Προηγούμενη σελίδα

«Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας
στήν κοινωνία τῶν πολιτῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως»



π. Ἱερωνύμου Κάρμα,
Γραμματέως τῆς Συνοδικῆς Επιτροπῆς Εὐρωπαϊκῶν Θεμάτων


Οἱ ὅροι "κοινωνία τῶν πολιτῶν" ἤ "Εὐρώπη τῶν πολιτῶν" εἶναι ὅροι πού ἔχουν ἄμεση σχέση μέ τήν πορεία τοῦ γίγνεσθαι τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως.

Τίθεται ὅμως ἕνα βασικό ἐρώτημα: Πόσο οἱ Ἐκκλησίες εἶναι δυνατόν νά λάβουν μέρος σ' αὐτήν.

Προεισαγωγικά ὅμως πρέπει νά τονίσουμε καί νά διευκρινίσουμε ὅτι ἡ "Κοινωνία τῳν Πολιτῶν", ἄν θά θέλαμε νά καθορίσουμε τήν σημασία τοῦ ὅρου ἀποτελεῖ ἕνα "παραπλήρωμα" ἤ "συμπλήρωμα" τοῦ Κράτους.

Ὁ ὅρος αὐτός εἶναι ἐπιπλέον ἕνας νέος ὅρος στό χώρο τῆς Ἐπιστήμης τῆς Κοινωνιολογίας καί εἶναι μετάφραση στά Ἑλληνικά τοῦ ἀγγλικοῦ “civil society”.

Ἱστορικά πρέπει νά ποῦμε, ὅτι αὐτόν τόν ὅρο δέν τόν συναντᾶμε στή Συνθήκη τοῦ Ἄμστερνταμ. Χρησιμοποιεῖται ὅμως στή λεγομένη "Λευκή Βίβλο", ὅπου ἀναγράφεται χαρακτηριστικά ὅτι "ἡ κοινωνία τῶν πολιτῶν περιλαμβάνει συνδικαλιστικές ἑνώσεις καί ὀργανώσεις ἐργοδοτῶν, κυβερνητικές ὀργανώσεις, ἐπαγγελματικά ἐπιμελητήρια, φιλανθρωπικές ὀργανώσεις, ὀργανώσεις λαϊκῆς βάσης, ὀργανώσεις οἱ ὁποίες συμμετέχουν στήν τοπική καί δημοτική ζωή, ἐκκλησιαστικές καί θρησκευτικές κοινότητες".

Σέ πολλές περιπτώσεις χαρακτηρίζονται ὡς μέλη της, οἱ Μή Κυβερνητικές Ὀργανώσεις, τά Πανεπιστημιακά καί τά λοιπά πνευματικά ἱδρύματα.

Τίθεται ὅμως τό ἐρώτημα; εἶναι ἄραγε ἡ Ἐκκλησία ἕνα ἵδρυμα σάν τά πιό πάνω ἀναφερόμενα; Εἶναι τά μέλη της, μέλη αὐτῆς "τῆς κοινωνίας τῶν πολιτῶν";

Ἡ Ἐκκλησιολογία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας προσδιορίζει τά ὅρια μέσα στά ὁποῖα μποροῦμε νά αὐτοχαρακτηρισθοῦμε καί νά αὐτοπροσδιοριστοῦμε σέ κάθε τι τό νέο, πού προβάλεται στόν κοινωνικό ὁρίζοντα καί συμπλέκεται μέ τό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας

Γιά τόν πιστό ἄνθρωπο οἱ θεολογικές θέσεις τῆς Ἐκκλησίας ἐνσαρκώνονται πρακτικά στόν κόσμο, μέ τήν ἀλληλεγγύη της καί τήν φιλάνθρωπίας της. Τά γνήσια βιώματα τῶν πιστῶν τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι πάντα τά ἴδια καί κινοῦνται στόν ἴδιο προσανατολισμό.

Ἐπιπλέον ἡ διδασκαλία τοῦ χριστιανισμοῦ ἔρχεταιι νά ἐλευθερώσει τόν ἄνθρωπο ἀπό τήν βιωτική μέριμνα, μέσα στήν ὁποία εἶναι εγκλωβισμένος καί ἀπορροφημένος. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι, κατά τήν διάρκεια τοῦ μισοῦ αἰώνα Εὐρωπαϊκῆς οἰκοδόμησης, τά θεσμικά ὄργανα καί οἱ πολιτικές τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης μετατράπηκαν σέ ἕναν πολύπλοκο λαβύρινθο, μέσα στόν ὁποῖο πολλοί πολίτες αἰσθάνονται χαμένοι.

