1) και Μιχαήλ του ανεψιού αυτού των από της Λαύρας του αγίου Σάββα, Γρηγορίου επισκόπου Πανιού, του ομολογητού, Δίου, Διοκλέους.
(1)Ο όσιος Θεόδωρος ο Σαββαΐτης, από μικρός φοίτησε στα καλύτερα σχολεία της εποχής του, κάτι πού τον έκανε να διακριθεί ιδιαίτερα τόσο στην ρητορική, όσο και στην φιλοσοφία. Σε ηλικία 18 χρονών, αφού έχασε τούς δικούς του, αναχώρησε για τούς Αγίους Τόπους, όπου είχε μεγάλο πόθο να προσκυνήσει. Μετά το προσκύνημα, πήγε στην Λαύρα του Αγίου Σάββα όπου κι έγινε μοναχός. Τα επόμενα δέκα χρόνια ο Θεόδωρος ανέπτυξε πάρα πολύ τόσο τις θρησκευτικές όσο και τις θεολογικές του γνώσεις. Η παιδεία και η αρετή του οσίου, έκαναν τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων να τον κάνει Επίσκοπο στην Έδεσσα της Συρίας. Ο Θεόδωρος, κάτω από μεγάλη πίεση δέχτηκε να αναλάβει. Ως Επίσκοπος Έδεσσας, ήταν συνέχεια δίπλα στο ποίμνιό του, μιλώντας τους για τις αλήθειες του Χριστιανισμού. Πολέμησε τους αιρετικούς Νεστοριανούς και τους ειδωλολάτρες. Ήταν γι` αυτούς ο αποδιοπομπαίος τράγος και γι αυτό αποφάσισαν να τον σκοτώσουν, όμως ως εκ θαύματος οι πληρωμένοι δολοφόνοι μόλις έβγαλαν το μαχαίρι να τον σκοτώσουν έμειναν παράλυτοι. Αισθανόμενος το τέλος του ο όσιος, επέστρεψε στην Λαύρα του Αγίου Σάββα, αφού προσκύνησε για τελευταία φορά τούς αγίους τόπους. Εκεί στην Λαύρα, αφού χαιρέτησε τούς αδελφούς του, μετά από λίγες μέρες απεβίωσε.
20Ιουλίου
Ηλιού του προφήτου (1). Οσίων Αλεξίου (Medvedkov), Δημητρίου (Klepinine), Μαρίας (Skobtsov), Γεωργίου(Iuri Skotsov) και Ηλία (Elie Fondminskii).
(1) Ο προφήτης Ηλίας ήταν γιος του Σωβάκ και καταγόταν από τη Θέσβη της περιοχής Γαλαάδ και ανήκε στην φυλή του Ααρών. Όταν γεννήθηκε, ο πατέρας του είδε μία θεία οπτασία: δύο άνδρες λευκοφορεμένοι τον ονόμαζαν Ηλία, τον σπαργάνωναν με φωτιά και του έδιναν φλόγα να φάει. Τότε ο πατέρας του, πήγε στα Ιεροσόλυμα και αφού περιέγραψε την οπτασία στους ιερείς, εκείνοι του είπαν ερμηνεύοντας την οπτασία, ότι ο γιος του θα γίνει προφήτης και θα κρίνει το Ισραήλ με δίκοπο μαχαίρι και φωτιά. Ο Προφήτης άσκησε το προφητικό του χάρισμα επί 25 έτη. Προείπε την έλευση του Χριστού στην γη 816 χρόνια πριν. Ήταν τόσο μεγάλη η πίστη του, που κατέβασε τρεις φορές φωτιά από τον ουρανό, σταμάτησε την βροχή και ανάστησε νεκρούς. Με την φωτιά μάλιστα έκαψε τούς στρατιώτες που είχε στείλει ο βασιλιάς Οχοζίας για να τον συλλάβουν. Στο όρος Χωρήβ είδε τον ίδιο τον Θεό, διέσχισε τον Ιορδάνη με την μυλωτή του και τέλος ανελήφθη με άρμα πυρός. Επίσης παρέστη στην Μεταμόρφωση του Χριστού μαζί με τον Μωϋσή.
21Ιουλίου
Μαρτύρων Aκακίου, Γεωργίου, Ευγενίου, Θεοδώρου, Θεοφίλου, Iούστου, Ματθαίου, Τροφίμου. Oσίων Συμεών του δια Χριστόν σαλού (†590), Μανουήλ βασιλέως του δια του αγγελικού σχήματος μετονομασθέντος Ματθαίου, Ιωάννου του αρχιμανδρίτου και Στυλίτου, Ονουφρίου του Ρώσου και Παρθενίου επισκόπου Ραδοβιζίου Άρτης (†1777). Σύναξις υπεραγίας Θεοτόκου .εν τοις Άρματίον.
22Ιουλίου
Μαρίας της Μαγδαληνής (1) († α΄αι.). Παρθενομάρτυρος Μαρκέλλης της Χιοπολίτιδος.
(1) Η αγία μυροφόρος και ισαπόστολος Μαρία η Μαγδαληνή καταγόταν από τα Μάγδαλα. Όταν πληροφορήθηκε για τον Χριστό, πήγε κοντά του και απαλλάχθηκε από τα δαιμόνια που την ενοχλούσαν και στην συνέχεια έγινε μαθήτρια του. Η Μαρία η Μαγδαληνή, ακολούθησε τον Χριστό έως το πάθος Του, έγινε μυροφόρος, είδε πρώτη την Ανάσταση, όταν αργά την νύχτα του Σαββάτου είδε τον άγγελο που κύλησε την πέτρα από την θύρα του μνημείου. Επίσης μόλις ξημέρωσε, ενώ στέκοταν κοντά στο μνημείο, είδε δύο αγγέλους με λευκά να κάθονται στο μνημείο και μετά είδε τον Χριστό, ο οποίος μάλιστα επειδή τον πέρασε για τον κηπουρό, της είπε " Μη μου άπτου" (μην με αγγίζεις). Μετά την ανάληψη του Κυρίου, η Μαρία πήγε στην Έφεσο στον απόστολο και ευαγγελιστή Ιωάννη. Εκεί εκοιμήθη και ενταφιάστηκε.
23Ιουλίου
Προφήτου Ιεζεκιήλ. Ιερομαρτύρων Απολλιναρίου και Βιταλίου, επισκόπων Ραβέννης. Απολλώνιου και Φωκά του νέου (1).Των υπό των Βουλγάρων ποικίλοις τρόποις τιμωριών τελειωθέντων Μαρτύρων, επί Νικηφόρου του βασιλέως, Αθανασίου. Οσίων Θύρσου [Θερίσου] επισκόπου Καρπασίας του αναχωρητού, [Σωσ] Άννης, της εν τη Λευκάτη και Πελαγίας της Τηνίας (†1834).
(1) Ο άγιος Φωκάς έζησε και μαρτύρησε κατά τα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού. Επειδή ήταν χριστιανός, συνελήφθη και οδηγήθηκε στον Αφρικανό, τον έπαρχο. Εκεί μετά από ερώτηση, του ομολόγησε την πίστη του. Ύστερα από αυτήν του την ομολογία, ο Αφρικανός άρχισε να βρίζει τον Χριστό και προσπάθησε να χτυπήσει τον άγιο. Τότε έγινε ένας τρομερός σεισμός, ο έπαρχος έπεσε κάτω και κείτονταν νεκρός μαζί με τους στρατιώτες του. Τότε ο άγιος μετά από παράκληση της γυναίκας του, τον ανέστησε. Κατόπιν όμως οι ειδωλολάτρες τον οδήγησαν στον αυτοκράτορα. Αλλά και μπροστά σ` αυτόν ο άγιος ομολόγησε την πίστη του στον Θεό. Αμέσως ο αυτοκράτορας διέταξε να αρχίσουν τα βασανιστήρια. Πρώτα τον κρέμασαν από ένα ξύλο και του έσκισαν το σώμα με σιδερένια νύχια και μετά τον έριξαν μέσα σε ένα λάκκο με ασβέστη. Στο τέλος τον έβαλαν σε ένα λουτρό, όπου είχαν ζεστάνει το νερό πάρα πολύ. Εκεί μετά από θερμή προσευχή, ο άγιος παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
24Ιουλίου
Μεγαλομάρτυρος Χριστίνης (1) (†300). Μαρτύρων Ερμογένους, Καπίτωνος, Υμεναίου, Ρωμανού [Μπορίσου], Δαβίδ [Γλιέβου]. Νεομαρτύρων Θεοφίλου του Ζακυνθίου, του εν Χίω αθλήσαντος (†1635) και Αθανασίου του Κίου (†1670). Αθηναγόρου του ομολογητού και Σαλομπτίνου επισκόπου Ιεροσολύμων.
(1) Η αγία μεγαλομάρτυς Χριστίνα, καταγόταν από την Τύρο της Συρίας. Ήταν κόρη στρατηγού. Ο πατέρας της, της έχτισε έναν πύργο και την έβαλε μέσα σ` αυτόν. Μάλιστα κατασκεύασε αγάλματα των ειδώλων και την διέταξε να θυσιάσει σ` αυτά. Εκείνη όμως τα έκανε όλα κομμάτια. Για αυτές της τις πράξεις, η αγία υποβλήθηκε σε βασανιστήρια από τον ίδιο της τον πατέρα και μετά φυλακίστηκε. Στην φυλακή την άφησαν νηστική για να πεθάνει από την πείνα. Όμως, άγγελος Κυρίου της πήγαινε τροφή και της θεραπεύτηκαν όλες οι πληγές της. Μετά την έριξαν στην θάλασσα, όπου έλαβε το Άγιο Βάπτισμα από τον ίδιο τον Χριστό και άγγελος Κυρίου την έβγαλε στην στεριά. Μόλις έγινε γνωστό ότι είχε διασωθεί, ο πατέρας της πρόσταξε και την έκλεισαν πάλι στην φυλακή. Την νύχτα που ακολούθησε, ο πατέρας της πέθανε και την θέση του στο αξίωμα του στρατηγού την πήρε κάποιος ονόματι Δίων. Αυτός οδήγησε την μάρτυρα στο δικαστήριο. Και εκεί η αγία ομολόγησε την πίστη της. Αμέσως οργίστηκε και διέταξε να αρχίσουν τα βασανιστήρια. Κατά την διάρκεια των βασανιστηρίων πολλοί πίστευσαν στον Χριστό. Μετά το Δίωνα ανέλαβε κάποιος Ιουλιανός. Αυτός έριξε την Χριστίνα μέσα σε πυρακτωμένη κάμινο, σε ένα κλουβί με φίδια δηλητηριώδη, τα οποία αντί να την δαγκώσουν της έγλυφαν τα πόδια με ευσπλαχνία, μετά της έκοψαν τους μαστούς από όπου χύθηκε γάλα αντί για αίμα και της έκοψαν και την γλώσσα. Όλα αυτά τα μαρτύρια τα υπέμεινε με καρτερία και στο τέλος με κοντάρια που την χτύπησαν παρέδωσε το πνεύμα, λαμβάνοντας τον στέφανο του μαρτυρίου, και περνώντας στην αιώνια ζωή.
25Ιουλίου
Κοίμησις της αγίας Άννης μητρός της Θεοτόκου. Των εν Βιέννη και Λουγδούνω (Λυών) της Γαλλίας μαρτυρησάντων Ποθεινού επισκόπου Λυώνος, Σάκτου διακόνου, Αλεξάνδρου ιατρού, Ατταλού, Βλανδίνας, Ματούρου [Μαύρου] και Ποντικού, του παιδός. Οσίων Ολυμπιάδος της διακόνου (†408-410)και Μαρίνας ηγουμένης και Ευπραξίας (†413).Οσίου Μακαρίου του θαυματουργού, του Ρώσου. Μνήμη της Ε΄Οικουμενικής Συνόδου εν Κων/πόλει (553).
26Ιουλίου
Ιερομάρτυρος Ερμολάου (†305) και των συν αυτώ: Ερμήππου και Ερμοκράτους. Οσιομαρτύρων Παρασκευής (1) (†β΄αι.) και Ιερουσαλήμ. Μαρτύρων Αππίωνος και Ωραιοζήλης. Οσίων Γερόντιου, Ιγνατίου του Στειρωνίτου και Συμεών του αρχιμανδρίτου. Ερμολάου του θαυματουργού, του Εγκλείστου.
(1) Η αγία οσιομάρτυς Παρασκευή καταγόταν από την Ρώμη, οι δε γονείς της Αγάθων και Πολιτεία ήταν χριστιανοί. Επειδή όμως ήταν άτεκνοι παρακαλούσαν τον Θεό να τούς χαρίσει ένα παιδί. Πράγματι ο Θεός τους άκουσε και τους χάρισε ένα παιδί. Και επειδή όταν γεννήθηκε ήταν η έκτη ημέρα της εβδομάδος, την ονόμασαν Παρασκευή και από μικρή την αφιέρωσαν στον Θεό. Η Παρασκευή, έλαβε την χριστιανική μόρφωση από την μητέρα της και μάλιστα μελετούσε συνέχεια τα ιερά γράμματα και προσευχόταν πολλές ώρες στην εκκλησία. Μετά τον θάνατο των δικών της μοίρασε όλα της τα υπάρχοντα στους φτωχούς και έγινε μοναχή. Έμεινε εκεί αρκετό χρονικό διάστημα και μετά λαμβάνοντας την ευχή της ηγουμένης βγήκε έξω στον κόσμο και κήρυττε τον Χριστό προσελκύοντας πολύ κόσμο στον χριστιανισμό. Για όλα οδηγήθηκε στον βασιλιά Αντωνίνο ο οποίος θαμπωμένος από την ομορφιά της και την σύνεσή της προσπάθησε να την πείσει να θυσιάσει στα είδωλα και θα της έδινε ότι ήθελε. Η αγία όμως αρνήθηκε και τότε διέταξε να αρχίσουν τα βασανιστήρια. Μάλιστα την έβαλαν μέσα σε ένα θερμασμένο λέβητα γεμάτο πίσσα και λάδι. Μόλις έγινε αυτό η αγία φαινόταν να δροσίζεται μέσα σ` αυτό και ο Αντωνίνος εξοργισμένος έδωσε εντολή να θανατωθεί, περνώντας και αυτή στην μεγάλη χορεία των μαρτύρων της εκκλησίας μας.
27Ιουλίου
Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος του Ιαματικού (†305). Των εν Θράκη 153 αγίων μαρτύρων. Νεομάρτυρος Χριστοδούλου του εν Θεσ/νίκη (†1777). Οσίων Ανθούσης της ομολογητρίας και Μανουήλ.
28Ιουλίου
Αποστόλων και Διακόνων Προχόρου προστάτου της Εκκλησίας Νικομήδειας, Νικάνορος, Τίμωνος επισκόπου Βόστρων και Παρμενά. Μαρτύρων Ακακίου του εν Μιλήτω (1), Δροσίδος και Ευσταθίου του εν Αγκύρα. Νεομάρτυρος Χριστοδούλου, του Κασσανδριανού (†1777). Οσίων Ειρήνης ηγουμένης της Μονής του «Χρυσοβαλάντου» και Παύλου του Ξηροποταμηνού.
(1) Ο άγιος Ακάκιος καταγόταν από την Απολλωνία και μαρτύρησε στα χρόνια του βασιλιά Λικίνιου. Ήταν ένθερμος υποστηρικτής του Ευαγγελίου και δεινός κήρυκάς του. Λόγω του έργου του καταγγέλθηκε και βασανίστηκε. Όμως με τη θεία επέμβαση, βγήκε αλάβωτος από τα βασανιστήρια. Έτσι δεν έπαθε τίποτα όταν τον έριξαν μέσα σε καζάνι με βραστό νερό και διασώθηκε από την αγριότητα πεινασμένου λιονταριού. Βλέποντας αυτά τα θαύματα ο έπαρχος Τερέντιος, τον άφησε ελεύθερο. Στη συνέχεια ο άγιος μετέβη στην Μίλητο, όπου και συνέχισε το κήρυγμα του Ευαγγελίου και της μιας αληθινής πίστης του Κυρίου. Εκεί ο άγιος συνελήφθη και οδηγήθηκε στον ναό των ειδώλων και με την απειλή των βασανιστηρίων θέλησαν οι ειδωλολάτρες να τον κάνουν να θυσιάσει στα είδωλα. Ο άγιος Ακάκιος όμως με την δύναμη της προσευχής του και μόνο, μπόρεσε να συντρίψει τα αγάλματα των ειδώλων. Για αυτή του την πράξη αποκεφαλίστηκε. Το άγιο λείψανό του εναποτέθηκε στην πόλη των Συνάδων.
29Ιουλίου
Μάρτυρος Θεοδότης (1) και των τέκνων αυτής Βενιαμίν και Βηρίου. Μαρτύρων Βασιλίσκου, Καλλινίκου του Κίλικος, Μάμαντος και Ιωάννου. Οσίων Κωνσταντίνου Γ` πατριάρχου Κων/πόλεως, του ευσεβούς βασιλέως Θεοδοσίου του «Μικρού» και Ιωάννου του στρατιώτου.
(1) Η αγία Θεοδότη καταγόταν από τη Νίκαια της Βιθυνίας. Από μικρή τηρούσε στην ζωή της με μεγάλη συνέπεια τις εντολές του Θεού κάτι το οποίο προσπαθούσε να περάσει και στα παιδιά της. Λόγω της χριστιανικής της πίστης συνελήφθη από τον άρχοντα Λευκάδιο, (ο οποίος την είχε ζητήσει σε γάμο , αλλά εκείνη του το είχε αρνηθεί) και αυτός την παρέδωσε στον άρχοντα της Βιθυνίας, Νικήτιο. Εκείνος, σκληρός και κακεντρεχής όπως ήταν, έριξε την Θεοδότη και τα τρία παιδιά της μέσα σε πυρακτωμένη κάμινο, όπου παρέδωσαν την ψυχή τους στον Θεό, για να λάβουν το στέφανο της αιωνίου ζωής.
30Ιουλίου
Αποστόλων (Ο΄) Ανδρόνικου επισκόπου γενομένου Πανονίας, Επαινετού επισκόπου Καρθαγένης, Κρήσκεντος επισκόπου Καρχηδόνος, Σίλα επισκόπου Κορίνθου και Σιλουανού επισκόπου Θεσ/νίκης (1). Μάρτυρος Ιουλίττης, της εκ Καισαρείας.
(1) Οι άγιοι Σίλας, Σιλουανός, Επαινετός, Κρήσκης και Ανδρόνικος, ήταν πέντε από τούς εβδομήκοντα μαθητές του Κυρίου. Όλοι υπηρέτησαν το Ευαγγέλιο του Χριστού. Ο Σίλας φυλακίστηκε μαζί με τον Παύλο στους Φιλίππους της Μακεδονίας. Μετά από πολλούς μόχθους και μακρά πορεία έγινε επίσκοπος Κορίνθου. Ο Κρήσκης, έγινε επίσκοπος Καρχηδονίας και από την θέση αυτή μόχθησε και υπηρέτησε το Θείο Ευαγγέλιο. Ο Σιλουανός, από το αξίωμα του επισκόπου Θεσσαλονίκης, αγωνίσθηκε και βασανίστηκε και αυτός για την πίστη του στον Κύριο. Με τον ίδιο τρόπο, αγωνίσθηκε και ο Επαινετός σαν επίσκοπος Καρθαγένης. Τέλος και ο άγιος Ανδρόνικος αγωνίστηκε και βασανίστηκε για την πίστη του στο Ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.
31Ιουλίου
Ευδοκίμου δικαίου (1) (†θ΄αι.). Αγίου Ιωσήφ του από Αριμαθαίας. Των αγίων IB` Μαρτύρων των Ρωμαίων• ΙΙροεόρτια της προόδου του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού.
(1) Ο άγιος Ευδόκιμος γεννήθηκε στη Καππαδοκία και έδρασε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Θεόφιλου (829-842). Οι γονείς του Βασίλειος και Ευδοκία ήταν άνθρωποι πλούσιοι και ευσεβείς. Η ορθόδοξη οικογένειά του τον ανέθρεψε σύμφωνα με τις επιταγές του Ευαγγελίου και γρήγορα ο Ευδόκιμος διακρίθηκε για το ήθος και τις αρετές του. Ο ηθικός βίος του και η φιλάνθρωπη δράση του εκτιμήθηκαν από τον αυτοκράτορα Θεόφιλο, ο οποίος τον διόρισε στρατοπεδάρχη της Καππαδοκίας αρχικά και αργότερα όλης της αυτοκρατορίας. Κατά την τέλεση των καθηκόντων του ο Ευδόκιμος ήταν πάντα δίκαιος και ταπεινόφρων, ενώ δεν σταμάτησε στιγμή να επιδίδεται στο φιλάνθρωπο έργο του. Ενώ βρισκόταν στο 33ο έτος της ηλικίας του ο Ευδόκιμος προσβλήθηκε από βαριά σωματική ασθένεια. Όταν παρέδωσε το πνεύμα του στο Κύριο, η χριστιανική κοινότητα βυθίστηκε σε θλίψη και ενταφίασε το τίμιο σώμα του ευλαβώς.
1Αυγούστου
Η πρόοδος του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού, ήτοι η έξοδος αυτού εκ του ιερού Παλατιού εις την Πόλιν. Των αγίων Επτά Μαρτύρων Παίδων, των Μακκαβαίων Αβείμ, Αντωνίου, Αχείμ, Γουρίου, Ελεαζάρου, Ευσεβωνά και Μαρκέλλου, της μητρός αυτών Σολομονής και Ελεαζάρου (†166 π. Χ), του διδασκάλου αυτών. Των εν Πέργη αγίων Εννέα Μαρτύρων (1): Αλεξάνδρου, Άττου, Ευκλέου, Κατούνου, Κινδέου, Κυριάκου, Λεοντίου, Μηναίου και Μνησιθέου. Μαρτύρων: Θεοδώρου, Κηρύκου, Μηναίου, Μήνου, Πάπα του Νέου και Πολυεύκτου. Οσιομάρτυρος Ελέσης, της εν Κυθήροις. Οσίων Τιμοθέου επισκόπου Προκοννήσου, του θαυματουργού και Αντωνίου του Νέου, του εν Βερροία.
(1)Οι άγιοι εννέα μάρτυρες, Λέοντιος, Άττος, Αλέξανδρος, Κινδέας, Μνησίθεος, Κυριακός, Μηναίος, Κατούνος και Ευκλής, έζησαν την εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού και του ηγεμόνα Φλαβιανού, στην Πέργη της Παμφυλίας. Ο χριστιανισμός είχε από πολλή μικρή ηλικία στερεωθεί στις καρδιές τους και έγινε ακόμη πιο στέρεος όταν μεγάλωσαν. Ένα βράδυ λοιπόν, αποφάσισαν ότι θέλουν να μαρτυρήσουν για τον Χριστό και έτσι πήγαν στον ειδωλολατρικό ναό της Αρτέμιδος και κατέστρεψαν όλα τα αγάλματα πού βρίσκονταν εκεί. Μετά την ενέργειά τους αυτή, αμέσως συνελήφθησαν από τούς ειδωλολάτρες, οι οποίοι, αφού τους ανέκριναν, τους υπέβαλαν σε βασανιστήρια. Πρώτα τους έκαψαν τα πλευρά, μετά χρησιμοποιώντας σιδερένια νύχια τους έσκισαν τις σάρκες και στη συνέχεια πήραν αναμμένους δαυλούς και τους τρύπησαν τα μάτια. Μετά τους έκλεισαν σε μία απάνθρωπη φυλακή, χωρίς νερό και τροφή. Μετά από λίγο χρόνο τους έβγαλαν και τους έριξαν σε ένα κλουβί με θηρία για να τους κατασπαράξουν. Αυτά όμως, παρά την πείνα τους, καθόντουσαν ήρεμα και δεν πλησίαζαν τους αγίους. Όσοι είδαν αυτό το θαυμαστό γεγονός, πράγματι εξεπλάγησαν και φώναξαν με μία φωνή «Μέγας ο Θεός των Χριστιανών». Και τότε έγινε το θαύμα. Αμέσως ακούστηκαν βροντές και άρχισαν να πέφτουν αστραπές, βροχή, ενώ συγχρόνως ακουγόταν μία φωνή, η οποία προσκαλούσε τους αγίους στον ουρανό. Μόλις οι άγιοι άκουσαν αυτήν την φωνή, χάρηκαν πάρα πολύ. Ύστερα από αυτό το γεγονός ο τύραννος νευρίασε τόσο πολύ που διέταξε να τους αποκεφαλίσουν. Έτσι λοιπόν ολοκληρώθηκε το μαρτύριο των εννέα Αγίων και πέραν στην αιώνια Βασιλεία.
2Αυγούστου
Εύρεσις και ανακομιδή των Ιερών λειψάνων του αγίου πρωτομάρτυρος και αρχιδιακόνου Στεφάνου (428). Μάρτυρος Φωκά. Νεομάρτυρος Θεοδώρου, του εν Δαρδανελλίοις (†1690). Οσίων Ιουστινιανού Β` του ευσεβούς βασιλέως και Βασιλείου του δια Χριστόν σαλού. Οσίας Φωτεινής, της εν Κύπρω.
3Αυγούστου
Ιερομάρτυρος Στεφάνου πάπα Ρώμης και των συν αυτώ. Αγίας Μυροφόρου Σαλώμης. Οσίων Ισαακίου, Δαλματίου, Φαύστου (1). Εφέσου Ιωάννου του μονάχου και Ιωάννου του νέου. Ιωάννου του ομολογητού και Αντωνίου του Ρώσου. Οσίων Θεοκλητούς και Θεοδώρας της εξ Αίγίνης.
(1)Ο Δαλμάτιος ήταν στρατιώτης, γρήγορα όμως τη θεοσεβή ψυχή του κυρίευσε η επιθυμία να αφοσιωθεί στον Κύριο και Δημιουργό του. Ξεκίνησε, λοιπόν μαζί με το γιο του Φαύστο να συναντήσει τον μοναχό Ισαάκιο, η φήμη του οποίου είχε φέρει κοντά του πολλούς άνδρες. Ο Δαλμάτιος διακρίθηκε ανάμεσα στους υπόλοιπους μοναχούς για την αρετή του τόσο ώστε εξελέγη ηγούμενος μετά το θάνατο του ευσεβούς Ισαακίου. Μάλιστα για τον ενάρετο βίο του ο Δαλμάτιος τιμήθηκε και από τη Γ` Οικουμενική Σύνοδο που συνήλθε το 431 στην Έφεσο, στην οποία οι Πατέρες ανέδειξαν τον όσιο αρχιμανδρίτη. Τον δρόμο του Δαλμάτιου, ο οποίος τελείωσε τη ζωή του εν ειρήνη, ακολούθησε ο γιος του Φαύστος, αναδεικνύοντας εαυτόν άξιο διάδοχο του πατέρα του. Όσον αφορά τον όσιο Ισαάκιο έμεινε ξακουστός για τη στάση, την οποία υπέδειξε απέναντι στον αιρετικό αυτοκράτορα Ουάλη, όταν αυτός κατά την εκστρατεία του ενάντια στους Σκύθες συνάντησε τον όσιο. Ο Ισαάκιος πέθανε σε βαθιά γεράματα.
5Αυγούστου
Προεόρτια της Θείας Μεταμορφώσεως. Ιερομάρτυρος Φαβίου (Φαβιανού) επισκόπου Ρώμης. Μάρτυρος Ευσιγνίου (†362). Μαρτύρων Καττιδιανού και Καττιδίου των αδελφών και Σόλεβ, του Αιγυπτίου. Της αγίας μάρτυρος Ιάς. Ευθυμίου Πατριάρχου Κων/πόλεως καί Θύρσου επισκόπου Καρπασίας. Της αγίας Νόννας, μητρός του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. Ευγενίου οσίου του Αιτωλού (†1682).
6Αυγούστου
Μεταμόρφωσις του Κυρίου (1) και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού.
(1) Σήμερα η εκκλησία μας γιορτάζει την ανάμνηση της Μεταμορφώσεως του Κυρίου μας. Η αφορμή για την θέσπιση της εορτής έχει ως εξής: Ο Κύριος είχε προειπεί στους μαθητές του για τούς κινδύνους, για τα πάθη Του και την θανάτωση Του, καθώς επίσης και επίσης και τι θα υφίσταντο στο μέλλον από τούς ειδωλολάτρες και τους εχθρούς του Ευαγγελίου, λέγοντας τους πώς αυτά ανήκουν στην παρούσα ζωή. Εκείνο όμως που έχει ουσιαστική σημασία είναι η αιώνια ζωή. Έτσι λοιπόν ο Χριστός θέλοντας να δείξει στους μαθητές του μία πρόγευση της αιώνιας ζωής, παρέλαβε τρεις από τούς μαθητές τους, τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανέβασε στο όρος Θαβώρ. Εκεί μεταμορφώθηκε και έλαμψε το πρόσωπό Του σαν το φως. Και τότε εμφανίστηκαν ο Μωυσής και ο Ηλίας οι οποίοι συνομίλησαν μαζί με τον Ιησού. Ο Κύριος πήρε μόνο αυτούς τούς μαθητές, διότι είχαν κάποια υπεροχή έναντι των άλλων. Συγκεκριμένα ο Πέτρος γιατί πίστευε πολύ τον Χριστό, ο Ιωάννης γιατί Τον αγαπούσε πολύ και ο Ιάκωβος επειδή είχε την δύναμη να πιει το ποτήρι που ήπιε ο Χριστός. Τους Μωϋσή και Ηλία τους έφερε για να διορθώσει τις εντυπώσεις που υπήρχαν μέχρι τότε για το ποίος ήταν, αν ήταν δηλαδή ο Ιωάννης ο Βαπτιστής ή κάποιος μεγάλος προφήτης.
7Αυγούστου
Οσιομαρτύρων Αστεριού του θαυματουργού και Δομετίου του Πέρσου (†363). Οσίας Ποταμιάς της θαυματουργού. Νεομάρτυρος Αββακούμ, του εν Θεσ/νίκη (†1628). Δαβίδ του «Γέροντος», του εν Ευβοία, Νικάνορος (†1519) του εν «Ζάβορδα», του θαυματουργού, Υπερεχίου, Ώρ, Δομετίου του σημειοφόρου και Ποιμένος πολύπαθους του Ρώσου. Μάρτυρος Σώζοντος του εκ Νικομηδείας.Ναρκίσσου πατριάρχου Ιεροσολύμων. Οσίων Θεοδοσίου του Νέου, του ιαματικού (1), του εξ Αθηνών και εν Αργεί ασκήσαντος. Των εν Θηβαΐδι Μυρίων (10.000) Ασκητών. Οσίας Κανδίδας, της Βυζαντίας.
(1) Ο όσιος Θεοδόσιος ο νέος, ο ιαματικός, γεννήθηκε στην Αθήνα το 862 από ευσεβείς χριστιανούς. Από νεαρή ηλικία φάνηκε η θερμή πίστη που τον διακατείχε και η μεγάλη αγάπη προς τους συνανθρώπους του. Όταν αποφάσισε να αποσυρθεί στον μοναχικό βίο, μοίρασε την περιουσία του σ` όσους είχαν ανάγκη και πήγε λίγο έξω από την Αθήνα. Όμως πολλοί ήταν αυτοί πού πήγαιναν για να τον δουν και να τον συμβουλευτούν, κάτι που τον εμπόδιζε να διαλογιστεί. Για αυτό το λόγο και για να μπορέσει να μονάσει, κατέφυγε στο Άργος. Εκεί έκτισε ένα ναό στο όνομα του Τιμίου Προδρόμου, όπου πολλοί πήγαιναν για να τον συμβουλευτούν. Τον φθόνησαν όμως ιερείς, και τον κατάγγειλαν στον Επίσκοπο Άργους, Πέτρο. Ο Επίσκοπος όμως κατάλαβε την αφιλοκερδία και την ευσέβεια του Θεοδοσίου, με αποτέλεσμα να ενισχύσει ακόμη περισσότερο το θεάρεστο έργο της ελεημοσύνης. Ο άγιος Θεοδόσιος απεβίωσε ειρηνικά σε βαθιά γεράματα.
9Αυγούστου
Αποστόλου Ματθίου.Μαρτύρων Αλεξίου, Δημητρίου, Ιακώβου, Ιουλιανού, Ιωάννου, Λεοντίου, Μαρκιανού, Πέτρου, Φωτίου, Μαρίας και Μάρθας της πατρικίας, των δια την εικόνα του Σωτήρος Χριστού αθλησάντων, και Αντωνίου του Αλεξανδρέως. Οσίου Ψόη.
10Αυγούστου
Ιερομάρτυρος Σίξτου πάπα Ρώμης, του εξ Αθηνών (†258). Μαρτύρων Λαυρεντίου αρχιδιακόνου (1), Ηραΐδου, Ήρωνος του φιλοσόφου και Ιππολύτου.
(1) Οι άγιοι Λαυρέντιος ο αρχιδιάκονος, Ξυστός πάπας της Ρώμης και Ιππόλυτος, μαρτύρησαν το 53. Όταν έγινε ο διωγμός κατά των χριστιανών, ο πάπας της Ρώμης Ξυστός, ομολόγησε πρώτος την πίστη του στον Κύριο, με αποτέλεσμα να θανατωθεί με αποκεφαλισμό. Κατόπιν συνέλαβαν τον άγιο Λαυρέντιο, ο οποίος υπηρετούσε ως διαχειριστής των εκκλησιαστικών εισφορών. Του ζητήθηκε να παραδώσει τούς θησαυρούς της Εκκλησίας. Ο Λαυρέντιος τότε, τους παρουσίασε τους φτωχούς, τα ορφανά και όσους είχαν ανάγκη από την συνδρομή της Εκκλησίας και τους είπε ότι αυτοί ήταν οι θησαυροί της. Για αυτό το τόλμημά του, οι ειδωλολάτρες τον βασάνισαν, ψήνοντάς τον ζωντανό. Το λείψανο του αγίου Λαυρεντίου το παρέλαβε ο άγιος Ιππόλυτος. Μόλις όμως μαθεύτηκε αυτή του η πράξη, η ηγεμόνας διέταξε τον βασανισμό του. Έτσι μαρτύρησε και ο άγιος Ιππόλυτος.
11Αυγούστου
Μαρτύρων Εύπλου του διακόνου (†304), Γαΐου, Γαϊανού, Ζήνωνος, Μακαρίου. Μάρκου και Νεοφύτου. Όσιομαρτύρων Βασιλείου και Θεοδώρου των Ρώσων. Νεομαρτύρων Αναστασίου του εξ Ασωμάτου και Δημητρίου εξ Αγιάσου της νήσου Λέσβου καταγόμενων και εν Κασαμπά της Μικράς Ασίας αθλησάντων (†1816). Νήφωνος (1), πατριάρχου Κων/λεως, του από Θεσ/κης (†1460). Οσίου Πασσαρίωνος. Ανάμνησις του εν Κέρκυρα θαύματος του αγίου Σπυρίδωνος, καθ` ο απηλλάγη η πόλις το 1716 της πολιορκίας των Τούρκων.
(1) Ο άγιος Νήφων, καταγόταν από την Πελοπόννησο καιτο κοσμικό του όνομα ήταν Νικόλαος. Ακολούθησε έναν μοναχό, ο οποίος ονομαζόταν Αντώνιος και χρίστηκε και αυτός μοναχός. Την μοναχική του ζωή την ξεκίνησε στην Επίδαυρο αλλάζοντας το κοσμικό του όνομα σε Νήφων. Όταν ο μοναχός Αντώνιος απεβίωσε, ο Νήφων πήγε στο κάστρο της Βάρδας. Εκεί γνώρισε τον αγιορείτη Ζαχαρία, τον οποίο ακολούθησε και έτσι εγκαταστάθηκε στην Μονή της Θεοτόκου, στην Αχρίδα. Όταν ο Ζαχαρίας εκλέχτηκε αρχιεπίσκοπος Αχρίδας, ο Νήφων αποσύρθηκε στη Μονή Διονυσίου στο άγιο Όρος, όπου και χειροτονήθηκε διάκονος και στη συνέχεια ιερέας. Στη συνέχεια κλήθηκε να γίνει Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης και μετά το θάνατο του Ζαχαρία ανέλαβε την αρχιεπισκοπή Αχρίδας. Ο Νήφων ανέβηκε συνολικά δύο φορές στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Την τρίτη φορά πού του προτάθηκε να επαναθρονιστεί, αρνήθηκε και αποσύρθηκε στη Μονή όπου και απεβίωσε ειρηνικά.
