Η Αμερικανική έκθεση που εκνευρίζει τις Βρυξέλλες


Κωνσταντίνου Χολέβα
Πολιτικού Επιστήμωνος

27.1.05


Στις 21 Ιανουαρίου η γαλλική εφημερίδα ΛΕ ΦΙΓΚΑΡΟ δημοσίευσε μία ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες με τίτλο « Η έκθεση που εκνευρίζει τις Βρυξέλλες» . Η είδηση αναφέρεται στην δημοσιοποίηση μιας εκτενούς μελέτης υπό τον γενικό τίτλο « Χαρτογραφώντας το παγκόσμιο μέλλον», η οποία συνετάγη από 1200 αμερικανικούς επιστήμονες και αναλυτές υπό την αιγίδα του Εθνικού Συμβουλίου Πληροφοριών. Βεβαίως ο καθένας μπορεί να σκεφθεί ότι μία τέτοια έκθεση πιθανόν να εκφράζει μύχιους πόθους και σκοπιμότητες και όχι μόνον τεκμηριωμένες αναλύσεις. Παρά ταύτα δεν πρόκειται για ένα κείμενο που μπορεί να περάσει απαρατήρητο και ασχολίαστο. Ειδικά δε για τους λαούς που ανήκουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα μηνύματα δεν είναι ιδιαιτέρως αισιόδοξα.

Τα κύρια σημεία της έκθεσης, η οποία θέτει ως χρονικό ορίζοντα το 2020, είναι τα ακόλουθα. Για τα επόμενα 15 χρόνια οι ΗΠΑ θα παραμείνουν η μόνη Υπερδύναμη. Η ειρήνη είναι πολύ δύσκολο να απειληθεί από μεγάλες πολεμικές συρράξεις, το δε μεγαλύτερο πρόβλημα θα είναι η αφύπνιση του πολιτικοποιημένου Ισλάμ. Η Αλ- Κάεντα δεν θα έχει τη σημερινή μορφή της, αλλά θα διασπασθεί σε πολλές μικρότερες ομάδες. Στον οικονομικό τομέα οι ανερχόμενες δυνάμεις είναι η Κίνα και η Ινδία, οι οποίες έχουν και τεράστιο πληθυσμιακό όγκο. Οι χώρες αυτές θα διαπρέψουν ειδικά στον τομέα της τεχνολογίας. Επίσης ανερχόμενες δυνάμεις είναι η Βραζιλία και η Ινδονησία, ενώ η Ρωσία αργεί να συνέλθει.

Για την Ευρώπη οι προβλέψεις λένε τα εξής. Η Ευρ. Ένωση αποκτά μεν γεωπολιτικό βάρος με τις συνεχείς διευρύνσεις της, αλλά έτσι αποδυναμώνεται η εσωτερική συνοχή της και απομακρύνεται ο στόχος της πολιτικής ενοποίησης. Λόγω δημογραφικού προβλήματος (γήρανση πληθυσμού) και λόγω αργού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης η Ε.Ε. δεν έχει τις προϋποθέσεις να γίνει υπερδύναμη και θα μείνει πίσω από τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ινδία.Λόγω της υπογεννητικότητος η Ευρώπη θα αναγκασθεί να δεχθεί και άλλους μετανάστες, κυρίως από την Βόρειο Αφρική. Η ένταξη της Τουρκίας, προβλέπουν οι αμερικανοί αναλυτές, θα προκαλέσει εντάσεις κυρίως λόγω της μουσουλμανικής θρησκείας των κατοίκων. Αφήνουν , όμως, ανοικτό το ενδεχόμενο να βρεθεί μία λύση που θα αμβλύνει τις συνέπειες της τουρκικής ένταξης.

Για την παγκοσμιοποίηση των αγορών η έκθεση προβλέπει ότι θα συνεχισθεί με αργότερους ρυθμούς, δεν αποκλείεται μάλιστα και να ανακοπεί ομαλά ή απότομα. Θυμίζει ότι και στα τέλη του 19ου αιώνος υπήρχε μία αυξανόμενη αλληλοεξάρτηση μεταξύ των οικονομιών του κόσμου, αυτή όμως η μορφή παγκοσμιοποίησης διεκόπη αποτόμως είτε με τα περιοριστικά μέτρα που θέσπισαν διάφορες χώρες είτε με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Για τα εθνικά κράτη η έκθεση προβλέπει ότι θα διαδραματίσουν ρόλο ως βασικοί παράγοντες της διεθνούς σκηνής. Πάντως η αμερικανική έκθεση παραδέχεται ότι η σημερινή φάση της παγκοσμιοποίησης έχει έντονη αμερικανική σφραγίδα και προκαλεί αισθήματα αντιαμερικανισμού. Προβλέπουν δε ότι στα επόμενα 15 χρόνια η παγκοσμιοποίηση των αγορών θα έχει περισσότερο ασιατικό χαρακτήρα, διότι θα βασίζεται στις αναδυόμενες δυνάμεις της Ασίας, Κίνα, Ινδία κ.α. Έτσι, διαπιστώνει με ανακούφιση η έκθεση, θα μειωθεί ο αντιαμερικανισμός μεταξύ των λαών του κόσμου.

Μερικές παρατηρήσεις σχετικά με το κείμενο αυτό.1) Είναι χρήσιμο να διαβασθεί η έκθεση από τους εν Ελλάδι φανατικούς θιασώτες της παγκοσμιοποιήσεως και της οικονομοκεντρικής αντιμετωπίσεως των διεθνών φαινομένων. Νομίζουν ότι η κατάργηση των συνόρων από τον ελεύθερο ανταγωνισμό είναι δρόμος χωρίς επιστροφή και ότι το εθνικό κράτος δεν έχει μέλλον. Στις ΗΠΑ, την πατρίδα της σύγχρονης παγκοσμιοποίησης, έχουν άλλη άποψη.2) Η επισήμανση ότι η δημογραφική παρακμή της Ευρώπης μειώνει τον διεθνή της ρόλο πρέπει να προβληματίσει όλους τους Έλληνες. Αν έχει πρόβλημα η Ευρ. Ένωση με δείκτη γεννήσεων 1,4 παιδιά ανά γυναίκα, τότε τι να πούμε για το δικό μας δράμα που φθάσαμε το 0,9 παιδί ανά γυναίκα; 3) Αν και σε πολιτικό επίπεδο οι ΗΠΑ υποστηρίζουν μετά φανατισμού την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρ. Ένωση, εν τούτοις η έκθεση των 1000 αμερικανών αναλυτών λέει, έστω και με διπλωματικό τρόπο, ότι η ενσωμάτωση ενός μεγάλου μουσουλμανικού όγκου θα φέρει εντάσεις και θα προκαλέσει τροχοπέδη για την πολιτική ενοποίηση και ενδυνάμωση της Ε.Ε. Μήπως πρέπει να προσέξουμε περισσότερο αυτή την επισήμανση;