Ἡ Εὐρώπη ἄν καί προχώρησε βῆμαβῆμα καί μέ διάφορες συνθῆκες καί συμφωνίες στήν προσδοκωμένη ὁλοκληρωσή της, ἐν τούτοις οἰ μηχανισμοί ἀποφάσεων ἔγιναν πιό πολύπλοκοι, μέ ἀποτέλεσμα νά γίνουν άκατάληπτοι καί ἀναποτελεσματικοί στήν κοινή γνώμη. Δέν ἐλευθέρωσαν τόν ἄνθρωπο ἀπό τά γρανάζια τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, ἀλλά ἀντίθετα τόν ὑποδούλωσαν ἀκόμη περισσότερο σέ γραφειοκρατικές δομές. Ἡ ὕλη καί οἱ ἀπαιτήσεις της, αἰχμαλώτισαν τήν σκέψη τοῦ Εὐρωπαίου πολίτη καί κατά συνέπεια ὁ ἄνθρωπος πορεύεται ἐν πολλοῖς ἄβουλα στό χῶρο τῆς ἐπαγγελματικῆς, κοινωνικῆς πολιτικῆς καί πολιτισμικῆς δραστηριὀτητας καί βιωτῆς, μακριά ἀπό τή γνησιότητα τῆς ἀληθινῆς ζωῆς καί ἔξω ἀπό τό πραγματικό καί οὐσιώδες πνεῦμα πού ἐκφράζει ὁ ὅρος τῆς "κοινωνίας τῶν πολιτῶν".

Γι' αὐτό καί πολύ σωστά ὁ Γ. Θεοτοκᾶς γράφει: "Ἡ Εὐρώπη εἶναι ἕνα σύμπλεγμα ἀπό ἄπειρες ἀντιθέσεις. Διαφορετικές καί πολύ συχνά ἀντίθετες ψυχικές διαθέσεις, πού γεννιοῦνται στό Βορρᾶ καί τή Μεσημβρία, στήν Δύση καί στήν Ἀνατολή". Καί συμπληρώνει ὅτι "ἡ Εὐρώπη μονάχα ὅταν τήν κοιτάζουμε ἀπό ψηλά δείχνει ὅλη τήν λαμπότητά της".

Τό Εὐρωπαϊκό πνεῦμα λοιπόν προϋποθέτει τήν κατανόηση τῆς ἁρμονίας στήν ἑνότητα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ γίγνεσαθαι. Σ'αὐτή τήν σύνθεση κοινή διαπίστωση εἶναι ὅτι πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραμάτισαν ἡ ἑλληνική φιλοσοφία, τό ρωμαϊκό δίκαιο καί ἀνακεφαλαιωτικά τό χριστιανικό πνεῦμα.

Τό αὐθεντικό περιεχόμενο τῆς "κοινωνίας τῶν πολιτῶν" ἔχει μεγάλη σημασία γιά τίς Ἐκκλησίες. Διότι οἱ πιστοί τους δέν κλείνονται στόν ἑαυτό τους ἀλλά ἔχουν τά μάτια τῆς ψυχῆς τους καί τῆς σκέψεώς τους στό πῶς θά βοηθήσουν τόν κουρασμένο ἀνθρωπο, ἀπό τήν σωματική καθήλωση καί τήν ἐξάρτηση. ἀπό τόν προσωπικό εὐτελισμό, τόν κλονισμό τῆς ἀυτοεκτίμησης καί τήν κατακαράκωση τῆς ἀξιοπρέπειας των. Σήμερα, στήν ἐποχή τοῦ ἀτομισμοῦ, τοῦ συμφέροντος καί τῆς παγερῆς ἀδιαφορίας γιά τόν πλησίον, ἡ Ἐκκλησία ἔρχεται νά μπολιάσει τήν κοινωνία μέ τό πνεῦμα τῆς ἀγάπης καί τοῦ ἐνδιαφέροντος γιά τόν πλησίον. Ὅ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας μέσα στήν "κοινωνία τῶν πολιτῶν" εἶναι νά συστηματοποιεῖ, νά ἑνοποιεῖ καί διαποτίζει μέ τό πνεῦμα τῆς θυσιαστικῆς ἀγάπης ὅλο τό κοινωνικό ἔργο πού προσπαθοῦν νά ἐπιτελέσουν τά διάφορα Κράτη τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως, μέ τά διάφορα κοινωνικά προγράμματα καί τήν χρηματοδότηση αὐτῶν. Ἀπό μόνες οἱ πιό πάνω προσπάθειες καί ἐπιδιώξεις δέν καταφέρνουν νά ἀπαλείνουν τόν πόνο καί νά δώσουν λύσεις στά κοινωνικά προβλήματα, πού μαστίζουν τήν Κοινωνία τῶν πολιτῶν Μελῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως. Καί αὐτό, γιατί κάθε ἐν πολλοῖς προσπάθεια πού γίνεται μέ κίνητρα μισθωτοῦ ὑπαλλήλου καί ὄχι μέ τήν ἀνιδιοτελή ἀγάπη πρός τόν συνάνθρωπο, πού εἶναι εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, φθείρεται καί εἶναι καταδικασμένη νά ὁδηγεῖται σέ στρεβλωτικά ἀποτελέσματα καί σέ ἀπρόσμενες ἀποτυχίες.