13Αυγούστου
Απόδοσις της εορτής της θείας Μεταμορφώσεως. Μάρτυρος Κορωνάτου. Οσίων Δωροθέου και Δοσιθέου, του υποτακτικού αυτού. Σέριδος ηγουμένου εν Γάζη.
14Αυγούστου
Προεόρτια της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Μιχαίου του προφήτου. Μάρτυρος Μαρκέλλου (1) επισκόπου Απαμείας Συρίας. Μάρτυρος Ουρσικίου του Τριβούνου και Λουκίου του στρατιώτου. Νεομάρτυρος Συμεώνος του Τραπεζουντίου (†1653)•.
(1) Ο ιερομάρτυς Μάρκελλος, έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Α` , του Μεγάλου. Καταγόταν από την Κύπρο, στην οποία και έλαβε κοσμικό αξίωμα, καθώς του ανατέθηκε η διοίκηση του νησιού. Κατά την διάρκεια των κοσμικών του καθηκόντων, προσπάθησε να είναι πάντα δίκαιος, κάτι πού εξέπληξε τους πάντες στο νησί. Αργότερα έγινε ιερέας και έπειτα Επίσκοπος Απαμείας της Συρίας. Ως ποιμενάρχης ήταν δίκαιος και προσπαθούσε να βρίσκεται συνέχεια κοντά στα προβλήματα του ποιμνίου του. Αναδείχτηκε δε θερμός ζηλωτής της πίστεως, ανεγείροντας πολλές εκκλησίες και γκρεμίζοντας συγχρόνως πολλούς ειδωλολατρικούς ναούς. Σ` ένα μάλιστα από αυτούς, ο οποίος δεν γκρεμιζόταν με τίποτα, έριξε αγιασμένο νερό και αμέσως ο ναός αυτός, πού ήταν αφιερωμένος στον Δία, πήρε φωτιά και εξαφανίστηκε. Με αφορμή το γεγονός αυτό τον συνέλαβαν και τον έριξαν στην κάμινο. Μ` αυτόν λοιπόν τον τρόπο ο άγιος Μάρκελλος παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
15Αυγούστου
Της Παναγίας, ήτοι Μνήμη της σεβάσμιας μεταστάσεως της υπερευλογημένης ενδόξου Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας.
16Αυγούστου
Ανάμνησις της εισόδου της αχειροτεύκτου Μορφής του Κυρίου Ιησού Χριστού του Αγίου Μανδηλίου (†944), εκ της Εδεσσηνών πόλεως εις ταύτην την θεοφύλακτον και βασιλίδα των πόλεων άνακομισθείσης.
Γερασίμου του Νέου ασκητού (†1579), πατρός και προστάτου νήσου Κεφαλληνίας.Μαρτύρων Αλκιβιάδου και Διομήδους (†298). Νεομαρτύρων Δημητρίου οσίου, του εκ Σαμαρίνης, Νικόδημου του εκ Μετεώρων (†1551) • Αποστόλου του εν Πηλίω (†1686) . Των εν Μεγάροις αναιρεθέντων Μαρτύρων: Σεραφείμ, Δωροθέου, Ιακώβου, Βασιλείου, Δημητρίου και Σαράντη. Μακαρίου αρχιεπισκόπου και Τιμοθέου επισκόπου Ευρίπου (1) κτίτορος της ιεράς Μονής Πεντέλης (†1578).
(1) Ο όσιος Τιμόθεος γεννήθηκε στον Κάλαμο Αττικής το 1510. Ο Πατέρας του ήταν ιερέας και από αυτόν έμαθε τα πρώτα χριστιανικά γράμματα. Στην συνέχεια με την βοήθεια του επισκόπου Ωρωπού, σπούδασε στην Αθήνα και εν συνεχεία ξαναγύρισε πίσω και χειροτονήθηκε ιερέας. Μετά τον θάνατο του επισκόπου, την θέση ανέλαβε ο Τιμόθεος ο οποίος κάνοντας πολύ μεγάλο πνευματικό και φιλανθρωπικό έργο, αγαπήθηκε πολύ από τον λαό και αργότερα εκλέχθηκε και Επίσκοπος Ευρίπου (Χαλκίδος). Οι δυσκολίες όμως τον εξανάγκασαν να παραιτηθεί και να καταφύγει το 1575, στην ιδιαίτερη πατρίδα του τον Κάλαμο. Εν συνεχεία αναχώρησε για το όρος της Πεντέλης όπου το 1578 έχτισε την Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης. Το 1590 πήγε στην Κέα όπου στις 16 Αυγούστου, παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα του. Η αγία κάρα φυλάσσεται μέχρι σήμερα στην Ιερά Μονή Πεντέλης.
17Αυγούστου
Μαρτύρων Μύρωνος, Παύλου και Ιουλιανής (1) (†257) Ευτυχιανού, Κυπριανού, Μακαρίου οσίου, Στράτωνος Στρατονίκου και Φιλίππου. Ευτυχίου επισκόπου Γορτύνης και των οσίων αδελφών αυτού Ευτυχιανού και Κασσιανής. Οσίων Αίγλωνος του άναχωρητού καί Αλυπίου ζωγράφου του Ρώσσου. Οσιομάρτυρος Δημητρίου (†1808). Παναγίας της Γουμενίσσης.
(1)Οι άγιοι Παύλος και Ιουλιανή ήταν αδέλφια. Οι γονείς τους τους ανέθρεψαν από μικρούς με την χριστιανική πίστη και τους έκαναν έτοιμους να αντιμετωπίσουν ακόμα και με την ζωή τους, τους ειδωλολάτρες. Όταν πέθαναν οι γονείς τους, οι δύο νέοι έμειναν στον σωστό δρόμο, και μάλιστα διέπρεπαν μεταξύ των άλλων νέων της εποχής εκείνης. Αυτό προκάλεσε όμως το μίσος των ειδωλολατρών και τους κατήγγειλαν στον αυτοκράτορα Αυρηλιανό. Ο Αυρηλιανός, μη μπορώντας να κλονίσει την πίστη τους, έδωσε διαταγή να περάσουν σκληρά βασανιστήρια. Οι δήμιοι Κοδράτος και Ακάκιος, που τους βασάνιζαν, θαύμασαν την υπομονή τους και την καρτερία τους και πίστεψαν και αυτοί. Αμέσως αποκεφαλίστηκαν οι δύο νέοι και οι δήμιοι.
18Αυγούστου
Μαρτύρων Φλώρου και Λαύρου (†β΄ αι.). Πατρόκλου και Ιουλιανής. Λέοντος του παρά την θάλασσαν της Λυκίας. Ερμίου, Πολυαίνου καί Σεραπίωνος. Οσιομάρτυρος Δημητρίου του εκ Σαμαρίνης (1) [Γρεβενών] (†1808). Ιωάννου Ε` και Γεωργίου Α` πατριαρχών Κων/πόλεως. Οσίων Βαρνάβα και Σωφρονίου, των Αθηναίων καί Χριστόφορου, παλαιών και νέων Ιδρυτών της σεβάσμιας Μονής Παναγίας εν Σουμελά. Σωφρονίου του εν Άθω. Οσίου Αρσενίου του νέου, του εν τη νήσω Πάρω άσκήσαντος (†1877).
(1)Ο άγιος Δημήτριος ο Μοναχός γεννήθηκε στην Σαμαρίνα της Πίνδου στα τέλη του 18ου αιώνα. Έγινε μοναχός στο τοπικό μοναστήρι και εκεί αφοσιώθηκε στην νηστεία και την προσευχή. Μετά την κατάπνιξη της επαναστάσεως το 1808 από τον Αλί Πασά βγήκε από το μοναστήρι του και γύριζε τα χωριά κηρύττοντας τον Λόγο του Θεού. Μετά από συκοφαντία συνελήφθη από τον Αλί Πασά και φυλακίστηκε. Στη συνέχεια διατάχθηκε ο βασανισμός του κάτω από πολύ άγριες συνθήκες , σε σημείο που ένας από τούς βασανιστές του πίστεψε στον Χριστό και αποκεφαλίστηκε. Ο Αλί πασάς βλέποντας την υπομονή και καρτερία του Δημητρίου έκτισε ένα τοίχο και τον έβαλε μέσα αφήνοντας απέξω μόνο το κεφάλι του. Ο άγιος άντεξε για δέκα ημέρες και στην συνέχεια παρέδωσε το πνεύμα του.
19Αυγούστου
Μεγαλομάρτυρας Ανδρέου, του Στρατηλάτου († δ΄αι.). Μαρτύρων Τιμοθέου, Αγαπίου, Θέκλης. Ευτυχιανού, Στρατηγίου και Μύρωνος (†304). Οσίου Θεοχάρους (1), προστάτου και πολιούχου περιοχής και πόλεως Ναούσης, του θαυματουργού.
(1)Το 1740 επί Σουλτάνου Αχμέτ και Ιμπραήμ Πασά, γενικού Διοικητή Μ. Ασίας, διατάχθηκε διάταγμα συγκέντρωσης όλων των αγοριών των χριστιανών. Μέσα σ` αυτά τα παιδιά βρέθηκε και ο ορφανός Θεοχάρης. Κάποια μέρα όμως, ο διοικητής της Νεάπολης Καππαδοκίας, είδε τον Θεοχάρη, του άρεσε και τον πήρε στο σπίτι του να περιποιείται τα ζώα. Η ευσέβεια και η ομορφιά του Θεοχάρη τον έκαναν να του προτείνει να τον κάνει γαμπρό του, αφού πρώτα γίνει μουσουλμάνος. Ο Θεοχάρης απάντησε, ότι γεννήθηκε Χριστιανός και δεν μπορεί να αρνηθεί την πίστη του. Ο δικαστής προσβλήθηκε από αυτήν την απάντηση και τον απείλησε με βασανιστήρια. Τότε ο Θεοχάρης έφυγε, για να πάει να μεταλάβει των Αχράντων Μυστηρίων. Όταν γύρισε ο δικαστής του έκανε και πάλι την πρόταση, αυτός αρνήθηκε και άρχισαν τα βασανιστήρια. Στην αρχή τον λιθοβόλησαν και στην συνέχεια τον αποκεφάλισαν το μεσημέρι της 20ης Αυγούστου του 1740. Το 1923 τα λείψανα του Αγίου μεταφέρθηκαν στον Ιερό Ναό Αγίας Αικατερίνης Θεσσαλονίκης, όπου και φυλάσσονται έως σήμερα.
21Αυγούστου
Αποστόλου Θαδδαίου.Μαρτύρων Βάσσης (1) καί των τέκνων αυτής Αγαπίου, Θεογνίου καί Πιστού († γ΄αι.), Αλεξάνδρου του εν Ικονίω.
(1) Η αγία Βάσσα, έζησε στα χρόνια του μεγάλου διώκτη των χριστιανών, Διοκλητιανού. Είχε παντρευτεί ένα ειδωλολάτρη ιερέα, τον Βαλέριο και είχε τρία παιδιά μαζί του, τον Αγάπιο, τον Θεόγνιο και τον Πιστό. Αργότερα η Βάσσα ασπάστηκε τον χριστιανισμό μαζί με τα παιδιά της. Όταν το έμαθε ο άντρας της, εξοργίστηκε και προσπάθησε να τους μεταπείσει να επιστρέψουν στην ειδωλολατρία. Αυτοί αρνήθηκαν και μάλιστα προσπάθησαν να τον μεταστρέψουν κι αυτόν στον χριστιανισμό. Αυτός εξοργίστηκε τόσο που αποφάσισε να τους καταδώσει στον ανθύπατο Βικάριο, ο οποίος διέταξε την σύλληψή τους. Ο πρωτότοκος Θεόγνιος μάλιστα, μαρτύρησε με πολλά φρικτά βασανιστήρια πρώτος, ομολογώντας για τον Χριστό. Οι υπόλοιποι ρίχτηκαν στην φυλακή. Αλλά επειδή δεν έπεσε το φρόνημα τους, τον μεν Αγάπιο τον σκότωσαν γδέρνοντας του το δέρμα. Το μαρτύριο ήταν φρικτό αλλά ο νέος δεν σταμάτησε ούτε μία στιγμή να δοξολογεί το Θεό. Τον άλλο γιο, τον αποκεφάλισαν. Την αγία την άφησαν ελεύθερη. Συνελήφθη όμως αργότερα από τον έπαρχο της Κυζίκου, ο οποίος αφού την υπέβαλε σε πολλά βασανιστήρια στο τέλος την αποκεφάλισε.
22Αυγούστου
Μάρτυρος Αγαθονίκου και των συν αυτώ Ακινδύνου, Ζήνωνος, Ζωτικού, Θεοπρεπίου και Σεβηριανού (†δ΄αι.).Μαρτύρων Ειρηναίου, Ορόψεως και Ωρ. Ανθούσης οσίας και Αθανασίου επισκόπου, Χαρισίμου, Νεοφύτου (1), Αριάδνης της βασιλίσσης και Λουκίου.
(1)Η οσία Ανθούσα, γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Σελεύκεια της Συρίας, στα χρόνια του Βασιλιά Βαλεριανού. Ήταν κόρη ειδωλολατρών γονέων, του Αντωνίου και της Μαρτυρίας. Κάποτε την έπιασε η επιθυμία να πάει να δει τον επίσκοπο Αθανάσιο, στην Ταρσό της Κιλικίας. Έπεισε την μητέρα της να μεταβεί εκεί, με δύο υπηρέτες της, τον Χαρίσιμο και τον Νεόφυτο, με την πρόφαση ότι θα δει την τροφό της. Όταν βρήκε τον Αθανάσιο, βαπτίστηκε και έγινε μοναχή. Στη συνέχεια, έφυγε για την έρημο, όπου ζώντας ειρηνικά για 23 χρόνια απεβίωσε. Ο άγιος Αθανάσιος, οδηγήθηκε στον αυτοκράτορα και επειδή δεν δέχθηκε να θυσιάσει στα είδωλα, αποκεφαλίστηκε. Το ίδιο συνέβη και στους δύο υπηρέτες της Ανθούσας, Χαρίσιμο και Νεόφυτο.
23Αυγούστου
Απόδοσις της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Παναγίας της Προυσιωτίσσης). ΙερομαρτύρωνΕιρηναίου επισκόπου Σιρμίου και Ειρηναίου του των «αποστόλων διαδόχου» καί επισκόπου Λυώνος († 202). Μάρτυρος Λούπου (†δ΄αι.). Καλλινίκου Α` πατριάρχου Κων/πόλεως (1), Νικολάου του Σικελιώτου.
(1)Ο όσιος Καλλίνικος, ο οποίος διαδέχτηκε στον πατριαρχικό θρόνο τον Παύλο τον Γ`, προηγουμένως ήταν ιερέας της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και προηγουμένως του ναού των Βλαχερνών. Στα χρόνια της πατριαρχείας του, βασιλιάς ήταν ο ασύνετος Ιουστινιανός ο Β`. Αυτός λοιπόν ήθελε να κάνει μία πολυτελή βρύση κοντά στα ανάκτορά του και γι` αυτόν τον λόγο απαίτησε από τον Καλλίνικο να δώσει την ευχή του να γκρεμιστεί ο ναός της Θεοτόκου. Ο Καλλίνικος απάντησε ότι η Εκκλησία του δίνει ευχές για ανέγερση ναών και όχι για γκρέμισμα. Στην πίεση όμως του αυτοκράτορα είπε « Ας είναι δόξα εις σε Χριστέ μου, ότι πάντοτε ανέχεσαι και υπομένεις». Ήταν μία ευχή εις βάρος του αυτοκράτορα. Πράγματι το 695 ο Ιουστινιανός έπεσε από τον στρατηγό Λεόντιο και μέσα στον ιππόδρομο του έκοψαν την μύτη και τον εξόρισαν στην Χερσώνα. Αργότερα το 705, όταν με προδοσία μαζί με τους Βούλγαρους και Σλάβους, μπήκε στην Κωνσταντινούπολη, το πρώτο του θύμα ήταν ο Καλλίνικος. Τον καταδίκασε χωρίς δίκη, τον τύφλωσε και τον εξόρισε στην Ρώμη όπου και απεβίωσε. Ο Πατριάρχης Καλλίνικος ο Α`, έμεινε στον Θρόνο από το 693 έως το 705.
24Αυγούστου
Ιερομαρτύρων Ευτυχούς († β΄αι.) και Κοσμά εθναποστόλου, του Αιτωλού (1) (†1779). Μαρτύρων Γεωργίου, οσίου του Λιμνιώτου και Τατίωνος. Ανακομιδή ιερού λειψάνου του Διονυσίου επισκόπου Αιγίνης, του εν Ζακύνθω (1624).
(1) Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, γεννήθηκε στο Μονοδένδρι της Αιτωλοακαρνανίας, από γονείς ευσεβείς που του έμαθαν τα πάντα γύρω από τον Χριστιανισμό. Σε ηλικία 20 χρονών πήγε στο Άγιο Όρος για να σπουδάσει στο σχολείο της Μονής Βατοπεδίου. Στην συνέχεια πήγε στη Μονή του Φιλοθέου, όπου εκάρη μοναχός και χειροτονήθηκε και ιερέας. Ο Κοσμάς όμως, δεν μπορούσε να ησυχάσει. Ήθελε να διδάξει όλους τούς σκλαβωμένους Έλληνες για τον Χριστό. Θεωρούσε όμως τον εαυτό του αδύνατο για να το κάνει. Με Θεία όμως φώτιση πήγε στην Κωνσταντινούπολη και συνάντησε τον αδελφό του, Χρύσανθο, ο οποίος ήταν δάσκαλος. Αυτός τον βοήθησε στην ρητορική, ώστε να μπορεί να διδάξει. Στην συνέχεια, αφού πήρε την άδεια του Πατριάρχη, γύρισε στην Ελλάδα και κυριολεκτικά την όργωσε από άκρη σε άκρη. Απ` όπου πέρναγε πλήθος πιστών «ραγιάδων», τον άκουγε με πολλή προσοχή. Είναι χαρακτηριστικό αυτό πού είπε κάποτε στην ομιλία του σ` ένα χωριό : « Ήρθα στο χωριό σας να σας κηρύξω τον λόγο του Θεού. Δίκαιο λοιπόν είναι να με πληρώσετε για τον κόπο μου. Όχι όμως με χρήματα, γιατί τι να τα κάνω; Η πληρωμή μου είναι να βάλετε τα λόγια του Θεού στην καρδιά σας για να κερδίσετε την αιώνια ζωή». Απ` όπου πέρασε εκτός από τις διδασκαλίες πού έκανε, έκτιζε σχολεία, βοηθούσε τους απόρους και γενικώς έκανε πλούσιο φιλανθρωπικό έργο. Τελικά, επειδή εφωνούσε πύρινους λόγους κατά των τούρκων κατακτητών, συνελήφθη και απαγχονίστηκε το 1779.
25Αυγούστου
Αποστόλου Τίτου (1), πρώτου επισκόπου Κρήτης. Μάρτυρος Σάβα. Μηνά, Επιφανίου, Ιωάννου Β` του Καππαδόκη, Γενναδίου Β΄ του Σχολαρίου, πατριαρχών Κων/πόλεως.
(1)Ο Απόστολος Τίτος, ο οποίος ήταν Έλληνας στην καταγωγή, ήταν πολύ μορφωμένος. Έγινε χριστιανός από τον Απόστολο Παύλο, με τον οποίο και συνεργάστηκε, στην διάδοση του Ευαγγελίου. Τον ακολούθησε στην Ιερουσαλήμ και κατόπιν επιφορτίστηκε να πάει στην Κόρινθο για να δει την κατάσταση της εκεί Εκκλησίας. Στην επιστροφή του, συνάντησε τον Απόστολο Παύλο στην Μακεδονία και μετά πήγαν μαζί στην Κρήτη, όπου εκεί ο Παύλος τον έκανε επίσκοπο του νησιού και του είπε να χειροτονήσει ιερείς για όλο το νησί. Ο Παύλος του έστειλε και την γνωστή προς Τίτον επιστολή, από την οποία γνωρίζουμε, ότι ο Έλληνας μαθητής του Παύλου είναι «τέκνον του γνήσιον». Από την ίδια επιστολή του μαθαίνουμε ότι ο Τίτος είχε λαμπρούς συνεργάτες στην Κρήτη, τον Ζηνά τον νομικό και τον περίφημο Απολλώ. Απεβίωσε το έτος 105.
27Αυγούστου
Μάρτυρος Ανθούσης της νέας. Μεγαλομάρτυρος Φανουρίου του θαυματουργού.Οσίου Ποιμένος επισκόπου Κορδούης (†450) και Λιβερίου πάπα Ρώμης, του ομολογητού.
28Αυγούστου
Μαρτύρων Δάμωνος πρεσβυτέρου, Διομήδους και Λαυρεντίου. Μαρτύρων Εζεκίου του δικαίου βασιλέως (1). Οσίου Μωϋσέως του Αιθίοπος (†δ΄αι.).
(1)Ο δίκαιος Βασιλιά Εζεκίας, ήταν γιος του αποστάτη βασιλιά του Ιούδα Αχάζ, που υποστήριζε με μεγάλη θέρμη τα είδωλα. Ο Εζεκίας όμως, ακολούθησε εντελώς διαφορετικό δρόμο από τον πατέρα του. Καταπολέμησε την ειδωλολατρία, έδωσε στην γιορτή του Ιουδαϊκού Πάσχα περισσότερη μεγαλοπρέπεια και υποστήριξε με το προσωπικό του παράδειγμα αλλά και το βασιλικό του κύρος τον αληθινό Θεό. Αλλά και ο Θεός τον υποστήριξε ανάλογα. Ο Εζεκίας λοιπόν όχι μόνο κατόρθωσε να νικήσει τούς Φιλισταίους, αλλά ξέφυγε και από τον ζυγό των Ασσυρίων, κατατροπώνοντας τον Βασιλιά τους, Σεναχερείμ. Οι σύμβουλοι του Εζεκία ήταν οι προφήτες Ησαΐας και Μιχαίας. Ακόμα υποστήριξε πολύ την γεωργία και το εμπόριο, οχύρωσε την Ιερουσαλήμ και στόλισε τον ναό της πόλης. Πέθανε το 696 και τάφηκε με μεγάλη πομπή, στον υψηλότερο τάφο των υιών του Δαυίδ. Υπήρξε ένας από τούς καλύτερους βασιλείς του Ιούδα.
29Αυγούστου
Μνήμη της αποτομής της τιμίας κεφαλής Ιωάννου του Προδρόμου (1). Οσίων Αρκαδίου, επισκόπου Σαλαμίνος εν Κύπρω, του θαυματουργού, Θεοδώρας της εξ Αιγίνης, Βασιλείου αυτοκράτορας, του Μακεδόνος.
(1)Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος γεννήθηκε από τον ιερέα Ζαχαρία και την Ελισάβετ. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην έρημο, όπου ασκήτευε και προετοίμαζε τους ανθρώπους για τον ερχομό του Κυρίου. Αξιώθηκε μάλιστα να βαπτίσει τον Χριστό, τον Υιό του Θεού. Κατά την εποχή που ζούσε ο Πρόδρομος, τετράρχης στην Ιουδαία ήταν ο Ηρώδης Αντύπας, ο οποίος είχε συνάψει ανόσιο δεσμό με τη γυναίκα του αδελφού του, Φιλίππου, την Ηρωδιάδα. Ο Ιωάννης έλεγχε δριμύτατα τον άρχοντα για την παράνομη σχέση του και για το λόγο αυτό ο Ηρώδης, παρακινούμενος από την Ηρωδιάδα, διέταξε να τον συλλάβουν και να τον φυλακίσουν. Σε κάποια γιορτή για τα γενέθλια του τυράννου ο Ηρώδης μεθυσμένος ζήτησε από την κόρη της Ηρωδιάδας τη Σαλώμη να χορέψει και της υποσχέθηκε ότι θα της προσέφερε ότι αυτή του ζητούσε. Τότε η μητέρα της την παρακίνησε να ζητήσει ως αντάλλαγμα για το χορό της το κεφάλι του Ιωάννη. Ο Ηρώδης δέχθηκε να ικανοποιήσει το αίτημά της Σαλώμης και διέταξε τον αποκεφαλισμό του Ιωάννη. Το άγιο σώμα του οποίου ενταφιάσθηκε με εξαιρετικές τιμές από τους μαθητές του.
30Αυγούστου
Απόδοσις της εορτής της αποτομής της τιμίας κεφαλής Ιωάννου του Προδρόμου. Ιερομαρτύρων Ιανουαρίου πρεσβυτέρου, Φήλικος επισκόπου και Φιλωνίδου επισκόπου Κουρίου.Μαρτύρων Σεπτεμίνου και Φουρτουνάτου. Αλεξάνδρου (†340), Ιωάννου Η` (†595), Παύλου Γ` του Νέου (†784), πατριαρχών Κων/πόλεως και Ευλαλίου του ιεράρχου εν Κύπρω. Οσίων Φαντίνου του θαυματουργού (1), του εν Θεσ/νίκη και Βρυαίνης της μητρός αυτού. Φύλακος και Σαρματά. Άρχοντος Βλαδιμηρίας και Νεαπόλεως Αλεξάνδρου του Νευαίου.
(1) Ο όσιος Φαντίνος ο Θαυματουργός, καταγόταν από την Καλαβρία της Ιταλίας. Από μικρός ήταν πολύ πιστός, μορφώθηκε κατάλληλα και ήταν πολύ ενάρετος. Μάλιστα τόσο μεγάλη ήταν η μόρφωσή του, ώστε τον παρακολουθούσαν και πολλοί μαθητές. Σε ηλικία 60 ετών πήρε δύο από τούς μαθητές του, τον Βιτάλειο και τον Νικηφόρο, και περιόδευσαν ανά την ελληνική επικράτεια, ξεκινώντας από την Πελοπόννησο, την Αθήνα, την Λάρισα και καταλήγοντας στην Θεσσαλονίκη. Κατάφεραν και έφεραν πολλούς από την αμαρτία στον δρόμο της σωτηρίας. Στην Θεσσαλονίκη έμεινε 8 χρόνια και απεβίωσε ειρηνικά.
31Αυγούστου
Ανάμνησις της εν τη «αγία σορώ» καταθέσεως της τίμιας Ζώνης της υπεραγίας Θεοτόκου (1). Μαρτύρων Ανδρέου, Διαδόχου, Ηρακλείου, Μήνα, Φαύστου, Φιλέορτου. Των εν Νικομήδεια 366 αγίων Μαρτύρων.
(1)Σήμερα η Εκκλησία μας γιορτάζει την ανακομιδή της τιμίας Ζώνης της Θεοτόκου. Οι γνώμες για ποίος αυτοκράτορας την έκανε διίστανται, άλλοι λένε ότι έγινε από το βασιλιά Αρκάδιο και άλλοι από το γιο του Θεοδόσιο τον Β`. Η τιμία Ζώνη μεταφέρθηκε από την Ιερουσαλήμ στην Κωνσταντινούπολη και τοποθετήθηκε σε μία χρυσή θήκη. Η θήκη αυτή, ονομάστηκε Αγία Σωρός. Ο βασιλιάς Λέων ο Σοφός, άνοιξε την Αγία Σωρό, μετά από 410 χρόνια για να επικαλεσθεί την Θεία Χάρη της, επειδή η σύζυγός του διακατέχετο από έναν δαίμονα. Αφού λοιπόν την προσκύνησαν, ο Πατριάρχης άπλωσε την τίμια Ζώνη επάνω στη βασίλισσα και αμέσως ελευθερώθηκε από το δαιμόνιο.
1Σεπτεμβρίου
Μνήμη συνάξεως της υπεραγίας Θεοτόκου των Μιασηνών. Του αγίου Ιησού του Ναυή (1). Μαρτύρων Αειθαλά και Αγαθοκλείας. Των αδελφών Ευόδου, Καλλίστης και Ερμογένους. Αμμούν του διακόνου και των συν αυτώ 40 γυναικών παρθένων (2) και ασκητριών. Μάρτυρος Αγγελή του χρυσοχόου (†1680) • Συμεών του Στυλίτου (3) (†459) και Μάρθας της μητρός αυτού. Μελετίου του νέου και Ευανθίας. Νικολάου του «Κουρταλιώτου» (†1670) και Αντωνίου του εν Αγυιά.
(1) Ήταν Εβραίος γιος του Ναυή και διάδοχος του Μωϋσή του προφήτη, μετά τον θάνατο του οποίου ανέλαβε την αρχηγία του λαού και τον οδήγησε μαζί με την κιβωτό στην Παλαιστίνη. Αφού την κατέλαβε, την μοίρασε στους Ισραηλίτες, τους οποίους κυβέρνησε για 27 χρόνια. Απεβίωσε 110 χρονών.
(2) Οι άγιες 40 παρθένες και ασκήτριες: Αδαμαντινή, Καλλιρόη, Χαρίκλεια, Πηνελόπη, Κλειώ , Θάλεια, Μαριάνθη, Ευτέρπη, Τερψιχόρη, Ουρανία, Κλεονίκη, Σαπφώ, Ερατώ, Πολύμνια, Δωδώνη, Αθηνά, Τρωάδα, Κλεοπάτρα, Κοραλία, Θεονόη, Θεανώ, Ασπασία, Πολυνίκη, Διόνη, Θεοφάνη, Ερασμία, Ερμηνεία, Αφροδίτη, Μαργαρίτα, Αντιγόνη, Πανδώρα, Χάιδω, Λάμπρω, Μόσχω, Αρηβοΐα, Θεονύμφη, Ακριβή, Μελπομένη, Ελπινίκη, και Αμμούν ο διδάσκαλος αυτών.
(3) Καταγόταν από ένα χωριό της Κιλικίας το Σισάν. Έζησε επί βασιλείας Λέοντος του Α` και πατριαρχίας Μαρτυρίου στην Αντιόχεια. Από νεαρή ηλικία αφοσιώθηκε στο Θεό και θέλησε να ασκητεύσει κοντά στον όσιο Ηλιόδωρο για δέκα χρόνια. Όμως η ανάγκη του για εντονότερες ασκητικές δοκιμασίες ήταν έντονη και έτσι πήρε την απόφαση να ζήσει πάνω σ` ένα στύλο για σαράντα ολόκληρα χρόνια.
2Σεπτεμβρίου
Οσίου Ιωάννου, οικουμενικού Πατριάρχου, του «Νηστευτού» (1) (†595). Των αγίων ενδόξων Μαρτύρων: Αειθαλά, Αμμούν (2), Διομήδους, Ευτυχιανού, Ευτυχίου, Ησυχίου, Ιουλιανού, Λεωνίδη, Μάμαντος (3) (†γ΄αι.), Μελανίππου, Παρθαγάπης, Φιλαδέλφου, Φιλίππου και της χήρας γυναικός. Αγίων Ελεάζαρ και Φινεές.
(1) Ο άγιος Ιωάννης ο Νηστευτής Πατριάρχης Κων/λεως, γεννήθηκε στην Κων/λη. Από νεαρή ηλικία διακρίθηκε για την σπάνια εγκράτειά του (γι` αυτό ονομάστηκε Νηστευτής). Ψυχή τε σώματι ήταν αφιερωμένος στο Θεό. Μελετούσε επί καθημερινής βάσεως την Αγία Γραφή και διάφορα εκκλησιαστικά έργα, εμπλουτίζοντας έτσι τις γνώσεις του. Χειροτονήθηκε διάκονος από τον Πατριάρχη Ιωάννη τον Γ`. Αργότερα έγινε πρεσβύτερος και μετά το θάνατο του Πατριάρχη Ευτύχιου, εκλέχτηκε διάδοχός του. Πέθανε 2 Σεπτεμβρίου του 595 και το λείψανό του τάφηκε στο ναό των Αγ. Αποστόλων.
(2) Κατάγονταν από την Ανδριανούπολη της Θράκης. Εργάσθηκαν με ζήλο για την εξάπλωση του χριστιανισμού. Πολύ γρήγορα έγιναν γνωστοί για την φιλανθρωπία τους καθώς ευεργετούσαν όχι μόνο χριστιανούς αλλά και ειδωλολάτρες. Συνελήφθηκαν για τη δράση τους αυτή και όταν αρνήθηκαν να θυσιάσουν στα είδωλα θανατώθηκαν με σκληρά βασανιστήρια.
(3) Ο Άγιος Μάμας, γεννήθηκε στην Παφλαγονία το 260 από γονείς χριστιανούς, οι οποίοι ήταν φυλακισμένοι για την χριστιανική τους δράση. Πρώτου πεθάνουν, έφεραν στη ζωή τον Μάμα, που βρέφος ακόμα γνώρισε την ορφάνια. Όμως μία πλούσια χριστιανή ονόματι Αμμία ανέλαβε την ανατροφή του. Επειδή το βρέφος συνήθιζε να φωνάζει τη γυναίκα αυτή μαμά, ονομάστηκε Μάμας. Σε ηλικία 15 χρονών συνελήφθη από ειδωλολάτρες και υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια. Αρχικά του κρέμασαν σιδερένια ράβδο στο λαιμό και τον έριξαν στη θάλασσα, καθώς όμως σώθηκε, στη συνέχεια τον έριξαν σε αναμμένο καμίνι, από το οποίο και πάλι βγήκε σώος. Έπειτα τον έριξαν στα θηρία τα οποία δεν τον άγγιξαν. Τελικά τον θανάτωσαν με τρίαινα, η οποία διαπέρασε τα σπλάχνα του.
3Σεπτεμβρίου
Ιερομαρτύρων Ανθίμου (1) επισκόπου Νικομήδειας (†302) και Αριστίωνος επισκόπου Αλεξανδρείας. Μαρτύρων Αρχοντίωνος, Βασιλίσσης, Ζήνωνος, Φοίβης διακόνου και Χαρίτωνος (†α΄αι.). Νεομάρτυρος Πολυδώρου (2) Νέας Εφέσου (†1794). Οσίων Θεοκτίστου (3) και Στεφάνου ομολογητού, ηγουμένου Τριγλίας. Αγίου βασιλέως Κωνσταντίνου, του νέου.
(1)Ο άγιος Άνθιμος γεννήθηκε στη Νικομήδεια. Ήταν αγαπητός ανάμεσα στους χριστιανούς της πόλης, οι οποίοι εκτιμούσαν τις αρετές του, τη δύναμη της πίστης και τον ηθικό του βίο. Ύστερα από πολλές παρακλήσεις ο άγιος θέλησε να γίνει επίσκοπος. Από το αξίωμα αυτό συνεχίσε να διδάσκει τον λόγο του Ευαγγελίου. Κατά το διωγμό τού Διοκλητιανού, ο άγιος συνελήφθη και τον διέταξαν να θυσιάσει στους Θεούς για να κερδίσει τη ζωή του. Ο άγιος δε δίστασε να ομολογήσει την πίστη του στο Χριστό. Μετά από αυτό τον βασάνισαν και τον αποκεφάλισαν.
(2)Ο άγιος Πολύδωρος ο Νεομάρτυρας από τη Λευκωσία, ανατράφηκε από γονείς ευσεβείς, διδάχθηκε θεολογία και ταξίδεψε σε πολλές χώρες κάνοντας το επάγγελμα του πραματευτή. Σε κάποια διασκέδαση μεθυσμένος όπως ήταν αρνήθηκε τον χριστιανισμό. Όταν συνήλθε μετανόησε πικρά. Εξομολογήθηκε και ανακοίνωσε τον πόθο του να μαρτυρήσει. Ύστερα από πολλές προσευχές έφτασε στην Νέα Έφεσο που μπροστά στο Μουφτή ομολόγησε την πίστη του στο Χριστό. Μετά από πολλά βασανιστήρια τον απαγχόνισαν. Σήμερα η κάρα του Αγίου φυλάσσεται στο Ναό της Αγίας Αικατερίνης στην Πλάκα.
(3) Ο όσιος Θεόκτιστος, ο όσιος και μέγας αυτός ασκητής επιδόθηκε σε αυστηρότατους ασκητικούς αγώνες κλεισμένος σε ένα κελί στην Λαύρα Φαρά. Σε ένα γειτονικό κελί εγκαταστάθηκε και ο Μέγας Ευθύμιος. Ο κοινός πόθος τής άσκησης συνέδεσε στενά τους δύο ασκητές. Μετά από πέντε χρόνια αποσύρθηκαν οριστικά σε μία σπηλιά στην έρημο για αυστηρότερη άσκηση. Ο όσιος Θεόκτιστος πέθανε σε βαθιά γεράματα το 451.
4Σεπτεμβρίου
Μωϋσέως και Ααρών του πρώτου αρχιερέως. Ιερομάρτυρος Βαβύλα (1) επισκόπου Αντιοχείας και των συν αυτώ παίδων, Δονάτου και των δύο αδελφών αυτού. Μαρτύρων Αμιανού, Βαβύλα του εν Αντιοχεία διδασκάλου. Ιερουσαλήμ καί των τέκνων αυτής Κεγούρου, Σεκενδίνου και Σεκένδου των εν Βερροία Μακεδονίας. Ιουλιανού, Κεντυρίωνος, Πετρωνίου, Σαρβήλου, Φαύστου, Χαριτίνης και Ερμιόνης (2). Οσίων Θεοδούλου και Θεοτίμου. Οσίου Ανθίμου (3), του εκ Κεφαλληνίας (†1782), προστάτου Αστυπάλαιας.
(1)Ο Άγιος Βάβυλας έζησε επί βασιλείας Νουμεριανού, ο οποίος δολοφόνησε το γιο του βασιλιά των Περσών τον οποίο κρατούσε αιχμάλωτο. Την ενέργεια αυτή ο επίσκοπος Αντιοχείας Βάβυλας την αποδοκίμασε έντονα. Όταν κάποια στιγμή θέλησε ο Νουμεριανός να παρακολουθήσει τη λειτουργία στον Ιερό Ναό της Αντιοχείας, του απαγόρευσε την είσοδο λέγοντάς του ότι στο ναό δεν έχουν θέση κοινοί εγκληματίες σαν αυτόν. Ο αυτοκράτορας οργισμένος διέταξε να τον συλλάβουν και να τον φυλακίσουν. Την επόμενη μέρα τον αποκεφάλισαν. Τρεις μαθητές του Βαβύλα έτρεξαν να του συμπαρασταθούν. Συνελήφθησαν και αυτοί, και αποκεφαλίστηκαν αφού δεν δέχτηκαν να αρνηθούν την πίστη τους.
(2)Η Αγία Ερμιόνη ήταν μία από τις 4 κόρες του αποστόλου Φιλίππου, και είχε το προφητικό χάρισμα. Όταν πήγε στην Έφεσο συνάντησε τον μαθητή του αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, Πετρώνιο, από τον οποίο διδάχτηκε το ευαγγέλιο. Λέγεται ότι από κεί πέρασε ο Τραϊανός και θέλησε να ακούσει την προφητεία της Ερμιόνης. Όταν όμως επαληθεύτηκε διέταξε να τη βασανίσουν σκληρά, και κατόπιν να την δώσουν στους δήμιους να τη θανατώσουν αλλά αυτοί πίστεψαν στο Χριστό και την άφησαν ελεύθερη.
(3)Ο όσιος Άνθιμος ο νέος ασκητής από την Κεφαλονιά, γεννήθηκε στο Ληξούρι της Κεφαλονιάς το 1727. Σε ηλικία επτά ετών έχασε το φως του και το ξαναβρήκε χάρη στις προσευχές της μητέρας του. Εξαιτίας της αυστηρής μοναχικής ζωής που έκανε το ξαναέχασε και πήγε στο Άγιον Όρος. Εκεί ανέπτυξε σπουδαίο κηρυκτικό και ιεραποστολικό έργο και ίδρυσε πολλές Μονές. Έκανε επίσης πολλά θαύματα και αγιοποιήθηκε από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 30 Ιουλίου 1974.
(1) Ήταν αρχιερέας, παντρεμένος αλλά χωρίς παιδιά. Κάποια μέρα την ώρα της λειτουργίας, είδε ένα άγγελο που του ανήγγειλε ότι θα αποκτούσε γιο και θα ονομαζόταν Ιωάννης. Ο Ζαχαρίας δεν το πίστεψε, γιατί ήξερε ότι η γυναίκα του ήταν στείρα και μεγάλης ηλικίας. Τότε ο άγγελος του είπε, ότι θα μείνει κωφάλαλος μέχρι να γεννηθεί το μωρό. Πράγματι η γυναίκα του γέννησε ένα αγόρι και μόλις του δόθηκε το όνομα Ιωάννης λύθηκε η γλώσσα του Ζαχαρία και όλοι δόξασαν το Θεό. Η χάρη αυτή έγινε από το Θεό στον Ζαχαρία, επειδή ήταν δίκαιος, άμεμπτος από κάθε σοβαρή ενοχή και ζούσε σύμφωνα με τις εντολές του Κυρίου.
6Σεπτεμβρίου
Μαρτύρων Ανδρέου, Ανδρόνικου του στρατιώτου, Πελαγίας και Θέκλης. Βίβου, Διονυσίου, Ευδοξίου, Ζήνωνος, Θεοκτίστου, Καλλοδότης, Κυριακού, Μακαρίου, Ρωμύλου. Φαύστου πρεσβυτέρου και Σαραπάμβωνος.
7Σεπτεμβρίου
Οσίων Λουκά και Πέτρου του ευλαβούς και Ιωάννου επισκόπου, του Ρώσου. Οσίας Κασσιανήςτης μοναχής και ποιήτριας, πολιούχου και προστάτιδας της νήσου Κάσου. Αποστόλων (Ο΄) Ευόδου και Ονησιφόρου (1). Ιερομάρτυρος Στεφάνου, πάπα Ρώμης. Μαρτύρων Ευψυχίου και Σώζοντος (2) (†304).
(1)Οι άγιοι Εύοδος και Ονησίφορος υπήρξαν εκ δύο εκ των Ο΄Αποστόλων. Ο Εύοδος έγινε επίσκοπος στην Αντιόχεια, όπου και κήρυξε με τόλμη το Ευαγγέλιου διάγοντας ενάρετον βίο. Απεβίωσε ειρηνικά. Ο Ονησίφορος έγινε επίσκοπος κστην Μ. Ασία και διακρίθηκε στη διδασκαλία του Ευαγγελίου, το οποίο υπερασπίσθηκε με τόλμη μέχρι θανάτου.
(2) Ο Άγιος Σώζων, καταγόταν από την πόλη Λυκαονία της Μ. Ασίας. Βοσκός στο επάγγελμα, γρήγορα βαπτίστηκε χριστιανός και πήρε το όνομα Σώζων. Ήταν άνθρωπος ενάρετος και θεοσεβής. Μελετούσε τις άγιες γραφές και κήρυττε το λόγο του Ευαγγελίου. Κάποια μέρα μπήκε σε έναν ειδωλολατρικό ναό όπου είδε ένα άγαλμα φτιαγμένο από χρυσό. Οργίστηκε με τη σκέψη ότι πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν από την πείνα, ενώ οι ειδωλολάτρες φτιάχνουν πολυτελή είδωλα. Έτσι έκοψε το ένα χέρι του αγάλματος και αφού το πούλησε μοίρασε τα χρήματα στους φτωχούς χριστιανούς. Ο ηγεμόνας της περιοχής όταν έμαθε τι είχε συμβεί άρχισε να συλλαμβάνει και να τιμωρεί χριστιανούς. Ο Σώζων τότε παρουσιάστηκε στον ηγεμόνα και ομολόγησε με θάρρος και χωρίς να έχει μετανιώσει. Έπειτα από πολλά βασανιστήρια παρέδωσε το πνεύμα του μαρτυρικά στο Θεό.
8Σεπτεμβρίου
Γενέσιον της Θεοτόκου(1). Μαρτύρων Αρτεμιδώρου, Ρουφιανού, Ρούφου και Σεβήρου. Νεομάρτυρος Αθανασίου (2) του εν Θεσσαλονίκη (†1774). Οσίου Σωφρονίου(3), επισκόπου εν Ιβηρία.
(1)Η γέννηση της Υπεραγίας Θεοτόκου Μαρίας. Οι ενάρετοι Ιωακείμ και Άννα προσεύχονταν καθημερινά με δάκρυα στα μάτια να αποκτήσουν ένα παιδί. Ο Θεός εισάκουσε τις προσευχές τους και έκανε πραγματικότητα το αίτημά τους: τους αξίωσε να φέρουν στον κόσμο την Υπεραγία Θεοτόκο τη γυναίκα που έμελλε να γεννήσει τον Σωτήρα του κόσμου.
(2)Ο Άγιος Αθανάσιος ο Νεομάρτυρας που μαρτύρησε στη Θεσσαλονίκη, γεννήθηκε στην Κουλιακιά της Θεσσαλονίκης. Οι γονείς του ήταν χριστιανοί και φρόντισαν για τη εν Χριστώ παιδεία του γιου τους. Αφού φοίτησε σε ελληνικό σχολείο της Θεσσαλονίκης μετέβη στο Άγιον Όρος όπου σπούδασε στη σχολή Βατοπεδίου. Επέστρεψε στο χωριό του όπου δεχόταν πιέσεις να αρνηθεί το χριστιανισμό. Ο Αθανάσιος όμως έμεινε ακλόνητος στη χριστιανική πίστη και φυλακίστηκε. Ο μάρτυρας ομολόγησε τον Χριστό σαν αληθινό Θεό. Έτσι τον απαγχόνισαν στις 8 Σεπτεμβρίου 1774.
(3)Ο Άγιος Σωφρόνιος επίσκοπος Αχταλείας της Ιβηρίας, γεννήθηκε στον Πόντο από γονείς ευσεβείς και ενάρετους. Από νεαρή ηλικία έτρεφε μεγάλη αγάπη για τα Θεία και ιδιαίτερα τη μοναχική ζωή. Το πρώτο όνομα του Σωφρονίου ήταν Συμεών. Στις Μονές διδάχτηκε τα ιερά γράμματα και τη μοναχική ζωή. Τότε εκάρη μοναχός με το όνομα Σωφρόνιος και κατόπιν χειροτονήθηκε ιερέας. Μετά ο ηγούμενος τον έστειλε στο μεταλλείο στην Ιβηρία σ` ένα χωριό με την ονομασία Δαλβέρ. Εκεί γνώρισε το σεβασμό των κατοίκων που τον χειροτόνησαν επίσκοπο. Η περιοχή δέχτηκε μία βαρβαρική επιδρομή κατά την διάρκεια της οποίας καταστράφηκαν τα πάντα. Ο Σωφρόνιος πιάστηκε αιχμάλωτος και πουλήθηκε σε μία γυναίκα, η οποία τον απελευθέρωσε και τον έστειλε στην Τραπεζούντα. Άφησε την τελευταία του πνοή στο χωριό του. Η ανακομιδή των λειψάνων του έγινε το 1824 στην Ιερά Μονή Βαζέλωνος.
9Σεπτεμβρίου
Σύναξις των αγίων και δικαίων θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης. Μαρτύρων Σεβηριανού (1) και Χαρίτωνος. Οσίων Θεοφάνους ομολογητού (2) και Ιωσήφ, του Ρώσου. Μνήμη Γ΄Οικουμενικής Συνόδου εν Εφέσω (431).
(1)Ο Άγιος Σεβηριανός ο Μεγαλομάρτυρας, καταγόταν από τη Σεβάστεια της Μ. Ασίας. Τον διέκρινε η πλούσια ποιμαντική του δράση, καθώς ενθάρρυνε το ποίμνιο να φτάσει μέχρι τον στέφανο του μαρτυρίου. Οι ενέργειες αυτές εξόργισαν τον τότε βασιλιά Λικίνιο και τον κάλεσε να απολογηθεί. Εκείνος δεν δίστασε να ομολογήσει την πίστη του στο Χριστό. Ο ηγεμόνας Λυσίας προσπάθησε να τον μεταπείσει αλλά δεν τα κατάφερε. Τότε ο Λυσίας διέταξε να τον βασανίσουν απάνθρωπα. Ο Άγιος με καρτερικότητα και προσευχή ανέμενε την εν Κυρίω αποδημία του. Τελικά οι ειδωλολάτρες τον κρέμασαν σ` ένα τείχος της Καισάρειας, και εκεί παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
(2)Ο όσιος Θεοφάνης ο ομολογητής, γεννήθηκε το 283 από γονείς ειδωλολάτρες. Αυτός όμως έδειξε κλήση για τη ζωή της αγάπης και της αλήθειας. Κάποια μέρα του χειμώνα είδε ένα φτωχό παιδί μισόγυμνο μέσα στο χιόνι έτοιμο να πεθάνει. Δεν δίστασε να του δώσει το πανωφόρι του. Οι γονείς του αναστατώθηκαν όταν τους είπε ότι το έδωσε στον Χριστό και αφού κατάλαβαν ότι είχε μεταστραφεί στον Χριστιανισμό τον έδιωξαν από το σπίτι. Ο Θεοφάνης βαπτίστηκε και κήρυττε το λόγο του Θεού. Για το ποιμαντικό του έργο συνελήφθη και βασανίστηκε αλλά έμεινε σταθερός στην πίστη του. Εκοιμήθη σε ηλικία 75 ετών
10Σεπτεμβρίου
Αποστόλων (Ο΄) Απελλού, Λουκά και Κλήμεντος. Μαρτύρων Ιάς, Μηνοδώρας, Μητροδώρας, Νυμφοδώρας (1) (†305-311), Ευδοκίας και Βαρυψαβά. Οσίου Πέτρου επισκόπου Νικαίας. Αγίας Πουλχερίας της παρθένου.
(1)Οι Άγιες Μηνοδώρα, Μητροδώρα, και Νυμφοδώρα, ήταν αδελφές και από μικρή ηλικία αφοσιώθηκαν στον Κύριο. Οι αρετές τους τις έκαναν αγαπητές στους χριστιανούς. Πήγαν σε μία τοποθεσία όπου ανάβλυζαν τα θερμά νερά των Πυθιών, όπου και ασκήτεψαν στην εγκράτεια. Έλαβαν από το Θεό το χάρισμα να τελούν θαύματα. Θεράπευσαν πολλούς χριστιανούς και για τη δράση τους αυτή συνελήφθηκαν και οι τρεις. Δεν φοβήθηκαν όμως και με θάρρος ομολόγησαν την πίστη τους στο Θεό. Βασανίστηκαν φρικτά, και παρέδωσαν το πνεύμα τους στον Κύριο. Όταν μάλιστα ρίχτηκαν τα λείψανά τους στη φωτιά μία δυνατή βροχή την έσβησε.
11Σεπτεμβρίου
Μαρτύρων Δημητρίου του φιλοσόφου και Ευανθίας, και Δημητριανού του υιού αυτών. Γεμινιανού, Διδύμου, Διόδωρου, Διομήδους κα Ιάς της γραίας. Οσίων Θεοδώρας(1) της εν Αλεξάνδρεια (†491), Ευφρόσυνου του μαγείρου († θ΄αι.) και Θεοδούλου.
(1)Η όσια Θεοδώρα, καταγόταν από την Αλεξάνδρεια. Ήταν αφοσιωμένη στον ευσεβή άντρα της. Κάποια στιγμή όμως έπεσε στο αμάρτημα της μοιχείας. Όταν κατάλαβε τι αμαρτία έκανε μετάνιωσε και φορώντας ανδρικά ρούχα αποσύρθηκε σε μοναστήρι ανδρών για να μη την βρει ο σύζυγός της. Το νεό της όνομα ήταν Θεόδωρος. Μετά από δύο χρόνια μετάνοιας βρήκε έξω από την πόρτα του μοναστηριού ένα μωρό. Κάποιος την συκοφάντησε ότι διέπραξε μοιχεία με μία γυναίκα η οποία γέννησε το μωρό. Η Θεοδώρα για επτά χρόνια ζούσε σ` ένα καλύβι με το παιδί και έξω από το μοναστήρι, μέχρι πού αποκαλύφθηκε η συκοφαντία εναντίον της. Όταν η Θεοδώρα παρέδωσε το πνεύμα της στον Κύριο και διαπίστωσαν το φύλο της οι μοναχοί, δόξασαν το Θεό.
12Σεπτεμβρίου
Απόδοσις της εορτής του Γενεσίου της Θεοτόκου. Ιερομαρτύρων Αυτονόμου (1) (†313) και Κουρνούτου επισκόπου Ικονίου (†γ΄αι.). Μαρτύρων Θεοδούλου, Θεοδώρου επισκόπου Αλεξανδρείας, Ιουλιανού, Μακεδονίου, Τατιανού και Ωκεανού. Οσίων Ανδρόνικου του εν Ατρώα και Δανιήλ του εν Θάσω.
(1) Ο Άγιος Αυτόνομος ήταν επίσκοπος στην Ιταλία και είχε στην επισκοπή του πλούσια χριστιανική δράση. Όταν άρχισε ο διωγμός του Διοκλητιανού εγκατέλειψε τη θέση του, και πήγε στους Σώρεους της Μ. Ασίας. Εκεί εγκαταστάθηκε στο σπίτι ενός χριστιανού, του Κορνήλιου και συνέχιζε να διδάσκει το Ευαγγέλιο. Στη συνέχεια μετέβη στην Λυκαονία και στην Ισαυρία για να συνεχίσει το έργο του. Πριν ξεκινήσει το ταξίδι του χειροτόνησε διάκονο τον Κορνήλιο. Ύστερα από καιρό όταν επέστρεψε στους Σωρεούς, και είδε το εξαιρετικό ποιμαντικό έργο που είχε κάνει να ασπαστούν τον χριστιανισμό πολλοί άνθρωποι, τον χειροτόνησε ιερέα. Αφού επισκέφτηκε πολλές περιοχές στον Εύξεινο Πόντο επέστρεψε πάλι κοντά στον Κορνήλιο και τον χειροτόνησε επίσκοπο. Το θεάρεστο έργο πού έχει κάνει ο άγιος Αυτόνομος εξόργισε τους ειδωλολάτρες, οι οποίοι τον σκότωσαν με λιθοβολισμό την ώρα πού λειτουργούσε μέσα στο ναό.
13Σεπτεμβρίου
Προεόρτια της Υψώσεως τον τιμίου Σταυρού.Ιερομάρτυρος Κορνηλίου (1) (†α΄αι. ). Μαρτύρων Αριστείδου, Γορδιανού, Ζωτικού, Ηλεί, Κρονίδου, Λεοντίου, Λουκιανού, Μακρόβιου, Ουαλεριανού, Σελεύκου, Σεραπίωνος και Στράτωνος. Οσίων Πέτρου του εν Αγρεία και Ιεροθέου (2) του νέου Ιβηρίτου, του εκ Καλαμάτας (†1745).
(1)Ο Άγιος Κορνήλιος ήταν Ρωμαίος εκατόνταρχος και θεοσεβούμενος. Προσηλυτίστηκε στον χριστιανισμό χάρη στο κήρυγμα του Απ. Πέτρου και αποφάσισε νά ξεκινήσει περιοδεία για να διδάξει και ο ίδιος τον χριστιανισμό. Δίδαξε στη Φοινίκη, Κύπρο, Αντιόχεια και Έφεσο. Στη Σκήψη της Μυσίας χειροτονήθηκε επίσκοπος. Χάρη στη θαρραλέα ομολογία του ανάμεσα στους ειδωλολάτρες το έργο του ήταν καρποφόρο. Αυτό προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από τους ειδωλολάτρες. Έτσι ο έπαρχος Δημήτριος τον συνέλαβε και τον οδήγησε στον ναό των ειδωλολατρών, που εκείνη την ώρα ήταν κατάμεστος. Τον πίεσε δημόσια να αρνηθεί το Χριστό. Εκείνος όμως βρήκε την ευκαιρία να διδάξει το Ευαγγέλιο σε όσους ήταν εκεί, και να προαναγγείλει ένα σεισμό από τον οποίο δεν θα πάθαιναν τίποτα ο έπαρχος Δημήτριος, η γυναίκα του, και ο γιος του που ήταν μέσα στο ναό. Έτσι κι έγινε, όσοι ήταν στο ναό σκοτώθηκαν εκτός από την οικογένεια τού Έπαρχου που βαπτίστηκαν χριστιανοί.
(2)Ο όσιος Ιερόθεος ο Νέος γεννήθηκε το 1686 στην Καλαμάτα της Πελοποννήσου από γονείς ευσεβείς και πλουσίους. Διέμεινε και ασκήτευσε στο Άγιον Όρος. Αφού έκανε πολλά θαύματα απεβίωσε το 1745. Τον όσιο Ιερόθεο τον κατέταξε στο Αγιολόγιο της Εκκλησίας ο Άγιος Νικόδημος.
14Σεπτεμβρίου
Ύψωσις τον τιμίου και ζωοποιού Σταυρού(1). Μαρτύρων Βαλεριανού του νηπίου, Θεοκλέους και Πάπα. Οσιομάρτυρος Μακαρίου του εν Θεσσαλονίκη (†1527)• Αγίας Πλακίλλης. Μνήμη της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου εν Τρούλλω (680).
(1) Το 326 η Αγία Ελένη πήγε στους Αγίους Τόπους να προσκυνήσει και να ευχαριστήσει τον Κύριο για τους θριάμβους του γιου της. Πηγαίνοντας εκεί η Αγία Ελένη άρχισε να αναζητά τον Τίμιο Σταυρό. Φτάνοντας στο Γολγοθά διέταξε να γκρεμιστεί ο ναός της Θεάς Αφροδίτης. Εκεί βρίσκουν τρεις σταυρούς, μη ξέροντας ποιος είναι ο Τίμιος Σταυρός ο επίσκοπος Ιεροσολύμωνακούμπησε, το σώμα μίας ευσεβέστατης νεκρής γυναίκας διαδοχικά και με τους τρεις σταυρούς. Μόλις το νεκρό σώμα της γυναίκας ακούμπησε τον Τίμιο Σταυρό αναστήθηκε. Μαθεύτηκε γρήγορα το νέο και πλήθος κόσμου άρχισε να έρχεται για να προσκυνήσουν. Ύψωσαν τον Τίμιο Σταυρό μέσα στο ναό και σε περιφανές μέρος για να μπορούν να τον δουν και να τον προσκυνήσουν όλοι.
15Σεπτεμβρίου
Μαρτύρων Βυζαντινού, Μαξίμου, Νικήτα του Γότθου(1) και των συν αυτώ, Πορφυρίου. Νεομάρτυρος Ιωάννου του Κρητός (†1811). Βησσαρίωνος Α` και Βησσαρίωνος Β`, των εν Λαρίση (†1490-1541) και Νικήτα του εν Χύτροις. Οσίων Γερασίμου Μακρυνίτσης. Μελετίου και Φιλοθέου πρεσβυτέρου(2), του θαυματουργού. Συμεών, αρχιεπισκόπου Θεσ/κης (†1429).
(1)Ο άγιος Νικήτας ο Γότθος, γεννήθηκε στη χώρα των Γότθων από γονείς ευγενείς και πλουσίους. Από παιδί διδάχτηκε την άγια πίστη από τον επίσκοπο Θεόφιλο. Για την χριστιανική δράση που ανέπτυξε ο Νικήτας συνελήφθη από τον ηγεμόνα Αθανάσιο, ο οποίος προσπάθησε να τον κάνει να αρνηθεί την πίστη του στο Θεό. Ο Άγιος Νικήτας δεν φοβήθηκε να ομολογήσει την πίστη του. Ο ηγεμόνας εξαγριώθηκε και διέταξε να του σπάσουν τα κοκάλα, και στη συνέχεια να τον ρίξουν στη φωτιά, όπου και βρήκε το θάνατο. Το σώμα του όμως έμεινε ανέπαφο από τις φλόγες. Το πήρε κάποιος χριστιανός και το διαφύλαξε σε θήκη.
(2)Ο όσιος Φιλόθεος ο πρεσβύτερος και θαυματουργός ήταν από το χωριό Μύρμηξ της επαρχίας Οψικίου. Παντρεύτηκε χριστιανή γυναίκα και τα παιδιά τους μεγάλωσαν με τα χριστιανικά ήθη και την διαγωγή που διακρίνει τούς χριστιανούς. Χειροτονήθηκε ιερέας ύστερα από επίμονες παρακλήσεις των συγχωριανών του. Πέρα από τον χρηστό βίο ο Θεός τον αξίωσε να θαυματουργεί. Έτσι ο Άγιος αγωνιζόταν ακόμα πιο έντονα για το καλό όλων των χριστιανών, μέχρι που παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
(1)Έζησε και μαρτύρησε επί αυτοκράτορος Διοκλητιανού. Γεννήθηκε στη Χαλκηδόνα από οικογένεια θεοσεβή και ευγενική. Οι γονείς της Ψιλόφρων και Θεοδωριανή φρόντισαν ώστε η θυγατέρα τους να αναπτύξει κάθε χριστιανική αρετή. Η Ευφημία εξελίχθηκε σε άνθρωπο με σπάνια χαρίσματα και με σταθερό χριστιανικό φρόνημα, το οποίο επέδειξε όταν ο ειδωλολάτρης ανθύπατος της Μικράς Ασίας Πρίσκος διέταξε να παρευρεθούν όλοι οι κάτοικοι της Χαλκηδόνας σε γιορτή, την οποία οργάνωνε προς τιμή του θεού των ειδωλολατρών Άρη. Τότε η Ευφημία αποφάσισε μαζί με άλλους χριστιανούς να απέχει από τη γιορτή των ειδωλολατρών και για το λόγο αυτό συνελήφθη και φυλακίσθηκε. Κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας της οι εχθροί του Χριστού προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να πείσουν την Αγία να αρνηθεί την πίστη της και να ασπασθεί τα είδωλα. Όταν συνειδητοποίησαν πως η Ευφημία δεν επρόκειτο να αλλάξει την πίστη της με τα λόγια, τη βασάνισαν φριχτά. Όμως με τη θεία χάρη, η Αγία δεν έπαθε τίποτα από τα βασανιστήρια. Τελικά οι δήμιοι, την έριξαν σε άγρια θηρία και η Ευφημία βρήκε το θάνατο από μία αρκούδα.
(2) Η Αγία Μελιτίνη έζησε επί βασιλείας Αντωνίνου, ο οποίος ήταν πολύ ευσεβής. Ο τότε ηγεμόνας της Θράκης, Αντίοχος από τους πιο σκληρούς πολέμιους των χριστιανών, διέταξε να συλλάβουν την Μελιτίνη, με την κατηγορία ότι διέδιδε το Ευαγγέλιο και τον Χριστό. Προσπάθησε να την κάνει να αλλάξει πίστη αλλά μάταια. Ανέλαβε τότε η γυναίκα του, η οποία με διάφορα ύπουλα μέσα προσπάθησε να κάνει το ίδιο, αλλά τελικά μεταστράφηκε κι εκείνη στον χριστιανισμό. Μαζί με την Μελιτίνη και κρυφά από τον Αντίοχο οι δύο γυναίκες έκαναν πολλούς ειδωλολάτρες χριστιανούς. Όταν το έμαθε ο Αντίοχος τις αποκεφάλισε.
17Σεπτεμβρίου
Ιερομαρτύρων Ηρακλείδου και Μύρωνος, επισκόπων. Μάρτυρος Σοφίας και των τριών θυγατέρων αυτής Πίστεως, Ελπίδος και Αγάπης (1) (†137). Μαρτύρων Αγαθοκλείας, Ασκληπιοδότης, Ηλιού, Λουκίας και Γεμινιανού. Θεοδότης (2), Θεοδότου, Μαξίμου, Παντολέοντος, Πατερμουθίου, Χαραλάμπους. Οσίων Αναστασίου και Ευξιφίου επισκόπου Αλαμανίας (Κύπρου) και των εκ Παλαιστίνης εις Κύπρον ελθόντων: Αγαπίου, Αλεξάνδρου [Αξύλου], Ανδρόνικου, Αρτεμίου, Αρτέμονος, Αυξουθενίου, Βαλαντίου, Βαρλαάμ, Βασιλείου επισκόπου, Γεωργίου (Βαβατσινιώτη), Γεωργίου (Επιτηδεώτου), Γεωργίου (Αλαμανού ), Γεωργίου (Περαχωρίτου ), Δημητριανού επισκόπου, Ειρηνικού [ή Αρνιακού], Ελπιδίου, Επαφροδίτου, Επιφανίου (εν Κυθραία), Επιφανίου [Αξύλου], Εφρασίου, Ευτυχίου, Ευφημιανού, Ηρακλείδου (3) [Ηρακλείου] επισκόπου, Θελθά, Θεοδοσίου, Θεράποντος (εν Κολιάνι), Θεράποντος (εν Σίντα ), Ιλαρίωνος του νέου, Ιωάννου και Ιωσήφ (εν Λιθροδόντα ), Καλανδίου, Κασσιανού, Κωνσταντίνου, Λαυρεντίου, Ολβιανού, Ορέστη, Παμμεγίστου, Παμφοδίτου, Παφνουτίου, Πήγωνος, Πολεμίου, Σωζομένου, Σωτηρίχου, Χαρίτωνος [Χαρέτη] και Χριστόφορου.
(1)Έζησαν όταν αυτοκράτορας των Ρωμαίων ήταν ο Ανδριανός. Όταν η τίμια και ενάρετη Σοφία χήρεψε πήγε μαζί με τις κόρες της στη Ρώμη. Εκεί ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε ότι οι τέσσερις γυναίκες ήταν χριστιανές και διέταξε να τις συλλάβουν. Αφού χώρισε τη μητέρα από τα παιδιά της, ζήτησε να παρουσιασθεί μπροστά του η δωδεκάχρονη Πίστη. Με δελεαστικούς λόγους ο Ανδριανός προσπάθησε να πείσει την Πίστη να αρνηθεί το Χριστό, αλλά αντιμετώπισε το άκαμπτο φρόνημα της νεαρής. Τότε ο σκληρός ηγεμόνας διέταξε τον αποκεφαλισμό της. Το ίδιο σθένος με την Πίστη επέδειξαν και οι αδελφές της, η δεκάχρονη Ελπίδα και η εννιάχρονη Αγάπη. Ο σκληρός Ανδριανός δε δίστασε να διατάξει τους δήμιους του να αποκεφαλίσουν και τα άλλα δύο κορίτσια. Περήφανη για τα παιδιά της η Σοφία, ενταφίασε με τιμές τις κόρες της και παρέμεινε για τρεις μέρες στους τάφους τους, παρακαλώντας το Θεό να την πάρει κοντά Του. Ο Θεός εισάκουσε την προσευχή της και η Σοφία παρέδωσε το πνεύμα της δίπλα στους τάφους των παιδιών της.
(2)Η Αγία Θεοδότη έζησε στα χρόνια του βασιλιά Αλέξανδρου Σεβήρου. Καταγόταν από τον Εύξεινο Πόντο, ήταν πλούσια και χριστιανή. Έκανε πολλά φιλανθρωπικά έργα και ήταν πάντα κοντά σε όποιον την είχε ανάγκη. Καταγγέλθηκε όμως στον διοικητή της Καππαδοκίας Σιμπλίκιο, ότι με τα χρήματά της προσπαθούσε να προσελκύσει ειδωλολάτρες στον χριστιανισμό. Αμέσως διατάχθηκε να την υποβάλλουν σε σκληρά βασανιστήρια. Με θαυμαστό τρόπο όμως έκλεισαν οι πληγές της και η πόρτα της φυλακής άνοιξε μόνη της. Τελικά αποκεφαλίστηκε λαμβάνοντας έτσι το στεφάνι της αιωνίου ζωής.
(3) Ο Ηρακλείδης, ήταν γιος ειδωλολάτρη ιερέα και κατοικούσε στο χωριό Λαμπαδιστό της Κύπρου. Ο πατέρας του, παρόλο που ήταν ειδωλολάτρης, ήταν φιλόξενος και δεν δίστασε να φιλοξενήσει τον Απόστολο Παύλο μαζί με τον Βαρνάβα και τον Μάρκο, όταν αυτοί ήρθαν στην Κύπρο. Τότε οδήγησαν τον Ηρακλείδη στα χνάρια του Χριστού και αυτός με τη σειρά του τους γονείς του. Ο απόστολος Παύλος τον διόρισε επίσκοπο Ταμασίων τής Κύπρου. Ο ίδιος εργάστηκε με πολύ ζήλο μαζί με τον Μύρων πού είχε για βοηθό του, για τη διάδοση του χριστιανισμού με θεαματικά αποτελέσματα μάλιστα. Πολλοί ειδωλολάτρες πίστεψαν στον Χριστό. Οι επιτυχίες του όμως προκάλεσαν τους άπιστους, οι οποίοι κάποια μέρα όρμησαν πάνω τους και αφού τους θανάτωσαν τους έριξαν στη φωτιά.
18Σεπτεμβρίου
Ευμενίου αρχιεπισκόπου Γορτύνης (†ζ΄αι.) και Συμεών επισκόπου Ιεροσολύμων. Μαρτύρων Αριάδνης (1)΄(† β΄αι.), Ειρήνης, Σοφίας, Κάστορος και Θεοδώρας. Οσίου Ρωμύλου(2).
(1)Η Αγία Αριάδνη, έζησε στα χρόνια των αυτοκρατόρων Ανδριανού και Αντωνίου και έγινε χριστιανή στην πόλη Φρυγία. Δούλευε σαν δούλα στον ισχυρότερο από τους πρόκριτους της πόλης, τον Τέρτυλο. Όταν αυτός έμαθε ότι έγινε χριστιανή την πίεσε να επανέλθει στην ειδωλολατρία. Εκείνη όμως έμεινε πιστή στον Κύριο. Τότε την έδειραν σκληρά, της έγδαραν τις σάρκες της και εκείνη για να αποφύγει περισσότερες πιέσεις διέφυγε από το σπίτι του κυρίου της. Ενώ την καταδίωκαν έπεσε σε γκρεμό όπου και πέθανε.
(2) Ο όσιος Ρωμύλος, σύμφωνα με τα στοιχεία πού συνέγραψε ο μαθητής του οσίου Γρηγόριος, γεννήθηκε το 1300 στην πόλη Βιδίνιο από γονείς ευσεβείς. Ο πατέρας του ήταν Έλληνας και η μητέρα του Βουλγάρα. Οι γονείς του τον εμπιστεύτηκαν σε σπουδαίο δάσκαλο. Επειδή είχε κλίση στη μοναχική ζωή, πήγε στη Μονή της Θεοτόκου της Οδηγήτριας, στο Τίρνοβο (Βουλγαρίας). Εκάρη μοναχός με το όνομα Ρωμανός και ασκήτευσε για τρία χρόνια. Αφού έγινε μεγαλόσχημος με το όνομα Ρωμύλος πήγε στο Άγιο Όρος μαζί με τον μαθητή του Γρηγόριο όπου ασκήτευσαν. Πολλοί Αγιορείτες πήγαιναν κοντά του για να ακούσουν τα σοφά του λόγια. Όταν ξέσπασε πόλεμος μεταξύ Τούρκων, Σέρβων και Βουλγάρων πολλοί μετακινήθηκαν. Έτσι και ο Ρωμύλος πήγε στην Αυλώνα μετά στην Κωνσταντινούπολη και τέλος στη Ραβενίτσα της Σερβίας στο μοναστήρι της Υπεραγίας Θεοτόκου, όπου και απεβίωσε ειρηνικά. Στον τάφο του που ευωδίαζε έγιναν πολλά θαύματα.
20Σεπτεμβρίου
Μεγαλομάρτυρος Ευσταθίου (1) (†118) και της συνοδείας αυτού: (1)Θεοπίστης, Αγαπίου και Θεοπίστου. Μαρτύρων Αρτεμιδώρου και Θαλλού. Οσιομαρτύρων Ιωάννου του Αιγυπτίου και Ιλαρίωνος του Κρητός (†1804). Μαρτίνου πάπα Ρώμης, Υπατίου επισκόπου, Ανδρέου πρεσβυτέρου, Αναστασίου, Θεοδώρου, Ευπρεπίου καί Μαξίμου του σοφωτάτου. Οσίων Μελετίου επισκόπου Σίτης και Ιωάννου του εν Κρήτη. Ιλαρίωνος Κρητός († 1804).