Ὑπάρχει ὅμως καί ἀπό τήν πλευρά τῆς Ἐκκλησίας ἕνα ἐμπόδιο καί αὐτό δέν εἶναι ἄλλο ἀπό τό ὅτι οἱ Χριστιανοί εἶναι σήμερα διηρεμένοι. Αὐτό τό ἀρνητικό στοιχεῖο εἶναι φυσικό νά μήν προσφέρει μιά ἀποτελεσματική καί ἀξιόπιστη παρέμβαση τῶν διακονούντων στό ἔργο τῆς ἀγάπης μας, στήν "κοινωνία τῶν πολιτῶν" τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως.

Μόνο λοιπόν μέ πνεῦμα ταπεινώσεως καί εἰλικρινοῦς ἀγάπης πρός τόν συνάνθρωπο, κληρικοί καί λαϊκοί δραστηριοποιηθοῦμε θά μπορέσουμε νά ἀντιμετωπίσουμε τά προβλήματα καί τά θέματα τῆς κοινωνίας αὐτῆς.

Ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος κ.Χριστόδουλος, στό ἐρώτημα τί εἶναι Εὐρώπη ἀπαντᾶ καί σημειώνει τά ἑξῆς " Γιά τήν Ἐκκλησία ἡ Εὐρωπαϊκή Ἕνωση δέν εἶναι μόνο μιά οἰκονομική καί πολιτική συνεργασία ὡρισμένων κρατῶν, οὔτε κάν μία διακρατική κοινότητα οἰκονομοπολιτικῶν στόχων. Ἐάν αὐτά ἤ κάτι σάν αὐτά ἦταν ἡ Εὐρώπη δέν θά εἶχε λόγους ἡ Ἐκκλησία νά τά ὑπερασπίζεται, ἀκριβώς διότι ἡ Ἐκκλησία δέν κάνει πολιτική. Γιά τήν Ἐκκλησία ἡ Εὐρώπη εἶναι τό πνευματικό ἀνάστημα τοῦ Χριστιανισμοῦ καί γι' αὐτό ἔχει πνευματικό καθῆκον νά βοηθήσει τό πιστό Λαό της νά ἔχουν λόγο στήν "κοινωνία τῶν πολιτῶν" τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως."

Γιά τήν Ὀρθόδοξη παράδοση τό μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας καθορίζει τήν ὅλη Χριστιανική παρέμβαση στά δρώμενα τῃς κοινωνίας τῳν πολιτῶν. Αὐτό πού ἀναφέρεται σέ κάθε Θεία Λειτουργία: "Η χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί Πατρός καί ἡ Κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἴη μετά πάντων ἡμῶν", ὑποδηλώνει τήν θεϊκή σχέση τῶν ἀνθρώπων μεταξύ τους καί συγχρόνως καθορίζει τήν ὅλη χριστιανική παρέμβαση στά δρώμενα τῃς κοινωνίας. Ἡ Ἐκκλησία κατά αὐτόν τόν τρόπο μπορεῖ μέ τήν πνευματική της ζωή καί τήν εἰλικρινή ἀγάπη πρός τόν πλησίον νά συμβάλει θετικά, ἐπηρεάζοντας τόν τρόπο τῆς σκέψεως γιά ἀποδοχή τῆς δεδομένης νέας κοινωνίας μέ τήν ἀλληλεγγύη, τήν καταλαγή καί τἠν ἀδελφική συνύπαρξη. Τοῦτο πρέπει νά τό ἐπιδιώκουμε καί θά τό καταφέρουμε μέ τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ καί τήν μεταξύ μας ἑνότητα, ἀφοῦ πείσουμε τούς ἔχοντας τήν ἐξουσία γιά τίς εἱλικρινεῖς μας προθέσεις, τίς φιλoτιμές μας ἐνέργεις, τίς χαρισματικές θεόσταλτες παρεμβάσεις στά δρώμενα καί τά οὐράνια τέλεια δωρήματα.

Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ πρώτη πού πρέπει νά ἀναγνωρισθεῖ ὡς κινητήριος μοχλός ἑνότητος καί ἀποτελεσματικός συνεργός στα δρώμενα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως, ὥστε νά ὑπολογίζεται ἡ φωνή της μέσα στήν Κοινωνία τῶν Πολιτῶν διότι αὐτή καί μόνον θεραπεύει τόν ἄνθρωπο καί σωματικά καί ψυχικά.



Προηγούμενη σελίδα