(1)Ήταν αρχικά ειδωλολάτρης και ονομαζόταν Πλακίδας. Διετέλεσε αρχιστράτηγος στο ρωμαϊκό στρατό επί αυτοκρατορίας Τραϊανού. Όταν ο Χριστός παρουσιάσθηκε μπροστά του μια μέρα στο δάσος με τη μορφή ελαφιού, ο Ευστάθιος πίστεψε και βαπτίσθηκε μαζί με τη σύζυγό του Θεοπίστη και τα παιδιά τους Αγάπιο και Θεόπιστο. Μόλις πληροφορήθηκε ο αυτοκράτορας ότι ο αξιωματικός του έγινε χριστιανός, τον απέμπεψε από το στρατό και τον εξόρισε μαζί με την οικογένειά του. Μάλιστα, στο δρόμο για την εξορία τον χώρισαν από τη σύζυγό του και τα παιδιά του. Έπειτα από κάποια χρόνια, ο Τραϊανός χρειάσθηκε ξανά την πολύτιμη προσφορά του Ευσταθίου και τον ανακάλεσε στο στράτευμα του. Οι πολεμικές ικανότητες του Αγίου χάρισαν στον αυτοκράτορα μεγάλες νίκες. Μάλιστα ο Ευστάθιος σε μια από τις εκστρατείες του βρήκε ξανά την οικογένειά του, η οποία όλα αυτά τα χρόνια είχε περάσει πολλές κακουχίες. Λίγο καιρό αργότερα ο Ανδριανός, διάδοχος του Τραϊανού, ζήτησε από τον Ευστάθιο να παραστεί σε θυσία που θα γινόταν σε ειδωλολατρικούς θεούς. Ο Ευστάθιος αρνήθηκε και ο αυτοκράτορας διέταξε να τον θανατώσουν, κλείνοντάς τον σε πυρακτωμένο χάλκινο βόδι.
21Σεπτεμβρίου
Απόδοσις της εορτής της υψώσεως του τιμίου Σταυρού. Προφήτου Ιωνά. Αποστόλου (Ο΄) Κοδράτου του απολογητού (†130).Μαρτύρων Βάσσης της Τυρίας, Ευσεβίου του ομολογητού (1), Ζήνωνος και Νεστάβου. Νέστορος, Βούσιρι και Πρίσκου. Οσίων Ακακίου [Ισαακίου] και Μελετίου, επισκόπων Σίτης, Ιωνά του Σαβαίτου και Δημητρίου του Ρώσου.
(1) Ο Άγιος Ευσέβιος, παρουσιάστηκε αυθόρμητα μπροστά στον άρχοντα της Φοινίκης και του έκανε δριμύτατη παρατήρηση για τους διωγμούς των χριστιανών από τους ειδωλολάτρες. Εξοργισμένος ο άρχοντας διατάσει να τον βασανίσουν. Αφού τον έγδαραν, του έτριψαν τις πληγές με σχοινιά που ήταν πασαλειμμένα με αλάτι. Όταν είδε ο άρχοντας τον Άγιο αντί να πονάει να είναι χαρούμενος, διέταξε να τον αποκεφαλίσουν.
23Σεπτεμβρίου
Η σύλληψις του τιμίου και ενδόξου προφήτου προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου. Μαρτύρων Ανδρέου, Ιωάννου, Αντωνίου, Πέτρου. Ραΐδος της παρθένου(1), Ξανθίππης και Πολυξένης († 109)(2). Νεομαρτύρων Νικολάου του παντοπώλου (†1672) και Ιωάννου του εκ Κονίτσης και εν Βραχωρίω (†1814) αθλήσαντος.
(1) Η Αγία Ράϊς, η παρθένος καταγόταν από την πόλη Βατάν της Αιγύπτου. Έγινε μοναχή από 12 χρονών. Κάποια μέρα πηγαίνοντας στην πηγή να φέρει νερό είδε πλήθος χριστιανών αν είναι αλυσοδεμένοι από τον ηγεμόνα Λουκιανό. Τότε έτρεξε και μπήκε και εκείνη στο πλήθος. Με τόλμη παρουσιάστηκε μπροστά στον άρχοντα και αφού περιγέλασε τους Θεούς του, τον έφτυσε κατάμουτρα όταν και αυτός ειρωνεύτηκε το Χριστό. Τότε την βασάνισαν φρικτά και στο τέλος την αποκεφάλισαν.
(2) Η Ξανθίππη και η Πολυξένη ήταν αδερφές που κατάγονταν από την Ισπανία και έζησαν στα χρόνια του Κλαύδιου Καίσαρα (41-54) και ασπάστηκαν το χριστιανισμό. Η Ξανθίππη ήταν σύζυγος του Πρόβου που ήταν άρχοντας της χώρας, μαθήτευσε κοντά στον Απόστολο Παύλο και γνώρισε σε πολλούς την πίστη στο Χριστό. Η αδερφή της Πολυξένη απάχθηκε από κάποιον που ήθελε να την διαφθείρει στην Ελλάδα όπου γνώρισε το χριστιανισμό από τον Φίλιππο και γυρίζοντας στην Ισπανία επιδόθηκε μαζί με την αδερφή της στον πνευματικό αγώνα, όπου κοιμήθηκαν εν ειρήνη.
24Σεπτεμβρίου
Ανάμνησις του εν Κυθήροις θαύματος της Θεοτόκου, της «Μυρτιδιωτίσσης». Πρωτομάρτυρος Θέκλης. Νεομάρτυρος Αχμέτ του κάλφα (†1682). Οσίου Κόπριος.
25Σεπτεμβρίου
Μαρτύρων Παύλου, Τάττης και των τέκνων αυτών: Ευγενίου, Μαξίμου, Ρούφου καί Σαβινιανού. Οσίων Ευφροσύνης και Παφνουτίου (1) (†ε΄αι). Θεοφίλου επισκόπου Εφέσου του ομολογητού, Βυζατήνου και Σεργίου θαυματουργού, του Ρώσου.
(1)Ο Οσιομάρτυς Παφνούτιος ο αναχωρητής και οι συν αυτώ 546 μαρτυρήσαντες έζησαν στα χρόνια των διωγμών κατά των χριστιανών επί Διοκλητιανού. Ήταν ασκητής στην έρημο της Αιγύπτου. Πήγαινε συχνά στις πόλεις για να κηρύξει και έφερνε στο ασκητήριο του πλήθη που ήθελαν πνευματική καθοδήγηση και ενίσχυση. Όταν πληροφορήθηκε ότι τον καταζητούσαν παρουσιάστηκε ο ίδιος στον έπαρχο Αρριανό. Αυτός εξεπλάγη βλέποντας τον σεβάσμιο γέροντα, ασθενικό και αδύναμο με βλέμμα όμως κριτού. Αφού αρνήθηκε να αλλάξοπιστήσει, τον έριξαν στη φυλακή. Αλλά κι εκεί έκανε τους δεσμώτες του χριστιανούς. Όταν τον πήγαν για ανάκριση κοντά στον ποταμό Νείλο, ανέπτυξε με τόση ευγλωττία τη χριστιανική πίστη ώστε όχι μόνο οι ψαράδες, αλλά και 546 συνολικά στρατιώτες, μαζί με τον προϊστάμενό τους Ευσέβιο, ομολόγησαν τον Χριστό και αποκεφαλίστηκαν. Το δε Παφνούτιο αφού τον βασάνισαν τον σταύρωσαν επάνω σ` ένα ξερό φοίνικα, όπου και παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο.
27Σεπτεμβρίου
Αριστάρχου του Θεσσαλονικέως (†γ΄αι.), Ζήνωνος επισκόπου Λαοδικείας και Μάρκου επισκόπου Βύβλου. Μεγαλομάρτυρος Καλλιστράτου (†304). Μαρτύρων Επιχάριτος, Γαϊανής, Φιλήμονος επισκόπου και Φουρτουνιανού. Νεομάρτυρος Ακυλίνης της εν Ζαγκλιβερίω Χαλκιδικής (†1764). Οσίων Ιγνατίου(1) και Σαβατίου του Ρώσου.
(1) Ο όσιος Ιγνάτιος καταγόταν από την επαρχία Καππαδόκων. Από μικρός αφιερώθηκε στο Θεό, και πήγε στο Μοναστήρι του Βαθέος Ρυάκος (κοντά στα Μουδανιά της Μ. Ασίας). Εκεί διδάχτηκε την ασκητική ζωή. Ο Ιγνάτιος αφού καλλιέργησε τις υψηλότερες αρετές, χειροτονήθηκε ιερέας. Έγινε ηγούμενος της Μονής, και έφερε σ` αυτή μεγάλη πνευματική και υλική πρόοδο. Όταν κάποτε οι πολιτικοί άρχοντες θέλησαν να μεταχειριστούν τα χρήματα της Μονής, ο Ιγνάτιος με αποφασιστική στάση προστάτεψε την περιουσία της Μονής. Απεβίωσε στο δρόμο όταν επέστρεφε από την Κωνσταντινούπολη. Το λείψανό του μετά ένα χρόνο ανακομίστηκε στη Μονή, για την οποία είχε μοχθήσει.
28Σεπτεμβρίου
Προφήτου Βαρούχ(1). Μάρτυρος Αλεξάνδρου.Μαρτύρων Αλφειού και Ζωσίμου. Ευσταθίου του Ρωμαίου και Καλλινίκου. Ηλιοδώρου, Μάρκου του ποιμένος, Νέωνος, Νίκωνος, Αλεξάνδρου. Οσίων Χαρίτωνος ομολογητού (†350). Αυξεντίου και Νεοφύτου του Εγκλείστου των εν Κύπρω.
(1)Ο προφήτης Βαρούχ ο Δίκαιος ήταν γιος του Νηρίου, αφοσιωμένος ακόλουθος και γραμματέας του προφήτη Ιερεμία. Ήταν φιλαλήθης και θαρραλέος. Ο Βαρούχ έγραψε με υπαγόρευση τού Ιερεμία, που ήταν φυλακισμένος, προφητείες, με την εντολή να τις διαβάσει στο λαό σε ημέρα νηστείας. Όταν ο βασιλιάς Ιωακείμ πληροφορήθηκε το γεγονός, έριξε τις προφητείες στη φωτιά. Οι προφητείες όμως εκείνες ξαναγράφτηκαν. Ο Βαρούχ φυλακίστηκε για την φιλαλήθη και θαρραλέα γλώσσα του. Ο Βαρούχ στο ομώνυμό του βιβλίο προλέγει καθαρά την ενανθρώπιση του Κυρίου Ιησού Χριστού.
29Σεπτεμβρίου
Μαρτύρων Γουδελίας (1), Γοβδελάου, Δάδα, Δορυμέδοντος, Κασδόας, Κασδόου (2), Πετρωνίας, Τροφίμου, Τρύφωνος. Οσιομάρτυρος Μαλαχίου του εκ Ρόδου (†1500). Οσίων Κυριακού του Αναχωρητού (†556) και Διονυσίου Α` πατριάρχου ΚωνΠόλεως.
(1) Η Γουδελία ήταν χριστιανή από την Περσία που έφερε πολλούς άπιστους στο δρόμο του Χριστού. Επειδή εκτελούσε επιτυχώς και δημόσια το ιεραποστολικό της έργο την συνέλαβαν και την φυλάκισαν για πολλά χρόνια. Τα μακροχρόνια βασανιστήρια και οι κακουχίες της φυλακής δεν ελάττωσαν τη φωτιά της πίστης. Στο τέλος της έγδαραν το κεφάλι, και την σταύρωσαν.
(2)Ο Γοβδέλαος ήταν γιος του βασιλιά Σαβωρίου. Έγινε χριστιανός από έναν αξιωματικό του πατέρα του, τον Δάδα. Όταν το έμαθε αυτό ο Σαβώρ διέταξε και συνελήφθησαν και οι δύο. Όταν αυτοί αρνήθηκαν να θυσιάσουν στους Θεούς, το μεν Δάδα τον τεμάχισε ζωντανό, το γιο του Γοβδέλαου τον υπέβαλε σε βασανιστήρια, και έγδαρε το κεφάλι του, έκοψε τα μέλη του και κέντησε το σώμα του με καλάμια. Ο Κάσδοος, συγγενής του βασιλιά που είχε γίνει χριστιανός, γδάρθηκε ζωντανός. Η Κασδόα ήταν κόρη του βασιλιά, και αδελφή του Αγίου Γοβδέλαου. Αυτή είχε επισκεφθεί τον αδελφό της στην φυλακή, ο οποίος την έκανε χριστιανή. Όταν μαθεύτηκε αυτό ο βασιλιάς την συνέλαβε, και επειδή δεν μπόρεσε να αλλάξει την πίστη της την βασάνισε σκληρά μέχρι θανάτου.
30Σεπτεμβρίου
Ιερομάρτυρος Γρηγορίου του θαυματουργού (1) (†335). Μαρτύρων Μαρδονίου, Γαϊανής, Ριψιμίας (2), Στρατονίκου. Οσίων Γρηγορίου και Μιχαήλ, των Ρώσων.
(1)Έζησε και μαρτύρησε επί αυτοκρατορίας Διοκλητιανού. Ήταν γιος του Ανάκ, συγγενής του βασιλιά της Αρμενίας Κουσαρώ. Ο πατέρας του Αγίου Γρηγορίου ήταν ένας από τους υπεύθυνους για τη δολοφονία του βασιλιά της Αρμενίας. Οι Αρμένιοι για να εκδικηθούν σκότωσαν τον Ανάκ και την οικογένειά του, εκτός από τον Γρηγόριο και έναν αδελφό του. Μετά από χρόνια ο γιος του Κουσαρώ, ο Τηριδάτης, συνέλαβε τον Γρηγόριο επειδή ήταν χριστιανός και τον βασάνισε σκληρά. Όταν δε έμαθε ότι πρόκειται για το γιο του Ανάκ, ο οποίος ευθυνόταν για τη δολοφονία του πατέρα του, διέταξε να τον ρίξουν σε λάκκο με φίδια και άλλα ερπετά. Ο Γρηγόριος όχι μόνο δεν έπαθε τίποτα αλλά επέζησε για 15 χρόνια τρεφόμενος με το ψωμί που του πήγαινε κρυφά μια χήρα. Κάποια στιγμή ο Τηριδάτης παραφρόνησε. Η αδελφή του βασιλιά άκουσε μια μέρα μία φωνή, η οποία της έλεγε πως αν ήθελε να θεραπευτεί ο αδελφός της θα έπρεπε να ελευθερώσουν τον Γρηγόριο. Πράγματι όταν βγήκε από το λάκκο ο Άγιος θεράπευσε το βασιλιά. Εξεδήμησε εις Κύριον εν ειρήνη.
(2) Η Ριψιμία ήταν πανέμορφη και σεμνή στο ήθος. Επειδή δεν δέχτηκε την πρόταση του Διοκλητιανού να γίνει γυναίκα του, κατέφυγε μαζί με την Γαϊανή που ήταν καθηγουμένη της Ριψιμίας, στην Αρμενία. Ο βασιλιάς τής Αρμενίας άκουσε για την ομορφιά της Ριψιμίας και θέλησε κι αυτός να την κάνει γυναίκα του. Όταν εκείνη αρνήθηκε, διέταξε να την βρουν και να τη συλλάβουν. Οι στρατιώτες του την βρήκαν στην περιοχή του Αραράτ που κρυβόταν, και αφού της έβγαλαν τα μάτια, της έκοψαν την γλώσσα και τέλος την έκοψαν κομμάτια. Μαζί της μαρτύρησαν φρικτά η γερόντισσα Γαϊανή, καθώς και 32 Παρθενομάρτυρες πού κρύβονταν μαζί τους, σ` εκείνα τα μέρη.
1Οκτωβρίου
Η εορτή της αγίας Σκέπης της Θεοτόκου. Σύναξις Παναγίας της «Γοργοϋπηκόου» (Ι. Μ. Ιβήρων). Ρωμανού του Μελωδού (1) († ς΄αι.). Αγίου Ανανίου, επισκόπου Δαμασκού. Οσιομάρτυρος Μιχαήλ, του αγίου Μάρτυρος Δομνίνου, του εκ Θεσσαλονίκης. Οσίων Ιωάννου πρωτοψάλτου του Κουκουζέλη, Γρηγορίου δομεστίκου, του μελωδού και Σάβα του Ρώσου.
(1) Οι πληροφορίες για τον βίο του οσίου Ρωμανού δυστυχώς είναι λίγες. Έζησε τον 6ο αιώνα επί βασιλείας Αναστασίου του Α`. Αρχικά είχε χρηματίσει διάκονος στην εκκλησία της Βηρυτού. Κατόπιν μετέβη στην Κωνσταντινούπολη και έμεινε στα κελιά τού Ναού της Θεοτόκου. Ο Ρωμανός είχε μέτρια παιδεία και το ποιητικό ταλέντο του ήταν ακόμα άγνωστο. Διεκατέχετο όμως από μία βαθιά πίστη στην σεπτή μνήμη της Παναγίας της Παρθένου και τακτικά παρακολουθούσε στον Ναό της Παναγίας των Βλαχερνών τις κατανυκτικές ολονυκτίες. Σε μία τέτοια, στην γιορτή των Χριστουγέννων, η ψυχή του γέμισε με κατάνυξη, έτσι που όταν γύρισε στο κελί του είδε όνειρο την Παναγία να του προσφέρει ένα βιβλίο. Ο Ρωμανός από τήν επίδραση τού ονείρου συνέθεσε για την γέννηση του Χριστού το τροπάριο «Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει». Από την στιγμή εκείνη η ποιητική επιφοίτηση του οσίου Ρωμανού έμεινε άσβεστη και αναδείχτηκε ο εξωχότερος και μεγαλύτερος μελωδός της Εκκλησίας μας.
2Οκτωβρίου
Του εν αγίοις πατρός ημών Κυπριανού επισκόπου Καρθαγένης και Ιουστίνης της παρθένου (1) (†304). Του αγίου Μάρτυρος Θεοδώρου, του Γραβά. Νεομάρτυρος Γεωργίου, του Χατζή (†1794). Οσίου Θεοφίλου.
(1) Ο Άγιος Κυπριανός έζησε και μαρτύρησε επί αυτοκρατορίας Δεκίου. Γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Συρίας από επιφανή και πλούσια οικογένεια, η οποία του είχε προσφέρει αξιόλογη μόρφωση. Ο Κυπριανός υπήρξε για πολλά χρόνια ξακουστός μάγος. Σε αυτόν μάλιστα προσέτρεξε και ένας ειδωλολάτρης ο Αγλαΐδας, ο οποίος ήταν ερωτευμένος με μια παρθένα την Ιούστα. Επειδή όμως δεν έβρισκε ανταπόκριση στον έρωτά του ζήτησε από τον Κυπριανό να τον βοηθήσει με τις μαγικές του ικανότητες. Όμως οι ενέργειες του Κυπριανού δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα και γι` αυτό έκαψε τα βιβλία του που περιείχαν τις απατηλές γνώσεις της μαγικής τέχνης και βαπτίσθηκε χριστιανός. Έκτοτε αφοσιώθηκε στο κήρυγμα του ευαγγελικού λόγου, προσελκύοντας στη χριστιανική πίστη πολλούς ανθρώπους. Κατόπιν έγινε ιερέας και αργότερα επίσκοπος Καρχηδόνας. Την Ιούστα την χειροτόνησε διακόνισσα και την μετονόμασε σε Ιουστίνη. Για τη χριστιανική τους δράση οι δύο Άγιοι συνελήφθησαν και εξορίσθησαν στη Νικομήδεια. Ο εκεί ηγεμόνας Κλαύδιος υπέβαλε σε πολλά βασανιστήρια τους Αγίους. Στο τέλος διέταξε τον αποκεφαλισμό τους.
3Οκτωβρίου
Ιερομαρτύρων Διονυσίου του Αρεοπαγίτου (1), επισκόπου και πολιούχου Αθηνών (†96) και των μαθητών αυτού και μαρτύρων Ρουστικού, Ελευθερίου και Δαμάριδος. Διονυσίου αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας και των μαθητών αυτού καί διακόνων: Φαύστου, Γαίου, Ευσεβίου και Χαιρήμονος. Οσίου Ιωάννου του Χοζεβίτου, επισκόπου Καισαρείας Παλαιστίνης.Μαρτύρων Θεαγένους, Θεοκτίστου καί Θεοτέκνου.
(1)Ο Διονύσιος καταγόταν από την πόλη των Αθηνών. Έζησε και μαρτύρησε τα χρόνια που αυτοκράτορας ήταν ο Δομετιανός. Διακρίθηκε για τη φιλοσοφική του κατάρτιση κα τη βαθιά του καλλιέργεια. Αρχικά ήταν ειδωλολάτρης και μέλος της Βουλής του Αρείου Πάγου. Το κήρυγμα όμως του Αποστόλου Παύλου άγγιξε την παιδευμένη και ευαίσθητη ψυχή του και βαπτίσθηκε. Αργότερα διαδέχθηκε στον επισκοπικό θρόνο των Αθηνών τον ευσεβή Ιερόθεο. Υπήρξε συγγραφέας πλήθους θεολογικών συγγραμμάτων. Επιβραβεύθηκε από το θεό για τη χριστιανική του δράση με το χάρισμα να επιτελεί θαύματα. Περιόδευσε σε πολλά μέρη της Δύσης, όπου κήρυξε τον ευαγγελικό λόγο και ερμήνευσε τις ιερές γραφές. Όταν έφθασε στο Παρίσι συνελήφθη και αργότερα αποκεφαλίσθηκε. Μαζί του μαρτύρησαν και δύο μαθητές του, ο Ρουστικός και ο Ελευθέριος. Ο ηγεμόνας της περιοχής έδωσε εντολή να μη θάψει κανείς τα άγια λείψανα των μαρτύρων, όμως κάποιοι χριστιανοί τα φύλαξαν και όταν δεν υπήρχε πλέον φόβος τα ενταφίασαν με τιμές.
4Οκτωβρίου
Αγίου Ιεροθέου του Αρεοπαγίτου (1), πρώτου επισκόπου Αθηνών. Ιερομάρτυρος Πέτρου. Μαρτύρων: Αδαύκτου και Καλλισθένης. Δομνίνης και των θυγατέρων αυτής Βερίνης και Προσδόκης (2). Οσίων Αμμούν του Αιγυπτίου και Θεοδώρου του Ταμασού και Ιωάννου του λαμπαδιστού, των εν Κύπρω.
(1)Ο Άγιος Ιερόθεος ήταν πλατωνικός φιλόσοφος και ένας από τα εννέα μέλη του Συμβουλίου της Γερουσίας του Αρείου Πάγου. Αφού δέχθηκε και διδάχθηκε την πίστη του Χριστού από τον Απόστολο Παύλο, χειροτονήθηκε πρώτος επίσκοπος Αθηνών. Μαθητής του υπήρξε ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, ο οποίος στα συγγράμματά του πλέκει εγκώμια για τον δάσκαλό του. Εκοιμήθη εν ειρήνη σε βαθιά γεράματα, μετά από πολύχρονη ποιμαντική και συγγραφική δραστηριότητα. Η τίμια κάρα του φυλάσσεται στο ομώνυμο μοναστήρι στα Μέγαρα Αττικής. Επίσης λείψανά του σώζονται στο Άγιον Όρος (Ι. Μ. Αγ. Παύλου) καθώς και στο παρεκκλήσιο του Αγ. Ανδρέα (Αρχιεπισκοπή Αθηνών).
(2) Για την Αγία μάρτυρα Δομνίνη και τις θυγατέρες αυτής Βερίκη και Προσδόκη εγκωμιαστικούς λόγους καθώς και τον βίο τους έχει συγγράψει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Η άξια Δομνίνα ήταν από την Αντιόχεια και ασπάστηκε την χριστιανική πίστη μαζί με τις δύο θυγατέρες της, την Βερνίκη και την Προσδόκη. Όταν ξεκίνησε ο διωγμός επί του Διοκλητιανού η μητέρα και οι δύο κόρες της αποφάσισαν νά παραμείνουν σταθερές εις την πίστη. Όμως ο σύζυγος της Δομνίνης ήταν ειδωλολάτρης και εκμεταλλευόμενος την σκληρότητα των διωγμών προσπαθούσε να τις πείσει να απαρνηθούν το Χριστό. Για το λόγο αυτό οι Αγίες αποφάσισαν να φύγουν. Κατέφυγαν στην Έδεσσα της βόρειας Μεσοποταμίας. Όμως ο ειδωλολάτρης σύζυγος έμαθε τον τόπο όπου κρύβονταν και πήγε μαζί με στρατιώτες να τις συλλάβουν. Στο δρόμο της επιστροφής έκαναν στάση γιατί έπεσε η νύκτα και οι μεν στρατιώτες κοιμήθηκαν ο δε πατέρας φύλαγε τη γυναίκα και τις κόρες του. Όμως σκεφτόμενος το γεγονός ότι οι στρατιώτες θα ατίμαζαν τις θυγατέρες του και την γυναίκα του, τους έθεσε τον όρο ότι για να τις αφήσει ελεύθερες θα έπρεπε να πέσουν στον ποταμό και να πνιγούν. Οι αγίες το δέχτηκαν και κάνοντας την προσευχή τους και ζητώντας συγχώρηση από τον Κύριο βάδισαν με βήμα σταθερό στον ποταμό και έθεσαν τέρμα στη ζωή τους
5Οκτωβρίου
Ιερομάρτυρος Ερμογένους του θαυματουργού, του εν Κύπρω. Μαρτύρων Χαριτίνης (1) (†304) και Μαμέλχθης. Οσίων Ιωάννου επισκόπου Ευχαϊτών, Επιφανίου(Κυθραίας) και Επιφανίου (Κούρδακα), των εν Κύπρω. Ευδοκίμου νεοφανούς, του Βατοπεδινού. Πέτρου, Αλεξίου και Ιωνά, των θαυματουργών μητροπολιτών Μόσχας. Μεθοδίας της εν Κιμώλω.
(1)Έζησε στα χρόνια του Διοκλητιανού (284-305 ). Ήταν χριστιανή και δούλη ενός πλουσίου Ρωμαίου, του Κλαύδιου. Όταν ο Δομέτιος έμαθε την πίστη της Χαριτίνης ζήτησε από τον Κλαύδιο να του την στείλει για να την εξετάσει ο ίδιος. Η Αγία παρουσιάστηκε και χωρίς να δειλιάσει ομολόγησε την αληθινή πίστη του Ιησού Χριστού. Ο Δομέτιος εξοργισμένος από την ομολογία πίστεως της Χαριτίνης διέταξε τον βασανισμό της και στη συνέχεια ζήτησε να την ρίξουν στη θάλασσα δένοντας της μία πέτρα στο λαιμό. Όμως με τη βοήθεια του Θεού η Αγία επέζησε και παρουσιάστηκε μπροστά στον Δομέτιο για να του αποδείξει την παντοδυναμία του Κυρίου. Παραταύτα ο Δομέτιος δεν πείστηκε και απαίτησε τον βασανισμό της ξανά. Με αυτό τον τρόπο η Αγία Χαριτίνη παρέδωσε το πνεύμα της εις τον Κύριο.
6Οκτωβρίου
Αποστόλου Θωμά. Μάρτυρος Ερωτηίδος της παρθένου. Οσιομάρτυρος Μακαρίου του νέου, του εκ Κίου (†1590). Οσίων Κενδέα του θαυματουργού, [Ίλαρίωνος του νέου, Ιωάννου, Ιωσήφ, Καλαντίου (ή Καλλαντίωνος), Κασσιανού (της Γλυφάς) και Κασσιανού ( της Αξύλου ), των εν Κύπρω.
7Οκτωβρίου
Ιερομαρτύρων Πολυχρονίου (†δ΄αι.), Ιουλιανού και Καισαρίου διακόνου (†α΄αι.). Μαρτύρων Σεργίου και Βάκχου (1) (†290-303). Ευσεβίου πρεσβυτέρου και Φήλικος. Οσίων Λεοντίου του υπατικού και Ιωάννου ερημίτου, Σεργίου τουΡώσου.
(1)Ζήσανε επί Μαξιμιανού(286-305) και κατείχαν σπουδαίες θέσεις στη Ρώμη. Κατηγορήθηκαν ως χριστιανοί και ομολόγησαν την πίστη τους. Καταρχήν εκδιώχθηκαν από τις δημόσιες θέσεις τους και κατόπιν διαπομπεύτηκαν στην αγορά της Ρώμης ντυμένοι με γυναικεία ρούχα. Ο αυτοκράτορας βλέποντας την απόφασή τους να μην αλλάξουν την πίστη τους έστειλε στον σκληρότερο διώκτη των χριστιανών Αντίοχο, ο οποίος και τους φόνευσε αφού πρώτα τους φυλάκισε.
8Οκτωβρίου
Ιερομάρτυρος Αρτέμονος, πρεσβυτέρου εν Λαοδικεία. Μάρτυρος Πελαγίας της παρθένου (†303). Οσιομάρτυρος Ιγνατίου του νέου (†1814), του εκ Ζαγοράς. Οσίων Πελαγίας (1) της από εταιρίδων (†457) και Ταϊσίας της πρώην πόρνης.
(1)Καταγόταν από την πόλη της Αντιόχειας και έζησε επί αυτοκράτορα Νουμεριανού. Ασκούσε το επάγγελμα της ιερόδουλης και διήγε βίο άσωτο και αμαρτωλό. Ήλθε όμως σε μετάνοια όταν άκουσε το κήρυγμα του επισκόπου Νόννου. Τα λόγια του επισκόπου την συγκλόνισαν και έτσι διέγραψε το παρελθόν της και βαπτίσθηκε. Εξαγνισμένη πια μοίρασε τα υπάρχοντά της στους φτωχούς και πήγε στα Ιεροσόλυμα, όπου ασκήτευσε. Απεβίωσε εν ειρήνη.
9Οκτωβρίου
Αποστόλου Ιακώβου του Αλφαίου. Μαρτύρων Φήλικος πρεσβυτέρου και Ευσεβίου διακόνου. Του αγίου και δικαίου προπάτορος Αβραάμ του Πατριάρχου και Λωτ του ανεψιού αυτού. Οσίων Ανδρόνικου και Αθανασίας. Πέτρου (Λέοντος ) και Ποπλίας (1) διακονίσσης, της ομολογητρίας († α΄αι.).
(1)Έζησε στην Αντιόχεια στα χρόνια του μεγάλου Κωνσταντίνου και του Ιουλιανού του Παραβάτη. Αναδείχθηκε πρότυπο χριστιανικής γυναίκας κάτι πού διακρινόταν και μέσα από την ανατροφή πού πρόσφερε στον υιό της, τον Ιωάννη. Η Ποπλία φιλοξενούσε στον οίκο της ορφανά κορίτσια και τα ανέτρεφε με την χριστιανική πίστη. Όταν ο Ιουλιανός βρέθηκε στην Αντιόχεια υποστηρίζοντας τον ειδωλολατρισμό, η Ποπλία συνέχισε το έργο της χωρίς νά φοβηθεί την τιμωρία που θα της επιβαλλόταν. Ο Ιουλιανός όταν το έμαθε διέταξε το μαστίγωμα της έως ότου να ματώσουν οι σάρκες της. Με την επέμβαση της Θείας Χάρης οι πληγές της θεραπεύτηκαν. Η οσία Ποπλία συνέχισε το θεάρεστο έργο τηςγια πολύ καιρό μετά τον θάνατο του ο Ιουλιανός πέθανε φωνάζοντας «Νενίκηκας με Ναζωραίε». Απεβίωσε εν ειρήνη.
10Οκτωβρίου
Αγίων Ευλαμπίου και Ευλαμπίας. Οσίων Βασσιανού (1), Θεοφίλου (2) (†η΄αι.) και Λογγίνου.
(1) Ο Άγιος Βασιανός καταγόταν από τη Συρία και έζησε στα χρόνια που βασιλέας ήταν ο Μαρκιανός. Από τα παιδικά του χρόνια διακρινόταν για τις χριστιανικές του αρχές. Αναδείχθηκε ικανότατος ερμηνευτής των Χριστιανικών αληθειών και του Ευαγγελίου. Μετέβη στην Κωνσταντινούπολη όπου και συνέχισε την διδασκαλία του με μεγάλη απήχηση. Τον ακολουθούσαν όχι μόνο άνδρες αλλά και γυναίκες. Μία από τις πολλές μαθήτριες του ήταν και η Αγία Ματρώνα. Ο Βασιανός απεβίωσε σε μεγάλη ηλικία και μέχρι τις τελευταίες του στιγμές κήρυττε το λόγο του Κυρίου.
(2) Ο Άγιος Θεόφιλος ο ομολογητής καταγόταν από ένα χωριό κοντά στην Τιβεριούπολη. Ανατράφηκε με τις αρχές της χριστιανικής πίστεως. Σε νεαρή ηλικία επισκέφτηκε τον μοναχό Στέφανο, ο οποίος του διεύρυνε τους πνευματικούς και γνωστικούς του ορίζοντες. Με την βοήθεια των γονέων του, που ήταν ευσεβείς άνθρωποι, έκτισε ένα μοναστήρι στο όρος Σελεντίου, όπου και μόνασε. Επί βασιλείας Λέοντος του Ισαύρου, ο οποίος πολέμησε την ορθοδοξία, ο Θεόφιλος έκρινε ότι έπρεπε να βρεθεί στο κέντρο της μάχης. Έτσι αφήνοντας την σκήτη του άρχισε να κηρύττει υπέρ της Ορθοδοξίας. Γι αυτό το έργο του φυλακίσθηκε στη Νίκαια και εκβιάστηκε με ραβδισμούς και αλλά βασανιστήρια για να αρνηθεί την πίστη του. Ο Άγιος διατηρώντας άσβεστη τη φλόγα της πίστης υποβλήθηκε στο μαρτύριο του ραβδισμού. Φέροντας τα τίμια στίγματα του μαρτυρίου επέστρεψε στη μονή του, όπου και τον δέχθηκαν με τιμές. Ο Άγιος όμως αποσύρθηκε στην σκήτη του όπου και παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
11Οκτωβρίου
Αποστόλου Φιλίππου (1), ενός εκ των επτά διακόνων του εν Τράλλεσιν (Άϊδινίω ) της Μικράς Ασίας μαρτυρήσαντος. Οσίων Ζηναΐδος και Φιλονίλλης (2). Οσίων Θεοφάνους ομολογητού, επισκόπου Νικαίας (†850), Αρσακίου, Αρσενίου, Αττικού, Νεκταρίου, Σισινίου και Φιλοθέου του θεολόγου, πατριαρχών Κπόλεως. Θεοφάνους επισκόπου Σολέας και Ιωνά του εν Περγάμω της Κύπρου.
(1) Καταγόταν από την Καισάρεια της Παλαιστίνης. Ήταν ένας από τους επτά διακόνους της πρώτης Εκκλησίας, τους οποίους χειροτόνησαν οι Απόστολοι. Ο Φίλιππος ήταν παντρεμένος και είχε τέσσερις θυγατέρες, οι οποίες είχαν το προφητικό χάρισμα. Ο ίδιος διέδωσε το ευαγγέλιο και βάπτισε πολλούς. Είχε το χάρισμα να κάνει θαύματα.
(2)Οι Αγίες Ζηναΐδα και Φιλονίλλα ήταν αδελφές. Κατάγονταν από την Ταρσό τής Κιλικίας και ήταν συγγενείς του αποστόλου Παύλου. Αφού άφησαν την πατρίδα τους και εγκατέλειψαν όλα τους τα υπάρχοντα, περιόδευαν και ασκούσαν την ιατρική επιτελώντας ταυτόχρονα ιεραποστολικό έργο. Κάποτε έφτασαν στην πόλη Δημητριάδα, όπου και διέμειναν σε ένα σπήλαιο. Κατά τη διαμονή τους στο σπήλαιο αυτό η Ζηναΐδα θεράπευε από κάθε ασθένεια όσους προσέτρεχαν σε αυτήν για βοήθεια. Η Φιλονίλλα έκανε μακροχρόνιες νηστείες και πραγματοποίησε πολλές θαυματουργές θεραπείες και άλλα θαύματα. Και οι δύο Αγίες εκοιμήθηκαν εν ειρήνη στο σπήλαιο
12Οκτωβρίου
Οσίων Θεοδότου επισκόπου Εφέσου. Συμεώνος, του νέου θεολόγου (†1022), Επικτήτου (Αρσινοίτου ) του εν Κύπρω και των εν αυτή ασκητών: Βαλαντίου, Βαρλαάμ, Βαρνάβα, Βαρνάβα μονάχου, Βασιλείου επισκόπου, Γεωργίου (Βαβατσινιώτη, Γεωργίου (Επιτηδεώτου ), Γεωργίου (Περαχωρίτου ), Γεωργίου (του Σαλαμάνου), [Δημητριανού επισκόπου (εις Πέραν ), Ειρηνικού (ή Αρνιακού), Ελπιδίου, Επαφροδίτου, Θεοσεβίου και Ιάσονος επισκόπου Δαμάσκου. Μαρτύρων Πρόβου, Ταράχου και Ανδρονίκου (†850). Αναστασίας της παρθένου. Ανδρομάχης και Ανδρομάχου. Ανθίας, Διόδωρου, Δομνίνης, Δωροθέου. Ιουβεντίνου, Μαξίμου, Μαλφεθά.
13Οκτωβρίου
Ιερομαρτύρων Καρπού και Παπύλου, Αγαθοδώρου και Αγαθονίκης (†251). Αντιγόνου, Βενιαμίν του διακόνου (†421-424), Διοκλητιανού, Διοσκόρου, και Φλωρεντίου του Θεσσαλονικέως(1). Νεομάρτυρος Χρυσής, της εις Σλάτεινα της Βουλγαρίας αθλησάσης (†1795). Οσίου και ομολογητού Νικήτα του πατρικίου. Μελετίου (Πηγά) πατριάρχου Αλεξανδρείας.
(1)Καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη. Αφιέρωσε την ζωή του στη διδασκαλία του Ευαγγελίου, τόσο δημόσια όσο και κατ` ιδίαν. Εξ` αιτίας της ιεραποστολικής του δράσης, οδηγήθηκε ενώπιον του διοικητού της Θεσσαλονίκης. Ακόμα και τότε διακήρυξε την χριστιανική πίστη και παρότρυνε τον άρχοντα να ασπαστεί τον Ιησού Χριστό. Εξοργισμένος ο διοικητής διέταξε τον βασανισμό του. Τον κακοποίησαν και αφού τον έγδαραν τον έριξαν στην πυρά. Έτσι ο Άγιος παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο.
14Οκτωβρίου
Ιερομάρτυρος Σιλβανού. Μεγαλομαρτύρων: Γερβασίου και Ναζαρίου (†α΄ αι.), Κελσίου, και Προτασίου. Πέτρου του Αυσελάμου. Οσίων Κοσμά του ποιητού του Αγιοπολίτου (1) (†787). Γρηγορίου επισκόπου Άσσου (Μυτιλήνης ). Θεράποντος επισκόπου Αλαμανίας. Ιγνατίου (του Αγαλλιανού), επισκόπου Μηθύμνης. Ιωάννου επισκόπου Δαμάσκου και Νικολάου απλού, του Ρώσου. Οσίας Παρασκευής της νέας, της «Επιβατηνής».
(1)Ο Άγιος Κοσμάς ο Μελωδός ανατράφηκε από τον ευσεβή Σέργιο, που ήταν πατέρας του Ιωάννη του Δαμασκηνού. Ο Σέργιος ήταν υπουργός οικονομικών του Χαλίφη των Αράβων. Ο Ιωάννης και ο Κοσμάς είχαν αγάπη και έφεση προς την μάθηση τόσο αυτή που αφορούσε τις επιστημονικές γνώσεις όσο και τα ιερά γράμματα. Γι` αυτό το λόγο ο Σέργιος προσπαθούσε να τους βρει ένα σοφό δάσκαλο. Η ευκαιρία που έψαχνε παρουσιάστηκε όταν οι Άραβες σε μία λεηλασία που έκαναν στη Σικελία έπιασαν αιχμάλωτο τον μοναχό Κοσμά από την Καλαβρία. Ο Σέργιος τον ελευθέρωσε και του πρόσφερε την φιλοξενία του με αντάλλαγμα να διδάξει τους υιούς του. Ο Κοσμάς ήταν άνδρας με εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, είχε σπουδάσει Θεολογία, Φιλολογία, Μαθηματικά και ήταν ικανός να διδάξει φιλοσοφία και ρητορική. Γνώριζε επίσης μουσική και ποίηση. Υπό την καθοδήγησή του ο Ιωάννης και ο Κοσμάς πρόκοψαν λαμπρά. Μετέβησαν στα Ιεροσόλυμα, όπου έγιναν δεκτοί από τη Μονή τού Αγίου Σάββα. Ο Κοσμάς μετά από προτροπή του Πατριάρχη των Ιεροσολύμων χειροτονήθηκε το 743 επίσκοπος της Μαϊουμά. Διετέλεσε τα καθήκοντά του με επιμέλεια και ευσυνειδησία.
15Οκτωβρίου
Λουκιανού (1), πρεσβυτέρου Αντιοχείας (†310). Οσίων Σαβίνου (2) επισκόπου Κύπρου (†760) και Βάρσου (3) επισκόπου Εδέσσης, του ομολογητού. Οσίου Ευθυμίου του νέου.
(1) Καταγόταν από τα Σαμόσατα της Συρίας. Ανετράφη σε χριστιανικό περιβάλλον. Όταν έφθασε σε ηλικία 12 ετών έμεινε ορφανός και τότε αποφάσισε να μοιράσει την περιουσία του στους φτωχούς και να αφοσιωθεί στις θεολογικές σπουδές. Η θεολογική του κατάρτιση και ο ενάρετος βίος του τον ανέδειξαν επίσκοπο Αντιοχείας. Όταν κάποτε πληροφορήθηκε ότι στη Νικομήδεια κάποιοι χριστιανοί βασανίζονταν για την πίστη τους και είχαν χάσει το θάρος τους, έσπευσε για να τους στηρίξει. Βρισκόμενος στη Νικομήδεια συνελήφθη από τον αυτοκράτορα Μαξιμιανό. Ο Λουκιανός παρά τις πιέσεις δεν πρόδωσε τη πίστη του και ο αυτοκράτορας διέταξε να τον φυλακίσουν και να μη του δίνουν τροφή και νερό. Ο Άγιος παρέδωσε το πνεύμα του εν Κυρίω μετά από λίγο καιρό.
(2) Ο Όσιος Σαβίνος διεκατέχετο από πολλές αρετές και γι` αυτό τον λόγο του είχε ζητηθεί επίμονα να δεχθεί τον επισκοπικό θρόνο. Ο Σαβίνος επιζητώντας τον μοναχικό βίο αρνιόταν το αξίωμα αυτό. Μετά από μεγάλη πίεση δέχθηκε το αξίωμα. Ως επίσκοπος μεγαλούργησε στο έργο της φιλανθρωπίας αλλά δεν άντεξε τη φθορά και τις πιέσεις από λαϊκούς και κληρικούς που συνεπαγόταν το αξίωμα. Γι` αυτό το λόγο παραιτήθηκε και γύρισε στην ερημική ζωή του κελιού του. Απεβίωσε ειρηνικά στην σκήτη του.
(3)Έζησε μετά τα μέσα του 4ου αι., όταν η αρειανική αίρεση τάραζε την Εκκλησία. Είχε ήδη διακριθεί ως επίσκοπος Εδέσης. Περνώντας από τη Φοινίκη, την Αίγυπτο και την Θηβαΐδα πλούτισε τις γνώσεις του, ενώ εξαπλώθηκε και η φήμη του. Δεν ήταν δυνατόν να μείνει αμέτοχος στη διαμάχη μεταξύ της Ορθοδοξίας και της αιρέσεως των Αρειανών. Υπερασπιζόταν με θέρμη την ορθόδοξη τριαδολογία. Ο αυτοκράτορας Ουάλης, υπερασπιστής των αιρετικών, τον εξόρισε στο νησί Άρανδον. Όμως οι πιστοί έσπευδαν εκεί για να τον ακούσουν. Γι` αυτό τον μετέφεραν στην Ολορόγγο της Αιγύπτου. Επειδή έμεινε πιστός στην ορθοδοξία, τον φυλάκισαν σε ένα φρούριο στην Αλγερία, όπου και άφησε την τελευταία του πνοή.
17Οκτωβρίου
Προφήτου Ωσηέ. Οσιομάρτυρος Ανδρέου του εν τη «Κρίσει». Μαρτύρων Λεοντίου, Ανθίμου και Ευπρεπίου. Αντιγόνου, Θεοφάνους, Λουκιανού, Νικομήδους και Τερεντίου. Κοσμά του εν Γεωργία. Οσίων Ισιδώρας και Νεοφήτης.
18Οκτωβρίου
Αποστόλου και ευαγγελιστού Λουκά. Των αγίων 40 Μαρτύρων, των παίδων και Μαρίνου του γέροντος. Νεομαρτύρων Γαβριήλ και Κερμιδώλη, των εν Αιγύπτω (†1522). Οσίων Ιουλιανού του εν Ευφράτη. Θεοδώρου και Συμεώνος των Θεσσαλονικέων, κτιτόρων της ιεράς μονής του «Μεγάλου Σπηλαίου», εν Καλαβρύτοις και Ευφροσύνης της ποιμενίδος.
19Οκτωβρίου
Προφήτου Ιωήλ (1). Ιερομάρτυρος Σαδώθ (2) εν Περσία. Μαρτύρων Ευσεβίου, Φίλωνος, Ουάρου († 307). Ιερομάρτυρος Μνάσωνος, επισκόπου Ταμασού. Οσίων Ιωάννου και Λεοντίου του φιλοσόφου. Οσίας Κλεοπάτρας.
(1)Ο Άγιος Προφήτης Ιωήλ είναι από τους λεγόμενους «μικρούς» προφήτες. Οι πληροφορίες για τον βίο του είναι ελλιπείς. Έζησε κατά τον 9ο π.Χ. αιώνα. Το ομώνυμο βιβλίο του περιέχει τις προφητείες του, μέρος των οποίων αναφέρεται στις ταπεινώσεις και τις καταστροφές που επρόκειτο να υποστούν οι Ιουδαίοι. Το ύφος του είναι ποιητικότατο και περίκομψο.
(2)Οι Άγιοι Μάρτυρες Σαδώθ επισκόπου και των συν αυτώ εκατόν είκοσι έζησαν επί Σαπώρ του Β` βασιλιά των Περσών. Ο Σαδώθ πιστεύοντας στον Χριστό έγινε επίσκοπος της μικρής χριστιανικής κοινότητας της Περσίας. Λόγω του φιλανθρωπικού του έργου ήταν αγαπητός όχι μόνο από τους χριστιανούς αλλά και από τους ειδωλολάτρες. Κάτι που ενοχλούσε τους ιερείς των Περσών. Γι` αυτό τον κατηγόρησαν στον Σαπώρ. Αυτός πιστεύοντάς τους, κάλεσε τον Άγιο να απολογηθεί και να αρνηθεί το Χριστό. Ο Σαδώθ αρνήθηκε και γι` αυτό οδηγήθηκε στο δήμιο μαζί με 120 Χριστιανούς που ανήκαν στο μικρό αλλά εκλεκτό ποίμνιό του.
20Οκτωβρίου
Γερασίμου του νέου ασκητού, εν Κεφαλληνία (†1581). Μεγαλομάρτυρος Αρτεμίου (†326). Μαρτύρων Αντωνίου, Γερμανού, Ζεβινά, Νικηφόρου. Εβόρη και Ενόης. Μαναθώς της παρθένου. Οσίου Βασιλείου μητροπολίτου Τραπεζούντας. Οσίας Ματρώνης της Χιοπολίτιδος (1462).
21Οκτωβρίου
Οσίου Χριστοδούλου του εν Πάτμω. Ιερομαρτύρων Σωκράτους , πρεσβυτέρου εν Αγκύρα και Θεοδότης (1). Μαρτύρων Αζή, Γαΐου, Δασίου και Ζωτικού. Οσίων Ευκράτους και Ζαχαρίου. Πλαντίνου, Ανδρέου και Παύλου. Πέτρου και Στεφάνου των νεοφανών. Νεομάρτυρος Ιωάννου, του εκ Γουβών (Μονεμβασίας) και εν Λαρίση θλήσαντος [†1773])• Οσίων Ιακώβου, Ιλαρίωνος του Μεγάλου (†371). Βαρούχ, Φιλόθεου του εν Άθω. Βαρνάβα και Ιλαρίωνος, των εν Περιστερώνα Κύπρου. Ιλαρίωνος του Ρώσου.
(1)Έζησαν τον 3ο αι. επί βασιλείας Αλεξάνδρου του Σεβήρου. Μαρτύρησαν δε στην Άγκυρα. Η Θεοδότη ήταν από ευγενή οικογένεια, καλλιεργημένη, και κήρυττε με παρρησία τον Χριστιανισμό, προσπαθώντας να προσελκύσει τους συνανθρώπους της στην αληθινή πίστη του Ιησού. Ο πρεσβύτερος Σωκράτης ήταν ιερέας πρόθυμος να κάνει οποιαδήποτε θυσία για το ποίμνιό του και για την πίστη του. Για την βαθιά πίστη τους και για την άρνηση τους στην ειδωλολατρεία οι δύο Άγιοι μαρτύρησαν δια του αποκεφαλισμού.
22Οκτωβρίου
Αβερκίου, επισκόπου Ιεραπόλεως (†167). Ιερομάρτυρος Αλεξάνδρου επισκόπου και Ηρακλείου. Μαρτύρων Γλυκερίας, Θεοδότης, Άννης και Ελισάβετ (1). Των εν Εφέσω αγίων Επτά Παίδων: Αντωνίνου, Διονυσίου, Εξακουστωδιανού, Ιαμβλίχου, Κωνσταντίνου, Μαξιμιλιανού και Μαρτινιανού. Ευλαλίου, επισκόπου Λαπήθου. Οσίων Λώτ και Ρούφου.
(1)Ο Άγιος Αλέξανδρος ήταν επίσκοπος και κήρυττε με μεγάλο ζήλο το Ευαγγέλιο στα πλήθη των ειδωλολατρών. Τα κηρύγματά του προσέλκυσαν πλήθος ειδωλολατρών στην χριστιανική πίστη. Το γεγονός αυτό εξόργισε τον άρχοντα του τόπου. Έτσι λοιπόν διέταξε νά συλλάβουν τον άγιο και να τον υποβάλλουν σε βασανιστήρια, για να τον αναγκάσουν να θυσιάσει στα είδωλα. Εκείνος όμως δεν υποχώρησε. Ένας στρατιώτης, ονόματι Ηράκλειος, βλέποντας την καρτερία του Αλεξάνδρου πίστεψε στον Χριστό. Ο Ηράκλειος υποβλήθηκε σε πολλά βασανιστήρια και τελικά αποκεφαλίστηκε. Ο Άγιος Αλέξανδρος με τη χάρη του Θεού, θεραπεύτηκε από τις πληγές των βασανιστηρίων. Όταν έκανε κάποιο θαύμα, προσέλκυσε στην πίστη του Χριστού τέσσερις γυναίκες, την Θεοδότη, τη Γλυκερία, την Άννα και Ελισάβετ. Οι γυναίκες αυτές ομολόγησαν την πίστη τους μπροστά στον άρχοντα και οδηγήθηκαν γι` αυτό κάτω από το σπαθί του δήμιου. Τελευταίος από όλους αποκεφαλίστηκε με ξίφος και ο Άγιος Αλέξανδρος.
23Οκτωβρίου
Αποστόλου Ιακώβου του Αδελφοθέου (1), πρώτου επισκόπου Ιεροσολύμων (†63). Νεομάρτυρος Ιωάννου του Ηπειρώτου. Οσίων Ιγνατίου Α` (2), πατριάρχου Κ ων/ πόλεως, Μακαρίου του Ρωμαίου, Νικηφόρου. Πετρωνίου και Ιακώβου του Ρώσου.
(1) Ονομάσθηκε αδελφόθεος όχι μόνο διότι ήταν γιος του Ιωσήφ, αλλά και γιατί, σύμφωνα με την παράδοση, μόνος αυτός από τα υπόλοιπα αδέρφια του δέχθηκε να μοιραστεί με τον Ιησού την περιουσία που τους άφησε πεθαίνοντας ο Ιωσήφ. Ο Ιησούς εκτιμούσε πολύ τον Ιάκωβο γι` αυτό τον έκανε επίσκοπο Ιεροσολύμων. Εποίμανε με μεγάλη σύνεση την επισκοπή του. Συνέγραψε τη πρώτη Θεία Λειτουργία. Διώχθηκε από φανατικούς Ιουδαίους και σώθηκε από θαύμα. Τελικά πέθανε από επίθεση ενός φανατικού Ιουδαίου.
(2) Ο Άγιος Ιγνάτιος ήταν γιος του αυτοκράτορα Μιχαήλ Α` του Ραγκαβέ και της αυτοκράτειρας Προκοπίας, αδερφός του Θεοφύλακτου. Ο Ιγνάτιος ήτανε μοναχός και έγινε ηγούμενος της Μονής του Αρχαγγέλου. Το 846 εκλέχτηκε και χειροτονήθηκε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, όπου και υπηρέτησε την Εκκλησία για έντεκα έτη και πέντε μήνες. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ` τον εκθρόνισε και έκανε Πατριάρχη τον Φώτιο. Κατόπιν το 867 ο αυτοκράτορας Βασίλειος Α` ο Μακεδών επανέφερε τον Ιγνάτιο στον Πατριαρχικό θρόνο. Η δεύτερη αυτή πατριαρχία κράτησε δέκα χρόνια, κατά τα οποία ο Άγιος ποίμανε θεοφιλώς την Εκκλησία τού Χριστού. Πριν το τέλος του αποσύρθηκε στη Μονή Σατύρου, στην οποία και άφησε την τελευταία του πνοή. Εκεί δε και τάφηκε.
24Οκτωβρίου
Πρόκλου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως. Ιερομάρτυρος Ακακίου. Μεγαλομάρτυρος Αρέθα (1) (†β΄αι.). Μαρτύρων Μάρκου, Νέρδωνος, Ουαλλεντίνου. Σεβαστιανής και Σωτηρίχου. Οσίου Αρέθα του Ρώσου.
(1)Έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Ιουστίνου Α`. Ήταν επιφανής πολίτης της πόλης Νεγρά στην Αιθιοπία. Αρχικά ήταν ειδωλολάτρης, αλλά γρήγορα διείδε την αλήθεια των ευαγγελικών λόγων και ασπάσθηκε το χριστιανισμό. Ο Αρέθας δέχθηκε πολλές πιέσεις για να αλλαξοπιστήσει αλλά αντιστεκόταν. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο δια αποκεφαλισμού.
25Οκτωβρίου
Μαρτύρων Αναστασίου (1), Βασιλείου, Διοδώρου, Κλαυδιανού και Λουκιανού. Μαρκιανού και Μαρτυρίου των νοταρίων (†355). Νικηφόρου, Ουαλλερίνου, Ουαλλερίου, Παπία, Πολυκάρπου, Σαβίνου, Στεφάνου, Φαύστου, Φιλαδέλφου και Χρυσάφου. Οσίων Γεωργίου επισκόπου, του ποιητού, Φιλαδέλφου, Πολυκάρπου και Μακαρίου επισκόπου Πάφου. Ταβιθάς της ελεήμονος (2).
(1)Ο Άγιος Αναστάσιος πήγε αυτόκλητος στους τύραννους και διακήρυξε την πίστη του στον Ιησού Χριστό. Το γεγονός αυτό εξέπληξε τους πάντες. Επειδή οι ειδωλολάτρες κατάλαβαν ότι τα βασανιστήρια δεν θα πτοούσαν τον Άγιο, διέταξαν τον αποκεφαλισμό του και στη συνέχεια έριξαν το λείψανό του στη θάλασσα. Αυτό όμως εκβράστηκε στην παραλία, όπου το βρήκε μία ευλαβής γυναίκα και με δικά της έξοδα το ενταφίασε. Κατά την εναπόθεση του ιερού λειψάνου έγιναν πολλές ιάσεις ασθενών.
(2)Η Αγία Ταβιθά ήταν ευσεβής και φιλάνθρωπη χριστιανή που κατοικούσε στην Ιόππη. Το Ταβιθά είναι λέξη συριακή και σημαίνει Δόρκα. Ήταν υφάντρα και έφτιαχνε χιτώνες, τους οποίους πωλούσε προς ανακούφιση των χηρών και ορφανών. Η Ταβιθά όμως αρρώστησε και πέθανε. Την περίοδο εκείνη βρισκόταν στη Λύδδα ο Απόστολος Πέτρος. Όταν το άκουσαν αυτό οι δικοί της, έσπευσαν να τον παρακαλέσουν να έρθει στην Ιόππη, όπου και οδηγήθηκε στο νεκροκρέβατο της Ταβιθάς. Αφού παρακάλεσε τους παραβρισκόμενους να βγουν από το δωμάτιο, ο Πέτρος γονάτισε και προσευχήθηκε. Στη συνέχεια είπε στην Ταβιθά να σηκωθεί. Μόλις εκφώνησε το πρόσταγμα η νεκρή ανεστήθη. Το γεγονός αυτό διαδοθεί στην Ιόππη και πολλοί πίστεψαν. Η Αγία Ταβιθά πέθανε σε βαθύ γήρας.
26Οκτωβρίου
Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου (1) του μυροβλύτου και θαυματουργού (†306). Μαρτύρων Γλύκωνος και Λεπτίνας. Οσίων Βασιλείου, Ιωάσαφ του μάρτυρος (†1536), Λεοντίου και Λεοντίου, των εν Άθω.
(1)Υψηλόβαθμος αξιωματικός του ρωμαϊκού στρατού, έζησε και μαρτύρησε επί των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, μία περίοδο φοβερών διωγμών εναντίον των χριστιανών. Ο Δημήτριος, ο οποίος καταγόταν από ευσεβή οικογένεια της Θεσσαλονίκης δεν φοβήθηκε τις διαταγές των αυτοκρατόρων και συνέχιζε να κηρύττει το Ευαγγέλιο. Αυτή η δράση του τον οδήγησε μπροστά στον Δοκλητιανό, οποίος διέταξε τη φυλάκισή του. Στη φυλακή βρισκόταν κι ένας νεαρός χριστιανός ο Νέστορας, ο οποίος θα αντιμετώπιζε σε μονομαχία τον φοβερό μονομάχο της εποχής Λυαίο. Ο νεαρός χριστιανός πριν τη μονομαχία επισκέφθηκε τον Δημήτριο και ζήτησε τη βοήθειά του. Το αποτέλεσμα ήταν ο Νέστορας να νικήσει το Λυαίο και να προκαλέσει την οργή του αυτοκράτορα. Διατάχθηκε να θανατωθούν και οι δύο, ο Νέστορας και ο Δημήτριος. Σήμερα ο Άγιος Δημήτριος τιμάται ως πολιούχος Άγιος της Θεσσαλονίκης
27Οκτωβρίου
Κυριακού (Κυρηλιανού) πατριάρχου Κων/πόλεως. Μαρτύρων Νέστορος (†306), Μαβριανού και Βαλεντίνου. Ερωτηίδος και Καπετωλίνης (1). Οσίου Νέστορος χρονογράφου, του Ρώσου. Πρόκλης, συζύγου του Πιλάτου.
(1)Οι Άγιες Καπιτωλίνη και Ερωτηίς ζούσαν στην εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, όταν άρχοντας στην Καππαδοκία ήταν ο Ζιλικίνθιος. Η Καπιτωλίνη ήταν ευγενικής καταγωγής και πλούσια. Όμως η αγία δεν έδωνε σημασία στα επίγεια πλούτη. Έτσι λοιπόν μοίρασε όλη της την περιουσία στους φτωχούς και ελευθέρωσε τους δούλους της. Εμφανίστηκε στον άρχοντα Ζιλικίνθιο και ομολόγησε την πίστη της στο Χριστό. Ο άρχοντας διέταξε να την κλείσουν στη φυλακή και την επόμενη μέρα αποκεφαλίστηκε. Η Ερωτηίς, η οποία ήταν δούλη της Καπιτωλίνης άρπαξε πέτρες και λιθοβόλησε τον άρχοντα. Εκείνος εξοργισμένος πρόσταξε τους φρουρούς του να τη δείρουν ανελέητα με ράβδους. Η αγία όμως, με τη Χάρη τού Χριστού, έμεινε αβλαβής. Τότε ο άρχοντας πρόσταξε να την αποκεφαλίσουν με ξίφος. Έτσι βρήκαν και οι δύο αγίες μαρτυρικό θάνατο.
28Οκτωβρίου
Της φωτοφώρου Σκέπης της υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας. Ιερομαρτύρων Κυριακού επισκόπου Ιεροσολύμων και Αθανασίου του εκ Σπάρτης (Ατταλείας [†1653]). Μαρτύρων Τερεντίου και Νεονίλλης, Αφρικανού, Μαξίμου, Τερεντίου, Πομπηίου, Φωκά. Των αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων των εν Ρεθύμνη: Αγγελή, Γεωργίου, Μανουήλ και Νικολάου (†1824). Οσίων Αθανασίου του νέου, πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως. Στεφάνου επισκόπου του Σαβαίτου. Φιρμιλιανού επισκόπου Καισαρείας. Μελχίωνος πρεσβυτέρου. Αρσενίου αρχιεπισκόπου Σερβίας και Φεβρωνίας.
29Οκτωβρίου
Οσιομαρτύρων Αναστασίας της Ρωμαίας (γ΄αι.) και Τιμοθέου του Αγιορείτου (†1820). Μαρτύρων: Βάσσης, Κυρίλλου, Μελιτηνής (1), Μιναίου, Μίνη και Σάβα του στρατηλάτου. Οσίων Αβραμίου και Μαρίας (†360). Διομήδους, του εν Λευκωσία. Στεφάνου, Αβραμίου του Ρώσου.
Ανάμνησις της καταθέσεως της τίμιας κεφαλής του Προδρόμου και βαπτιστο Ιωάννου.
(1)Η αγία Μελιτήνη κατηγορήθηκε ως Χριστιανή και οδηγήθηκε στον τοπικό άρχοντα όπου ομολόγησε την πίστη της στο Χριστό. Ο άρχοντας εξοργίστηκε και πρόσταξε να τη χτυπήσουν βάναυσα στο πρόσωπο. Στη συνέχεια τη γύμνωσαν και την οδήγησαν στο δικαστήριο, όπου την ανέκριναν πολλές ώρες. Μετά από την ανάκριση υποβλήθηκε σε πολλά βασανιστήρια. Τελικά της επιβλήθηκε η ποινή του θανάτου δια αποκεφαλισμού.
(1)Ο άγιος ιερομάρτυρας Μαρκιανός χειροτονήθηκε επίσκοπος από τον Απόστολο Πέτρο και στάλθηκε στις Συρακούσες της Σικελίας. Εκεί ο άγιος με την προσευχή του κατέστρεψε τους ναούς των ειδώλων. Επιπλέον πραγματοποίησε πολλά θαύματα, με αποτέλεσμα να πιστέψουν πολλοί ειδωλολάτρες. Όμως την παρρησία του Αγίου δεν μπορούσαν να την υποφέρουν φθονεροί Ιουδαίοι και τον θανάτωσαν με βίαιο θάνατο.
(2) Έζησαν και μαρτύρησαν την εποχή του Διοκλητιανού. Τα δύο αδέρφια κατάγονταν από τις Αίγες της Κιλικίας και προέρχονταν από οικογένεια πλούσια και ευσεβή. Ο Ζηνόβιος ήταν ιατρός και εξασκούσε την επιστήμη του αφιλοκερδώς. Τα δύο αδέρφια ασκούσαν μεγάλο φιλανθρωπικό έργο. Αυτό προκάλεσε την οργή των ειδωλολατρών και συγκεκριμένα του ηγεμόνα Λυσία, ο οποίος διέταξε τη σύλληψη του Ζηνόβιου. Κατά τη διάρκεια της φυλάκισης του προσήλθε οικειοθελώς στις αρχές και η αδερφή του η Ζηνοβία με την επιθυμία να συμμαρτυρήσει με τον αδελφό της. Και οι δύο θανατώθηκαν με αποκεφαλισμό κατόπιν βασανιστηρίων.
31Οκτωβρίου
Αποστόλων (Ο΄) Αμπλίου επισκόπου γενομένου Οδυσσουπόλεως, Απελλή επισκόπου Ηράκλειας, Αριστοβούλου επισκόπου Βρεταννίας, Ναρκίσου επισκόπου Αθηνών, Ουρβανού επισκόπου Μακεδονίας και Στάχυος πρώτου επισκόπου Βυζαντίου. Μαρτύρων Αβραμίου, Βαρνάβα, Βάσσης, Γορδιανού, Δαμιανού, Δορυμέδοντος, Επιμάχου του Αιγυπτίου (1) (†250), Επιμάχου του Ρωμαίου, Κοσμά, Σάβα και Στεφάνου. Σελεύκου, Στρατονίκης και Τροφίμου. Οσιομάρτυρος Νικολάου του εν Χίω (†1754). Ιακώβου του θαυματουργού, αρχιεράρχου Νισίβεως. Οσίων Σπυρίδωνος και Νικόδημου των Ρώσων.
(1)Ο άγιος Επίμαχος καταγόταν από την πόλη Πηλούσιο της Αιγύπτου. Ζούσε την εποχή που ο διοικητής της Αλεξάνδρειας Απελλιανός καταδίωκε τους Χριστιανούς. Ο άγιος κατηγορήθηκε στον διοικητή ως Χριστιανός και συνελήφθη. Ο Απελλιανός τον διέταξε να θυσιάσει στα είδωλα. Όταν ο Άγιος αρνήθηκε διέταξε να τον βασανίσουν. Συγκεκριμένα διέταξε να του σχίσουν τις σάρκες.Την ώρα που οι δήμιοι καταξέσκιζαν τις σάρκες του, ένα κομμάτι αποσπάστηκε από το δέρμα του και έσταξε αίμα στο τυφλό μάτι μίας γυναίκας, η οποία τον συμπονούσε. Τότε ευθύς η γυναίκα απόχτησε φως από το τυφλό της μάτι. Μετά από αυτό το θαύμα ο άγιος Επίμαχος υπέκυψε στα βασανιστήρια και παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
1Νοεμβρίου
1. Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού και της μητρός αυτών Θεοδότης. Οσίου πατρός ημών Δαβίδ του «Γέροντος», του εν Ευβοία άσκήσαντος (†1519). Οσιομαρτύρων Ιακώβου διακόνου, Ιακώβου του εκ Καστοριάς και Διονυσίου (1520). Ιερομαρτύρων Ιωάννου επισκόπου εν Περσία και Ιακώβου του Ζηλωτού. Μαρτύρων Καισαρίου, Αγρίππα, Αδριανού, Δασίου, Σάβα, Σαβινιανού και Θωμά του νηπίου. Κυριαίνης και Ιουλιανής (1). Ερμηνιγγίλδου (2) και Θεολήπτης.
(1)Οι αγίες Κυριαίνα και Ιουλιανή έζησαν την εποχή του αυτοκράτορα Μαξιμιανού. Η Κυριαίνα, καταγόταν από την Ταρσό της Κιλικίας, η δε Ιουλιανή από την πόλη Ρώσο. Και οι δύο είχαν αφοσιωθεί σε φιλανθρωπικά έργα χριστιανικής φιλαδελφίας. Φρόντιζαν ορφανά, παρείχαν την βοήθειά τους αφιλοκερδώς σε όποιον είχε την είχε ανάγκη. Παρότι δεν ήταν πολύ μορφωμένες πάντα έβρισκαν τρόπο να στηρίξουν την πίστη αυτών που το είχαν ανάγκη. Είχαν δε καταφέρει να φέρουν στο δρόμο του Θεού, πολλούς ειδωλολάτρες. Τις δύο αγίες τις συνέλαβε ο Μαρκιανός και τις πίεζε να απαρνηθούν τον Χριστό. Εκείνες όμως δεν υποχώρησαν στις πιέσεις και έμειναν αμετακίνητες στην πίστη τους. Για την σταθερότητα τους στην ορθόδοξη πίστη οι αγίες ρίχτηκαν στην πυρά, και παρέδωσαν το πνεύμα τους στον Κύριο.
(2) Ο άγιος Ερμινίγγελδος ήταν γιος του βασιλιά των Βησιγότθων Λιουβιγγέλδου. Ο Βασιλιάς αυτός και όλο το έθνος του, είχαν προσχωρήσει στην αίρεση του Αρείου. Ο Ερμινίγγελδος όμως, διδάχτηκε την ορθόδοξη πίστη από τον επίσκοπο Λέανδρο, σε ένα ταξίδι του. Όταν επέστρεψε στο σπίτι του, έγινε γνωστό ότι είχε απαρνηθεί τον Αρειανισμό και είχε γίνει χριστιανός. Αυτό στεναχώρησε τον πατέρα του, ο οποίος προσπάθησε να τον μεταπείσει με παρακάλια και απειλές. Όταν δεν κατόρθωσε τίποτα, τον κατήγγειλε ο ίδιος ως Χριστιανό. και έτσι τον φυλάκισαν. Ο Ερμινίγγελδος παρότι βασανίστηκε πολύ, παρέμεινε πιστός στον Κύριο. Έτσι διατάχθηκε ο θάνατός του. Στρατιώτες μπήκαν στο κελί του και τον θανάτωσαν γονατιστό όπως προσευχόταν.
2Νοεμβρίου
Μαρτύρων Ακίνδυνου, Ανεμποδίστου, Αφθονίου, Ελπιδηφόρου,
Πηγασίου και Ανεμποδίστου (†341-345). Νεομαρτύρων Θεοδώρου και Λάμπρου (†1786). Δόμνης, Δομνίνης και Κυριακής της από της Συγκλήτου Βουλής. Αττικού και των συστρατιωτών αυτού Αγαπίου, Ευδοξίου, Ευστρατίου, Καρτερίου, Μαρίνου, Νικοπολιτιανού, Στύρακος, Τωβίου και Ωκεανού. ΟσίωνΑβίβου και Μαρκιανού (1).
(1)Ο όσιος Μαρκιανός είχε πατρίδα την κωμόπολη Κύρο της Συρίας. Προερχόταν από πλούσια οικογένεια, ήταν λόγιος και γνώστης της θεολογίας και της θύραθεν σοφίας. Πιστός στο λόγο του Χριστού μοίρασε τα υπάρχοντά του στους φτωχούς και αποσύρθηκε σε έναν ερημικό τόπο. Εκεί έστησε ένα μικρό κελί, ίσα ίσα για να χωράει το σώμα του μέσα. Στο ερημητήριό του προσήλθαν, ακούγοντας την μεγάλη φήμη του, δύο άλλοι στρατιώτες του Θεού. Ο Ευσέβιος και ο Αγαπητός. Παρακάλεσαν τον άγιο να τους δεχθεί σαν μαθητές του. Ο Μαρκιανός, αφού βεβαιώθηκε ότι μπορούν και θέλουν ειλικρινά να υπηρετήσουν τον λόγο του Θεού, τους επέτρεψε να κτίσουν κοντά σε αυτόν δύο κελιά για να στεγάζονται. Και οι τρεις κατά περιόδους περιπλανιόντουσαν στις πόλεις και κήρυτταν τον Θείο Λόγο. Πολλοί άνθρωποι, τόσο λαϊκοί όσο και κληρικοί πήγαιναν στις σκήτες τους για να τους ακούσουν και να τους συμβουλευτούν. Κάποτε πήγε στον όσιο και ο επίσκοπος Αντιόχειας Φλαβιανός μαζί με άλλους λόγιους και επιφανείς άνδρες για να τον πείσουν να απαρνηθεί την ερημική ζωή και να ζήσει στην κοινωνία προς όφελος των ανθρώπων. Ο όσιος αρνήθηκε την πρόταση τους. Ο Μαρκιανός εργάσθηκε με πολύ ζήλο κατά των διαφόρων αιρέσεων. Αποδήμησε ειρηνικά μέσα στο κελί του.
3Νοεμβρίου
Ακεψιμά (1), Ιωσήφ και Αειθαλά (†δ΄αι.). Ιερομάρτυρος Γεωργίου Νεαπολίτου, του νέου(†1797). Αδριανού, Αδρωνά, Δασίου, Θεοδότης, Θεοδότου, Πηγασίου, Σεβήρου. Αχεμενίδου του ομολογητού. Οσίων Ηλιού, Θεοδώρου Αγκύρας. Ευθυμίου και Νεοφύτου.
(1) Ο όσιος Ακεψιμάς έζησε τον 4ο αιώνα την εποχή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α` του Μεγάλου. Μετά από μία ζωή κοινωνική, κατά την οποία διακρίθηκε για την ευσέβειά τους, κατέφυγε στον ερημικό βίο. Έκτισε την οικία του εντός ενός σπηλαίου. Τρεφόταν από τους πενιχρούς καρπούς της γης. Ενίοτε του έφερναν τρόφιμα περαστικοί και ευσεβείς άνθρωποι. Ο όσιος κρατούσε λίγα, μόνο τα άκρως απαραίτητα για τη σίτισή του και τα άλλα τα έδινε στους φτωχούς. Έπειτα προσκαλούσε τους ευεργέτες του στο σπήλαιο πού ζούσε. Εκεί ο Ακεψιμάς ανταπέδιδε την καλοσύνη τους διδάσκωντας το λόγο του Θεού. Ο όσιος πραγματοποίησε πολλά θαύματα. Παρέδωσε εν ειρήνη το Πνεύμα του στον Κύριο.
4Νοεμβρίου
Οσίου Ιωαννικίου του Μεγάλου, του εν Ολύμπω Προύσης(†846). Ιερομαρτύρων Νικάνδρου επισκόπου Μύρων († α΄ αι.) και Ερμείου πρεσβυτέρου (1) († α΄ αι.). Μάρτυρος Πορφυρίου (2), εξ Εφέσου.Ευσεβέστατου βασιλέως Ιωάννου (Βατάζη), του «ελεήμονος». Του αγίου και Δικαίου Αβιμέλεχ.
(1)Οι άγιοι Νίκανδρος και Ερμαίος ήταν μαθητές του αποστόλου Τίτου, αγαπητού συνεργάτη του αποστόλου Παύλου. Κήρυτταν το Ευαγγέλιο με περίσσιο ζήλο και αφοσίωση. Με το κήρυγμά τους πολλοί ειδωλολάτρες πίστεψαν στο λόγο του Ιησού Χριστού. Για το λόγο αυτό καταγγέλθηκαν στον άρχοντα της πόλης, τον Λιβάνιο. Παρουσιάστηκαν δια της βίας ενώπιον του και διακήρυξαν την αλήθεια του Ευαγγελίου. Ο Λιβάνιος εξοργισμένος διέταξε τον βασανισμό τους. Συγκεκριμένα διέταξε να τους λυντσάρουν, όμως με τη βοήθεια της Θείας Χάρης οι άγιοι θεραπεύτηκαν. Το θαύμα αυτό αντί να συνετίσει τον άρχοντα, τον εξόργισε περισσότερο. Έτσι διέταξε το βασανισμό τους με πυρά και τον ενταφιασμό τους καθώς ήταν ζωντανοί ακόμα. Με αυτό το μαρτυρικό τρόπο παρέδωσαν το πνεύμα τους στον Κύριο.
(2)Ο άγιος Πορφύριος έζησε τον 3ο αιώνα στα χρόνια του αυτοκράτορα Αυρηλιανού. Καταγόταν από την Έφεσο της Μικράς Ασίας και από μικρή ηλικία είχε ανατραφεί με μίμους στα θέατρα. Εξασκώντας την τέχνη του μίμου συχνά κορόιδευε τις χριστιανικές συνήθειες και τελετουργίες. Αλλά η Θεία πρόνοια έφερε μία απροσδόκητη μεταβολή. Ο Πορφύριος είχε μία κόρη την οποία έχασε από αιφνίδιο θάνατο. Η απώλειά της έφερε ένα τεράστιο πλήγμα στην καρδιά του. Άφησε το επάγγελμά του μίμου και άρχισε να περιφέρεται θρηνώντας. Η παρηγοριά στην καρδιά του ήρθε από τούς κόλπους των χριστιανών, πού τόσο είχε εμπαίξει. Έτσι βρίσκοντας την γαλήνη βαπτίσθηκε χριστιανός και μετά με θάρρος αποκήρυξε την ειδωλολατρική πίστη. Ο έπαρχος όταν το έμαθε τον κάλεσε και τον πρόσταξε να ασπαστεί τα είδωλα. Ο άγιος Πορφύριος αρνήθηκε και αποκεφαλίστηκε.
(1)Ο όσιος Γρηγόριος έζησε τον 9ο αιώνα, την εποχή του αυτοκράτορα Λεόντου του Ε`. Ο Γρηγόριος αγάπησε τούς λόγους του Κυρίου από νεαρή ηλικία και πρόκοψε σε όλες τις εν Χριστώ αρετές. Γι` αυτό το λόγο μετά το θάνατο του πατριάρχη Αλεξανδρείας χειροτονήθηκε, από τούς συγκεντρωθέντες εκεί επισκόπους, Πατριάρχης. Η εκλογή του και χειροτονία του ήταν αποδεκτή όχι μόνο από τούς ιεράρχες αλλά και από το ποίμνιο. Ο όσιος Γρηγόριος αποδείχθηκε άξιος δάσκαλος της Ορθοδοξίας. Υπήρξε ταπεινός και γαλήνιος και έφερε σε πέρας ένα αξιοθαύμαστο φιλανθρωπικό και ανθρωπιστικό έργο. Όταν ο αυτοκράτορας, Λέοντας ο Ε`, αναζωπύρωσε την εικονομαχία ο Γρηγόριος αντέδρασε. Έτσι ο άρχοντας διέταξε να πάνε τον όσιο δέσμιο στην Κωνσταντινούπολη. Ο Γρηγόριος μεταφέρθηκε μπροστά στον αυτοκράτορα κι εκεί χωρίς να δειλιάσει τον κατηγόρησε ως αιρετικό, άθεο και ασεβή. Ο Λέοντας εξοργισμένος από τις κατηγορίες του οσίου διέταξε να τον μαστιγώσουν και στη συνέχεια να τον κλείσουν στη φυλακή. Παρ’όλ’ αυτά ο Γρηγόριος εξακολουθούσε να υμνεί τον Κύριο. Μαθαίνοντας το ο αυτοκράτορας πρόσταξε να τον εξορίσουν. Έτσι ο όσιος Γρηγόριος οδηγήθηκε στην εξορία όπου και μετά από τρία χρόνια παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο.
6Νοεμβρίου
Παύλου αρχιεπισκόπου Κων / πόλεως (1) (†350), του ομολογητού και μάρτυρος. Μάρτυρος Νικάνδρου. Οσίων Αβραάμ (Βαρλαάμ) και Λουκά των Ρώσων. Λουκά του Σικελού, του εν Κορινθία ασκήσαντος, Δημητριανού επισκόπου Χυτρών (Κύπρου), του θαυματουργού, Παύλου, του δια Χριστον σαλού, Λεονάρδου.
(1)Ο άγιος Παύλος, ο ομολογητής καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη. Υπήρξε γραμματέας του αγιοτάτου Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αλεξάνδρου. Όταν απεβίωσε ο Αλέξανδρος, ο Παύλος εξελέγη Πατριάρχης. Ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος, όταν το πληροφορήθηκε δυσανασχέτησε, καθώς ήταν οπαδός της αίρεσης των Αρειανών. Όταν ο Κωνστάντιος επέστρεψε από την Αντιόχεια στην Κωνσταντινούπολη, απομάκρυνε από τον πατριαρχικό θρόνο τον Παύλο και ανακήρυξε αυθαίρετα Πατριάρχη τον αρειανόφρονα Νικομήδειας Ευσέβιο. Τότε ο άγιος Παύλος πήγε στη Ρώμη. Εκεί βρήκε τον Μέγα Αθανάσιο, τον οποίο είχε απομακρύνει από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας ο Κωνστάντιος. Πληροφορηθείς τα γεγονότα, ο αυτοκράτορας Κώνστας, έστειλε γράμμα στον αδελφό του τον Κωνστάντιο, διαμαρτυρόμενος για τη στάση του. Έτσι ο Παύλος και ο Αθανάσιος επανήλθαν στο αξίωμά τους. Δυστυχώς μετά από λίγο καιρό ο Κώνστας πέθανε. Έτσι ο Κωνστάντιος διέταξε, από την Αντιόχεια που ήταν, να απομακρύνουν τον Παύλο από τον Πατριαρχικό θρόνο. Μάλιστα τον εξόρισε στην Κουκουσό της Αρμενίας. Μία μέρα που τελούσε την Θεία Λειτουργία όρμησαν καταπάνω του Αρειανοί και τον έπνιξαν με το ίδιο του το ωμοφόριο. Έτσι ο άγιος παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο.
7Νοεμβρίου
Των εν Μελιτινή 33 Μαρτύρων († γ΄αι.): Ιέρωνος, Αθανασίου, Ανικήτου, Βαράχου, Βοστρυκίου, Γιγαντίου, Διοδότου, Δουκιτίου, Δωροθέου, Επιφανίου, Ευγενίου, Ευτυχίου, Ησυχίου, Θεαγένους, Θεμελίου, Θεοδότου, Θεοδούλου, Θεοδώρου, Θεοφίλου, Ιέρωνος, Ιλαρίου, Καλλιμάχου, Καλλινίκου, Καστρικίου, Κλαυδιανού, Λογγίνου, Μαμά, Μαξιμιανού, Νικάνδρου, Νίκωνος, Ξαντίκου, Ουαλερίου καί Ουΐκτωρος. Αθηνοδώρου, Αλεξάνδρου του Θεσσαλονικέως, Αμβροσίου, Αντωνίου. Μελανίππου, Κασσίνης και Αντωνίου (1). Των εν Αμφιπόλει (Θεσσαλονίκης) μαρτυρησάντων • Αύκτου, Θεσσαλονίκης και Ταυρίωνος. Οσίων Λαζάρου του Γαλησιώτου και Αθηνοδώρου.
(1)Οι άγιοι Μελάνιππος, Κασσίνη και Αντώνιος ήταν από την πόλη Άγκυρα της Μικράς Ασίας και έζησαν κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη. Ο Αντώνιος ήταν γιος του Μελάνιππου και της Κασσίνης. Όντας ενάρετοι χριστιανοί, ανάθρεψαν τον γιο τους με μεγάλη επιμέλεια και τον ανέδειξαν σε άξιο μέλος της κοινωνίας και δόκιμο εργάτη του Ευαγγελίου. Όταν ο Αγριππίνος πληροφορήθηκε τη χριστιανική πίστη τους, πρόσταξε τη σύλληψή τους. Προσπάθησε να αλλάξει την πίστη των γονέων λέγοντάς τους ότι από αυτούς εξαρτάται η ζωή του παιδιού τους και ότι αν απαρνιόντουσαν τον Κύριο θα χάριζε τη ζωή στον γιο τους. Τον δε Αντώνιο τον πίεζε ψυχολογικά, λέγοντάς του ότι μπορεί να σώσει τους γονείς του. Εκείνοι όμως δεν φοβήθηκαν τον μαρτυρικό θάνατο, καθώς ήταν αφοσιωμένοι ολόψυχα στον Κύριο. Ο Αγριππίνος εξοργίστηκε ακούγοντας τους να εξυμνούν τον Ιησού, παρ’όλο τις απειλές του και διέταξε τον βασανισμό τους. Τον Μελάνιππο και την Κασσίνη τους θανάτωσε κρεμασμένους πάνω σε ξύλο, τον δε Αντώνιο τον βασάνισαν φρικτά και μετά τον έβαλαν μέσα σε αναμμένο κλίβανο. Όμως με τη βοήθεια της Θείας Χάρης, ο άγιος έμεινε αβλαβής. Βλέποντας το θαύμα αυτό πολλοί πίστεψαν στο Χριστό. Έπειτα έριξαν τον άγιο σε πυρακτωμένη κάμινο, πάλι όμως χάρη στη Θεία επέμβαση έμεινε εν ζωή. Τελικά οι δήμιοι τον αποκεφάλισαν και έτσι ο άγιος Αντώνιος ετελειώθη και κοσμήθηκε από τον Κύριο, όπως οι γονείς του, με τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου.
8Νοεμβρίου
Η σύναξις των αρχιστρατήγων Μιχαήλ και Γαβριήλ (1) και των λοιπών αγίων ασωμάτων και ουρανίων Ταγμάτων.
(1)Η Εκκλησία μας σήμερα γιορτάζει τη Σύναξη των αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ, καθώς και των υπολοίπων Ασωμάτων και Ουράνιων Αγγελικών Ταγμάτων. Η Αγία Γραφή, αναφέρει σε πολλά σημεία την επικοινωνία των ανθρώπων με τους αγγέλους και ιδιαίτερα με τους επικεφαλείς των αγγελικών ταγμάτων Μιχαήλ και Γαβριήλ. Συγκεκριμένα, ο αρχάγγελος Μιχαήλ εμφανίσθηκε στον Αβραάμ για να σώσει τον Ισαάκ, τον οποίο ήταν έτοιμος να θυσιάσει ο Αβραάμ κατά εντολή του Θεού, που θέλησε να δοκιμάσει έτσι την πίστη του δούλου του Αβραάμ. Στον Λώτ, για να τον σώσει όταν ο Θεός αποφάσισε να καταστρέψει τα Γόμορα, στον Πατριάρχη Ιακώβ, στον μάντη Βαρλαάμ, στον Ιησού του Ναυή. Επίσης ο Μιχαήλ, ήταν αυτός που οδήγησε το λαό του Ισραήλ στη φυγή από την Αίγυπτο. Οι άγιες Γραφές αναφέρουν ακόμη πολλά θαύματα, τα οποία επιτέλεσε ο αρχιστράτηγος Μιχαήλ. Ο δε Γαβριήλ ήταν αυτός που ανήγγειλε στην Παρθένο Μαρία το χαρμόσυνο γεγονός της γέννησης του Ιησού Χριστού, του Σωτήρα του κόσμου. Και σε άλλα σημεία της Αγίας Γραφής, συναντάμε τους αγγέλους να μεταφέρουν στους ευσεβείς ανθρώπους το θέλημα του Θεού, που αποβλέπει πάντα στην προστασία και στη λύτρωσή μας.
9Νοεμβρίου
Νεκταρίου μητροπολίτου Πενταπόλεως (1), του εν Αιγίνη, του θαυματουργού (†1920). Μαρτύρων Ονησιφόρου († γ΄-δ΄αι.) και Πορφυρίου. Αντωνίου οσίου, Ναρσή και Αρτεμίωνος. Χριστοφόρου και Μαύρας. Οσίων Θεοκτίστης της Λεσβίας († 889), της εν τη «Εκατονταπυλιανή» Πάρου ασκησάσης, Ματρώνης της εκ Πέργης, Ελλαδίου, Ιωάννου του «βραχύσωμου», Συμεώνος του «μεταφράστου». Ευθυμίου, Νεοφύτου και Νικηφόρου. Ευστολίας και Σωπάτρας (2).
(1)Ο άγιος Νεκτάριος γεννήθηκε την 1η Οκτωβρίου 1846 στη Θράκη από θεοφιλή οικογένεια. Αρχικά ονομαζόταν Αναστάσιος. Σε ηλικία δεκατεσσάρων χρονών πήγε στην Κωνσταντινούπολη όπου εργάσθηκε σκληρά έξι χρόνια. Αργότερα, χειροτονήθηκε διάκονος και ονομάσθηκε Νεκτάριος. Στη συνέχεια πήγε στην Αθήνα, όπου σπούδασε Θεολογία, και ακολούθως μετέβη στην Αλεξάνδρεια. Εκεί χειροτονήθηκε Μητροπολίτης και απέκτησε μεγάλη φήμη για το ήθος του και τα κηρύγματά του. Συκοφαντήθηκε και αναγκάσθηκε να έρθει στην Ελλάδα, όπου εργάσθηκε ως ιεροκήρυκας και διευθυντής στη Ριζάρειο Σχολή. Ίδρυσε τη γνωστή Μονή στην Αίγινα και αφιερώθηκε στο κήρυγμα του Ευαγγελίου. Παρέδωσε το πνεύμα του εν ειρήνη στις 8 Νοεμβρίου του 1920.
(2) Οι άγιες Ευστολία και Σωπάτρα έζησαν τον 5ο αιώνα, κατά την εποχή του αυτοκράτορα Μαυρίκιου. Η Ευστολία καταγόταν από τη Ρώμη. Οι γονείς της ήταν χριστιανοί και ιδιαίτερα εύποροι. Έτσι μετά το θάνατό τους απέκτησε αρκετή περιουσία, την οποία διέθεσε σε φιλανθρωπικά έργα. Αφού υπηρέτησε στην Ρώμη τις κόρες που χρειαζόντουσαν βοήθεια διότι είχαν υποπέσει σε παραπτώματα, μετέβηκε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί έγινε γνωστή για τις ευεργεσίες της και την πνευματική της μόρφωση. Γι` αυτό πολλές νέες την επισκέπτονταν στη Μονή, που τη φιλοξενούσε.Μία από τις νέες αυτές ήταν και η κόρη του Μαυρίκιου, η Σωπάτρα. Η Σωπάτρα, προτίμησε το μοναχικό βίο από τα πλούτη των ανακτόρων και έτσι μόνασε δίπλα στην Ευστολία. Πρώτη απήλθε προς τον Κύριο η Ευστολία, το έργο της οποίας συνέχισε άξια η Σωπάτρα μέχρι το τέλος της ζωής της.
10Νοεμβρίου
Αποστόλων (Ο΄) Εράστου επισκόπου Νεάδος, Ηρωδίωνος επισκόπου Πανεάδος, Κουάρτου επισκόπου Βηρυττού, Ολυμπά, Σωσιπάτρου επισκόπου Ικονίου και Τερτίου. Ιερομαρτύρων Γεδίου ομολογητού, Μίλου του θαυματουργού και Σενοεί του διακόνου. Μαρτύρων Εβόρη, Καλλιοπίου, Νίρου, Ορέστου του Τυανέως (1) († 304), Πάπα και Ωρίωνος. Τιμοθέου καί Μαύρας. Οσίων Θεοστηρίκτου «του εν Συμβόλοις», Μαρτίνου επισκόπου Ταρακίνης και Νόννου επισκόπου. Οσίου Αρσενίου Καππαδόκου (†1924).
(1)Ο άγιος Ορέστης καταγόταν από τα Τύανα της Καππαδοκίας. Την περίοδο του Διοκλητιανού διωγμού, ο ηγεμόνας Μάξιμος προσπάθησε με ποικίλους τρόπους να τον κάνει να αρνηθεί τον Ιησού. Αφού με τις πιέσεις που του ασκήθηκαν, δεν κατάφεραν να τον πείσουν να ασπαστεί τα είδωλα, τον γύμνωσαν, τον έδειραν και τον μαστίγωσαν για τιμωρία. Μετά τον έριξαν στην φυλακή για επτά ημέρες. Ύστερα από το πέρας της έβδομης ημέρας τον πήγαν σε ένα ειδωλολατρικό ναό για να προσφέρει θυσίες και να προσευχηθεί. « Γιατί», του είπε ο ηγεμόνας Μάξιμος, «αρνείσαι να ασπαστείς τη λατρεία που με τόση ευλάβεια ακολουθούν οι σεπτοί μας αυτοκράτορες;» Ο Ορέστης δεν δίστασε να του απαντήσει με θάρρος ότι ήταν πρόθυμος υπήκοος σε ότι αφορούσε τα πολιτικά και επίγεια πράγματα. Εκτός αυτών όμως δεν του ήταν δυνατόν να παραδεχτεί κανέναν άλλον αυτοκράτορα, πέρα από τον έναν αληθινό Θεό. Τότε ο Μάξιμος διέταξε να του διαπεράσουν τους αστραγάλους με σιδερένια αλυσίδα, την οποία έδεσαν πάνω σε ένα ατίθασο άλογο. Ο ίππος αφέθηκε ελεύθερος και άρχισε έναν ξέφρενο καλπασμό σέρνοντας τον άγιο πίσω του και σταμάτησε μόνο αφού διένυσε είκοσι χιλιόμετρα. Με αυτό το μαρτυρικό τρόπο ο άγιος Ορέστης παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
11Νοεμβρίου
Μηνά Μεγαλομάρτυρος (†304). Των αγίων Μαρτύρων Βικεντίου διακόνου (1) (†304), Βίκτωρος († β’ αι.). Δράκωνα καί Στεφανίδος. Των Οσιων Θεοδώρου ομολογητού, ηγουμένου των Στουδίου και Μαξίμου «του δια Χριστόν σαλού».
(1)Ο άγιος Βικέντιος γεννήθηκε στην Ουέσκα της Ισπανίας και από νεαρή ηλικία αφιερώθηκε στα γράμματα. Ψυχή φλεγόμενη από τη θεία φλόγα προσκολλήθηκε, από τα εφηβικά του χρόνια, στον επίσκοπο της Σαραγόσης, Ουαλέριο. Ο Ουαλέριος εκτιμώντας την αγνότητα, τη σύνεση και τον ευσεβή ζήλο του Βικέντιου τον χειροτόνησε διάκονο. Επειδή δε ο ίδιος αν και μορφωμένος πολύ, δεν είχε την ευκολία του λόγου συχνά χρησιμοποιούσε τον Βικέντιο ως δάσκαλο του Θείου Λόγου. Γι` αυτό, συχνά, ο Ουαλέριος, χαριτολογώντας έλεγε ότι ο άγιος Βικέντιος είναι η φωνή του στην Εκκλησία. Με το πέρασμα του χρόνου ο Βικέντιος βελτίωνε την ευφράδειά του, αύξανε την θερμότητα του ζήλου του και την ακούραστη προσπάθειά του να προσελκύσει στους κόλπους της αληθινής Εκκλησίας τους ειδωλολάτρες.Τα περισσότερα βράδια του τα διέθετε για την κατήχηση και τον διαφωτισμό των συνανθρώπων του. Όταν το πληροφορήθηκε αυτό ο Δακιανός, που διετέλεσε διοικητής επί Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, διέταξε και έφεραν τον Βικέντιο αλυσοδεμένο, στην Σαραγόση της Βαλέντιας. Παρόλες τις απειλές που δέχθηκε ο άγιος ομολόγησε την πίστη στον Ιησού Χριστού και μπροστά στον έπαρχο. Γι` αυτό το λόγο διατάχθηκε να τον μαστιγώσουν μέχρι να ματώσουν οι σάρκες του. Κατόπιν τον έδεσαν σε σιδερένια κλίνη, κάτω από την οποία ήταν αναμμένη φωτιά. Με αυτόν τον μαρτυρικό τρόπο παρέδωσε ο άγιος Βικέντιος το πνεύμα στον Κύριο.
12Νοεμβρίου
Ιωάννου αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, «του ελεήμονος» (†616-620) και Λέοντος πατριάρχου ΚΠόλεως. Μαρτύρων Αντωνίου, Γερμανού, και Νικηφόρου. Αρσακίου. Νεομαρτύρων Νικολάου (†1732) καί Σάβα του Νιγδελή (†1726), των εν Κωνσταντινουπόλει. Οσίων Νείλου ασκητού, του Σιναΐτου και Νείλου του μυροβλύτου (†ε΄αι.), του εκ Κυνουρίας. Μαρτίνου επισκόπου (1) Φραγγίας του θαυματουργού, Ιωάσαφ και Μαρτίνου επισκόπου Ταρακίνης. Προφήτου Αχιά.
(1)Ο όσιος Μαρτίνος έζησε τον τέταρτο αιώνα. Καταγόταν από τη Σαβωρία της Παννονίας. Από νεαρή ηλικία είχε αρχίσει την κατήχηση στο λόγο του Κυρίου. Στα 15 χρόνια του κατετάγη στο στρατό, όπου υπηρέτησε τους αυτοκράτορες Κωνσταντίνο και Ιουλιανό. Όταν βρέθηκε με το στράτευμα στην Αμιένη, συνάντησε έναν ζητιάνο ο οποίος του ζήτησε ελεημοσύνη. Ο άγιος έχοντας μόνο τη στολή του και τα όπλα του, έβγαλε τον μανδύα του και του τον έδωσε για να ζεσταθεί. Την επόμενη νύχτα εμφανίστηκε ο Κύριος στον ύπνο του και του είπε δείχνοντάς του τον μανδύα του «Μαρτίνε, αν και κατηχούμενος ακόμη, με ζέστανες δίνοντας στον επαίτη τον μανδύα σου». Όταν βαπτίστηκε ο Μαρτίνος πήγε στον άγιο Ιλάριο, επίσκοπο του Πουατιέ της Γαλλίας. Αφού απέκτησε την κατάλληλη παιδεία, έγινε κληρικός και στη συνέχεια επίσκοπος στην Τουρ. Διακρίθηκε για τον ενάρετο βίο του και τις σπουδαίες υπηρεσίες που πρόσφερε στο ποίμνιό του. Φρόντισε για την κατήχηση του ποίμνιου. Ήταν πολύ αγαπητός γι` αυτό και είχε ογδόντα μαθητές, τους οποίους χρησιμοποιούσε στα έργα του και στην διδασκαλία του. Αρρώστησε στο χωριό Κάνδην, όπου και παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο σε ηλικία 81 ετών.
(1) Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γεννήθηκε το 347 στην Αντιόχεια από ευσεβείς χριστιανούς, τον Σεκούνδο και την Ανθούσα. Ευφυής καθώς ήταν διακρίθηκε στις επιστήμες και στα γράμματα. Ιδιαίτερα δε εντρύφησε στη μελέτη των ιερών γραφών, αποκτώντας βαθιά θεολογική κατάρτιση. Όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές του, αποφάσισε να αφοσιωθεί στο μοναχικό βίο. Ο ένθεος ζήλος του, τον οδήγησε στην έρημο, όπου επιδόθηκε στην άσκηση και στην προσευχή. Όταν επέστρεψε στην Αντιόχεια χειροτονήθηκε διάκονος από τον Πατριάρχη Μελέτιο. Έξι χρόνια μετά ενθρονίστηκε πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Ο Ιωάννης υπήρξε έξοχος ποιμένας, αλλά και ερμηνευτής των ιερών γραφών. Μάλιστα άφησε ανεκτίμητο συγγραφικό έργο. Όμως η σύγκρουσή του με την ασεβή αυτοκράτειρα Ευδοξία, τον οδήγησε στην εξορία και συγκεκριμένα στον Κουκουσό της Αρμενίας. Εξορισμένος από τόπο σε τόπο ο άγιος Ιωάννης εξεδήμησε προς Κύριο, καθώς δεν άντεξε τις ταλαιπωρίες και τις κακουχίες τις οποίες υπέστη.
14Νοεμβρίου
Αποστόλου Φιλίππου (1), εκ των IB`. Γρηγορίου αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, του Παλαμά (†1340). Νεομάρτυρος Κωνσταντίνου του Υδραίου (†1800).
(1)Ο Απόστολος Φίλιππος καταγόταν από τη Βηθσαΐδα της Γαλιλαίας, η οποία ήταν πατρίδα και των αποστόλων Ανδρέα και Πέτρου. Όταν ο Κύριος συνάντησε τον Φίλιππο τον κάλεσε κοντά Του, ο Φίλιππος δέχθηκε με πολύ χαρά και προέτρεψε και τον φίλο του Ναθαναήλ να ακολουθήσει τον Κύριο και αυτός. Έπειτα από την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, ο Φίλιππος κληρώθηκε να κηρύξει το λόγο του Ευαγγελίου στις χώρες της Ασίας. Έχοντας συντρόφους του στο ευαγγελικό του έργο τον απόστολο Βαρθολομαίο και την αδερφή του Μαριάμνη κήρυξε σε πάρα πολλές πόλεις, ερχόμενος καθημερινά αντιμέτωπος με κινδύνους και κακουχίες. Ο Απόστολος Φίλιππος βρήκε μαρτυρικό θάνατο στην Ιεράπολη της Φρυγίας. Στον τόπο εκείνο ο Φίλιππος και οι σύντροφοί του είχαν οδηγήσει στη Χριστιανική πίστη πλήθος κόσμου, γεγονός που εξόργισε τους ειδωλολάτρες, οι οποίοι και κρέμασαν στην πλατεία της πόλης τον Φίλιππο, τον Βαρθολομαίο και τη Μαριάμνη.
17Νοεμβρίου
Γρηγορίου επισκόπου Νεοκαισαρείας, του θαυματουργού († 270). Γενναδίο (†471) και Μαξίμου πατριαρχών ΚΠόλεως. Οσίων Γενναδίου του εν Άθω, Ζαχαρίου του «σκυτόμου», Ιουστίνου, Ιωάννου του από «περιφανών», Ιωάννου του Δερμοκαΐτου. Λαζάρου ζωγράφου του ομολογητού (1). Λογγίνου του ασκητού και Νίκωνος θαυματουργού, του Ρώσου. Μάρτυρος Σάκ (Σάκτου) του Πέρσου.
(1)Ο όσιος Λάζαρος από την παιδική του ηλικία, ασπάστηκε το μοναχικό βίο. Έμαθε τη ζωγραφική τέχνη και την άσκησε σαν επάγγελμα. Φρόντισε από νεαρή ηλικία να σκληραγωγήσει τον εαυτό του και να μάθει την εγκράτεια. Ήταν ελεήμων με τους άπορους και όσους είχαν την ανάγκη της βοήθειάς του. Έτσι λοιπόν, διακρινόμενος για την βαθιά του πίστη και τον πλούτο των αρετών του, τιμήθηκε με το αξίωμα της ιεροσύνης. Όταν ο άγιος χειροτονήθηκε ιερέας, άρχισε σκληρούς αγώνες ενάντια σε όλες τις αιρέσεις. Υπέστη πολλές διώξεις και θλίψεις από τους οπαδούς των αιρέσεων των Ευτυχούς, Νεστορίου και Διοσκόρου. Ο όσιος ήταν τόσο ένθερμος υποστηρικτής της πίστεως που μετέβη στη Ρώμη για να αγωνιστεί για τα αποστολικά και πατερικά δόγματα. Επέστρεψε μετά από μεγάλες επιτυχίες από τη Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη. Πηγαίνοντας και πάλι στη Ρώμη για τους αγώνες του, αρρώστησε στο μέσο της πορείας του. Έτσι απεβίωσε εν ειρήνη. Το τίμιο σώμα του ανακομίστηκε και ενταφιάστηκε στην Ι.Μ. του Ευάνδρου.
18Νοεμβρίου
Μεγαλομάρτυρος Πλάτωνος (1) (†306) και Ρωμανού διακόνου (†308). Αλφαίου (`Αλφειού ). Ζακχαίου διακόνου (†307) του εν Ισπανία. Νεομάρτυρος Αναστασίου, του εκ Παραμυθίας (Ηπείρου [†1743]). Οσίου Βασιλείου.
(1)Ο άγιος Πλάτωνας καταγόταν από την Άγκυρα της Γαλατίας της Μικράς Ασίας και ήταν αδελφός του μάρτυρα Αντίοχου. Σε νεαρή ηλικία τον συνέλαβαν οι ειδωλολάτρες, διότι διακήρυττε την πίστη του στον Ιησού Χριστό και τον οδήγησαν μπροστά στον ηγεμόνα Αγριππίνο. Ο Αγριππίνος βλέποντας την ωραιότητα του νέου και γνωρίζοντας ότι είχε μεγάλη περιουσία, προσπάθησε να τον ελκύσει με κολακείες. Όμως ο άγιος Πλάτων αρνήθηκε και συνέχισε να διακηρύττει την πίστη του στον Έναν και μοναδικό Θεό. Αφού ο ηγεμόνας είδε ότι δεν κατάφερε να τον αλλαξοπιστήσει δελεάζοντάς τον, τον απείλησε με μαρτύρια. Παρ` όλα ταύτα ο άγιος Πλάτων παρέμεινε σταθερός στην πίστη του. Έτσι ο Αγριππίνας διέταξε να τον μαστιγώσουν ανελέητα και ύστερα να τον βασανίσουν με πυρωμένες ράβδους. Ο άγιος διατήρησε όλη του την πίστη και δεν έπαψε να ομολογεί τον Ιησού Χριστό, γι` αυτό διατάχθηκε ο αποκεφαλισμός του. Έτσι λοιπόν ο άγιος μεγαλομάρτυρας Πλάτωνας παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο και τιμήθηκε με το αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου.
19Νοεμβρίου
Προφήτου Αβδιού. Μαρτύρων Αγαπίου, Άζη του θαυματουργού (1). Ανθίμου, Θαλελαίου, Χριστόφορου, Ευφημίας. Βαρλαάμ (†304), Ηλιοδώρου (†272). Οσίων Σίμωνος του θαυματουργού, του εκ Καλαβρίας και Βαρλαάμ ηγουμένου.
(1)Ο άγιος Άζης έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Καταγόταν από την χώρα των Ισαύρων και ήταν στο επάγγελμα στρατιωτικός. Άφησε όμως τη στρατιωτική ζωή και πήγε στην έρημο για να μονάσει, όπου και επιτέλεσε πολλά θαύματα.Τον κατήγγειλαν, όμως, οι ειδωλολάτρες στον έπαρχο, ο οποίος έστειλε στρατιώτες για να τον συλλάβουν. Στο δρόμο της επιστροφής οι στρατιώτες που τον είχαν αιχμαλωτίσει δίψασαν. Ο άγιος τους λυπήθηκε και προσευχήθηκε στο Θεό και αμέσως ανέβλυσε από τη γη δροσερό νερό, από το οποίο ήπιαν όλοι και ανακουφίστηκαν. Αυτό το θαύμα έκανε τους στρατιώτες να πιστέψουν στο Θεό. Ο έπαρχος συνέλαβε τον Άζη και τους στρατιώτες και τους πήγε σε κάποιο τόπο, όπου υπέβαλε τον άγιο σε φρικτά βασανιστήρια, για εκφοβισμό των υπολοίπων. Έπειτα από τα βασανιστήρια τον έριξε μέσα σε μία πυρακτωμένη κάμινο. Μεν θεία επέμβαση όμως η φλόγα έσβησε και ο άγιος εξήλθε από αυτή απόλυτα αβλαβής. Μετά από αυτό το θαύμα ασπάστηκαν την πίστη του Χριστού, η κόρη και η γυναίκα του έπαρχου, κάτι που τον εξόργισε αφάνταστα. Γι` αυτό τον λόγο με προσταγή του έπαρχου οι δήμιοι αποκεφάλισαν τους στρατιώτες μαζί με τη γυναίκα και την κόρη του. Μετά βασάνισε τον άγιο και στη συνέχεια ζήτησε τον αποκεφαλισμό του. Έτσι παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
20Νοεμβρίου
Προεόρτια των Εισοδείων της Θεοτόκου. Οσίων Γρηγορίου του Δεκαπολίτου (†816), Πρόκλου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως (†447). Των εν Περσία ξίφει τελειωθέντων Μαρτύρων Ισαακίου, Ιωάννου, Ιωσήφ, Νιρσά καιΣαβωρίου, των επισκόπων. Παπία και Ισαακίου των πρεσβυτέρων και Ωνάμ του ασκητού. Γεϊθαζέτ του ευνούχου. Θέκλας και των συν αυτή γυναικών Αννης, Αστής, Βαουθά, Δινάχ, Μαλάχ, Μαλοχίας, Μαμάς, Νάνης και Τέντους. Δασίου. Των αυταδέλφων αγίων Μαρτύρων Ευσταθίου διακόνου, Θεσπέσιου και Ανατολίου. Σωζομένου, επισκόπου Καρπασίας του θαυματουργού. Θεοκτίστου ομολογητού του πατρικίου.
21Νοεμβρίου
Η εν τω Ναώ Είσοδος της υπεραγίας Θεοτόκου. Σωζομένου οσίου, του εν Κύπρω.
22Νοεμβρίου
Αποστόλων (Ο΄) Ονησίμου, Φιλήμονος επισκόπου Γάζης, Απφίας, Αρχίππου. Ιερομαρτύρων Κλήμεντος αρχιεπισκόπου Βουλγαρίας, του θαυματουργού και Σισινίου. Μαρτύρων Βαλλεριανού, Κικιλίας και Τιβουρτίου(1) (†230). Στεφάνου, Μάρκου και Μάρκου. Ευφημίας, Χριστοφόρου, Θαλελαίου και Ανθίμου. Αγαπίου του Καππαδόκου, Αγαπίωνος, Θαδδαίου, Μαξίμου του δεσμοφύλακος, Μένιγνος του κναφέως (2) και Προκοπίου του Παλαιστίνου. Οσίων Αββά, Καλλίστου και Μιχαήλ δουκός, του Ρώσου.
(1)Η αγία Κικιλία έζησε τον 3ο αιώνα. Οι γονείς της ήταν ειδωλολάτρες και μάλιστα ευγενείς. Η Κικιλία άκουσε τη διδασκαλία του Χριστού και ζήτησε να βαπτιστεί. Μετά από λίγο καιρό, οι γονείς της την πάντρεψαν με ένα ευγενή νέο, τον Βαλεριανό, ο οποίος υπό την επίδραση της Κικιλίας ασπάστηκε κι αυτός τη χριστιανική πίστη. Μαζί με τον Βαλεριανό προσήλθε στους κόλπους της εκκλησίας και ο αδελφός του ο Τιβούρτιος. Κατά τον διωγμό του Διοκλητιανού η Κικιλία, ο Βαλέριος και ο Τιβούρτιος συνέχιζαν να δηλώνουν την πίστη τους στον Ιησού Χριστό και να ασκούν το φιλανθρωπικό τους έργο. Γι` αυτό τους συνέλαβαν και υπέστησαν την εσχάτη των ποινών, τον θάνατο με αποκεφαλισμό.
(2) Ο άγιος Μένιγνος καταγόταν από την Κολωνία του Ελλησπόντου και έζησε επί βασιλείας Δεκίου. Όταν ξεκίνησε ο διωγμός ο Μένιγνος, αψηφώντας την σκληρή τιμωρία ομολόγησε στην αγορά την πίστη του στον Ιησού και προέτρεψε τους Χριστιανούς να σταθούν πιστοί στον Κύριο και ατρόμητοι στα ασεβή αυτοκρατορικά διατάγματα. Συνελήφθηκε και επειδή δεν θέλησε να ασπαστεί τα είδωλα τον οδήγησαν στον τόπο του αποκεφαλισμού. Έτσι ο άγιος Μένιγνος παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
23Νοεμβρίου
Οσίων Αμφιλοχίου επισκόπου Ικονίου (1) (†394), Γρηγορίου επισκόπου (2)Ακραγαντίνων (Σικελίας), Ελένος επισκόπου Ταρσού, Ισχυρίωνος επισκόπου και Σισσινίου ομολογητού († γ΄αι.). Μάρτυρος Μερόπης. Μητροφάνους (Μακαρίου ) ιεράρχου (†1703) και Αλεξάνδρου δουκός, των Ρώσων. Διονυσίου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, του «Σοφού».
(1)Ο άγιος Αμφιλόχιος καταγόταν από την Καππαδοκία. Έζησε την εποχή των αυτοκρατόρων Ουαλεντιανου Α`, Ουαλέντος και Θεοδοσίου Α` του Μεγάλου. Το 344 χειροτονήθηκε επίσκοπος Ικονίου, αξίωμα το οποίο υπηρέτησε με σύνεση και αρετή. Δίδασκε την ορθή πίστη, όταν αυτή απειλείτο από τις αιρετικές κακοδοξίες του Μακεδόνιου και του Άρειου. Υπήρξε ένας από τους πατέρες που συγκρότησαν το 381 στην Κωνσταντινούπολη την Β` Οικουμενική Σύνοδο, η οποία καταδίκασε τις παραπάνω κακοδοξίες. Αφού αγωνίστηκε για την υπεράσπιση της Ορθοδοξίας απεβίωσε ειρηνικά το 394.
(2 )Ο άγιος Γρηγόριος έζησε στην εποχή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού του Β` του Ρινότμητου. Γεννήθηκε στον Ακράγαντα της Σικελίας από θεοσεβείς ανθρώπους, τον Χαρίτωνα και τη Θεοδότη. Βαπτίστηκε και έλαβε το αξίωμα του αναγνώστη από τον επίσκοπο Ποταμίωνα. Χειροτονήθηκε διάκονος από τον επίσκοπο Μακάριο στα Ιεροσόλυμα, όπου είχε πάει για προσκύνημα. Μετά από μεγάλη αναζήτηση επέστρεψε στον Ακράγαντα, όπου χειροτονήθηκε επίσκοπος. Απομακρύνθηκε όμως από το αξίωμά του λόγω των συκοφαντιών δύο ανάξιων κληρικών. Ύστερα από δύο χρόνια επανήλθε στο αξίωμά του δικαιωμένος. Απεβίωσε ειρηνικά σε βαθύ γήρας.
24Νοεμβρίου
Ιερομαρτύρων Κλήμεντος του αποστολικού πατρός και επισκόπου παλαιάς Ρώμης (†101) και Πέτρου πατριάρχου Αλεξανδρείας (1) (†311). Ερμογένους επισκόπου Ακραγαντίνων. Μαρτύρων Αλεξάνδρου του εν Κορίνθω, Ευγενίου, Θεοδώρου του Αντιοχέως, Μερκουρίου του Ρώσου, Προκοπίου και Χριστοφόρου. Φιλουμένου, Χριστόφορου και Χρυσογόνου. Οσίων Γρηγορίου του εν τη «Χρυσή Πέτρα», Καρίωνος, Μάλχου και Μάρκου του Τριγλινού.
(1)Ο Πέτρος ήταν άνδρας που διακρινόταν για την παιδεία, τον ζήλο και την αρετή του, γι` αυτό και διαδέχθηκε τον πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεωνά. Το 306 προέδρευσε στη Σύνοδο, η οποία συνήλθε στη Λυκόπολη Αιγύπτου για να δικάσει τον επίσκοπο Μελέτιο. Μετά την συνοδική του καταδίκη, ο Μελέτιος κατήγγειλε τον Πέτρο στον αυτοκράτορα Μαξιμιανό Γαλέριο. Ο Πέτρος, προκειμένου να συλληφθεί από τον έπαρχο Αλεξανδρείας, κάλεσε τους αρχιερείς του, τον Αχιλλά και τον Αλέξανδρο και τους ανήγγειλε ότι θα τον διαδεκτούν. Εν συνεχεία για να μην τον δουν οι πιστοί, έφυγε κρυφά από την οικία του και παρεδώθηκε. Οι στρατιώτες τον έφεραν κρυφά στον τόπο της εκτελέσεώς του και τον αποκεφάλισαν, τον Νοέμβριο του 311. Ο Αγιος Πέτρος άσκησε το ποιμαντικό του έργο στην εκκλησία της Αλεξάνδρειας επί δώδεκα έτη.
25Νοεμβρίου
Απόδοσης της εορτής των Εισοδίων της Θεοτόκου. Μεγαλομαρτύρων Αικατερίνης της πανσόφου (1) (†313) και Μερκουρίου μεγαλομάρτυρος († γ΄ αι.). Πορφυρίου του στρατηλάτου και Βασιλίσσης, συζύγου βασιλέως Μαξεντίου. Πέτρου οσίου, του ησυχαστού.
(1)Η αγία Αικατερίνη καταγόταν από αλεξανδρινή οικογένεια ευγενών και μαρτύρησε στις αρχές του 4ου αιώνα. Ήταν ευφυέστατη και φιλομαθής. Ήδη σε ηλικία δέκα οκτώ χρονών είχε σπουδάσει ελληνική φιλολογία και φιλοσοφία, ενώ ταυτόχρονα ήταν άρτια καταρτισμένη και στα δόγματα της χριστιανικής πίστης. Όταν επί Μαξεντίου διεξαγόταν διωγμός εναντίον των χριστιανών, η Αικατερίνη δε φοβήθηκε, αλλά με παρρησία κήρυττε ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο μόνος αληθινός Θεός. Έτσι συνελήφθη από τον έπαρχο της περιοχής, ο οποίος προσπάθησε με συζητήσεις να την πείσει να αρνηθεί την πίστη της. Όταν ο έπαρχος διαπίστωσε την ανωτερότητά των λόγων της Αικατερίνης, συγκάλεσε δημόσια συζήτηση με τους πιο άξιους ρήτορες της Αλεξάνδρειας, τους οποίους όμως η Αικατερίνη αποστόμωσε. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά κάποιοι από τους συνομιλητές της Αικατερίνης πείσθηκαν για τους λόγους της και ασπάστηκαν την χριστιανική πίστη. Μπροστά σε αυτή την έκβαση, ο έπαρχος διέταξε να τη βασανίσουν σκληρά με την ελπίδα πώς η αγία θα λύγιζε και θα αρνιόταν τον Χριστό. Όμως η Αικατερίνη έμεινε ακλόνητη στην πίστη της. Πέθανε στον τροχό, ύστερα από διαταγή του έπαρχου.
26Νοεμβρίου
Οσίων Ακακίου του «εν Κλίμακι», Αλυπίου του «Κιονίτου» (1) († ζ΄ αι.), Ιακώβου του «αναχωρητού», Νίκωνος του «μετανοείτε» (προστάτη Λακωνίας), Σίλου επισκόπου Περσίδας, Στυλιανού του Παφλαγώνος (2), Χαιρέμονος. Πέτρου «πατριάρχου Ιεροσολύμων». Προκοπίου του Πέρσου και Ιννοκεντίου επισκόπου, του Ρώσου. Νεομάρτυρος Γεωργίου του Χιοπολίτου (†1807).
(1) Ο όσιος Αλύπιος, γεννήθηκε στην Ανδριανούπολη της Παφλαγονίας όταν αυτοκράτορας ήταν ο Ηράκλειος. Ανετράφει από ευσεβείς χριστιανούς, οι οποίοι φρόντισαν να διαμορφώσει ο Αλύπιος χριστιανικό ήθος. Από νεαρή ηλικία επιθυμούσε να αφιερωθεί στον ασκητικό βίο. Έτσι, μοίρασε όλη την περιουσία που είχε στους φτωχούς και αποσύρθηκε στην έρημο. Στον όσιο προσέτρεχαν πολλοί άνθρωποι που αναζητούσαν τη γαλήνη, τους οποίους ο Αλύπιος καθοδηγούσε με σύνεση. Έζησε εκατό χρόνια, από τα οποία τα εξήντα έξι τα πέρασε πάνω σε κίονα.
(2)Ο όσιος Στυλιανός ανατράφηκε από πλούσια και ενάρετη οικογένεια, που του εμφύσησε την φιλανθρωπία, ώστε μα διαθέτει τα χρήματα του στους έχοντες ανάγκη. Όταν οι γονείς του απεβίωσαν, ο Στυλιανός μοίρασε όλη την περιουσία του στους φτωχούς και έκανε πραγματικότητα τη μεγαλύτερη επιθυμία του: αποσύρθηκε στην έρημο όπου κλείστηκε σε ένα σπήλαιο. Ο όσιος καλλιέργησε σε βάθος κάθε χριστιανική αρετή και ασκήθηκε στην εγκράτεια. Αξιώθηκε μάλιστα από το Θεό να θεραπεύει τις γυναίκες που δεν μπορούσαν να τεκνοποιήσουν, καθώς και τα άρρωστα παιδιά.
27Νοεμβρίου
Μεγαλομάρτυρος Ιακώβου του Πέρσου (1) († 421). Οσίων Μωυσέως, Ναθαναήλ, Πινουφρίου και Ιακώβου του Ρώσου.
(1)Ο άγιος Ιάκωβος έζησε τον 4ο αι. επί βασιλέως Αρκαδίου. Ζούσε στη Βηθλαδά της Περσίας και καταγόταν από επιφανές γένος. Ήταν φίλος με το βασιλιά των Περσών, Ισδιγέρδη. Παρασυρμένος από αυτή τη φιλία του, ο Ιάκωβος απαρνήθηκε την πίστη του στο Χριστό. Για να ευχαριστήσει τον Ισδιγέρδη, άφησε τον εαυτό του να χαθεί μέσα στην ψευδαίσθηση του πλούτου των ανακτόρων. Όταν το έμαθαν αυτό η μητέρα και η γυναίκα του, οι οποίες ήταν ευσεβείς και πιστές χριστιανές λυπήθηκαν και εξοργίστηκαν. Και οι δύο λοιπόν τον επιπλήξανε για τη στάση του και του δήλωσαν ότι δεν ήθελαν καμία σχέση μαζί του. Αυτό το πλήγμα, επανέφερε τον Ιάκωβο στον ίσιο δρόμο. Τον έκανε να διαπιστώσει το χάσμα το οποίο δημιούργησε. Έτσι ο Ιάκωβος αποφάσισε να εξαγνίσει το ατόπημά του και να επανέλθει στον δρόμο του Θεού. Μετά από την απόφαση αυτή, πήγε στον βασιλιά και ομολόγησε μπροστά του την μία και αληθινή πίστη στον Χριστό. Ο Ισδιγέρδης εξεπλάγη γι` αυτή την αλλαγή του Ιακώβου και προσπάθησε να τον μεταπείσει. Ο Ιάκωβος παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του και γι` αυτό διατάχθηκε να τον βασανίσουν. Μαρτύρησε με ακρωτηριασμό των άκρων του και κατόπιν με αποκεφαλισμό.
29Νοεμβρίου
Ιερομαρτύρων Διονυσίου επισκόπου Κορίνθου, Ιωάννου του εν Περσίδι και Ουρβανού επισκόπου Μακεδονίας. Μαρτύρων Παραμόνου και των συν αυτώ 370 μαρτύρων (†250). Ουαλλερίνου, Φαιδρού, Φιλουμένου (1). Οσίων Νικολάου αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, Μάρκου, Παγκοσμίου, Πιτηρούν και Νεκταρίου επισκόπου, του Ρώσου.
(1)Ο άγιος Φιλούμενος καταγόταν από τη Λυκαονία. Ήταν έμπορος σιτηρών. Καταγγέλθηκε, το 270, ως χριστιανός στον διοικητή της Άγκυρας Φήλικα. Συνελήφθη και τον παρουσίασαν μπροστά στον ηγεμόνα. Ο Φιλούμενος όμως δεν πτοήθηκε από τις απειλές που δέχθηκε και παρέμεινε πιστός στον λόγο του του Χριστού. Τον υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια, τρυπώντας του τα άκρα με καρφιά. Με αυτό τον μαρτυρικό τρόπο παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
30Νοεμβρίου
Αποστόλου Ανδρέου (1) του «πρωτοκλήτου» (†62). Φρουμεντίου αρχιεπισκόπου και φωτιστού Αιθιοπίας (†380) και Αλεξάνδρου επισκόπου Μηθύμνης του θαυματουργού.
(1)Ο Απόστολος Ανδρέας ήταν αδερφός του ενδόξου Αποστόλου Πέτρου. Καταγόταν από τη Βηθσαΐδα της Γαλιλαίας και ασκούσε το επάγγελμα του ψαρά, μέχρι που ο Κύριος τον κάλεσε κοντά Του. Μάλιστα ο Ανδρέας, ήταν ο πρώτος που κλήθηκε και ακολούθησε τον Χριστό και γι` αυτό ονομάσθηκε Πρωτόκλητος. Μετά την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος ο Ανδρέας κλήθηκε να διδάξει τον ευαγγελικό λόγο στη Βιθυνία, στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου, στη Θράκη, στη Μακεδονία και στην Ήπειρο. Έπειτα από πολλές κακουχίες και ταλαιπωρίες, δίδαξε στους ανθρώπους το Ευαγγέλιο της σωτηρίας. Κατέληξε στην Πάτρα της Αχαΐας. Στον τόπο αυτό ο Άγιος Ανδρέας έμεινε καιρό κηρύττοντας τη χριστιανική πίστη. Τα θαύματα που επιτέλεσε ο Ανδρέας θεραπεύοντας πολλούς ασθενείς, έγιναν αιτία να πιστέψει στο Χριστό πλήθος κόσμου. Μεταξύ αυτών και η σύζυγος του ανθύπατου Αιγεάτη, η Μαξιμίλλα, καθώς και ο αδερφός του, ο μαθηματικός Στρατοκλής. Πληροφορηθείς ο Αιγεάτης ότι η σύζυγός του κι ο αδερφός του έγιναν χριστιανοί, διέταξε να σταυρώσουν τον Ανδρέα. Με αυτό το μαρτυρικό θάνατο παρέδωσε ο άγιος το πνεύμα του στον Κύριο.
1Δεκεμβρίου
Προφήτου Ναούμ. Μάρτυρος Aνανίου (1) του Πέρσου. Αρχιεπισκόπων Εφέσου Ονησίμου και Σολόχωνος (Σολομώντος).Οσίων Αντωνίου πρίγκηπος, του νέου, του εν Κίω. Ανανίου, Φιλάρετου του «ελεήμονος» (2) (†792) και Θεοκλήτου επισκόπου Λακεδαιμονίας του θαυματουργού.
(1)Ο άγιος Ανανίας καταγόταν από την Αρβήλ της Περσίας. Ήταν άνθρωπος απλοϊκός και βαθύτατα πιστός στον Ιησού Χριστό. Όταν ο άρχοντας της πόλης, έμαθε για την πίστη του διέταξε να τον συλλάβουν. Ο Ανανίας δεν φοβήθηκε και συνέχισε να διακηρύττει την πίστη του στον Κύριο. Γι` αυτό το λόγο βασανίστηκε μέχρι θανάτου. Τότε έγινε θαύμα, ο άγιος άνοιξε τα μάτια του, ενώ κείτονταν νεκρός, και είπε «Προσευχηθείτε και δοξολογείτε το Θεό». Τελειώνοντας δε αυτά τα λόγια παρέδωσε το πνεύμα του.
(2)Ο όσιος Φιλάρετος ο Ελεήμων έζησε κατά τους χρόνους του βασιλιά Κωνσταντίνου ΣΤ΄. Καταγόταν από την Παφλαγονία. Οι γονείς του τον πάντρεψαν με μία σεμνή γυναίκα, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά. Στο επάγγελμα ήταν γεωργός και παρόλο που δεν είχε πολλά χρήματα, ασκούσε μεγάλο φιλανθρωπικό έργο. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να στερείται ο ίδιος τα βασικά. Ο Θεός όμως, βλέποντας την καλοσύνη του, δεν τον άφησε αβοήθητο. Με τη βοήθεια της Θείας Χάρης, ο Φιλάρετος χρίστηκε με το αξίωμα του έπαρχου. Έτσι μπόρεσε να συνεχίσει το φιλανθρωπικό του έργο. Ο όσιος Φιλάρετος αναπαύθηκε εν ειρήνη.
2Δεκεμβρίου
Προφήτου Αββακούμ. Μαρτύρων Αβίβου διακόνου του νέου, Μάμαντος και Μερόπης (1) της εν Χίω († δ΄αι.). Οσίων Ανδρέου, Ηρακλαίμονος, Θεοφίλου (†251) και Ιωάννου. Κυρίλλου του Φιλεώτου (Δέρκων ). Σολομώντος αρχιεπισκόπου Εφέσου, Μωυσέως του ομολογητού και Αθανασίου του Εγκλείστου.
(1)Η Αγία Μερόπη έζησε στα μέσα του 3ου αιώνα. Γεννήθηκε στην Έφεσο, όμως ορφάνεψε μικρή από τον πατέρα της και έτσι ανατράφηκε από την μητέρα της, η οποία καταγόταν από τη Χίο. Κατά τον διωγμό των Χριστιανών, που έγινε στα χρόνια του Δεκίου, η Μερόπη μαζί με την μητέρα της, μετακόμισε στη Χίο. Εκεί περνούσε τον καιρό μελετώντας την Αγία Γραφή, διαδίδοντας τον Θείο Λόγο και ασκώντας μεγάλο φιλανθρωπικό έργο. Όμως ο διωγμός εξαπλώθηκε και στην ειρηνική Χίο. Μεταξύ των εκεί διωχθέντων ήταν και ο μακάριος μάρτυρας Ισίδωρος. Ο ειδωλολάτρης Νουμέριος είχε διατάξει να μείνει άταφο το σεπτό λείψανο του μάρτυρα, όμως η Μερόπη ξεγελώντας τον φύλακα πήρε το λείψανο και το έθαψε με κάθε ευλάβεια. Ο Νουμέριος διέταξε να τιμωρηθεί σκληρά ο στρατιώτης. Η αγία Μερόπη δεν ομολόγησε την πράξη της. Ο άρχοντας τρομερά θυμωμένος, διέταξε την μέχρι θανάτου τιμωρία της Μερόπης.
4Δεκεμβρίου
Μεγαλομάρτυρος Βαρβάρας (1) (†306). Ιωάννου του Δαμασκηνού (2) (†760). Ιερομάρτυρος Σεραφείμ επισκόπου Φαναρίου και Νεοχωρίου(†1601). Μαρτύρων Ιουλιανής, Χριστοδούλης και Χριστοδούλου. Ιωάννου επισκόπου Πολυβότου, του θαυματουργού. Κασσιανού του εν Κύπρω. Μνήμη των αγίων 12 Προφητών.
(1)Η αγία Βαρβάρα έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Μαξιμιανού. Καταγόταν από την Ανατολή και ήταν κόρη κάποιου ειδωλολάτρη, που ονομαζόταν Διόσκουρος. Ήταν πολύ όμορφη και γι` αυτό ο πατέρας της την έκλεισε σε ένα ψηλό πύργο για να τη προστατεύσει από κινδύνους. Όταν κάποτε ο πατέρας της διέταξε να χτίσουν ένα λουτρό δίπλα από τον πύργο για να την ευχαριστήσει συνέβη το εξής: η Βαρβάρα είπε στους τεχνίτες να ανοίξουν τρία παράθυρα στο κτίριο της στο όνομα της Αγ. Τριάδος. Ο Διόσκουρος κατάλαβε τότε ότι ήταν χριστιανή και προσπάθησε να τη σκοτώσει. Η αγία κατάφερε αρχικά να ξεφύγει, όμως την ανακάλυψε τελικά ο πατέρας της και την παρέδωσε στον διοικητή της περιοχής. Την κακοποίησαν και την διαπόμπευσαν σέρνοντάς την στην πόλη. Τελικά αποκεφαλίστηκε από τον ίδιο της το πατέρα. Η Αγ. Βαρβάρα είναι προστάτιδα του Πυροβολικού.
(2)Ο όσιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός ήταν διαπρεπέστατος Θεολόγος και ποιητής του 8ου αιώνα και μέγας πατέρας της Εκκλησίας. Γεννήθηκε στη Δαμασκό στα τέλη του εβδόμου αιώνα. Πατέρας του ήταν ο Σέργιος, ο οποίος ήταν υπουργός οικονομικών του άραβα χαλίφη Αβδούλ Μελίκ. Είχε την τύχη να έχει για δάσκαλο τον Σικελό μοναχό Κοσμά, ο οποίος διακρινόταν για την παιδεία του και την ευσέβειά του. Πράγματι ο Σικελός μοναχός εκπαίδευσε άριστα σε όλους τους κλάδους της γνώσης τον Ιωάννη και τον αδερφό του, Κοσμά τον Μελωδό. Όταν πέθανε ο πατέρας του, διορίστηκε χωρίς να το θέλει πρωτοσύμβουλος του χαλίφη. Αργότερα όταν ο χαλίφης Ομάρ ο Β`, ξεκίνησε τον διωγμό κατά των χριστιανών, ο Ιωάννης μαζί με τον αδερφό του Κοσμά έφυγαν από τη Δαμασκό και μετέβηκαν στην Ιερουσαλήμ. Εκεί ο Ιωάννης έγινε μοναχός στη Μονή του Αγίου Σάββα όπου και μελετούσε τα θρησκευτικά συγγράμματα. Όταν ο Λέοντας, ξεκίνησε την μάχη κατά των εικόνων, ο Ιωάννης πήρε ενεργό μέρος στον αγώνα. Έγραψε τους τρεις γνωστούς λόγους υπέρ των αγίων εικόνων, πράγμα που θορύβησε τον Λέοντα. Έζησε με οσιότητα πάνω από εκατό χρόνια και κοιμήθηκε ειρηνικά το 749. Τάφηκε στη Μονή του αγίου Σάββα.
5Δεκεμβρίου
Μαρτύρων Αβερκίου, Αναστασίου (1) και Διογένους. Των εν Άθω («Κελλιωτών») οσιομαρτύρων. Οσίων Σάββα του ηγιασμένου (2) (†532), Φιλόθεου και Νεκταρίου, των εν Άθω. Νόννου και Γράτου επισκόπου Εφέσου. Μάρτυρος Διογένους.
(1)Ο άγιος Αναστάσιος αφιερώθηκε στην υπηρεσία των μαρτύρων της πίστης. Τους επισκέπτονταν στις φυλακές, τους έφερνε τροφές και περιποιούνταν τα τραύματά τους. Επίσης τους παρακολουθούσε και τους εμψύχωνε κατά την δίκη, τα μαρτύρια και την θανατική εκτέλεση, προσευχόμενος γι` αυτούς και τους παρακαλούσε να εύχονται γι` αυτόν στον Κύριο, ώστε να τον αξιώσει με το ίδιο τέλος. Από αυτόν τον πόθο φλεγόμενος, παρουσιάστηκε κάποια μέρα οικειοθελώς και δήλωσε στον δικαστή που είχε διατάξει να βασανιστούν μερικοί χριστιανοί, ότι μάταια κοπιάζει με τέτοια μέσα να καταπνίξει το έργο του Θεού. Γι` αυτό βασανίστηκε ανελέητα, και τέλος αποκεφαλίστηκε. Στη συνέχεια πήραν το σώμα του και το έριξαν στη θάλασσα.
(2)Έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Β` του Μικρού. Καταγόταν από τη Καππαδοκία και ήταν γόνος επιφανούς και ευσεβούς οικογενείας. Από πολύ νωρίς γνώρισε τις θείες βουλές και αποφάσισε να αφιερωθεί στο μοναστικό βίο. Είχε τόση πίστη που κάποτε μπήκε σε ένα κλίβανο πυρός από τον οποίο βγήκε αβλαβής με τη βοήθεια του Θεού. Όταν ήταν δεκαοχτώ ετών έφυγε από το μοναστήρι των Φλαβιανών και πήγε στα Ιεροσόλυμα. Από εκεί κατευθύνθηκε προς την έρημο της Ανατολής για να συναντήσει τον Μέγα Ευθύμιο. Ο Ευθύμιος τον έστειλε σε ένα κοινόβιο, το οποίο διηύθυνε ο όσιος Θεόκτιστος. Ο Σάββας κατά την παραμονή του στο κοινόβιο έλαμψε λόγω του χαρακτήρα του και των αρετών του. Μάλιστα ήταν τόσο σοβαρός και ηθικός -παρά το νεαρό της ηλικίας- που προσαγορεύτηκε παιδαριογέροντας από τον Μ. Ευθύμιο. Ο Σάββας όσο μεγάλωνε τροφοδοτούσε όλο και περισσότερο το πνεύμα του, γι` αυτό και τιμήθηκε με το χάρισμα της θαυματουργίας. Το χάρισμα αυτό το επιστράτευσε στην υπηρεσία των φτωχών και των ασθενών και έτσι επιτέλεσε σημαντικότατα έργα. Σε ηλικία ενενήντα τεσσάρων ετών ανήλθε προς Κύριον εν ειρήνη.
6Δεκεμβρίου
Νικολάου αρχιεπισκόπου Μύρων (1) της Λυκίας, του Θαυματουργού (†330), Αέρος επισκόπου Ιεροσολύμων. Μάρτυρος Νίσερ (2). Νεομάρτυρος Νικολάου του Καραμάνου, του εν Σμύρνη (†1657). Οσίων Αντωνίου και Νείλου, του εν Κύπρω.
(1)Έδρασε την εποχή των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού, Μαξιμιανού και Μεγάλου Κωνσταντίνου. Στην αρχή αφιερώθηκε στον ασκητικό βίο, λόγω όμως της ξεχωριστής αρετής του τιμήθηκε, χωρίς να το επιδιώξει, με το αξίωμα του αρχιεπισκόπου Μύρων. Από τη θέση αυτή καθοδηγούσε με αγάπη το ποίμνιό του και ομολογούσε με παρρησία την αλήθεια. Για το λόγο αυτό συνελήφθη από τους τοπικούς άρχοντες και ρίχτηκε στη φυλακή. Όταν όμως ανήλθε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Μέγας Κωνσταντίνος ελευθερώθηκαν όλοι οι χριστιανοί και έτσι ο Νικόλαος επανήλθε στο αρχιεπισκοπικό θρόνο. Μάλιστα έλαβε μέρος στην Α`Οικουμενική Σύνοδο, όπου ξεχώρισε για τη σοφία και την ηθική του τελειότητα. Προικισμένος με το χάρισμα της θαυματουργίας έσωσε πολλούς ανθρώπους και όσο ήταν εν ζωή αλλά και μετά την κοίμησή του. Για παράδειγμα όταν κάποτε κινδύνευσε κάποιος στη θάλασσα λόγω σφοδρών ανέμων και επικαλέστηκε το όνομα του αγίου σώθηκε και μάλιστα ενώ βρισκόταν στη μέση του πελάγους βρέθηκε αβλαβής στο σπίτι του. Το θαύμα έγινε αμέσως γνωστό στην Πόλη και ο λαός προσήλθε αμέσως σε λιτανεία και αγρυπνία προκειμένου να τιμήσει το θαυματουργό Άγιο.
(2)Ο Άγιος Νισέρ έζησε στα χρόνια του Μαξιμιανού και επειδή ήταν χριστιανός οδηγήθηκε στους Ιούλιο και Αιλιανό. Όταν ρωτήθηκε αν επιμένει στη λατρεία του Χριστού, ο Νισέρ απάντησε καταφατικά και έτοιμος να υπερασπιστεί μέχρι θανάτου την πίστη του στον ένα και μοναδικό Θεό. Τότε, διατάχθηκε ο βασανισμός του. Τον γύμνωσαν και με πυρακτωμένα σφαιρίδια μαστίγωσαν το σώμα του. Στη συνέχεια τον φυλάκισαν. Αλλά, όταν και πάλι τον ανέκριναν, συνέχισε να ομολογεί τον Κύριο. Έτσι διατάχθηκε πάλι ο βασανισμός του. Αφού τον βασάνισαν τον έριξαν στην πυρά.
7Δεκεμβρίου
Μαρτύρων Αθηνοδώρου (1), Ακεψιμά, Ισιδώρου και Λέοντος. Γαϊανού και Γαΐου. Δομετίου, Νεοφύτου, Μαρτίνου, Νικολάου και Πρίσκου. Οσίων Αμβροσίου επισκόπου Μεδιολάνων (†397). Αμμούν του εν Νητρία. Γρηγορίου, Ιγνατίου, Ιωάννου του Ρώσου, Παύλου υποτακτικού, «του εν Παρηγοριά» και Γερασίμου ασκητού, του εξ Ευβοίας.
(1)Ο άγιος Αθηνόδωρος καταγόταν από τη Μεσοποταμία και έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Ήταν θαυμαστό το ψυχικό σθένος με το οποίο υπέφερε τα φρικτά βασανιστήρια στα οποία υποβλήθηκε λόγω της πίστης του στον Ιησού Χριστό. Η υπομονή και καρτερικότητα που έδειξε, προσέλκυσε στον χριστιανισμό πενήντα ειδωλολάτρες, οι οποίοι παρακολουθούσαν τα μαρτύρια. Έτσι παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο και στέφθηκε με το στέφανο του Μαρτυρίου.
8Δεκεμβρίου
Προεόρτια της Συλλήψεως της αγίας Άννης. Αποστόλων (Ο΄) Σωσθένους επισκόπου γενομένου Κολοφώνος, Απολλώ επισκόπου Καισαρείας και Επαφροδίτου επισκόπου Αδριακής, Καίσαρος επισκόπου Δυρραχίου, Κηφά, Ονησιφόρου επισκόπου Κορώνης (εν Μεσσηνία) και Τυχικού. Οσίων Παταπίου (1) († η΄αι.) του εν Λουτρακίω Δαμιανού και Σωφρονίου επισκόπου εν Κύπρω.Παρθενίου του εν Χίω (†1883)•
(1)Ο όσιος Πατάπιος καταγόταν από τις Θήβες της Αιγύπτου και από την παιδική του ηλικία, γνώρισε το λόγο του Θεού. Σε νεαρή ηλικία μοίρασε την περιουσία του και αποσύρθηκε στο μοναχικό βίο. Ασκήτεψε πολλά χρόνια στην έρημο, πριν μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί συνέχισε τις προσευχές του και το φιλανθρωπικό του έργο. Φρόντισε δε να εμπλουτίσει τις γνώσεις του, διαβάζοντας θεολογικά συγγράμματα, κάτι που πραγματοποιούσε μέσω των προσευχών του αφού ήταν εκ γενετής τυφλός. Η ταπεινοφροσύνη και η ενάρετη ζωή του Πατάπιου, τον αξίωσαν να θαυματουργεί και μπόρεσε έτσι να βοηθήσει πλήθος ανθρώπων που τον είχαν ανάγκη.
9Δεκεμβρίου
Ο Ευαγγελισμός της Συλλήψεως της αγίας Άννης, μητρός της Θεοτόκου. Προφήτιδος Άννης της του Σαμουήλ μητρός. Μαρτύρων Βάσσης, Εασίου, Ισαάκ, Ναρσή του Πέρσου και Σωσιθέου. Οσίου Στεφάνου του νεολαμπούς (1).
(1)Ο όσιος Στέφανος του νεολαμπούς, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και έζησε τον 8ον αιώνα. Ανατράφηκε με ευσέβεια και υπήρξε θερμός αγωνιστής υπέρ της Ορθοδοξίας, κατά τους διωγμούς επί του βασιλιά Θεόφιλου. Στα χρόνια της βασίλισσας Θεοδώρας, ο πατριάρχης Μεθόδιος χειροτόνησε τον Στέφανο πρεσβύτερο και τον κατάταξε στον κλήρο της αρχιεπισκοπής της Κωνσταντινούπολης. Όταν πέθανε ο πατέρας του, κληρονόμησε μεγάλη περιουσία την οποία διέθεσε σε φιλανθρωπίες. Κατοικούσε στο ναό του Αγίου Αντύπα, όπου εισέρχονταν πλήθος ανθρώπων, όλων των τάξεων, για να ακούσουν το θείο λόγο του. Απεβίωσε όταν συμπλήρωσε το εβδομηκοστό έτος της ηλικίας του.
10Δεκεμβρίου
Μαρτύρων Μηνά του καλλικελάδου του Αθηναίου († γ΄αι.), Ερμογένους επισκόπου Αλεξανδρείας και Ευγράφου. Γεμέλλου του πολυάθλου (1), Θεοτέκνου πρεσβυτέρου. Ευγενίου και Μαρίνου, των εν Καισαρεία. Μαριαννού, οσίου Θωμά του Δεφουρκινού.
(1)Ο άγιος Γέμελλος έζησε την εποχή του βασιλιά Ιουλιανού του παραβάτη. Όταν ο Ιουλιανός πέρασε από την Άγκυρα, την πατρίδα του Γέμελλου, πληροφορήθηκε ότι ο χριστιανός αυτός δεν έπαυε να αγωνίζεται κάθε μέρα για την πίστη του Ευαγγελίου. Ο βασιλιάς τον κάλεσε κοντά του και προσπάθησε να τον πείσει να ασπαστεί την θρησκεία των εθνικών. Ο Γέμελος όμως, παράμεινε πιστός στις θρησκευτικές του πεποιθήσεις και συνέχισε να διαδίδει το λόγο του Κυρίου. Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός ο Παραβάτης, οργισμένος διέταξε να μπήξουν κατά μήκος των δακτύλων του Γέμελου, αιχμηρά τεμάχια ξύλου. Όμως ο Άγιος παράμεινε ακλόνητος και γι` αυτό τον έκαψαν με πυρωμένο σίδερο. Ούτε η νέα τιμωρία όμως τον έκανε να απαρνηθεί την πίστη του. Γι` αυτό διατάχθηκε να τον σταυρώσουν. Από το ύψος του σταυρού προσευχόταν για τους φονιάδες του και τους ευχαριστούσε που τον τιμωρούσαν με το θάνατο που έλαβε ο Κύριος. Παρέδωσε το πνεύμα του επί του Σταυρού, το άγιο λείψανό του δε τάφηκε από χριστιανούς με κάθε ευλάβεια.
12Δεκεμβρίου
Σπυρίδωνος επισκόπου Τριμυθούντος (1), του θαυματουργού (†348). Μάρτυρος Αλεξάνδρου (2) αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων. Μαρτύρων Αιθερίου και Συνετού του αναγνώστου. Οσίων Αμμωναθά και Ανθού. Ευφημιανής και Φαίβης. Ιωάννου, επισκόπου Ζιχνών (†1333).
(1)Έζησε την εποχή του Μ. Κωνσταντίνου. Καταγόταν από τη Κύπρο και στην αρχή ζούσε ως βοσκός. Ήταν παντρεμένος με μια ευσεβή γυναίκα, η οποία πέθανε νέα. Έκτοτε ο άγιος πέρασε την υπόλοιπη ζωή του αφοσιωμένος στην υπηρεσία του Κυρίου και των πλησίον του. Λόγω της ηθικής του αρτιότητας ο Θεός τον τίμησε με το χάρισμα της θαυματουργίας. Οι αρετές του και η δύναμη της πίστης του εκτιμήθηκαν και από το λαό, με αποτέλεσμα όταν απεβίωσε ο επίσκοπος Τριμυθούντος της Κύπρου, του ζητήθηκε αμέσως να αναλάβει τον επισκοπικό θρόνο. Υπήρξε μεγάλος θεματοφύλακας της ορθοδοξίας και με τα επιχειρήματά του ανέτρεπε τις κακοδοξίες των αιρετικών. Όταν ο άγιος ήταν επίσκοπος συνέβη και το εξής : δύο κλέφτες εισέβαλαν στο μαντρί της επισκοπής με σκοπό να κλέψουν το κοπάδι. Με θεία όμως παρέμβαση βρέθηκαν αλυσοδεμένοι. Την επόμενη ημέρα, όταν ο άγιος Σπυρίδων τους αντίκρισε, όχι μόνο τους ελευθέρωσε αλλά και τους χάρισε ένα κριάρι. Ο άγιος απεβίωσε εν ειρήνη.
(2)Ο άγιος Αλέξανδρος έζησε γύρω στα τέλη του δεύτερου αιώνα και μέχρι τα μέσα του τρίτου αιώνα. Συνδύαζε με την ευσέβεια που τον διακατείχε και μία μεγάλη επιθυμία για μάθηση, γι` αυτό χρημάτισε μαθητής του Κλημέντου του Αλεξάνδρεως. Διέπρεψε στις σπουδές του και διακρίθηκε στο κήρυγμα του Ευαγγελίου. Αργότερα χρίστηκε επίσκοπος Φλανιάδος στην Καππαδοκία. Επειδή ο επίσκοπος Ιεροσολύμων, ο οποίος ονομαζόταν Νάρκισσος, ήταν υπερήλικας αλλά μεγάλης αρετής προσέλαβε σαν βοηθό του τον Αλέξανδρο τον οποίο και προόριζε για διάδοχό του. Μετά το μαρτυρικό τέλος του Νάρκισσου, ο Αλέξανδρος ανήλθε στον επισκοπικό θρόνο των Ιεροσολύμων. Αγωνίστηκε για την πίστη, ίδρυσε μάλιστα και μία βιβλιοθήκη στα Ιεροσόλυμα, στην οποία συγκέντρωσε πολλά εκκλησιαστικά και θεολογικά συγγράμματα. Στον διωγμό του Δεκίου συνελήφθηκε και επειδή δεν αρνήθηκε, παρά τις πιέσεις, την πίστη του διατάχτηκε να τον ρίξουν στα λιοντάρια. Ως εκ θαύματος όμως τα άγρια θηρία τον άφησαν ανέγγικτο. Πέθανε εξαιτίας των πληγών που υπέστη από τα φρικτά βασανιστήρια.
13Δεκεμβρίου
Μαρτύρων Ευστρατίου, Αυξεντίου, Ευγενίου, Μαρδαρίου και Ορέστου (1) (†δ΄αι.). Λουκίας της παρθένου (2) (†304). Ιερομάρτυρος Γαβριήλ, αρχιεπισκόπου Βελιγραδίου, Πεκίου και πάσης Σερβίας, του εν Προύσση μαρτυρήσαντος (†1659). Οσίων Άρεως του σοφού και Αρσενίου του εν τω Λάτρω.
(1)Μαρτύρησαν κατά την περίοδο των διωγμών του Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, όταν ο Ευστράτιος βασανίστηκε απο τον Λύσιο και υποχρεώθηκε να φορέσει σιδερένια παπούτσια με δηλητηριασμένα καρφιά, το σκότωσαν τοποθετώντας τον σε καμίνι. Ο Αυξέντιος αποκεφαλίστηκε και ο Μαρδάριος κρεμάστηκε ανάποδα από τρύπες που του άνοιξαν στους αστραγάλους. Στον Ευγένιο του έκοψαν τη γλώσσα και τα χέρια και με αυτό το τρόπο πέθανε. Ο Ορέστης πέθανε αφού τοποθετήθηκε σε πυρακτωμένο κρεβάτι.
(2) H Λουκία η παρθένος έζησε γύρω στα μέσα του τρίτου αιώνα. Καταγόταν από τις Συρακούσες της Σικελίας. Μοναχοκόρη, είχε ορφανέψει μικρή από τον πατέρα της και έμεινε μόνη με τη μητέρα της, η οποία ήταν βαριά άρρωστη με μία ανίατη ασθένεια. Έχοντας απελπιστεί από τις άκαρπες προσπάθειες των ιατρών, ευελπιστούσαν μόνο στη Θεία Χάρη για την ίαση της ασθένειάς της. Γι` αυτό μετέβηκαν στην Κατάνη, όπου βρίσκονταν το λείψανο της αγίας Αγαθής. Το βράδυ που έπεσε να κοιμηθεί η Λουκία, αφού είχε προσευχηθεί θερμά για την υγεία της μητέρας της, είδε την αγία Αγαθή σε όραμα. Η αγία της είπε ότι η μητέρα της θα γιατρευτεί, αλλά η ίδια θα στεφθεί το στέφανο του μαρτυρίου. Η Λουκία περιχαρής, ξύπνησε το πρωί για την ανάρρωση της μητέρας της, αλλά και για το μαρτυρικό στέφανο που την περίμενε. Όταν γύρισαν στις Συρακούσες την κατήγγειλαν στον αυτοκράτορα Δέκιο, λόγω του φιλανθρωπικού και χριστιανικού της έργου. Επειδή δεν απαρνήθηκε την πίστη της στον Κύριο, διατάχθηκε ο θάνατός της. Η αγία Λουκία παρέδωσε το πνεύμα της κάτω από το ξίφος του δημίου.
15Δεκεμβρίου
Ιερομάρτυρος Ελευθερίου (1), επισκόπου Αυλώνος (Ιλλυρικού ) και Ανθίας της μητρός αυτού (†β΄ αι.). Μαρτύρων Βάκχου του Νέου, Ελευθερίου του Θαλαμηπόλου, Κορέμωνος του επάρχου. Οσιομάρτυρος Σωσάννης (2), διακονίσσης, της εν Ελευθερουπόλει. Οσίων Παύλου του Νέου, του εν τω Λάτρω και Στεφάνου αρχιεπισκόπου, του Ρώσου.
(1)Ο Ελευθέριος έδρασε στη Ρώμη κατά τον 2ο αιώνα όταν αυτοκράτορες ήταν ο Κόμμωδος και ο Σεπτίμιος Σεβήρος. Η μητέρα του Ανθία, που έμεινε χήρα όταν ο Ελευθέριος ήταν μικρός, κατηχήθηκε στη χριστιανική πίστη από τον Απ. Παύλο. Η Ανθία ανέθρεψε το γιο της σύμφωνα με τη διδασκαλία του Ευαγγελίου και μάλιστα ανέθεσε την ηθική του τελείωση και τη θεολογική του κατάρτιση στον επίσκοπο Ρώμης Ανίκητο. Σε ηλικία 15 ετών ο Ελευθέριος χειροτονήθηκε διάκονος από τον Ανίκητο, ενώ αργότερα έγινε επίσκοπος Ιλλυρικού. Ο βασιλιάς της Βρετανίας Λούκιος έστειλε επιστολή στον άγιο, δηλώνοντας την επιθυμία του να διδαχθούν την πίστη στον Χριστό αυτός και ο λαός του. Όταν ο αυτοκράτορας Σεπτίμιος Σεβήρος πληροφορήθηκε τη χριστιανική δράση του Ελευθερίου διέταξε τη σύλληψή του. Έπειτα από πολλά βασανιστήρια ο Ελευθέριος οδηγήθηκε από τους ειδωλολάτρες στην αρένα της Ρώμης. Τα άγρια ζώα όμως δεν τον άγγιξαν, γι` αυτό και αποκεφαλίσθηκε μαζί με τη μητέρα του.
(2) Η αγία Σωσάννη έζησε στα τέλη του τρίτου αιώνα. Καταγόταν από την Παλαιστίνη, είχε πατέρα εθνικό και μητέρα Ιουδαία. Η ίδια όμως όταν γνώρισε την χριστιανική πίστη βαπτίστηκε από τον επίσκοπο Σιλουανό χριστιανή. Αυτό εξόργισε πολύ τους Εθνικούς και τους Εβραίους, οι οποίοι αποφάσισαν από κοινού να την σκοτώσουν. Το σχέδιο της δολοφονίας της όμως, το πληροφορήθηκε ο επίσκοπος και μαζί με την αγία προσπάθησαν να βρουν μία λύση. Τελικά τη λύση την έδωσε η Σωσάννη. Μοίρασε την περιουσία της στους φτωχούς και ντυμένη άνδρας εγκατέλειψε τα Ιεροσόλυμα. Αργότερα μετέβη στην Ελευθερούπολη, στην οποία ντύθηκε πάλι γυναίκα. Όταν κηρύχθηκε ο διωγμός της Εκκλησίας από τον Διοκλητιανό, η Σωσάννη χωρίς να φοβηθεί καθόλου, εξακολούθησε να λατρεύει τον Ιησού Χριστό φανερά. Συλληφθείσα γι` αυτό και επειδή δεν θέλησε να θυσιάσει στα είδωλα καταδικάστηκε μαζί με άλλους σε θανατική ποινή. Η αγία Σωσάννη παρέδωσε το πνεύμα στον Κύριο της μέσα στην πυρά.
16Δεκεμβρίου
Προφήτου Αγγαίου. Θεοφανούς της βασιλίσσης (1), συζύγου Λέοντος του σοφωτάτου βασιλέως, της θαυματουργού (†894). Μόδεστου πατριάρχου Ιεροσολύμων (†634). Μαρτύρων Ιλαρίου, Πρόμου (Πρόβου ) και Μαρίνου του Συγκλητικού. Μέμνωνος αρχιεπισκόπου Εφέσου, Νικολάου Β`, πατριάρχου Κων /πόλεως, του Χρυσοβέργη και Συμεώνος αρχιεπισκόπου Αντιοχείας.
(1)Η Θεοφανώ ήταν σύζυγος του βασιλιά Λέοντα του επονομαζόμενου Σοφού. Η Θεοφανώ, καταγόταν από επιφανή οικογένεια της Ανατολής, και κατοικούσε στην Κωνσταντινούπολη. Αναδείχθηκε βασίλισσα και παρ` όλο τα μεγαλεία και τον πλούτο που την πλαισίωνε, διατήρησε τη ταπεινοφροσύνη και την μετριοφροσύνη που την χαρακτήριζε πριν. Προτιμούσε να είναι απλά ντυμένη και να βρίσκεται δίπλα στους ανθρώπους που την χρειάζονταν. Γι` αυτό ντυνόταν απλά για να μην αναγνωρίζεται και με την συνοδεία δύο εμπιστων υπηρετριών της, γύρναγε στα σπίτια των φτωχών και κατατρεγμένων και πρόσφερε την βοήθειά της. Ήταν τόση η πίστη της, που αξιώθηκε να θαυματουργήσει. Όταν εγκατέλειπε η ιατρική επιστήμη κάποιον ασθενή διότι δεν μπορούσε να τον θεραπεύσει, τον επανέφερε στην υγεία του η αγία με την δύναμη της ψυχής της. Παρ` όλο τις πίκρες που δέχθηκε στη ζωή της η αγία Θεοφανώ υμνούσε τον Κύριο με μία άσβεστη φλόγα. Αναπαύθηκε εν ειρήνη και το άγιο λείψανό της βρίσκεται στο πατριαρχείο Κων/πόλεως.
17Δεκεμβρίου
Δανιήλ του Προφήτου. Των αγίων Τριών Παίδων Ανανίου, Αζαρίου και Μισαήλ. Διονυσίου αρχιεπισκόπου Αιγίνης (1) του θαυματουργού, του εκ της νήσου Ζακύνθου (†1624). Οσιομαρτύρων Πατερμουθίου, Κόπριος και Αλεξάνδρου. Μαρτύρων Ιάκχου του Τριγληνού και Νικήτα του νέου. Οσίου ομολογητού Δουνάλε (Στεφάνου).
(1)Ο άγιος Διονύσιος καταγόταν από ευσεβή και αρχοντική οικογένεια της Ζακύνθου. Έγινε μοναχός στη βασιλική Μονή Στροφάδων, όπου μελετούσε την Αγ. Γραφή. Θέλοντας να πάει στα Ιεροσόλυμα, μετέβη πρώτα στην Αθήνα. Εκεί τον άκουσε να κηρύττει ο Αρχιερέας των Αθηνών και τον θαύμασε τόσο που τον χειροτόνησε επίσκοπο Αιγίνης. Δούλεψε άγρυπνα, ακούραστα και ταπεινά για το καλό του ποιμνίου του. Αρρώστησε όμως και επέστρεψε στη Ζάκυνθο όπου μέχρι το 1579 ήταν προσωρινός επίσκοπος. Πέθανε σε βαθιά γεράματα στις 17 Δεκεμβρίου 1624. Τάφηκε στη Μονή Στροφάδων. Το άγιο λείψανό του παραμένει ευωδιαστό και αδιάφθορο μέχρι σήμερα.
18Δεκεμβρίου
Ιερομαρτύρων Ερμύλου, Μοδέστου αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων (†389) και Φωκά. Μαρτύρων Αλφειού του αναγνώστου, Ευβιότου, Ζακχαίου διακόνου. Κάστορος. Καστούλου του Διαιταρίου, Κλαυδίου, Μαρκελλίνου και Μάρκου, Τραγκυλίνου και Μαρκίας. Νικοστράτου, Ζωής Σεβαστιανού του Συγκλητικού (†287). Σοφίας της θαυματουργού και Τιβουρτίου. Οσίων Φλώρου επισκόπου Αμινσού (1) και Μιχαήλ του συγκέλλου και ομολογητού.
(1)Ο όσιος Φλώρος, έζησε την εποχή που βασίλεψαν οι Ιουστινιανός ο Β`, ο Τιβέριος και ο Μαυρίκιος και επί των πατριαρχίας Ευτυχίου και Ιωάννου του Γ`. Ο πατέρας του ονομαζόταν και αυτός Φλώρος η δε μητέρα του Ευφυΐα. Επειδή ήταν μορφωμένος και κατείχε την Θεολογία διακρίθηκε στην Κωνσταντινούπολη και προσλήφθηκε σαν γραμματέας στο παλάτι. Σύντομα χάρη στις ικανοτήτές του του αναδείχθηκε σε πατρίκιο. Νυμφεύτηκε κόρη σεμνή και πιστή και απέκτησε ένα τέκνο. Όμως είδε να πεθαίνουν και η σύζυγός του και το παιδί του. Γι` αυτό αποφάσισε να αποσυρθεί σε ένα μικρό κτήμα, αφού μοίρασε όλη του την περιουσία πρώτα. Εκεί καθώς μελετούσε τα θρησκευτικά βιβλία και προσευχόταν, αποφάσισε να ενταχθεί στον κλήρο. Διακρίθηκε για την διδακτικότητά του και την αρετή του και έγινε επίσκοπος Αμισού. Παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο, σε βαθιά γεράματα, εν ειρήνη.
19Δεκεμβρίου
Μαρτύρων Βονιφατίου (†290), Άρεως (†308), Ευτυχίου, Θεσσαλονίκης, Ηλία, Πρόβου. Πολυεύκτου του Καισαρέως, Τιμοθέου και Τρύφωνος. Οσίων Αγλαΐας της Ρωμαίας και Γρηγεντίου επισκόπου Αιθιοπίας.
20Δεκεμβρίου
Προεόρτια της εορτής των γενεθλίων του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Ιερομάρτυρος και αποστολικού πατρός Ιγνατίου του Θεοφόρου (†107), οσίου Φιλογονίου (1) του από δικολόγου γενομένου πατριάρχου Αντιοχείας (†323). Νεομάρτυρος εκ Θάσου Ιωάννου (†1652).
(1)Ο όσιος Φιλογόνιος έζησε στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Επιδόθηκε από την παιδική του ηλικία, στην εκμάθηση των ιερών γραμμάτων και έτσι αφιέρωσε τον εαυτό του στο Θεό. Ο Φιλογόνιος ήταν νομικός και ασκούσε το επάγγελμά του με γνώμονα τα φιλανθρωπικά του αισθήματα. Όποτε μπορούσε, υπεράσπιζε τους συνανθρώπους του που είχαν αδικηθεί και ήταν αδύναμοι απέναντι στους καταπιεστές ειδωλολάτρες. Τόσο η ευγλωττία του όσο και η αναμφισβήτητη ευσέβεια και χρηστότητα του, έκαναν τους χριστιανούς της Αντιόχειας να τον αναδείξουν σε επίσκοπο της μεγάλης και περίλαμπρης πόλης τους. Ο Χρυσόστομος μας πληροφορεί ότι ο επίσκοπος Αντιόχειας, ο Φιλογόνιος, ήταν έγγαμος και είχε μία θυγατέρα όταν χειροτονήθηκε. Η οικογένειά του όμως δεν τον εμπόδισε να διατελέσει μεγάλο φιλανθρωπικό έργο και να αφιερωθεί στο ποίμνιό του. Ο όσιος Φιλογόνιος παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο εν ειρήνη.
21Δεκεμβρίου
Μαρτύρων Ιουλιανής και των συν αυτή 500 εν Νικομήδεια (†304), Θεμιστοκλέους (1) (†251). Οσίου Πέτρου μητροπολίτου πάσης Ρωσίας, του θαυματουργού.
(1)Ο άγιος Θεμιστοκλής καταγόταν από τα Μύρα της Λυκίας και έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Δεκίου. Ήταν βοσκός στο επάγγελμα. Την εποχή εκείνη ο Ασκληπιός, ο διοικητής της Λυκίας, ξεκίνησε διωγμό κατά των χριστιανών και ο στόχος του ήταν να συλλάβει τον άγιο μάρτυρα Διοσκουρίδη. Ο Διοσκουρίδης όμως κατέφυγε στο όρος όπου έβοσκε ο Θεμιστοκλής τα πρόβατά του. Οι άνθρωποι του διοικητή κίνησαν και αυτοί προς το όρος όπου και συνάντησαν τον Θεμιστοκλή. Όταν ερωτήθηκε για την πίστη του δεν δίστασε ούτε στιγμή να ομολογήσει τον έναν και μοναδικό Θεό. Οι στρατιώτες ακούγοντας την ομολογία αυτή της πίστης του τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν στον Ασκληπιό. Παρ` όλες τις απειλές που δέχθηκε ο άγιος έμεινε ακλόνητος στην πίστη του. Αυτό εξόργισε τον Ασκληπιό και διέταξε τον βασανισμό του. Ο άγιος Θεμιστοκλής παρέδωσε το πνεύμα του κατά την διάρκεια του μαρτυρίου.
22Δεκεμβρίου
Οσίας Αναστασίας (1) της φαρμακολυτρίας της εν Θεσσαλονίκη (†304). Μαρτύρων Θεοδότης και Χρυσογόνου «του θεοσεβεστάτου διδασκάλου» (†304) και Ζωίλου.
(1)Η Αγία Αναστασία είχε πατέρα τον Πατρίκιο, ο οποίος ήταν Ρωμαίος. Διακρινόταν για το υπέροχο κάλλος, την παιδεία και την κοσμιότητά της. Παντρεύτηκε σε νεαρή ηλικία τον Ποπλίωνα, αξιωματούχο των Ρωμαίων και φανατικό ειδωλολάτρη. Η Αναστασία όμως, κατηχήθηκε στο λόγο του Χριστού και έλαβε το Θείο Βάπτισμα. Επειδή δεν φανέρωσε δημόσια, λόγω του ανδρός της, την χριστιανική της πίστη, βοηθούσε κρυφά όσους είχαν ανάγκη από ένα χέρι βοηθείας ή ένα λόγο παρηγοριάς. Ντυνόταν απλά και μετέβαινε στις φυλακές πηγαίνοντας τροφή και χρήματα. Όταν έμαθε ο Ποπλίωνας την δράση της αγίας, εξοργίστηκε. Αρχικά προσπάθησε να την μεταπείσει με συμβουλές. Όμως, η Αναστασία παρέμενε ακλόνητη στην πίστη της ακόμα και όταν την κακοποίησε. Αυτή η επιμονή της, εξόργισε τον Ποπλίωνα και την κατέδωσε στον αυτοκράτορα Διοκλητιανό, ο οποίος διέταξε την φυλάκισή της. Επειδή εξακολουθούσε να υμνεί τον Κύριο, ο Διοκλητιανός διέταξε τον βασανισμό της. Τελικά η αγία Αναστασία παρέδωσε το πνεύμα της στην πυρά.
23Δεκεμβρίου
Των εν Κρήτη αγίων Δέκα Μαρτύρων Αγαθόποδος, Βασιλίδου, Γελασίου, Ευαρέστου, Ευνικιανού, Ευπόρου, Ζωτικού, Θεοδούλου, Ποντίου (Πομπηίου) και Σατορνίνου (†γ΄ αι.). Σχίνωνος και Χρυσογόνου «επάρχου πόλεως Θεσσαλονίκης». Νεομάρτυρος Νικολάου του Καρπενησιώτου. Οσίων Παύλου αρχιεπισκόπου Νεοκαισαρείας, Ναούμ (1) φωτιστού και ιεροκήρυκος Βουλγαρίας, του θαυματουργού και Νήφωνος επισκόπου Κωνσταντιανής.
Μνήμη των εγκαινίων της αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, ήτοι τον πολυυμνήτου ναου της του Θεού Σοφίας (562).
(1)Ο άγιος Ναούμ έζησε τον ένατο αιώνα και συνεργάστηκε με τους Κύριλλο και Μεθόδιο στους αγώνες για τη διάδοση της χριστιανικής πίστης στην Βουλγαρία. Στο μεγάλο αυτό έργο συνάντησαν πολλές δυσκολίες. Ο Ναούμ πήγε στη Ρώμη, όπου συνάντησε τον τότε πάπα, μετέβη και στην Γερμανία όπου και πολέμησε τις αιρέσεις. Επανήλθε στη Βουλγαρία, όπου οργάνωσε μαζί με άλλους συναγωνιστές του σώμα εσωτερικής ιεραποστολής. Εργάστηκε θερμότατα υπέρ της στερέωσης του Χριστιανισμού στις βαλκανικές περιοχές. Ο θάνατος τον βρήκε υπηρετώντας την διάδοση της ορθοδοξίας.
24Δεκεμβρίου
Ευγενίας οσιομάρτυρος (†262) και των γονέων αυτής Φιλίππου επάρχου παλαιάς Ρώμης και Βασίλλας και των τέκνων αυτών, Πρώτα και Υακίνθου. Μαρτύρων Αχαϊκού, Θεοκλείου, Καστούλου και Σόσσιου. Οσίων Αντιόχου «του της Πανδέκτης». Αφροδισίου, Βιτιμίωνος και Νικολάου του από στρατιωτών.
26Δεκεμβρίου
Η Σύναξις της υπεραγίας Θεοτόκου και η εις Αίγυπτον φυγή αυτής. Ιερομαρτύρων Ευθυμίου επισκόπου Σάρδεων του ομολογητού (†840) και Κωνσταντίου του Ρώσου, του εν Κωνσταντινούπολη (†1743). Οσίων Ευαρέστου, του εν τη μονή Στουδίου και Κωνσταντίνου πρεσβυτέρου (1), του εξ Ιουδαίων.
— Κυριακή μετά την Χρίστου Γέννησιν. Μνήμη των αγίων και δικαίων Ιωσήφ του μνήστορος, Δαβίδ του προφητάνακτος και Ιακώβου του Αδελφοθέου.
(1) Ο όσιος Κωνσταντίνος ήταν από τα Σύναδα της Φρυγίας. Σε νεαρή ηλικία προσπάθησε να ακολουθήσει τη ζωή των ενάρετων χριστιανών. Ο νεαρός Ιουδαίος, ο οποίος έφερε την χριστιανική πίστη ήδη στη ψυχή του, αποφάσισε να φύγει από το θόρυβο του κόσμου και μετέβη στο μοναστήρι Φουβούτιον, του οποίου οι μοναχοί φημίζονταν για την θεάρεστη ζωή τους. Αφού δοκιμάσθηκε αρκετά και πείστηκαν για την ειλικρινή και φωτεινή πίστη του, τον βάπτισαν και τον ονόμασαν Κωνσταντίνο. Έγινε έτσι αδελφός της Μονής. Επιδόθηκε στη μελέτη πνευματικών έργων. Όμως αυτό δεν του ήταν αρκετό, ήθελε να διδάξει και στους άλλους ανθρώπους τον λόγο του Χριστού. Γι` αυτό άρχισε να μεταβαίνει από την μία πόλη στην άλλη και να κηρύσσει το λόγο του Θεού. Απεβίωσε εν ειρήνη.
27Δεκεμβρίου
Πρωτομάρτυρος και αρχιδιακόνου Στεφάνου (1) (†34). Μάρτυρος Μαυρικίου (2) και των συν αυτώ 70 μαρτύρων. Οσίων Θεοδώρου του Γραπτού (†840), Θεοδώρου Α` αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως και Λουκά του Τριγληνού.
(1)Υπήρξε ένας από τους επτά διακόνους τους οποίους εξέλεξαν οι πρώτοι χριστιανοί και χειροτόνησαν οι Άγιοι Απόστολοι, με σκοπό να επιβλέπουν τη διαχείριση των τροφίμων και των χρημάτων των χριστιανικών κοινοτήτων. Ο Στέφανος είχε αφιερώσει τη ζωή του στο κήρυγμα του ευαγγελικού λόγου και στη φιλανθρωπική δράση. Για τη προσφορά και τις αρετές του τιμήθηκε με το χάρισμα της θαυματουργίας. Με το χάρισμα αυτό θεράπευε ασθενείς και αποδείκνυε τη δύναμη του Χριστού. Με τη βαθιά θεολογική του κατάρτιση ανέτρεπε εύκολα τις κακοδοξίες των Ιουδαίων για το έργο του Χριστού, προκαλώντας την οργή και το φθόνο τους. Κάποιοι μάλιστα από τους φανατικούς Ιουδαίους τον συκοφάντησαν και τον οδήγησαν σε απολογία μπροστά στους αρχιερείς. Όταν ο Στέφανος απολογήθηκε κατατρόπωσε το συνέδριο και τους αρχιερείς προκαλώντας την οργή τους. Έπειτα από την απολογία του, οι Ιουδαίοι τον έσυραν έξω από το δικαστήριο και τον θανάτωσαν δια λιθοβολισμού.
(2)Ο άγιος Μαυρίκιος και οι άγιοι 70 μάρτυρες μαρτύρησαν στα χρόνια του βασιλιά Μαξιμιανού. Ήταν στρατιώτες που διέμεναν στην Απάμεια της Βιθυνίας του Πόντου. Όταν τους κάλεσε ο βασιλιάς, οι άγιοι ομολόγησαν ενώπιόν του, ότι ήταν Χριστιανοί. Αμέσως τους αφαίρεσαν τις στρατιωτικές ζώνες και τους έριξαν στη φυλακή. Ο Μαξιμιανός για να κάνει να υποφέρει ο Μαυρίκιος περισσότερο, αποκεφάλισε μπροστά του τον υιό του. Στη συνέχεια έδεσε τους μάρτυρες σε πασσάλους και τους άφησε δίπλα σε βαλτόνερα. Μετά από δέκα μαρτυρικές ημέρες παρέδωσαν το πνεύμα τους στον Κύριο.
28Δεκεμβρίου
ων αγίων δισμυρίων (20.000 ) μαρτύρων, των εν Νικομήδεια καέντων και των συν αυτοίς, Δημοσθένους, Δημοκλέους και Δημοκρίτου (†302). Μαρτύρων Γλυκερίου πρεσβυτέρου, Γοργονίου, Δόμνης, Δωροθέου του πρεποσίτου, Ζήνωνος του στρατηγού, Θεοφίλου διακόνου, Ίνδη, Μαρδονίου, Μυγδονίου, Πέτρου, Πλουτοδώρου, Σεκούνδου (1). Οσίων Βαβύλα, Σίμωνος του μυροβλύτου, κτίτορος της εν Άθω ιεράς μονής «Σιμωνόπετρας» και Στεφάνου, του θαυματουργού.
(1) Ο άγιος Σεκούνδος έζησε τον 1ο αιώνα. Κατά την παράδοση στάλθηκε από τους αποστόλους στην Ισπανία για να διάδοσει το Λόγο του Κυρίου. Αρχικά μετέβηκε στην πόλη της Ισπανίας η οποία ονομάζεται σήμερα Κάδιξ. Εκεί λόγω της αρετής του και του θεάρεστου λόγου του, πολλοί ειδωλολάτρες προσχώρησαν στους κόλπους της Εκκλησίας μας. Στη συνέχεια ο Σεκούνδιος μετέβη και σε άλλες πόλεις της Ισπανίας και κήρυξε το Θείο Ευαγγέλιο, κατά το παράδειγμα των Αποστόλων. Τους τελευταίους κόπους και αγώνες του, τους στεφάνωσε μαρτυρικός θάνατος.
29Δεκεμβρίου
Μνήμη των αγίων 14.000 Νηπίων, των υπό Ηρώδου αναιρεθέντων. Πάντων των χριστιανών και αδελφών ημών, των εν λιμω και δίψη και μαχαίρα και κρύει τελειωθέντων. Γεωργίου επισκόπου Νικομήδειας, του ποιητού ασματικών Κανόνων και Τροπαρίων. Οσίων Αθηνοδώρου, Βαβύλα και Βενιαμίν. Θαδδαίου του ομολογητού και Μαρκέλλου (1).
(1) Ο όσιος Μαρκέλλος έζησε τον 5ο αιώνα, την εποχή που πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ήταν ο Γεννάδιος Α` και βασιλιάς ο Λεόντιος Α`, ο επονομαζόμενος Μακέλης. Προέρχονταν από τη Συρία, από ευγενική και πλούσια οικογένεια, έτσι είχε σωστή παιδεία. Όμως η καρδιά του Μαρκέλλου ήταν στον Κύριο δοσμένη, γι` αυτό μετέβη στην Έφεσο για να συμμετάσχει στον αγώνα υπέρ της πίστεως. Δεν άργησε δε να θελήσει να μονάσει. Γι` αυτό πήγε στη Μονή των Ακοιμήτων, στην Κωνσταντινούπολη, όπου ηγούμενος ήταν ο Αλέξανδρος. Στη νέα διαμονή του Μαρκέλλου στη Μονή, ο άγιος δεν άργησε να διακριθεί για το ήθος του, την παιδεία που είχε και τη βαθιά πίστη του στον Κύριο και να ενσωματωθεί στους κόλπους των αδελφών της. Διαδέχθηκε τον ηγούμενο Ιάκωβο, ο οποίος είχε διαδεχθεί τον Αλέξανδρο, στη διοίκηση της Μονής. Την εξουσία του ο Μαρκέλλος τη διαχειρίστηκε με σύνεση και για το καλό των συνανθρώπων του. Ο άγιος Μαρκέλλος αποδήμησε εν ειρήνη στη Μονή.
30Δεκεμβρίου
Οσιομάρτυρος Ανυσίας της εν Θεσσαλονίκη (†305).Μαρτύρων Φιλεταίρου (1) (†351) Λέοντος του αρχιμανδρίτου, Γεδεών «Καρακαλλινού» του νέου, του εν Τυρνάβω (†1812), Θεοδώρας της από Καισαρίδος.
(1) Ο άγιος Φιλέταιρος ήταν από τη Νικομήδεια. Διακρινόταν για την βαθιά πίστη του αλλά και το εκθαμβωτικό εξωτερικό κάλλος, κάτι που δεν υπολόγισε ποτέ, γνωρίζοντας ότι μετράει η ψυχική ομορφιά και όχι η εξωτερική. Ποτέ δεν βασίστηκε σε αυτή, παρ` όλο που αυτή θα του εξασφάλιζε μία άνετη ζωή. Οι ειδωλολάτρες θέλοντας να εκμεταλλευτούν το φυσικό του κάλλος, προσπαθούσαν να τον προσελκύσουν στον ειδωλολατρισμό. Όταν κάποτε μετέβη στη Νικομήδεια ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός, άκουσε για τον Φιλέταιρο και ζήτησε να του γνωρίσουν το άτομο με την τόση ομορφιά. Μόλις τον είδε, μαγεύτηκε και του ζήτησε να μπει στην ακολουθία του, με την προϋπόθεση ότι θα αρνηθεί το χριστιανισμό. Ο άγιος αποκρίθηκε ότι θα υπηρετήσει τον αυτοκράτορα, αλλά δεν θα έπαυε να υμνεί και να λατρεύει τον Ιησού Χριστό. Γι` αυτή την ομολογία του, φυλακίστηκε, αφέθηκε όμως ελεύθερος μετά από λίγο καιρό. Όταν όμως ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Μαξιμιανός, ο Φιλέταιρος καταδιώκτηκε και βασανίστηκε. Διεσώθη όμως και μετέβη σε όρος προς τα μέρη της Σιγριανής. Στα μέρη εκείνα ο Άγιος Φιλέταιρος, παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο.
31Δεκεμβρίου
Απόδοσις εορτής των Χριστουγέννων. Ιερομάρτυρος Ζωτικού του ορφανοτρόφου (1) († δ΄αι.). Οσίας Μελάνης της Ρωμαίας (†449). Μαρτύρων Βουσίριδος, Γαυδεντίου, Νέμης Ολυμπιοδώρας. Οσίων Γαΐου, Γελασίου, Γεωργίου του εν Κύπρω, «του μαχαιρωμένου».
(1)Σήμερα τιμούμε την μνήμη του αγίου Ζωτικού του Ορφανοτρόφου, ο οποίος καταγόταν από την Ρώμη. Προερχόταν από ευγενή οικογένεια, η οποία τον ανέθρεψε με πολλή ευσέβεια και παιδεία. Τα φιλανθρωπικά του αισθήματα και ο ενάρετος εν γένει βίος που τον διέκριναν, τον έκαναν ξεχωριστό υπηρέτη του Χριστού. Γι` αυτά τα χαρίσματα του ο Ζωτικός, ήταν πολύ αγαπητός στον Μεγάλο Κωνσταντίνο, ο οποίος όταν έκτισε την Κωνσταντινούπολη και την ανάδειξε σε πρωτεύουσα του κράτους, προσκάλεσε σε αυτή τον Ζωτικό με άλλους ευσεβείς άντρες, για να έχει εκεί πολύτιμους εργάτες της χριστιανικής πίστης. Διακρίθηκε για την περιποίηση που έδειχνε στους λεπρούς, τους οποίους πλησίαζε χωρίς φόβο και τους πρόσφερε την βοήθειά του. Μετά το θάνατο του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ο υιός του Κωνστάντιος, ακολούθησε άλλους δρόμους και έτσι κακομεταχειρίστηκε τον Ζωτικό. Ο φιλάνθρωπος αυτός άνδρας πέθανε με ταλαιπωρίες και κακουχίες, αλλά με πλήρη αγάπη προς τον Θεό, δοξάζοντας Τον για όσα του συνέβησαν.
